50. Yılında Ankara Üniversitesi Rasathanesi

50. Yılında Ankara Üniversitesi Rasathanesi Doç.Dr. Birol GÜROL Ankara Üniversitesi Rasathanesi 2012 Özet Açılışı 26 Ağustos 1963 tarihinde gerçekleşen Ankara Üniversitesi Rasathanesi, Gökbilim alanında ülkemizin en eski ve köklü kurumlarından biridir. Yakın zamanda 50. yılını kutlayacak olan Rasathanemiz, bilimsel anlamda olduğu kadar, eğitim-öğretim ve sosyal alanlarında da önemli hizmetlerde bulunmuş ve bulunmaya da devam etmektedir. Bu çalışmada, Ankara Üniversitesi Rasathane sine ilişkin kısa bir tarihçe ile günümüze ilişkin durum irdelenecek ve geleceğe yönelik planlar sunulacaktır. 1. Giriş Ankara Üniversitesi Rasathanesi, Cumhuriyetin ilk Üniversitesi olan Ankara Üniversitesi ne bağlı olarak çalışan, ülkemizin en eski ve köklü kurumlarından biri olma özelliğini taşımaktadır. Kuruluşundan günümüze kadar çok sayıda saygın ve değerli bilim insanının yetişmesine, benzer kurumların kuruluşunda olduğu kadar sürdürülmesinde de önemli katkılarda bulunmuştur. 26 Ağustos 2013 tarihinde 50. yılını kutlayacak olan Ankara Üniversitesi Rasathanesi, bölgesinde hem bilimsel hem de sosyal anlamda yoğun çalışmalarda bulunan tek kurumdur. Ulus a yaklaşık 15 km uzaklıkta, 1256 m yükseklikte bulunan Ahlatlıbel (İncek) tepesinde bulunan yerleşke, hızlı şehirleşmenin yol açtığı yoğun ışık kirliliği altında bulunmasına neden olmuştur. Bu çalışmada kısa bir tarihçe ile birlikte, mevcut altyapımız, bilimsel çalışmalarımız, geleceğe yönelik plan ve programlarımız ele alınacaktır. 2. Tarihçe Aşağıda yer alan tarihçe Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri ve ona bağlı olarak çalışan Ankara Üniversitesi Rasathanesi ne aittir. Tarihçenin 1985 yılına kadar olan kısmı Prof.Dr. Zeki Tüfekçioğlu ve 1985-1998 yılları arası ise Prof.Dr. Osman Demircan tarafından kaleme alınmıştır. 1998 yılı ve sonrası hakkında, bu dönemi çok daha iyi bilen ve halen sağ olan kişilerin bulunması nedeniyle kaleme alınmamıştır. Ankara Üniversitesi Rasathanesi tarihçesine başlamadan önce rasathanemiz kurucusu Prof.Dr. E.A.Kreiken e ve kuruluşundan günümüze kadar yaptıkları katkılar ile rasathanemizin gelişiminde emeği geçen kişi, kurum ve kuruluşlara teşekkürlerimi sunmak isterim. 1

Prof.Dr. E.A. Kreiken Ankara Üniversitesi Rasathanesi kuruluş yılları. 1943 yılında kurulan Ankara Fen Fakültesi ne (o zaman Ankara Üniversitesi henüz kurulmamıştı) bağlı olarak 1944 te "Astronomi Kürsü" sü kuruldu. Kurucusu ve ilk başkanı Prof.Dr. Tevfik Okyay Kabakçıoğlu, Belma Yurtsever i yanına asistan olarak aldı ve Matematik Bölümü nden astronomiyi yandal olarak seçen az sayıda öğrenciyle eğitimi başlattı. 1947 yılında Dilhan Ege, önce laborant ve sonra da asistan kadrosunda kürsüye katıldı. Bu durum 1952 yılına kadar devam etti, eğitimin yanında öğrencilere enlem, boylam ve zaman tayini gözlemleri sürekli olarak yaptırıldı. Kabakçıoğlu'nun H.Rosenberg'ten çeviri yaptığı "Astrofizik Dersleri" adlı kitap 1946'da Astronomi kürsüsünün ilk yayını olarak basıldı. Bu yıllarda Matematik Bölümü öğretim üyelerinden Ali Nazıma Ergun ve Esat Egesoy, Astronomi kürsüsünde bazı dersler vermişlerdir. Belma Yurtsever, sürekli rahatsızlığı yüzünden kürsüye fazla yardımcı olamamıştır, ağırlık daha ziyade Dilhan Ege üzerine yüklenmiştir. 1951 yılında, İngilizcesini ilerletmek için Dilhan Ege kendi imkânları ile Michigan Üniversitesi ne altı ay süre ile gitti. 1952 yılında, Astronomi kürsüsüne yeni kadrolar ve mali destek verilmeyişi nedeniyle T.O. Kabakçıoğlu başkanlıktan istifa etti ve kürsüden ayrıldı. 1952-53 yıllarında kürsüde eğitim yapılamadı, kapatılması düşünüldü, ancak Matematik Bölümünden Prof.Dr. Saffet Süray'ın gayretleriyle devam ettirildi. 2

