T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Gürültü-Titreşim Parametrelerinde Dikkat Edilecek Hususlar İş Hijyeni Ayhan ÖZMEN İSG Uzmanı Fizik Mühendisi İSGÜM Şubat 2015
İçerik Gürültü Titreşim Mevzuat Standardlar Metot Teyit (verifikasyon) Ölçüm Belirsizliği Talimat, Form ve Rapor Formatı Cihaz ve Kalibrasyon 2
Bir İş yeri Ne zaman ölçüm yaptırır? Risk değerlendirmesi sonucunda ilgili risk faktörü bulunduğu Meslek hastalığı ortaya çıktığı İş yeri ortamında; çalışan veya çalışma ortamı veya makine ve/veya teçhizatı veya süreç vb. değiştiği Maruziyete karşın alınan önlemin uygunluğunun değerlendirileceği durumlarda, ölçümlere ihtiyaç duyar. 3
Gürültü 4
ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Yasal Mevzuat 5
Ortam Ölçümleri Maruziyetin belirlenmesi MADDE 6 (2) Gürültü ölçümünde kullanılacak yöntem ve cihazlar c) Çalışanın kişisel maruziyetini gösterir. 6
TS EN ISO 9612:2009 Akustik çalışma ortamında maruz kalınan gürültünün ölçülmesi ve değerlendirilmesi için prensipler Üç temel ölçüm stratejisi Ölçüm sonucu doğrulaması * 3 db * 3,5dB * 3 db Ara Doğrulama 0,5 db 7
TS 2607 ISO 1999 Akustik - İş yerinde maruz kalınan gürültünün tayini ve bu gürültünün sebep olduğu işitme kaybının tahmini Standardın uygulanabilirliği * 10 db Kararlı Gürültü * 5 db Numune alma metotları ve istatistik dağılım kullanılarak günlük maruz kalınan gürültünün ölçülmesi 8
TS ISO 1996-2 Akustik - Çevre gürültüsünün tarifi, ölçülmesi ve değerlendirilmesi - Bölüm 2: Çevre gürültü seviyelerinin tayini Endüstriyel Tesisler * 5 dk * 10 dk Eşdeğer daimi ses basınç seviyesi, Eşitlik (2) L eqt Artık ses Mikrofon konumları Ara Doğrulama 9
10
TS EN ISO 11201 Akustik - Makina ve donanımdan yayılan gürültü - İhmal edilebilir düzeydeki çevresel düzeltmelerle yansıtıcı bir düzlem üzerinde esas olarak açık bir alandaki iş mahallinde ve belirtilen diğer konumlardaki emisyon ses basınç seviyelerinin tayini K1 K2 Doğruluk derecesi 1-2 Düzeltme faktörleri Doğruluk derecesi 2 için Ara doğrulama Ortam şartları Sıcaklık, Basınç, Rüzgar Ölçme zaman aralığı Kaydedilecek ve Raporlanacak bilgiler 11 11
TS EN ISO 11202 Akustik - Makina ve donanımdan yayılan gürültü - Bir iş istasyonundaki ve benzer çevresel düzeltmeler uygulanmış belirtilen diğer konumlardaki emisyon ses basınç seviyelerinin tayini Doğruluk derecesi 2-3 K 3,max Düzeltme faktörleri K1 K2 ISO 3744 veya ISO 3746 K3 Baskın kaynak: Belirlenebilen - Belirlenemeyen Ara doğrulama Ortam şartları Sıcaklık, Basınç, Rüzgar Ölçme zaman aralığı Kaydedilecek ve Raporlanacak bilgiler 12 12
TS EN ISO 11204 Akustik - Makina ve donanımdan yayılan gürültü - Bir iş istasyonundaki ve doğru çevresel düzeltmeler uygulanmış belirtilen diğer konumlardaki emisyon ses basınç seviyelerinin tayini Doğruluk derecesi 2-3 Düzeltme faktörleri K1 K2 ISO 3744 veya ISO 3746 K3 Ara doğrulama Ortam şartları Sıcaklık, Basınç, Rüzgar Ölçme zaman aralığı Kaydedilecek ve Raporlanacak bilgiler 13 13
