Linux Dosya ve Dizin Yapısı Dosya ve Dizin Sistemi Linux te kök dizin (/) sembolü ile ifade edilir. Windowsta kök dizin C: ise Linux ta / sembolüdür. 1
Kök dizini (/) İşletim Sisteminin çalışabilmesi için gerekli olan temel dosya sistemidir ve bütün dizinler kök dizinin altında bulunur. /dev Dizini Bilgisayarınızdaki donanımlarla (sabit disk, fare ) iletişim kurulabilmesi için gereken özel aygıt dosyalarını içerir. Linux te her şey bir dosyadır; donanım aygıtları da USB girişleri, seri ve paralel portlar, diskleriniz, cd-rom gibi. Tüm aygıtlar /dev klasörü altında tutulan dosyalardan ibarettir. 2
Fare aygıtı dosyası örneği Terminale giderek şu komutu çalıştırın: sudo cat /dev/psaux Fareyi hareket ettirerek dosyanın içeriğinin değiştirini görün. Terminal aygıt dosyaları örneği İki terminal açın. Terminallerde tty komutu ile aygıt dosyası ismini görüntüleyin. İlk açtığınız terminale şu komutu çalıştırın: sudo cat > /dev/pts/1 İlk terminalde yazdıklarınız her Enter a basıldığında diğer terminalde yazılacaktır. 3
/bin Dizini İşletim sistemini kullanabilmek için gerekli komutlar bu klasör altındadır. ls, mkdir, cat, cp gibi temel komutların hepsini burada bulabilirsiniz. Sistem boot ettiğinde ilk olarak /bin klasörü çalışır hale getirilir. Network bağlantınız olmasa dahi ya da önemli klasörlere bir nedenden dolayı erişemezseniz bile /bin klasöründeki komutlar n olursa olsun çalışır. /boot Dizini Açılış sırasında gerekli dosya ve dizinlerin bulunduğu dizindir. 4
/etc Dizini Sisteme dair konfigürasyon dosyalarının bulunduğu dizindir. Ağ ayarları, kullanıcı bilgileri, şifreleri, bağlanılacak disk bölümleri /etc/passwd /etc/shadow /etc/fstab /home Dizini Bu dizin altında, kullanıcıların kişisel verileri, yapılandırmalarını kaydettikleri çalışma alanları olan ev dizinleri bulunur. Her kullanıcının ev dizini kendi kullanıcı adını taşır. Örnek, /home/murat - /home/mehmet /home klasörünü Windows taki Document and Settings e benzetebiliriz. 5
/lib Dizini Kernel modülleri ve paylaşılan kütüphane dosyaları bu klasörde bulunur. Paylaşılan kütüphane dosyalarını, Windows ta DLL ile eş tutabilirsiniz. Linux ta kütüphane dosyalarının uzantısı.so dur. /mnt Dizini Sistem yöneticisinin geçici olarak herhangi bir dosya sistemine ulaşmak için oluşturabileceği bağlama noktalarını içeren dizindir. Mount işlemi : Üzerinde bir dosya sistemi olan bir disk birimine veya parçasına okuma veya yazma amacıyla ulaşılabilmesi için bu birim veya parçanın / dosya yapısında bir alt dizine mount edilmesi (bağlanması) işlemi. 6
/opt Dizini Optional kelimesinden kısaltılmıştır. Sonradan yüklenen üçüncü parti yazılımların dosyalarının bulunması için tasarlanmış dizindir. Örneğin : Viz, Java, /var Dizini Log dosyaları, e-mail ve printer kuyrukları gibi değişken sistem bilgilerini barındırır. Bu dizin altında bulunan bazı önemli dizinler : Dizin spool run log Tanım Kuyrukta bekleyen dosyaların bulunduğu dizin (yazıcı, e-posta) Çalışan prosesler ile ilgili bilgilerin bulunduğu dosyalar (PID) Log dosyaları 7
/tmp Dizini Geçici dosyalar içindir. Birçok program burayı geçici depolama alanı olarak kullanır. /tmp klasörünün içeriği KB lar mertebesinde kalır ve genellikle işletim sistemi yeniden başlarken içindeki dosyalar silinir. /sbin Dizini Linux ta normal kullanıcının kullanacağı komutlarla, sistem yöneticisinin kullanabileceği komutlar ayrılmıştır. Root tarafından kullanılacak bakım ve yönetim için kullanılan önemli programlar /sbin, /usr/sbin, /usr/local/sbin gibi dizinlerde bulunur. 8
/proc Dizini Sistem ve çalışan processler ile ilgili bilgiler /proc dizininde bulunur. Örneğin, cat /proc/swaps yazarak sisteminizdeki takas dosyalarına dair bilgi alabilir ya da cat /proc/cpuinfo komutuyla işlemcinin özelliklerini görebilirsiniz. /media Dizini CD-ROM, disket sürücü gibi, flash bellek gibi çıkarılabilir aygıtlar buraya bağlanır. En basit tanımla, çıkarılabilir aygıtların bağlantı noktası olarak tanımlanabilir. 9
Önemli Bazı Dosyalar - Yollar /boot/vmlinuz-... : Linux çekirdek dosyası /dev/sda : İlk SATA HDD için aygıt dosyası /dev/null : Gereksiz çıktıların gönderilebildiği sahte aygıt /etc/crontab : Belli aralıklarda belli komutların çalıştırılmasını sağlayan kabuk script dosyası 10
Önemli Bazı Dosyalar - Yollar /etc/fstab : Diskler, bölümler ve mount dosyalarını gösterir dosya /etc/default/grub : Grub konfigürasyon dosyası /etc/profile : Kabuk varsayılan ayarları ve sistem değişkenleri var/log/lastlog : Kullanıcılar login bilgileri (lastlog komutu ile) /var/log/syslog : Sistem log dosyası 11