KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ DERSHANE : Dönem V : 30 iş günü : Cebeci Hastanesi : Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Kliniği, Polikliniği, Doğumhanesi, Ameliyathanesi ve Dershanesi : Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Prof. Dr. Şerif Çanga Amfisi EĞİTİCİLER Prof. Dr. Cem Somer ATABEKOĞLU Prof. Dr. Feride SÖYLEMEZ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Prof. Dr. Acar KOÇ Prof. Dr. Fulya DÖKMECİ Prof. Dr. Ruşen AYTAÇ Prof. Dr. Bülent BERKER Prof. Dr. Murat SÖNMEZER Prof. Dr. Batuhan ÖZMEN Doç. Dr. Şerife Esra ÇETİNKAYA Doç. Dr. Salih TAŞKIN ANATOMİ ANABİLİM DALI Doç. Dr. Tülin ŞEN ESMER RADYOLOJİ ANABİLİM DALI Doç. Dr. Esra ÖZKAVUKÇU ÜNLÜ TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI Prof. Dr. Serap ŞAHİNOĞLU ÜREME SAĞLIĞI VE TÜP BEBEK MERKEZİ Doç. Dr. İ. Sinan ÖZKAVUKÇU ADRES EĞİTİM SORUMLULARI: Prof. Dr. Feride SÖYLEMEZ, Doç. Dr. Şerife Esra ÇETİNKAYA İLETİŞİM : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Cebeci Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı TELEFON : 0312 595 69 17 E-POSTA SEKRETER : deryaalhan@gmail.com : Derya ALHAN
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJININ AMACI Kadın Hastalıkları ve Doğum alanındaki temel uygulamalar hakkında bilgi edinmek, birinci basamak düzeyinde gerekli tetkikleri planlamak, sonuçlarını yorumlamak ve bunlar doğrultusunda temel tedavi prensiplerini uygulamak için gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazandırmak. KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJININ ÖĞRENME KAZANIMLARI 1. Kadın genital sistem hastalıklarının oluşum mekanizmalarını açıklar. 2. Gebelikte vücudun ve organ sistemlerinin yapı ve işlev değişikliklerini açıklar. 3. Etkili iletişim becerilerini kullanarak genel ve soruna yönelik olarak jinekolojik ve obstetrik öykü alır. 4. Jinekolojik muayene yapar. 5. Gebe muayenesi ve rutin antenatal takibi yapar. 6. Kadın genital sistem sorunları ile gelen hastada öykü, fizik muayene ve vital bulgularını değerlendirerek ön tanı koyar. 7. Tanıyı kesinleştirmek için uygun tanı yöntemlerini uygun sırada seçer ve sonuçlarını yorumlar, gerekirse daha ileri tetkikleri planlar. 8. Acil jinekolojik ve obstetrik hastalıkları/durumları tanır ve yönetme (ilk tedavisini yapma, uygun koşullarda uygun birime sevk etme) ilkelerini açıklar. 9. Vajinal akıntı örneği (GYE taraması, taze preparat hazırlama ve değerlendirme), vajinal ve servikal örnek alır ve inceler. 10. Nonstress test (NST) yapar ve değerlendirir. 11. Normal spontan doğum basamaklarını açıklar. 12. Doğum sonrası anne bakımını yapar. 13. Kadın genital sistem hastalıkları için birinci basamak düzeyinde tanıya uygun tedavi planlar ve akılcı ilaç kullanımı ilkeleri doğrultusunda reçete düzenler. 14. Gözetim altında olmak koşulu ile yatan hastayı izler, tedavi istemini/talimatlarını (order) eksiksiz, açık ve net olarak verir ve izler. 15. Yüksek riskli gebelikleri belirler ve bir üst merkeze yönlendirebilir. 16. Kontrasepsiyon yöntemlerinin doğru uygular ve kullanıcıları izler. 17. Toplumda sık görülen kadın genitoüriner sistem ile ilgili hastalıkların epidemiyolojisini ve bunların sıklığının azaltılmasına yönelik yaklaşımları açıklar. 18. Menapozda kadın sağlığını izler ve gerekli durumlarda tetkik, tedavi ve izlem için üst merkezlere yönlendirebilir. 19. İngilizce bilimsel literatürü okur ve değerlendirir.