1953 yılı sonunda UNESCO ya başvuruldu ve Hollanda uyruklu Prof.Dr. Edberg Adrian Kreiken kürsü başkanlığına getirildi. Kreiken, asistan kadrosuna Dilhan Ege'nin yanında Abdullah Kızılırmak ve Bedri Süer i alarak, eğitim ve araştırmaları yeniden başlattı. Dersler Kreiken tarafından İngilizce, Almanca veya Fransızca anlatılıyor ve ilgili asistan tarafından Türkçeye çevriliyordu. Bu yıllarda da öğrenci sayısı 5 veya 6 yı geçmiyordu. Asistanlar sırayla yabancı dillerini ve bilimsel çalışmalarını ilerletmek için yurt dışına gönderiliyordu. 1958 de kürsüye Ali Nihat Eskioğlu ve Rümeysa Süslü (Kızılırmak) asistan olarak alındı. Bu arada Dilhan Ege, Bedri Süer ve Abdullah Kızılırmak doktoralarını tamamladılar. 1954-58 yılları arasında kürsüde 25 ten fazla bilimsel yayın yapıldı. Bu yayınların çoğu yurt dışında tanınmış mecmualarda basıldı. Gözlemsel çalışmaların ciddi bir şekilde başlıyabilmesi için bir gözlemevine gereksinim vardı. Kreiken, 1958 de ODTÜ nün Ahlatlıbel köyü yakınındaki arazisinden 110 dönümlük bir kısmını almayı başardı. Gözlemevinin temeli atıldı. İdari binaların yapılması Fen Fakültesi bütçesinden sağlanan parayla, özellikle zamanın dekanı Saim Saraçoğlu'nun yardımları ile başladı. Ancak, dürbün ve diğer aletlerin alınması büyük güçlükler arz ediyordu. O yıllarda Uzay Araştırmaları dünyada bir yarış haline gelmişti ve Amerika da bu çalışmaları askeri bir kurum olan NASA yönetiyordu. O halde, Türkiye de de askerlerle işbirliği yapılabilirdi. Kreiken, zamanın M.S. Bakanı ve M.S.B. ARGE (Araştırma ve Geliştirme) Dairesi başkanı ile görüşerek işbirliğini sağladı. 1961 de, Kreiken in öğrencisi olmuş dört askeri öğretmen üsteğmen (Zeki Tüfekçioğlu, Güner Omay, İşmen Kendir ve Ali Gökgöz) ARGE ye tayin edildi ve Kreiken in emrine verildi. İleride isim ve özelliklerini vereceğimiz bütün dürbün ve ölçü aletleri de ARGE kanalıyla (onların mülkiyetinde kalmak üzere) temin edilip gözlemevine yerleştirildi. Bu işbirliğinde ARGE'nin ilk başkanı Fuat Uluğ Paşanın büyük emeği geçmiştir. Aynı yıl içerisinde İşmen Kendir ve Ali Gökgöz İtalya daki Merate Gözlemevi ne iki yıl için gönderilmiş, orada üç adet bilimsel yayın yapmışlar, dönüşlerinde Prof.Dr. Kreiken'in emrinde kürsüye ve gözlemevine büyük yararları olmuştur. Zeki Tüfekçioğlu ve Güner Omay, önce 6 ay için Washington daki Deniz kuvvetlerine ait Naval Gözlemevi nde çalışmışlar, daha sonra iki yıl Yale Üniversitesi nde yüksek lisans ve bu arada her ikisi de orada birer yayın yaparak 1964 te yurda dönmüşlerdir. 1961 yılında R. Kızılırmak bir yıl süreyle Maryland Üniversitesi nde doktora sonrası çalışmada bulundu. Bu arada Doç.Dr. Dilhan Ezer, 1962 de bir yıllığına NASA da çalışmak üzere New York a gitti, süresinin uzama isteği kürsüdeki gereksinim yüzünden kabul edilmediği için istifa ederek orada kaldı. Yine aynı yıl Dr. Bedri Süer çok iyi bir bursla (National Science Foundation) bir yıl süreyle Amerika ya gönderildi, ailevi nedenlerle üç ay sonra geri döndü, bu burstan daha sonraki yıllar yararlanma olanağı yok olduğu için Kreiken le arası açıldı ve ODTÜ ye geçmiştir. 1962 yılı yaz aylarında henüz resmen açılmamış olan Gözlemevi nde Dr. Pohl'un yönetiminde değişen yıldızlarla ilgili çalışmalar yapıldı. Bu arada daha önce Kreiken'in bulduğu bir yıllık bursla Meudon da çalışmış bulunan Nihal Yılmaz, daha sonra da Nadir Doğan kürsüye asistan olarak alındılar. Bayan asistanların gözlem yapamıyacağı gerekçesiyle asistan olarak alınmalarına açıkça karşı olan Doç.Dr. Abdullah Kızılırmak, diğer nedenleriyle birlikte, 1962 yılı sonunda kendi isteğiyle R. Kızılırmak la beraber kürsüden ayrıldılar ve Ege Üniversitesi ne geçtiler. 1963 yılı Ağustos ayında Avrupa nın en büyük astronomlarının katıldığı bir NATO yaz okulu ile Ankara Üniversitesi Gözlemevi resmen açıldı. Bu okulda verilen dersler daha sonra "Summer Institute in Galactic Structure at Ankara University" adı altında yayınlandı. Kreiken, 1963 yılında, yüksek öğretmen okulunda MEB burslusu olarak okuyan ve Fen Fakültesi ni bitirmiş olan üstün yetenekli öğrencilerden bir kısmını bilim adamı yetiştirmek üzere kendi emrine aldı. Cemal Aydın ve Semanur İşlik iki yıllığına Merate Gözlemevi ne, Zeki Aslan Greenwich Gözlemevi ne, Fevzi Ünlü ve Ali Osman Aşar eğitim için Amerika ya gönderildi. Hilmi Hacısalihoğlu ertesi yıl yurt dışına gönderilmek üzere kürsüye asistan olarak alındı. 3

