SULU BOYA RESİM TEKNİĞİ
1.2. Sulu Boya Resim Tekniği Sulu boya, içeriğinde renk pigmentleri ve zamk (arapzamkı) olan ve adından anlaşıldığı gibi su esaslı boyadır. Saydam veya örtücü olarak kullanılabilir. Sulu boya tekniğinin en belirgin özelliği renklerin saydam ve canlı kullanılmasıdır. Sulu boya tekniğinde resim yapmak için çok fazla malzemeye ihtiyaç olmamasına karşın malzemelerin tekniğin özelliklerini ortaya çıkaracak kalitede olması önemlidir. Piyasada sulu boyalar tüpte ve kavanozda, sıvı ve küçük tabletler halinde katı olarak bulunmaktadır.
1.2.1. Sulu Boyanın Tarihçesi Bilinen en eski boyama tekniklerinden biri olan sulu boya kullanımı Eski Mısırlılara kadar dayanır. O dönemde kullanılan boyalar su ile inceltilmiştir. Ortaçağ döneminde dinsel konulu resimlerde ve el yazmalarında sulu boya tekniği kullanılmıştır.
Avrupa da XV. yüzyılda Dürer, Brugel gibi saray ressamları bu teknikten yararlanmışlardır. İngiltere de Victorian döneminde büyük rağbet görmüş John Everett Millais gibi sanatçılar yağlı boya çalışmalarının sulu boyalarını yapmışlar ve halk tarafından büyük rağbet görmüştür. Van Dyck, Gainsborougn, Constable gibi sanatçılar yağlı boya çalışmalarının ön eskiz çalışmalarını sulu boya ile yapmışlardır.
Resim 1. 2: Sir Anthony Van Dyck, 1618
Resim 1. 3: Decamps, Alexandre-Gabriel
Daha sonraları Cezanne, Seurat, Signac gibi izlenimciler bu teknikle çalışmışlardır. Resim 1. 4: Paul Signac
Resim 1. 5: Paul Cezanne
Soyut ressamlardan Kandınsky ve Klee sulu boyanın rastlantısal leke oluşturma özelliğinden yararlanmışlardır. Resim 1. 6: Paul Klee
Osmanlı döneminde kitap resimlemede bu teknikten yararlanmışlardır. Tanzimat dönemi sanatçılarından Hüseyin Zekai Paşa, Osman Hamdi Bey, Hoca Ali rıza ve Malik Aksel. sulu boya tekniğinde eserler vermişlerdir. Resim 1. 7: Hoca Ali Rıza
Resim 1. 8: David Çıracıyan, Rumeli Hisarı
Resim 1. 9: Fikret Mualla
1.2.2. Sulu Boya Tekniğinde Kullanılan Araç ve Gereçler Kâğıtlar: Sulu boya kâğıtları hassas yüzeylere sahip olduklarından dikkatlice korunmalıdır. Tozlu ortamlar kâğıdın rengini bozabilir veya terlemiş elle dokunmak o bölgeye boya sürüldüğü zaman kâğıdın boyayı emmemesine yol açar. Bu nedenle kâğıtların kapalı bir alanda veya dosya içinde rutubet almayan yerlerde saklanması uygun olur. Kağıdın kalınlığı, kâğıdın yüzeyi kadar önemlidir. İnce kâğıtlar suyu emdiğinde çabuk kırışır. Resim 1. 10: Sulu boya kağıtları
Fırçalar: Sulu boya çalışmalarında kullanılan fırçalar genelde samur fırçalardır. Kaliteli fırçalar suya batırıldığında suyu emerek uçları sivrileşir. Kâğıdın dokusuna zarar vermez. Çalışılacak konuya göre tek tip yerine farklı kalınlıkta ve şekilde fırçalar kullanmak doğru olur. Bunun yanı sıra tek tip fırçayla da çalışma yapılabilir. İnce uçlu fırçalar: Islandığı zaman uçları sivrileşen fırçalardır. Detaylar oluşturmaya uygundur. Yassı uçlu fırçalar: Islandıklarında uçları daralan karemsi şeklindeki fırçalardır. Geniş alanları, eğri hatlardan oluşan biçimleri boyamak ve keskin düz hatlar oluşturmak için uygundur. Yuvarlak fırçalar: Geniş alanları boyamak için uygundur. Fırçaların korunması: Sulu boya fırçaları hassastır. Fırçanızı ilk aldığınızda ucu zarar görmemesi için tutkallı ve şeffaf kılıf içindedir. Kullanmadan önce fırçayı suyla ıslatıp yumuşatmak gerekir. Çalışmadan sonra fırçayı temizlemek için musluk altında veya istenirse sabunlu suda yıkayıp duruladıktan sonra fazla suyu akıtılmalıdır. Şeffaf kılıf içine konmadan önce fırçanın kurumuş olmasından emin olmak gerekir.