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJININ ÖĞRENME KAZANIMLARI İLE PROGRAM YETERLİKLERİNİN EŞLEŞTİRME MATRİKSİ ÖĞRENME KAZANIMLARI Kadın genital sistem hastalıklarının oluşum mekanizmalarını açıklar. Gebelikte vücudun ve organ sistemlerinin yapı ve işlev değişikliklerini açıklar. Etkili iletişim becerilerini kullanarak genel ve soruna yönelik olarak jinekolojik ve obstetrik öykü alır. Jinekolojik muayene yapar. Gebe muayenesi ve rutin antenatal takibi yapar. Kadın genital sistem sorunları ile gelen hastada öykü, fizik muayene ve vital bulgularını değerlendirerek ön tanı koyar. Tanıyı kesinleştirmek için uygun tanı yöntemlerini uygun sırada seçer ve sonuçlarını yorumlar, gerekirse daha ileri tetkikleri planlar. Acil jinekolojik ve obstetrik hastalıkları/durumları tanır ve yönetme (ilk tedavisini yapma, uygun koşullarda uygun birime sevk etme) ilkelerini açıklar. Vajinal akıntı örneği (GYE taraması, taze preparat hazırlama ve değerlendirme), vajinal ve servikal örnek alır ve inceler. Nonstress test (NST) yapar ve değerlendirir. Normal spontan doğum basamaklarını açıklar. Doğum sonrası anne bakımını yapar. Kadın genital sistem hastalıkları için birinci basamak düzeyinde tanıya uygun tedavi planlar ve akılcı ilaç kullanımı ilkeleri doğrultusunda reçete düzenler. Gözetim altında olmak koşulu ile yatan hastayı izler, tedavi istemini/ talimatlarını (order) eksiksiz, açık ve net olarak verir ve izler. Yüksek riskli gebelikleri belirler ve bir üst merkeze yönlendirebilir. Kontrasepsiyon yöntemlerini doğru uygular ve kullanıcıları izler. Toplumda sık görülen kadın genitoüriner sistem ile ilgili hastalıkların epidemiyolojisini ve bunların sıklığının azaltılmasına yönelik yaklaşımları açıklar. Menapozda kadın sağlığını izler ve gerekli durumlarda tetkik, tedavi ve izlem için üst merkezlere yönlendirebilir. İngilizce bilimsel literatürü okur ve değerlendirir. KARŞILADIĞI PROGRAM YETERLİKLERİ Hekim -1 Hekim-1 Hekim -2, İletişimci -1, İletişimci -2 Hekim-2 Hekim-2, Hekim-4 Hekim-2 Hekim-2 Hekim-1, Hekim-2 Hekim-3 Hekim -2 Hekim -1 Hekim -2 Hekim-2 Hekim-2, Hekim-4 Hekim-4, Ekip üyesi-3 Hekim -1, Hekim -2, Hekim -4 Hekim-1 Hekim-2, Hekim-4, Ekip üyesi-3 Bilimsel -4
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI SEMPTOMLAR / DURUMLAR LİSTESİ Amenore Anemi Anne ve çocuk sağlığı Asfiksi (fetal) Ateş Bilinç değişiklikleri (gebelikte) Bulantı -kusma Büyüme -gelişme geriliği (intraüterin) Cinsel işlev sorunları Deri değişiklikleri (gebelikte) Dismenore Disparoni Dizüri Fekal inkontinans Genital bölgede yara Hayatın farklı evrelerinde sağlıklılık (Gebelik, doğum, lohusalık, ergenlik, yetişkinlik, menapoz, yaşlılık) Hipertansiyon (gebelikte) Hirsutizm İdrar retansiyonu İlaçların istenmeyen etkileri / ilaç etkileşimleri İnfertilite (kadın) Karın ağrısı Karında kitle Kaşıntı (gebelikte) Kilo kaybı Konvülsiyonlar (gebelikte)
Kuşkulu genitalya Lenfadenopati Meme akıntısı Menstrüel siklus sorunları (Oligomenore, polimenore, hipermenore, hipomenore, menoraji, metroraji, menometroraji) Ödem (gebelikte) Pelvik ağrı Pollaküri / Noktüri Puberte bozuklukları (erken -geç) Sağlıklı cinsel yaşam Üreme sağlığı ve hakları Üriner inkontinans Vajende ele gelen kitle / sarkma hissi Vajinal akıntı Vajinal kanama (Gebelikte, postpartum, postmenapozal, diğerleri) Vulvar -vajinal kaşıntı Yabancı cisim (vajende)