1964 yılında "Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi Enstitüsü Yönetmeliği" yayınlanarak Gözlemevi ayrı bir enstitü haline getirildi. Bu tarihte yurt dışında ve içinde yayınlanan bilimsel çalışmaların sayısı 51 e yükselmişti. 1964 yaz aylarında Kürsü nün ve Gözlemevi nin durumu şöyle idi. 15 cm lik Zeiss Coude refraktör, 15 cm lik fotografik refraktör, radyo teleskop, mikro fotometre, iris fotometre vb. ve sonra da NATO'nun askeri kanadıyla getirtilecek olan 100 cm aynalı teleskop. 1964 Ağustos ayında Prof. Kreiken beklenmedik bir şekilde 68 yaşında öldü. 1964 Ekim ayında Zeki Tüfekçioğlu ve Güner Omay yurda döndüler. Fakat ARGE dört elemanını harekat araştırma konularında çalıştırmak üzere geri çekti. Sadece Zeki Tüfekçioğlu na kürsüde Gök Mekaniği ve Güner Omay a da Astrofizik derslerini vermek üzere haftada iki yarım gün izin verildi. 1964-65 yılı ilk sömestrisinde İtalya dan Dr. Faragiana ve İstanbul dan Prof.Dr. Nüzhet Gökdoğan kürsüde dersler verdiler. İkinci sömestride ise Prof. W.Gleissberg bir yıllığına getirtildi. Bu arada Nadir Doğan doktorasını tamamladı. 1965 te Cemal Aydın ve Semanur İşlik, Italya da iki çalışma yayınladılar ve yurda döndüler, asistan olarak kürsüye katıldılar. Dr. Nihat Eskioğlu da Doçent olarak Gleissberg'ten sonra kürsü başkanı oldu. Ancak bir yıl sonra Hizbullah örgütü üyesi diye tevkif edildiğinden kürsünden ayrılmış oldu. 1967-70 yılları arasında kürsü başkanlığını bazen Saffet Süray bazen de Numan Zengin vekaleten yürüttüler. Bu arada Nihal Yılmaz 1965-68 yılları arasında Fransa da doktorasını yaptı ve kürsüye döndü. Zeki Tüfekçioğlu, Cemal Aydın ve Semanur Işlik, 1967 de doktor oldular. 1968 yılında Dr. Nadir Doğan bir yıl süreyle İtalya da Catania Gözlemevi nde güneş lekeleri ile ilgili çalışma yaptı ve 1970 te doçent olarak kürsü yöneticisi oldu, 1970-71 de Dr. Cemal Aydın ve Dr. Semanur Engin bir yıllık sürelerle Trieste gözlemevine gittiler. 1965-1970 arası kürsüde on altı adet bilimsel yayın yapıldı. 1971 de Dr. Zeki Aslan İngiltere den geldi ve asistan olarak kürsüde göreve başladı. Aynı yıl Dr. Nihal Yılmaz bir yıl süreyle İngiltere ye gitti. 1972 yılı sonunda Dr. Zeki Tüfekçioğlu ve Dr. Cemal Aydın doçent oldular. Zeki Tüfekçioğlu 1973 yılı başında ordudan ayrıldı ve kürsüde kadrolu doçentliğe geçti. 1974 yılında kürsü başkanı oldu. Astronomi kürsüsü, Astronomi Bölümü haline getirildi ve anadal Astronomi eğitimi vermeye başladı. Arkasından 1974 de Dr. Semanur Engin ve 1975 te Dr. Nihal Yılmaz doçent oldular. 1973-74 yıllarında 30 cm lik Maksutov teleskop getirtildi ve 1976 yılından başlayarak fotoelektrik fotometri çalışmaları gözlemevinin en önemli konusu haline geldi. 1977 de Nadir Doğan Prof. oldu ve Bölüm başkanlığına geldi. Abdurrahman Aşır asistan oldu. 1979 da ise Zeki Tüfekçioğlu Prof. olup tekrar Bölüm Başkanlığına getirildi. Aynı yıl sonunda Cemal Aydın Prof'luğa Zeki Aslan Doçentliğe yükseldi. 1981 yılında Ethem Derman asistan olarak Bölüme katıldı. 1980-1982 yıllarında Gözlemevinde sadece gözlemcilerin ve ailelerin kalabilmeleri için 6 adet lojman yaptırıldı. 1982 sonunda bölüm başkanlığına tekrar Nadir Doğan geçti. 1983 yılında Dr. Abdurrahman Aşır ayrılarak Petrol Ofisinde bir göreve geçti. 1985 yılında da Zeki Tüfekçioğlu Cidde Üniversitesi ne gitti ve altı yıl orada kaldı. 1970-1985 yılları arasında bölümde 40 civarinda bilimsel çalışma yayınlandı. Bu arada yayınlanan kitap sayısı da altıya yükseldi. 1985 yılında Prof.Dr. Cemal Aydın Bölüm Başkanı oldu. 1986 kış ve bahar aylarında Halley kuyruklu yıldızının görünmesiyle gözlemevi'nde yoğun halk günleri yapılmış, katılanlar astronomi konusunda bilgilendirilmiş, hava koşullarının uygun olduğu geceler kuyruklu yıldız ve başka ilginç gök cisimleri halka teleskopla gösterilmiştir. 1985 yılında Zekeriya Müyesseroğlu, 1986 da Fehmi Ekmekçi, Selim O. Selam, Ayvur Akalın ve Ferhat F. Özeren araştırma görevlisi olarak, 1987 yılında da Osman Demircan doçent olarak bölüme katıldılar. Nadir Doğan, 1987 yılında Konya Selçuk Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesine dekan olarak, aynı yıl Zeki Aslan da Yüksek Öğrenim yasasına göre bulunduğu yerde profesör olamadığı için İnönü 4

