YEREL-BÖLGESEL POLITIKALARIN PLANLANMASINDA SÖZ HAKKIMIZ KANAL İSTANBUL PROJESI KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte biri, yani 14 milyon 160 bin 467 kişi, İstanbul da yaşamaktadır. Kaynak: ADNKS 2013 TOPLAM ŞEHİR NÜFUSU (2013) ıstanbul TÜRKıYE ORTALAMA %78 %99 ORTALAMA GÖÇ HIZI Net göç hızı yavaşlamakla birlikte, halen 66 bin 321 kişi ile en fazla net göç alan il konumunda olan il İstanbul dur. 2012-2013 döneminde İstanbul a 437,922 kişi göç ederken, 371,601 kişi de İstanbul dan başka şehirlere yerleşme kararı almıştır. Kaynak: ADNKS 2013 23,5 İSTANBUL NÜFUSUNUN MEDYAN YAŞI 26,3 29,5 1970 2000 2009
GIDEREK AÇILAN EŞITSIZLIK MAKASI GİNİ KAT SAYISI 0.346 0.397 Yaklaşık 1.500 kişi yoksulluk riski içinde İstanbul un 2011 yılında göreli yoksulluk oranı, yani medyan gelirin %50 sinin altında geliri olan nüfus oranı, %11.7 dir. 37 milyarder Göreli yoksul nüfusunda artış yaşanan İstanbul aynı zamanda Dünya da, 65.4 milyar dolar gelire sahip 37 milyarder ile en fazla dolar milyarderinin yaşadığı beşinci şehir konumuna gelmiştir. Kaynak: Forbes 2014 2007 2010 Gelir dağılımındaki eşitsizliği ölçmeye yarayan, eşdeğer hane halkı kullanılabilir gelire göre Gini katsayısı, İstanbul da 2007 de 0.346 iken 2013 yılında 0.392 ye yükselmiştir Kaynak: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2006-2013 İSTIHDAM, IŞSIZLIK VE ÇALIŞANIN GÜVENLIĞI İLLERE GÖRE İŞ CİNAYETLERİ Hizmet Sektörü %62.7 Sanayi %36.7 İstanbul İzmir Antalya Bursa Şanlurfa Muğla Manisa Zonguldak Kocaeli Adana %53 %46 %45 %44 %41 %40 %38 %37 %36 %96 Kaynak: İş Cinayetleri Almanağı 2013 İstanbul da hizmetler ve sanayi sektörlerinde istihdam edilen nüfus Türkiye (%49.4, %26.0) ortalamasının çok üstünde yer almaktadır. Ekonomik büyüme ve kâr önceliklerinin iş güvenliği ve işçi sağlığının önüne geçtiği İstanbul da, çok sayıda ölümlü iş kazası gerçekleşmektedir. Bu vakaların çoğu, öngörülebilir ve önlenebilir olduğundan, iş cinayeti olarak adlandırılmaktadır.
SAĞLIK HIZMETLERINE ERIŞIM SORUNU Medikal Turizm Kapsamında Gelen Hastalar, İkili Anlaşmalı Ülkelerden Gelen Hastalar ve Sosyal Güvenlik Kurumuyla Anlaşmalı Ülkelerden Gelen Hastaların En Fazla Tercih Ettikleri İlk 10 İl SIRA NO 2012 YILI 2011 YILI İller Sayı İller Sayı 1 İstanbul 61309 İstanbul 25073 2 Antalya 52147 Antalya 10947 3 Ankara 17357 Ankara 7708 4 Kocaeli 13354 Kocaeli 6579 5 İzmir 9981 İzmir 1941 6 Muğla 5570 Muğla 1938 7 Karaman 4062 Karaman 1048 8 Aydın 3719 Aydın 658 9 Adana 3517 Adana 573 10 Bursa 1908 Bursa 308 Medikal turizmde bir artış yaşanmaktadır: 100 bin kişiye düşen toplam hastane yatak, pratisyen hekim, ebe ve hemşire sayıları bakımından Türkiye ortalamasının altında yer almaktadır. Kaynak: Türkıẏe Medı Kal Turıżm Degĕrlendıṙme Raporu 2013 YÜKSEK OKULLAŞMA ORANINA KARŞIN DÜŞÜK EĞITIM KALITESI İstanbul okul öncesi net okullaşma oranı (%20.3) bakımından Türkiye ortalamasının (%30.9) çok gerisinde, ilköğretim (%99,5) ve ortaöğretim (%71,4) okullaşma oranlarıyla ise Türkiye (%98,7 ve %67,4) ortalamasının üzerinde yer almaktadır. Kaynak: Milli Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim 2012-2013 Bununla birlikte, 2013 yılı verilerine göre, İstanbul da öğretmen başına düşen öğrenci sayısı (15) okul öncesi eğitimde Türkiye ortalamasının (17) altında iken, ilkokulda 24, ortaokulda 23, genel ortaöğretimde 31 öğrenci ile Türkiye ortalamalarının (19, 18 ve 20 öğrenci) üzerindedir. Kaynak: ERG Eğitim İzleme Raporu 2013
İKTISADI STRATEJI VE YEREL IHTIYAÇLAR ARASINDA UYUMSUZLUK 2007 2012 YILLARI ARASINDA TÜRKIYE YE YAPILAN DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye Geneli %45 bu yatırımların %85 i hizmetler sektörüne yapılmıştır. Kaynak: İSTKA Fact Sheet 2013 İstanbul %55 İstanbul da yer alan 21.973 şirket, yabancı bir ortağa sahiptir. Bu sayı Türkiye genelinde %59 luk bir orana denk gelmektedir. Kaynak: İSTKA Fact Sheet 2014 İstanbul a gelen yabancı turist sayısı (10.474.867) ilk defa 2013 yılında 10 milyon sayısını aşmıştır. Kaynak: Turizm ve Kültür İl Müdürlüğü Şehirler GLA yoğunluk ve AVM adetleri haritası (son güncelleme 21 Mart 2013) Avrupa da gökdelen sayısına göre ikinci, AVM sayısına göre ise birinci şehir İstanbul dur. Kaynak: AVM Endeksi Gökdelen sayısı bakımından birinci şehir olan Moskova da 98, İstanbul da 91 gökdelen bulunmaktadır. Kaynak: Hürriyet 2014 İstanbul da 1988 yılında 1 olan AVM sayısı 2014 itibarıyla 105 tir. Kaynak: İSTKA Fact Sheet 2014