Palet: Sulu boya; seramik, plastik veya cam paletler içinde hazırlanır. Resim 1. 12: Palet
1.2.3. Sulu Boya Tekniğinde Boyama Yöntemleri Islak kâğıt üzerine çalışma: Bu tarz çalışmalarda çalışılacak alan fırça veya sünger ile önceden ıslatılır. Kâğıdı ıslatırken net ışık alan yerler ıslatılmaz buralarda kâğıdın kendi beyazlığından faydalanılır. Piyasada beyaz alanların boya almaması için maskeleme sıvıları satılmaktadır. Maskeleme sıvıları fırça ile istenilen bölgelere sürülür, çalışma bitince kâğıt üzerinden kolayca temizlenir. Renklerin arasında keskin sınırlama olmadan birbirine karıştığı, özgün ve rahat çalışma yöntemidir. Bu yöntemde renklerin yumuşak geçişler sağladığı, belli belirsiz gölgeler oluştuğu görülür. Bir rengin kâğıtta nereye kadar dağılacağı çalışmayı yapan kişinin hakimiyeti ile sağlanır. Eğer iki rengin birbirine karışması istenmiyorsa önceki sürülen boyanın kurumasını beklemek gerekir. Islak kâğıt üzerine çalışma yönteminde genelde geniş alanları boyarken homojen bir renk dağılımı oluşturmada yararlı olur.
Kuru kâğıt üzerine çalışma: Bu tarz çalışmalarda kâğıt ıslatılmaz, sadece fırça sulu boyaya batırılır kâğıt üzerine sürülür. Bu yöntemde boya kâğıtta istenmeyen kısımlara yayılmaz. Bu yöntemle ayrıntılı çalışmalar yapılır, renkler arasında kesin sınırlamalar sağlanmış olur. Kuru ve ıslak yöntemleri birlikte kullanarak çalışma: Resim yaparken sadece ıslak veya sadece kuru zeminde çalışmak zordur. Islak zeminle renklerin birbirine kaynaşması, kuru zemin üzerinde fırça ile daha net ve ayrıntılı çalışmalar yapmak resme zenginlik katacaktır. Her ikisinin sağladığı etkiden dolayı genelde birlikte kullanılır. Tek sorun her iki çalışma yönteminde de boyanın kuruma zamanlarının farklılıklarına dikkat etmek gerekir. Aşağıdaki çalışmada gökyüzü ve dağlar önce kâğıt nemlendirilip boyanarak homojen bir dağılım sağlanmıştır. Daha sonraki aşamalarda kâğıdın kuruması beklenmiş ve dağların detayları boyanmıştır. Böylelikle boyanın zemin üzerinde dağılımı yani önceden sürülen renkle karışması önlenmiştir.