Üniversitesi Fizik Bölümüne profesör olarak gitti. Zeki Aslan, daha sonra 1992 de Ulusal Gözlemevi nin kuruluşuyla ilgili güdümlü projesinin yürütücüsü olarak projenin daha etkin yürütülebilmesi için Akdeniz Üniversitesi Fizik Bölümüne geçmiştir. 1989 da Semanur Engin ve Nihal Yılmaz, 1990 da Osman Demircan, 1995 de Ethem Derman profesör oldular. 1982 yılında yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Yasasıyla Astronomi Bölümümün adı Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü olurken, gözlemevi yönetmeliği ve Enstitü adı iptal edildi. 1982 yılından beri çalıştırılamayan Maksutov teleskobu, 1987 yılından itibaren düzenli olarak kullanılmaya başlandı. Aktif bilimsel araştırmalara yönelik düzenli seminerlerle beraber yüksek lisans ve doktora dersleri başlatıldı, araştırma fonu projeleriyle yeni bir fotometre, elektronik veri kaydedici ve iki Macintosh bilgisayar alındı, yurtdışı ortak bilimsel araştırma bağlantıları kuruldu, Gözlemevinin yıllık etkinlik raporları hazırlanmaya başlandı. Yıllardır biriken henüz indirgenmemiş fotometrik örten çift yıldız gözlemleri indirgenerek yayına hazırlanmaya başlandı. Etkileşen çift yıldızlarla ilgili ulusal veya uluslararası hemen hemen her bilimsel toplantıya elemanlar gönderildi ve tebliğler sunuldu. Osman Demircan'ın yürütücülüğünü yaptığı iki TÜBİTAK projesiyle bölümün bilgisayar alt yapısı kuruldu. Osman Demircan'ın başında olduğu araştırma grubu, 1992 yılında Prof.Dr. Mustafa Parlar Vakfı bilim teşvik ödülünü kazandı. Araştırma grubu üyelerinden Osman Demircan ve Selim O. Selam, 1993 yılında Türk Hava Kurumu'nun bilim teşvik ödülünü aldılar. Osman Demircan'ın sağladığı yurt dışı burs olanaklarıyla Ayvur Akalın Kanarya Adaları Astrofizik Enstitüsüne, Sacit Özdemir Hollanda Utrecht Üniversitesi ne, Berahitdin Albayrak ABD Citadel Üniversitesi'ne, Kutluay Yüce Almanya Bamberg Gözlemevi'ne, Hasan Ak Çek Cumhuriyeti Ondrejov Gözlemevi'ne ve Ferhat Özeren Macaristan Konkoly Gözlemevi'ne ve İrlanda Armagh Gözlemevine 3 ay ile 1 yıl arasında farklı süreler için tez çalışmalarıyla ilgili yetiştirilmek ve bilimsel araştırmalara katılmak üzere gönderildi. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi nden iki öğrencimize sağlanan yüksek lisans burslarıyla Radyo Astronomi alanında ilk tez çalışmaları yaptırıldı. Radyo astronomi alanında iki yaz okulu yapıldı. Ulusal Amatör Astronomi Derneği kuruldu ve etkinlikleri yönlendirildi. Bu arada Bölümdeki eleman sayısında değişiklikler oldu 1991 yılında Nadir Doğan Selçuk Üniversitesi ndeki görevinden dönerek emekli oldu. Aynı yıl Zeki Tüfekçioğlu yurtdışındaki görevinden dönerek bölüme katıldı. Bu yıllarda bölüme başka yeni katılımlar da oldu: Göksel Kahraman (1989), Sacit Özdemir (1990), Berahitdin Albayrak (1991), Birol Gürol (1992), Kutluay Yüce (1994) araştırma görevlisi olarak Bölüme katıldılar. 1991 yılında yaklaşık 20 yıldır Bölüm sekreterliği yapan Solmaz Ertürk bölümden ayrıldı. Modernize edilemediği için D=15 cm Coude teleskobuyla yapılan Güneş leke gözlemleri 1989 yazında durduruldu. 1987 yılında Satı Daştan Bölüme yeni sekreter olarak alındı. Gözlemevinde tamamlanan altı lojman 1988 yılından itibaren C.Aydın, O.Demircan, E.Derman tarafından kullanılmaya başlandı. Lojmanlardan biri misafırhane olarak ayrıldı, diğer biri gözlemciler tarafından kullanılmaya başlandı. Sonraki yıllarda Z.Müyesseroğlu boş bir lojmana, B.Albayrak, S.Özdemir ve H.Ak, eski lojmanlara ve B.Gürol (1997 de), O. Demircan'ın boşaltığı lojmana yerleştiler. 1992 yılında Italya Trieste gözlemevi'nden ortak bilimsel araştırma çerçevesinde bağış olarak alınan ikinci el D=30 cm Cassegrain teleskobu için bir derslik, mutfak ve tuvalet de içeren iki katlı yeni bir bina yapılmıştır. Bu teleskobun montaj ve optik ayarları 1995 yılı başlarında tamamlanmış, bir yıl kadar kullanıldıktan sonra hantallığı nedeniyle kullanımını durdurulmuş, bina kilitlenmiş ve araştırma fonu projesiyle alınan fotometresi de Ulusal Gözlemevi'ne ödünç verilmiştir. Cemal Aydın'ın 1991 yılında Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü'ne ardından Fen Fakültesi Dekanlığı'na atanmasından sonra Semanur Engin 1992-1996 yılları arasında Bölüm başkanlığı yapmıştır. 1996 dan sonra Bölüm Başkanlığını yine Cemal Aydın yürütmüştür. Gözlemevi'nde başlangıçtan beri etkin kullanılamayan büyük bina 1994 yılı başlarında Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı İlköğretim Okuluna iki yıllık kullanım için verildi. 1982 yılından sonra yönetim biçimi belirsiz olan gözlemevi, 1994'te Araştırma ve Uygulama Merkezi durumuna dönüştürülmüş, Müdürlüğü'ne de Osman Demircan atanmıştır. Gözlemevinde, Hyakutake ve Hale-Bopp kuyruklu yıldızlarıyla bağlantılı olarak 1994 ve 1995 yılları boyunca düzenli halk günleri ve öğrenciler için 5