İSTANBUL DA SATILAN KONUT SAYISI 103.503 2008 175.500 2013 ün ilk üç çeyreği T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi (TOKİ) tarafından, 2003-2013 yılları arasında inşa edilen 610 bin konutun yaklaşık 123 bin tanesi İstanbul Bölgesi nde yer almaktadır. Türkiye genelinde ve İstanbul da konut satış rakamları: YILLAR Konut Satışları (Toplam) TÜRKIYE İpotekli Satışlar (2) Diğer Satışlar Konut Satışları (Toplam) İSTANBUL İpotekli Satışlar (2) Diğer Satışlar 2008 427 105-427 105 103 503-103 503 2009 555 184 22 726 532 458 140 573 9 423 131 150 2010 607 098 246 741 360 357 153 897 76 176 77 721 2011 708 275 289 275 419 000 169 015 85 161 83 854 2012 701 621 270 136 431 485 167 110 79 626 87 484 2013 1 157 190 529 129 628 061 234 789 103 853 130 936 Kaynak: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) OTOMOBILE DAYALI ULAŞIM SISTEMI Ulaşımda taşıma sistemi İstanbul da toplu taşımada günlük yolu sayısı: 11.544.029 DENİZ TAŞIMACILIĞI %2,5 RAYLI SİSTEM %10 KARAYOLU %87 Bin kişi başına düşen otomobil sayısı (145) Türkiye ortalaması (114)
DEPREM RISKI VE BU RISKIN ARAÇSALLAŞTIRILMASI Olası moment büyüklüğü 7.7 şiddetinde bir depremde 50.000 ila 60.000 agĭr hasarlı bina, 500.000 ila 600.000 civarında evsiz aile, 70.000 ila 90.000 civarında ölü, 120.000 ila 130.000 agĭr, 400.000 hafif yaralı olacagĭ öngörülmektedir. Kaynak: Iṡtanbul I li Sismik Mikro-Bölgeleme Dahil Afet Önleme/Azaltma Temel Planı Çalışması 2002 İstanbul da 15 ilçede toplam 46 mahalleyi doğrudan ilgilendiren 38 riskli alan ilanı söz konusudur. Ancak şu ana kadar ilan edilen yerlerin büyük çoğunluğu, 2002 yılında yapılan çalışmaya göre moment büyüklüğü 7.7 şiddetinde bir depremde olası ağır hasarlı bina sayısı ve ölü sayısı gibi başlıklarda düşük ve en düşük risk gruplarında yer almaktadır. İSTANBUL ANAYASASI NDAKI DELIK İstanbul un Anayasası olarak adlandırılan, bölgesel perspektif ile hazırlanan ve İstanbul un bütüncül ve sürdürülebilir bir şekilde kalkınmasını hedefleyen 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, 2009 yılında İBB tarafından onaylanmıştır. Bu planın en önemli ilke kararlarından biri, kuzeye egĭlim gösteren kent gelis imi engellenerek; dogŭ-batı aksında ve Marmara Denizi boyunca kademelendirilmis, çok merkezli ve sıçramalı gelis imin sag lanmasıdır. Bu karardaki sebep, kentin kuzeyinde yer alan önemli ekolojik alanlarının, yani kentin su havzaları, tarım ve ormanlık alanlarının, milli park ve doğal sitlerinin korunmasıdır. İstanbul da kişi başına düşen yeşil alan miktarı: 6.05 m 2, Stockholm: 87.5, Roma: 45.3, Londra: 26.9 Ancak, planda yer almayan 3. Boğaz Köprüsü ve bağlantı yolları, 3. Havaalanı, Kanal İstanbul ve Yeni Şehir gibi megaprojeler, doğrudan doğal kaynaklar üzerinde büyük bir tehdit oluştururken aynı zamanda da kent gelişimini kuzeye doğru çekmektedir. ÇDP de de belirtildiği üzere, İṡtanbul un sahip oldugŭ toprak kaynaklarının tarımsal amaç dıs ı kullanımının engellenmesi ve tarımsal örgütlenmenin organize edilmesi, sürdürülebilirlik açısından önem arz etmektedir. Ancak toprak kaynakları üzerinde, aynen su havzaları üzerinde olduğu gibi, yapılaşma baskısı görülmektedir. Ekolojik açıdan en tartışmalı konulardan biri, yapılması planlanan Kanal İstanbul Projesi dir. Projenin Marmara Denizi ekosistemi üzerinde oluşturduğu riskin bütün boyutları ve açıklık ile kamuoyunda tartışılması gerekmektedir.
Kaynak: ÇDP 2009 MEGA PROJELER HARITASI MEGA PROJELER HARITASI www.megaprojeleristanbul Kaynak: Serbest Mimarlar Derneği