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI HASTALIKLAR / KLİNİK PROBLEMLER LİSTESİ İlaç yan etkileri (gebelikte) Normal gebelik Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Premenstrüel sendrom Üriner sistem enfeksiyonları Hiperemezis gravidarum Normal doğum eylemi Menapoz 3. trimester kanamaları (plasenta previa, plasenta dekolmanı vb) Eklampsi, preeklampsi, HELLP sendromu Menstrüel siklus bozuklukları Postpartum kanama Puerperal enfeksiyonlar Yabancı cisim (vajende) Doğum travması Genital enfeksiyonlar İntrauterin büyüme geriliği Riskli gebelik Gestasyonel diyabet Diyabetik anne bebeği İntrauterin enfeksiyonlar Genital organların prekanseröz lezyonları ve kanserleri (vulva, vajen, serviks, endometriyum, over) Preterm eylem, erken membran rüptürü, postmatürite Polikistik over sendromu Abortus Akut karın TT -A -K -İ TT -K -İ TT-K TT-K TT-K TT T -A -İ T -K -İ T-A T-A T-A T-A T-A T-A T-K T-K T-K T-K T -İ -K -K -K -K -İ
Amniyotik sıvı patolojileri Cinsel işlev bozuklukları Ektopik gebelik Endometriyozis Genital organların yer ve şekil değişiklikleri Miyoma uteri Ölü fetüs sendromu Pelvik kitle Seksüel gelişim bozuklukları Sistemik hastalıklarda gebelik Trofoblastik hastalıklar Doğumda asfiksi Doğumda fetal distres Genito -üriner sistem travması Sorunlu doğum eylemi A-K A-K A A ÖĞRENME DÜZEYİ A T TT İ K AÇIKLAMA Acil durumu tanıyarak acil tedavisini yapabilmeli, gerektiğinde uzmana yönlendirebilmeli. Ön tanı koyarak gerekli ön işlemleri yapıp uzmana yönlendirebilmeli. Tanı koyabilmeli ve tedavi hakkında bilgi sahibi olmalı, gerekli ön işlemleri yaparak uzmana yönlendirmeli. Tanı koyabilmeli, tedavi edebilmeli. Birinci basamak koşullarında uzun süreli izlem ve kontrolünü yapabilmeli. Korunma önlemlerini (birincil, ikincil, üçüncül korunmadan uygun olan/ olanları) uygulayabilmeli.
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI HEKİMLİK UYGULAMALARI LİSTESİ UYGULAMA DÜZEYİ ASGARİ SAYI Genel ve jinekolojik -obstetrik öykü alabilme Yardımsız yapma 5 Gebe muayenesi Yardımla yapma 2 Genel durum ve vital bulguların değerlendirilmesi Yardımsız yapma 5 Jinekolojik muayene Yardımla yapma 2 Aydınlatma ve onam alabilme Gözleme 2 Reçete düzenleyebilme Yardımsız yapma 2 Vajinal akıntı örneği incelemesi yapabilme (ürogenital enfeksiyon taraması) ve değerlendirebilme Tarama ve tanısal amaçlı inceleme sonuçlarını yorumlayabilme Yardımla yapma 2 Yardımsız yapma 2 Akılcı ilaç kullanımı Yardımsız yapma 1 Dekontaminasyon, dezenfeksiyon, sterilizasyon, antisepsi sağlayabilme Gözleme 2 Doğum sonrası anne bakımını yapabilme Yardımsız yapma 3 Epizyotomi açabilme ve dikebilme Gözleme 1 Gebe ve lohusa izlemi yapabilme Yardımsız yapma 2 Nonstress test (NST) yapabilme ve değerlendirebilme Yardımsız yapma 3 Normal spontan doğum yaptırabilme Gözleme 2 Vajinal ve servikal örnek alabilme Gözleme 2 Aile planlaması danışmanlığı yapabilme Gözleme 2 Doğru emzirme yöntemlerini öğretebilme Gözleme 2 Kontrasepsiyon yöntemlerini doğru uygulayabilme ve kullanıcıları izleyebilme Yardımla yapma 2 Periyodik muayene, kontrol (kanser taraması) Gözleme 2