astronomi haftaları düzenlenmiş. Yüksek Lisans ve doktora öğrencileri için de ulusal bir yoğun astrofizik yaz okulu düzenlenmiştir. Büyük binanın onarımı nedeniyle atölyeler teleskop binalarına, kullanılmayan teleskop ve ölçüm aletleri de yine kullanılmayan ve yeni onarılmış olan bir başka binaya taşınarak Gözlemevi Müzesi oluşturulmuştur. Bölümün (ve aynı zamanda merkezin) bilimsel yayın sayısı 1987'de 133'ten 10 yıl içinde iki katından fazla arttırılarak 283'e çıkarılmıştır. Osman Demircan, çok başlı yönetimin yürümemesi üzerine gözlemevi Müdürlüğünü 1996 ilkbaharında bırakmıştır. 1995-1996 öğretim yılında Vakıf İlköğretim Okulu Gözlemevi binasında öğretime başlamış, gözlemevi Müdürlüğünü üstlenen Bilgi İşlem Dairesi Başkanı Ethem Derman ve Fen Fakültesi Dekanı Cemal Aydın İlköğretim Okulu Yönetim Kuruluna girmişlerdir. İlköğretim okulu ek binalarla kapalı kullanım alanını 1997 Eylülünde iki katına, 1998 Eylülün de ise üç katına, arazide kullandığı alanı da yıldan yıla katlayarak birkaç katına çıkardı. Çevre güzelleştirilirken Gözlemevi binaları ve çevreleri terkedilmişlik atmosferi içinde bırakıldı. İki yıl dolduğu halde Vakıf İlköğretim Okulu gözlemevi binalarını boşaltmadığı gibi yönetim kurulunun çabalarıyla Gözlemevi olanaklarına 20 yıllık kullanım hakkı almıştır. Gözlemevi'nde 3 teleskoptan biri kullanılmaktadır. Gök cisimlerini teleskopla görmek isteyen okulların istekleri geri çevrilmekte ve Bölüm öğrencileri bile Gözlemevini görmeden mezun olmaktadır. Bölümün tek laboratuvarı durumunda olan Gözlemevi son yıllarda kuruluş dönemindeki olanaklarının çok gerisinde bırakılmıştır. 3. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Yerleşkesi Ankara Üniversitesi Fen Fakültesine yaklaşık 10 km uzaklıkta bulunan merkezimiz, tarihi Ahlatlıbel (Coğrafik Enlem: 39 50' 37 K ve Coğrafik Boylam: 02 sa 11 dk 07 sn D, Rakım=1256.69 m) tepesinde, yaklaşık 110 dönümlük bir arazi üzerinde kurulmuştur. Batı yönünde Askeri Radar, kuzeyinde Adalet Akademisi, Güney-Batı yönünde TED kolejinin yeni yerleşkesi ve güney yönünde Deprem Araştırma Merkezi ile çevrili olan arazimiz içerisinde Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel Okulları na ait Anaokulu, İlköğretim ve Lise binaları yer almaktadır. Yerleşim yerlerinin hızlı gelişmesi sonucu Rasathanemizin önünden geçen yol adeta bir otoyola dönüşmüş durumdadır. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Yerleşkesi. 6

Kuruluşunda, gökyüzünün son derece karanlık olduğu bir ortamda bulunan rasathanemiz, hızlı şehirleşmenin getirdiği değişim nedeniyle yoğun ışık kirliliğine maruz kalmıştır. Rasathanemizin önünden geçen bağlantı yolu ve yol aydınlatması, Ahlatlıbel Spor Tesislerinin kuruluşu, Gölbaşı bölgesindeki hızlı gelişme, İncek köyü ve devamında gerçekleşen binalaşma, TED Koleji tarafından kurulan yeni yerleşke, Rasathane bahçesi içerisinde yer alan A.Ü. Geliştirme Vakfı Özel okulları için kurulan yeni binaların varlığı, gözlemsel açıdan Rasathanemizi olumsuz yönde etkilemektedir. Rasathane ve çevresinin 360 derece gündüz ve gece panoramik görüntüsü (7 Mayıs 2012). Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından bilimsel, eğitsel ve konaklama amacıyla kullanılan birim ve alanlar aşağıdaki gibidir; Teleskop Birimleri 1. Kreiken Binası 2. Maksutov Binası 3. Coude Binası 4. Yeni Teleskop Binası İdari ve Konaklama Birimleri 1. İdari Bina 2. Gökbilim Okulu Binası 3. Gözlemci ve hizmet konutları Eğitim-Sosyal ve Tamir Birimleri 1. Radyo Teleskop 2. Gökbilim Müzesi 3. Atölye 4. Güneş Saati 5. Sunum Alanı 6. A.Ü. Geliştirme Vakfı Lisesi Sunun Salonu olarak sınıflandırılmıştır. Merkezimizde şu an için görevli ikisi uzman, biri daktilograf ve biri hizmetli olmak üzere çalışan dört eleman bulunmaktadır. Merkez çalışanlarımız; Uzman Abdullah Okan (A.Ü. Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bil. Böl.) kadrosunda, Uzman Özgür Baştürk (A.Ü. Rektörlüğü kadrosunda) Daktilograf Zülfikar Ali Zeka (A.Ü. Fen Fakültesi kadrosunda) Hizmetli Kemal Uçar (A.Ü. Ziraat Fakültesi kadrosunda) bulunmaktadır. 7

Yeni Maksutov Binası Güneş Saati Yerleşkede mevcut 10 konuttan biri İdari Bina, biri Gökbilim Okulu, biri Gözlemci Konutu ve geriye kalan 6 konut ise yönetici, öğretim üye ve yardımcıları tarafından kullanılmaktadır. Geriye kalan bir konut ise A.Ü. Rektörlüğü tarafından müze yapılması amacıyla ÇOKAUM a (Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi) Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından tahsis edilmiştir. 1994 yılından itibaren Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi olarak faaliyetlerini sürdüren merkezimizde sırasıyla Prof.Dr. Osman Demircan, Prof.Dr. İ. Ethem Derman, Prof.Dr. Berahitdin Albayrak ve Doç.Dr. Birol Gürol yönetici olarak görev yapmıştır. Merkezimiz, 28 Şubat 2006 tarih ve 26094 sayı lı Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetmeliği gereği, 3 ü Astronomi ve Uzay Bil. Böl. den, ikisi bölüm dışından olmak üzere toplam 5 yönetim kurulu üyesi tarafından yönetilmektedir. A.Ü. Rektörlüğüne bağlı olarak çalışan merkezimizin herhangi bir bütçesi bulunmamaktadır. Bakım-onarım ve tamir giderleri, ihtiyaç duyulması halinde A.Ü. Rektörlüğü ne iletilmekte ve uygun görülmesi halinde karşılanmaktadır. 1 Nisan 2009 tarihinden itibaren merkezimiz tarafından yürütülen sosyal etkinliklerde kurum dışı katılımcılardan belirli miktarda ücret alınmakta ve bu gelir doğrudan A.Ü. Döner Sermayesine aktarılmaktadır. Merkezimiz ihtiyaçlarının bir kısmı yine uygun görülmesi durumunda Döner Sermaye kaynaklarından karşılanabilmektedir. Merkezimize bağlı konutların tahsis işlemleri Ankara Üniversitesi Yönetim Kurulu nun 31 Mayıs 2005 tarih ve 702 sayı lı yönerge çerçevesinde değerlendirilmekte ve A.Ü. Rektörlüğü nün oluru ile 1 yıllığına olmak üzere ilgili kişilere tahsis edilmektedir. 8