Metot Teyit (Verifikasyonu) Kesinlik: *Tekrarlanabilirlik *Ara Kesinlik *Tekrarüretilebilirlik Cihaz, personel, koşullar İstatistiki değerlendirme Revizyon gerekleri (personel, ölçüm belirsizliği) Raporlanacak bilgiler 14
Ölçüm Belirsizliği Belirsizlik katkıları Standard gerekleri Cihazlardan gelen katkılar Revizyon gerekleri (metot teyit) Raporlanacak bilgiler 15
Talimat, Form ve Rapor Formatı Deney talimatı Cihaz kullanım talimatı Laboratuvar formları Ölçüm öncesi formlar Saha kayıt formları Sonuç Raporu 16
Cihaz ve Kalibrasyon Cihaz ve Patlayıcı Ortam Kalibrasyon ve Bakım *IEC 61252 ye uygun cihazların kalibrasyonu, asgari olarak akustik kalibrasyonu içermelidir *IEC 61672-1 e uygun cihazların kalibrasyonu: *IEC 61672-3 standardında verilen tüm parametreleri kapsamalıdır. *IEC 60942 ye uygun cihazların kalibrasyonu aynı standardda verilen tüm parametreleri kapsamalıdır Uygunluk kriterleri Uygun olmayan cihaz işlemi 17
Titreşim 18
ÇALIŞANLARIN TİTREŞİM İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Ek-1 EL KOL TİTREŞİMİ 1. Maruziyetin değerlendirilmesi, TS EN ISO 5349-1 ve TS EN ISO 5349-2 Ek-2 BÜTÜN VÜCUT TİTREŞİMİ 1. Maruziyet değerlendirmesi, TS EN 1032+A1:2011 ve TS ISO 2631-1 19
TS EN ISO 5349-1 Mekanik titreşim-kişilerin maruz kaldığı elle iletilen titreşimin ölçülmesi ve değerlendirilmesi-bölüm 1:Genel kurallar TS EN ISO 5349-2 Mekanik titreşim - Kişilerin maruz kaldığı, elden vücuda iletilen titreşimin ölçülmesi ve değerlendirilmesi - bölüm 2 : İş yerlerinde ölçme yapmak için pratik kılavuz Ağrlıklandırma filtresi W h X, Y, Z yönleri Sağ el? Sol el? Ölçüm süresi 20
21
22
TS EN 1032+A1 Mekanik titreşim - Titreşim emisyon değerinin belirlenmesi amacıyla hareketli makinaların deneye tâbi tutulması TS ISO 2631-1 Mekanik titreşim ve şok - Tüm vücut titreşime maruz kalma değerlendirilmesi - Bölüm 1: Genel kurallar Ağırlıklandırma filtreleri X, Y, Z yönleri Wd W k El kol titreşiminde kullanılır mı? Tek başına kullanılabilir 23
24
Metot Teyit (Verifikasyonu) Kesinlik: *Tekrarlanabilirlik *Ara kesinlik *Tekrarüretilebilirlik Cihaz, personel, koşullar İstatistiki değerlendirme Revizyon gerekleri (personel, ölçüm belirsizliği) Raporlanacak bilgiler 25
Ölçüm Belirsizliği Belirsizlik katkıları Standard gerekleri Cihazlardan gelen katkılar Revizyon gerekleri (metot teyit) Raporlanacak bilgiler 26
Talimat, Form ve Rapor Formatı Deney talimatı Cihaz kullanım talimatı Laboratuvar formları Ölçüm öncesi formlar Saha kayıt formları Sonuç Raporu 27
Cihaz ve Kalibrasyon Cihaz Kalibrasyon ve Bakım Kalibrasyonlar «Seviye doğrusallığı» ve «1/3 oktav bantlarında frekans ağırlıklandırmalı testleri» kapsamalıdır Uygunluk kriterleri Uygun olmayan cihaz işlemi 28
TEŞEKKÜRLER 29