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI ÖLÇME-DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ STAJ SONU SÖZLÜ SINAV Olguya dayalı yapılandırılmış sözlü sınav. STAJ SONU YAZILI SINAV ARA SINAV KARNE NOTU STAJ BAŞARI NOTUNUN HESAPLANMASI Toplam 50 çoktan seçmeli sorudan oluşur. 1. Düzey: Klinik bilgileri değerlendiren çoktan seçmeli sorular. 2. Düzey: Klinik karar vermeyi değerlendiren olguya dayalı çoktan seçmeli sorular (Soruların % 30-50 sini oluşturur). Stajın ilk 15 günü anlatılan teorik dersleri kapsayan toplam 25 sorudan oluşan çoktan seçmeli yazılı sınav. Aşağıdaki hekimlik uygulamaları değerlendirilecektir: Genel ve jinekolojik-obstetrik öykü alma Gebe muayenesi Jinekolojik muayene Reçete düzenleme Tarama ve tanısal amaçlı inceleme sonuçlarını yorumlama Doğum sonrası anne bakımını yapma Nonstress test (NST) yapma ve değerlendirme Kontrasepsiyon yöntemlerini uygulama ve kullanıcıları izleme Staj sonu sözlü sınav % 50 Staj sonu yazılı sınav % 30 Ara sınav % 10 Karne notu % 10
KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI EĞİTİM ETKİNLİKLERİ MATRİKSİ ETKİNLİĞİN TÜRÜ ETKİNLİĞİN ADI SÜRESİ Kadın genital sistem anatomisi 1 saat ÇSS ÖLÇME-DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ Menstrüel siklus 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Menstrüel siklus bozuklukları ve yaklaşım Amenoreler Puberte ve bozuklukları 2 saat ÇSS, O -ÇSS, Sözlü sınav Kadın seksüel sistem gelişimi ve bozuklukları 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Gebeliğin oluşumu 2 saat ÇSS, Sözlü sınav Gebelikte fizyolojik değişiklikler 2 saat ÇSS, O -ÇSS, Sözlü sınav Normal gebelik takibi Normal doğum ve takibi İntrapartum takip Postpartum kanamalar Gebelik bulantı ve kusmaları Puerperium ve puerperal enfeksiyonlar Yüksek riskli gebede antenatal takip Prenatal tanı Çoğul gebelikler İmmün ve non -immün hidrops fetalis ve gebelikte Rh uyuşmazlığı Gebelikte hipertansiyon, preeklampsieklampsi sendromu ve tedavileri 2 saat ÇSS, O -ÇSS, Sözlü sınav Prezantasyon anomalileri 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Doğum operasyonları 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Ölü fetüs sendromu, gebeliği sonlandırma ve yaygın damar içi pıhtılaşma 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Abortuslar ve yaklaşım 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Erken doğum, erken membran rüptürü, postmatürite Ektopik gebelikler 1 saat ÇSS, Sözlü sınav
Gestasyonel diyabet, diyabet ve gebelik Makrozomi, intraüterin gelişme geriliği ve amniyotik sıvı patolojileri Gebelikte ilaçlar ve toksik maddeler 3. trimester kanamaları: Plasenta dekolmanı, plasenta previa Gebelikte sistemik hastalıklara klinik yaklaşım 2 saat ÇSS, Sözlü sınav TORCH enfeksiyonları 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Jinekolojide ve obstetrikte görüntüleme yöntemleri 2 saat ÇSS Obstetrik ve jinekolojide trombofilaksi Hirsutismus, polikistik over sendromu 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Endometriozis, dismenore, premenstrüel sendrom Jinekolojide tanı yöntemleri Seksüel geçiş gösteren hastalıklar ve genital enfeksiyonlar Genital organların yer ve şekil değişiklikleri ve üriner inkontinans 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Miyoma uteri 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Adneksiyel kitlelere yaklaşım 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Kronik pelvik ağrı Jinekolojide akut karına yaklaşım 1 saat ÇSS, Sözlü sınav İnfertilite: Yaklaşım ve tedavi 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Aile planlaması ve kontrasepsiyon Menapoz Endoskopik tanı ve tedavi yöntemleri 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Vulva, vajen ve serviksin benign hastalıkları Vulva ve vajenin premalign lezyonları ve malign hastalıkları Serviksin premalign lezyonları ve serviks kanseri 1 saat ÇSS, Sözlü sınav 2 saat ÇSS, Sözlü sınav Serviks kanseri taraması Endometriyum prekanseröz lezyonları 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Endometriyum kanseri ve sarkomlar 1 saat ÇSS, Sözlü sınav