Merkezimizde yürütülen bilimsel gözlemler Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi Gözlem ve Değerlendirme Yönergesi çerçevesinde, yılda 4 ayrı proje döneminde sunulan gözlem projelerinin, yine bu yönerge çerçevesinde oluşturulmuş Gözlem ve Değerlendirme Komisyonu tarafından gerçekleştirilen değerlendirme sonucunda kabul edilmektedir. Gözlem projelerinin değerlendirilmesinde dikkate alınan öncelikler, projelerin; Uluslararası ortaklık içeren araştırma projeleri Lisansüstü tez projeleri Diğer projeler Gözlemevi nin sürekli olan (rutin) gözlemleri olması şeklindedir. Gözlem projeleri, ilgili araştırmacılar tarafından aşağıdaki çizelgede verilen dönem ve tarihlerde kabul edilmekte ve Gözlem Değerlendirme Komisyonu tarafından en kısa zamanda değerlendirilerek internet ortamında duyusuru yapılarak ilgili araştırmacılara duyurulmaktadır. Çizelge 1. Gözlem proje başvuru dönem ve tarihleri Dönem Başvuru Tarihi Gözlem Dönemi I 1-15 Aralık 1 Ocak 31 Mart II 1-15 Mart 1 Nisan 30 Haziran III 1-15 Haziran 1 Temmuz 30 Eylül IV 1-15 Eylül 1 Ekim 31 Aralık Gözlem projesi veya projeleri kabul edilen araştırmacılar, kendilerine tahsis edilen gün ve zamanlarda gözlemlerini gerçekleştirmekte ve gözlemsel verilerini alarak araştırmalarını sürdürebilmektedir. Gözlemler, proje sahibi ve/veya yetkili kıldığı araştırmacılar tarafından sürdürülmekte ve bu gözlemsel çalışmalara istekte bulunan Lisans/Yüksek Lisans öğrencilerilerinin katılımı sağlanmaktadır. Hava koşulları nedeniyle gözlemlerin gerçekleştirilemediği zamanlarda ise gözlem gecesinden sorumlu kişi veya kişiler tarafından öğrencilere çeşitli gökbilim konularında sunumlar yapılmakta ve gözlemsel astronomi konularında bilgiler verilmektedir. Çizelge 2. Yıl ve Dönemlere Göre Gözlem Projelerinin Dağılımı Yıl Dönem Proje Sayısı Proje Dönemindeki Gün Sayısı İstenen Verilen Gün Sayısı 2009 IV 22 92 189-92 2010 I 10 90 108-96 2010 II 12 91 153-129 2010 III 10 92 156-115 2010 IV 12 92 119-92 2011 I 8 90 106-87 2011 II 11 91 143-91 2011 III 13 92 160-101 2011 IV 11 92 126-89 2012 I 12 90 189-91 2012 II 12 91 163-94 Not. Proje dönemindeki gün sayısı ile projelere verilen gün sayılarındaki farklılık, aynı gözlem gecesinde birden fazla gözlem projesine zaman tahsisi yapılması ve/veya bazı gözlem projeleri için T40 teleskobu dışında farklı gözlem araçlarının tahsis edilmesinden kaynaklanmaktadır. 2009 IV - 2012 II dönemleri arasında merkezimize sunulan gözlem projelerinin konularına göre dağılımları aşağıdaki gibidir. 9

1. Örten değişen çift yıldızların ışık eğrisi gözlemi 2. Minimum zamanı gözlemi 3. Zonklama yapan değişen yıldızların gözlemi 4. Standart sisteme dönüşüm katsayılarının belirlenmesine yönelik gözlemler 5. Asteroid Gözlemleri 6. Ötegezegen geçiş gözlemleri 7. Kromosferik etkin çift yıldız gözlemleri 8. Optik teleskopla uydu ve çöp gözlemleri 9. Açık yıldız küme gözlemleri 10. Mira ve Yarı-Düzenli Değişen yıldızların standart parlaklıklarının belirlenmesi 11. Linux işletim sistemi ile teleskop kontrolü ve yazılım geliştirme Merkezimizde ağırlıklı olarak örten değişen çift yıldızların fotometrik gözlemleri yapılmasına rağmen zaman zaman yürütülen gözlemsel çalışmalara ek olarak Süpernova ve Kuyruklu Yıldız gözlemleri de bu dönemlerde fırsat gözlemleri olarak gözlem projeleri dışında gerçekleştirilmiştir. 4. Merkezimizde Bulunan Teleskop, Dedektör ve Diğer Teçhizatlar Ankara Üniversitesi Rasathanesi nde kullanılmakta ve/veya yakın zamanda kullanılacak olan teleskop, dedektör ve diğer gözlem araç ve gereçlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir; Çizelge 3. Merkezimizde mevcut teleskop ve özellikleri. Teleskop (Çap, Geliş Yılı) Açıklık (mm) Odak Oranı Odak Uzaklığı (mm) Görüntü Ölçeği ( / mm) Meade LX200 GPS 16 (40 cm, 2004) 406.4 f/10 4064 51 Meade LX200 GPS 14 (35 cm, 2008) 355.6 f/10 3556 33 Meade LX200 GPS 8 (20 cm, 2010) 203 f/10 2030 58 Zeiss-Coude Teleskobu (15 cm, 1964) 150 f/15 2250 92 Maksutov Teleskobu (30 cm, 1973) 300 f/16 4800 43 Meade ETX 12.5 (12.5 cm, 2008) 127 f/15 1900 108 Bresser Mars Explorer (7 cm, 2010) 70 f/10 700 - Bresser RB60 6 adet x (6 cm, 2009) 60 f/12 700 - Radyo Teleskop (1964) - - - Çalışma Frekansı: 200 ve 545 Mhz Not. Rasathanemizde ayrıca geçici bir süreliğine Prof.Dr. Sacit Özdemir tarafından getirilen ve bilimsel gözlemlerde kullanılan Meade LX200 GPS 8 teleskop bulunmaktadır. Çizelge 4. Merkezimizde mevcut dedektörler ve özellikleri. Dedektör/Kamera Yonga Yonga Boyutu Piksel Soğutma Boyutu Apogee ALTA U47 (BB) CCD Marconi, E2V Arkadan 1024 x 1024 13 x 13 μ Termoelektrik Aydınlatmalı Apogee ALTA U47 (BB) CCD Marconi, E2V Arkadan 1024 x 1024 13 x 13 μ Termoelektrik Meade DSI II Color CCD (Deep Sky Imager) Aydınlatmalı Sony Exview HAD CCDT Sensor (ICX429AKL) 752 x 582 8.3 x 8.6 μ - Kamera Watec WAT-120N 752 x 528 8.6 x 8.3 μ - 2 x Optec SSP-5A Hamamatsu R1414-1 mm - (diyafram) 10