Resim 1. 14: Islak ve kuru yöntemle çalışma aşamaları
Ekolin (Anilin) boya ile çalışma: Sıvı şeklinde yüksek yoğunlukta sulu boyalardır. Su ile karıştırılarak renklerin tonları ayarlanır. Sulu boya tekniğinde olduğu gibi aynı yöntemle çalışılır. Resim 1. 17: Ekolin tekniği ile obje etüdü aşamaları
Ekolin boyalar piyasada cam şişeler içinde satılmaktadır. Resim 1. 18: Ekolin boya
Kuru sulu kalemlerle sulu boya etkisi veren çalışmalar yapma: Suda çözünen kalemler renkli veya grafit kalemlerdir. Resim 1. 19: Kuru sulu kalemler Grafit kalemler, suyla temas etmediğinde kurşun kalem etkisi verir. Eğer çalışma sadece siyah beyaz olarak çalışılacaksa grafit kalemler kullanılır. Önce model kâğıda fazla bastırmadan grafit kalemle çizilir. Daha sonra aynen desen tekniğindeki gibi hacimlendirme yöntemi uygulanır, sonra sulu boya fırçası sulandırılarak çizgilerin üzerinden geçilerek çizgiler çözünerek sulu boya etkisi verecek hale dönüştürülür. Daha sonra istenirse kâğıt kuruduktan sonra kalemle üzerinden çizgisel gölgeleme yapılabilir. Aşağıdaki birinci çalışmada kalemin ucu ıslatılarak diğerinde ise kalem ucu kuru olarak gölgeleme yapılmıştır.
Resim 1. 20: Kuru sulu kalemle obje çalışması Aynı çalışma farklı renkte kalemlerle de uygulanır. Modelin renkleri aynen kuru boyama yöntemine uygun olarak hacim verilerek uygulanır. Daha sonra sulu boya etkisinde olması istenilen bölgeler fırça ile sulandırılarak sulu boya etkisi verilir.
Resim 1. 21: Kuru sulu kalemle kompozisyon çalışması Kuru- sulu kalemler sulu boya ile birlikte kullanılabilir. Çalışma sulu boya ile renklendirildikten sonra kuru sulu kalemlerle sulu boyada kullanılan alanın aynı renginde çalışmanın üzerine çizgisel gölgelendirmeler yapılır. Daha sonra koyu alanlar oluşturmak için çizgiler, istenilen bölgelerde sulandırılarak kontrastlık ön plana çıkartılabilir.
1.2.4. Sulu Boya Tekniğinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Çalışmaya başlamadan önce sulu boya kâğıdı resim altlığı üzerine bant veya raptiyeler ile sabitlenir. Eğer sadece sulu zemin üzerine çalışılacaksa bir fırça veya sünger yardımıyla kâğıdın nemlendirilmesi sağlanır. Konu resim kâğıdına ana hatları ile çizilir. Çizerken kalemi bastırmamalı ve zorunlu olmadıkça silgi kullanılmamadır. Koyu renkteki kurşun kalem izleri şeffaf olan sulu boyanın altından gözükebilir. Ayrıca silgi ile yıpranan yerlere sürülen renkler parlaklığını kaybeder ve kirlenir. Çalışma sırasında renkleri üst üste sürmekten kaçınmalı, kâğıdın yıpranmaması için fırçayla boyalı alan üzerinde sürekli düzeltme amaçlı çalışılmalıdır. Yanlış sürülen renkleri düzeltmek için önce o kısmı temiz su ile ıslatıp, sonra sünger ya da kuru bir fırça ile silinmelidir. Resimde genelde geniş alanlar önce boyanır, daha sonra ayrıntıların boyanmasına geçilir. Açıktan koyuya doğru boyama yöntemi tercih edilmelidir. Koyudan açığa doğru bir yöntem izlemek, hatalar yapıldığında düzeltme şansını ortadan kaldırır. Çünkü açık alanı koyulaştırmak, koyu alanı açmaktan kolaydır. Resim yapılan konu ne olursa olsun gölgeli kısımları boyarken siyahtan yararlanmayı düşünmeyip amaca uygun sıcak soğuk renklerin yardımı ile çalışmalıdır. Kâğıt üzerinde çok sulandırılmış boya kâğıt havlu ile fazla bastırmadan alınabilir.
1.2.5. Örnek Sulu Boya Çalışmaları Resim 1. 23: Sulu boya ile aşamalı portre
Sulu boya çalışmalarında farklı kalemler ve malzemeleri birlikte kullanım olanağıvardır. Aşağıdaki portre çalışmalarında sulu boya mürekkepli kalemlerle birlikte kullanılmıştır.
Resim 1. 24: Sulu boya ve mürekkepli kalemle portre
1. 2. Resim 1. 25: Sulu boya ile peyzaj çalışmasının aşamaları
Resim 1. 26: Sulu boya ile yapılmış örnek çalışmalar