Non-epitelyal over kanserleri ve klinik yaklaşım 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Epitelyal over kanserleri ve klinik yaklaşım 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Trofoblastik hastalıklar 1 saat ÇSS, Sözlü sınav Akılcı ilaç kullanımı Tanısal yöntemler Non -invaziv ve invaziv antenatal tetkikler 2 saat ÇSS, O -ÇSS, Sözlü sınav Tanısal yöntemler Jinekolojide tanı yöntemleri Tanısal yöntemler Jinekolojik ultrasonografi 1 saat Sözlü sınav Tanısal yöntemler Obstetrik ultrasonografi 1 saat Sözlü sınav Olgu tartışması İnfertil çifte yaklaşım 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Yüksek riskli gebelik tanımları 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Erken antenatal sorunlara pratik yaklaşım 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması İntrapartum fetal monitörizasyon 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Postpartum hasta takibi 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Menstrüel siklus bozukluklarına yaklaşım 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Preoperatif hasta değerlendirme ve operatif risklerin belirlenmesi 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Postoperatif hasta takibi 1 saat Sözlü sınav Olgu tartışması Jinekolojide pre ve postoperatif dönemde hasta -hekim ilişkilerinde dikkat edilecek hususlar 1 saat Sözlü sınav Olgu tartışması Aile planlaması -kontrasepsiyon 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Obstetrik aciller 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Jinekolojik aciller 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Alt genital enfeksiyonların tedavisi 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Olgu tartışması Geç antenatal sorunlara pratik yaklaşım 1 saat O -ÇSS, Sözlü sınav Hekimlik uygulaması Obstetrik antenatal vizit ve anamnez 1 saat Sözlü sınav, Karne notu Hekimlik uygulaması Jinekolojik anamnez ve muayene 1 saat Sözlü sınav, Karne notu Hekimlik uygulaması Pratik reçete örnekleri 1 saat Sözlü sınav, Karne notu Hasta başı eğitim / İşbaşında öğrenme Profesyonelliğe yönelik gelişim Profesyonelliğe yönelik gelişim Profesyonelliğe yönelik gelişim Hasta viziti, poliklinik, doğumhane ve ameliyathanede pratik 60 saat Karne notu Üreme sağlığı ve etik 2 saat ÇSS Seminer-Literatür İngilizce makale okuma 12 saat 5 saat
ÇSS: Çoktan seçmeli soru; O -ÇSS: Olguya dayalı çoktan seçmeli soru KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI İÇİN ÖNERİLEN KAYNAKLAR 1. Danforth s Obstetrik ve Jinekoloji. Ali Ayhan, Çağatay Taşkıran, Polat Dursun (Çeviri editörleri); Güneş Tıp Kitabevleri. 2. Güncel Obstetrik ve Jinekoloji: Tanı ve Tedavi (Current). M. Bülent Tıraş, S. Cansun Demir (Çeviri editörleri); Güneş Tıp Kitabevleri. 3. Berek & Novak Jinekoloji. Ahmet Erk, Fazlı Demirtürk (Çeviri editörleri); Nobel Tıp Kitabevi. 4. Speroff Klinik Jinekolojik Endokrinoloji ve İnfertilite. Serdar Günalp (Çeviri editörü); Güneş Tıp Kitabevleri. 5. UpToDate (http://www.uptodate.com). 6. Öğretim Üyelerinin Ders Notları. Ankara Üniversitesi Moodle Sistemi.