Filtre Setleri ve Filtre Tekerleği 2 x Johnson UBV 2 x Johnson-Cousins UBVRI Strömgren uvbyh β RGB 2 x OPTEC IFW - 50 mm çaplı 5 yuva Lyott H-alfa monokromatörü Meteoroloji İstasyonu Davis Vantage Pro Yazılım MaximDL StarryNight Guide 8 Sky6 IRAF 5. MERKEZİMİZ TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ETKİNLİKLER 5.1. Halk Günü Etkinlikleri Prof.Dr. Osman Demircan ın yönetimi ile başlayan ve geçmiş yönetimlerce de devam ettirilen bu uygulama ile bilim-toplum buluşması adına önemli çalışmalar gerçekleştirilmiş ve gerçekleştirilmeye de devam edilmektedir. Kış ayları hariç her ay düzenlenen bu tür etkinlikler ile Gökbilim konularına meraklı olan kişiler rasathanemize davet edilmekte ve kendilerine daha önceden belirlenmiş konularda sunumlar yapılmaktadır. Ayrıca ziyaretçilerimizin merak ettikleri konuları içeren soru-cevap şeklinde bilgilendirme yine bu sunumun ardından gerçekleştirilmektedir. Sunumun ardından teleskoplar ile gözlemler yapılmakta ve katılımcıların merak ettikleri konular ve soruları yine bu etkinlikler sırasında cevaplandırılmaktadır. Gökyüzü ve takımyıldızların tanıtımı, önemli gökcisimlerinin ve önemli gök olaylarının tanıtımının da gerçekleştirildiği bu etkinliklerde ziyaretçilerimiz için sunmuş olduğumuz bir başka etkinlik ise Rasathane Müzemizin gezilmesi olmaktadır. Halk Günü Etkinliklerimizin müdavimi olan ziyaretçiler olduğu kadar, basın ve yayın organları tarafından yapılan duyurular sayesinde merkezimizin gezilip görülmesi gereken yerler arasında olan bir kurum haline dönüştüğünü görmekteyiz. Zaman zaman gerçekleştirilen Özel Gökbilim Etkinliklerimiz e olan ilgi ise normal zamanlardan çok daha fazla olabilmektedir. Halk Günü Etkinliği nden sunum sırasında alınmış bir görüntü. 11

5.2. Özel Gökbilim Etkinlikleri Önemli gök olaylarının (tutulma, meteor yağmuru, Venüs geçişi gibi) gerçekleştiği zamanlarda düzenlenen etkinliklerde genel olarak ilgili konuya uygun sunum/bilgilendirmenin ardından ilgili gök olayına ilişkin gözlemler yapılmaktadır. Etkinlik süresince teleskoplarımız katılımcılara gökyüzünde görülebilen önemli gök cisimlerinin gözlemleri için açık tutulmakta ve uzman elemanlar tarafından katılımcıların soruları cevaplandırılmaktadır. Özel gökbilim etkinlikleri arasında son 3 yıldır 21 Haziran tarihlerinde uygulanmaya başlanan Güneş Günü Etkinliği ile gün boyunca teleskoplarımız halkımıza açık tutulmakta ve ilgili kişilerin teleskoplarımız ile Güneş ve Lekelerini izleyebilmesi ve bu özel tarih ile ilgili bilgi alabilmesi mümkün olabilmektedir. Perseid Meteor Yağmuru Etkinliği (13.08.2010) 5.3. Gökbilim Okulu Etkinlikleri Ülkemizin ilk Çocuk Üniversitesi ne sahip Ankara Üniversitesi küçük yaşlardaki çocuklarımıza bilim ve bilim kültürünün aktarılabilmesi amacıyla çok sayıda okul açmış (Gökbilim Okulu, Böcek Şenlik Okulu, Felsefe Okulu, İnsan Hakları Tiyatrosu, Mimarlık Okulu, Su Okulu, Toprak Bilim Okulu, Yaratıcı Fikirler Okulu, Yaşam Bilimleri Okulu, Matematik Okulu, Dünyamızı Kim Sarsıyor?) ve bazılarının (Dağcılık ve Doğa Okulu, Küçük Bahçevanlar Okulu) ise açılması aşamasına gelinmiştir. A.Ü. Çocuk Üniversitesinin okullarından biri olan Gökbilim Okulumuz, fiziki bir ortamı bulunan ender okullardan biridir. Temel olarak ilköğretim 5, 6, 7 ve 8 nci sınıf öğrencileri için düzenlenmiş olan eğitim programımızın gerçekte her yaştan ve bilgi düzeyinden insana hitap edebilecek özelliklere sahiptir. Gökbilim Okulumuz ile amacımız, küçük yaşlarda başlayan sorgulama yetisini bilim alanına yöneltmektir. Bu amaçla uyguladığımız eğitim programı ile bilim ve bilimsel çalışmaların vazgeçilmez öğesi olan; deney-gözlem-sonuç ilişkisini kurabilecek bireylerin yetişmesine yardımcı olabilmektir. Temel olarak eğitim-öğretimin sürdüğü tarihler arasında, haftada bir gün olmak üzere ilköğretim 5, 6, 7 ve 8 nci sınıf öğrencileri yürüttüğümüz programın konu ve içerikleri tamamen katılımcı öğrencilerin tercihleri doğrultusunda oluşturulmaktadır. Gökbilim Okulu eğitimine katılan öğrenciler ile birlikte öğretmenlerin de katılımına dikkat edilmektedir. Katılımcılar daha önceden hazırlanmış olan ve kendilerine tercih etmeleri için sunulan ders, deney, gözlem, gezi, gösteri alanlarından yapmış oldukları seçimler ile programı oluşturmakta ve eğitmenlerimiz bu programı kendilerine uygulamaktadırlar. Fiziksel ortamımızın yetersizliği nedeniyle aynı anda en fazla 30 öğrenciye eğitim verilebilmektedir. 12

Gökbilim Okulu etkinliği. 5.4. Okul Ziyaretleri Genel olarak eğitim-öğretimin sürdürüldüğü tarihler arasında gerçekleşen bu etkinliklerde gün boyunca çok sayıda okul ziyaretleri gerçekleşmektedir. Randevu alınarak gerçekleştirilen bu tür etkinliklerde katılımcı öğrenci sınırı bulunmamaktadır. İdari binamızda bulunan sunum salonunun sınırlaması nedeniyle zaman zaman guruplar iki veya üç e ayrılarak merkez çalışanlarımız ve Yüksek Lisans öğrencilerimiz tarafından çeşitli gökbilim konularında sunumlar yapılmakta, teleskoplar gezilmekte, Güneş ve Lekeleri gözlenmekte, Güneş Saati ile zaman ölçülmekte ve Müze Gezisi gerçekleştirilmektedir. Son yıllarda bu tür ziyaretlerin sayısının hızlı bir şekilde artma göstermesi, sadece Ankara içi değil şehir dışından da çok sayıda ziyaret başvurusunun alınıyor olması, Ankara Üniversitesi Rasathanesi nin gezilip görülecek mekanlar arasına girdiğini göstermektedir. Çizelge 5. 2009-2012 yılları arasında Rasathanemizi ziyaret eden okul ve öğrencilerin sayısı. Yıl Okul Sayısı Katılımcı Sayısı 2009 91 4183 2010 82 3914 2011 99 5090 2012 47 1983 Not. 2012 yılında eğitim-öğretim dönemi boyunca havaların genel olarak yağışlı geçmesi, çok sayıda randevu alan okulun ziyaretinin iptal edilmesine yol açmıştır. 5.5. Şehir Dışı Etkinlikler Zaman zaman gerçekleşen bu tür etkinliklerde bizleri davet eden kişi, kurum veya toplulukların bulundukları illere teleskoplarımız ile giderek gökbilim etkinlikleri düzenlemekte ve bilim-toplum buluşması için çalışmalarda bulunmaktayız. Şehir dışı etkinlikleri için genel olarak kendi araçlarımız ile bu il veya ilçelere giderek gökbilim ile halkımızı buluşturmaya özen göstermekteyiz. Normal Halk Günü ve/veya Özel Etkinliklerimizde genel olarak gökbilime meraklı kişilerin katılımı ile gerçekleşirken, Şehir Dışı Etkinliklerimizde her türden kültüre sahip insanlarımız ile birlikte olabilme şansına sahip olabilmekteyiz. Bilim insanı ile halkımızın karşılaşabildiği ender ortamlar olması nedeniyle önemsediğimiz bir etkinlik türüdür. 13

Sol resim. Bolvadin (Afyon, 2009), Sağ resim Şırnak (2009). Halfeti (Urfa, 2009). UFO nun yakalanışı... 5.6. Yaz Okulu Etkinlikleri Sonuncusu 26-31 Temmuz 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilen IRAF: Işıkölçüm Yaz Okulu etkinliğimiz ile katılımcı öğrencilerin bizzat kendi gözlemlerini gerçekleştirmesi ve ardından bu gözlemlerin IRAF programı kullanılarak indirgenmesi ile değerlendirme aşamaları konularında etkinlik düzenlenmiştir. Katılımcıların gözlemlerini gerçekleştirdikleri gözlem verileri daha sonra bu tür analizleri tekrar yapabilme imkanı sağlanması amacıyla ilgili kişilere verilmiştir. Bu etkinlikte ASAS212915+1604.9 ve ASAS205847+2731.9 sistemlerine ilişkin gözlemler gerçekleştirilmiştir. IRAF: Işıkölçüm Çalıştayı na ilişkin bir görüntü (2010). 5.7. Bilim Şenlikleri/Panayırlar Ankara Üniversitesi Rasathanesi ve Gökbilim Okulu muz üniversitemiz ve diğer kurumlar tarafından düzenlenen, organize edilen bilim şenlikleri ve/veya Panayırlara katılarak 14

kendini tanıtmakta ve katılımcıların gökbilim konusunda bilinçlenmesi amacıyla çeşitli etkinliklerde bulunmaktadır. Çocuk Üniversitesi Bilim Şenliği (28.05.2010, Ankara) TÜBİTAK başkanlığında Bilkent Üniversitesi nde 24.09.2010 tarihinde Ankara da gerçekleştirilen Researches Night etkinliği ile çok sayıda öğrenci, eğitmen ve insanımıza ulaşarak gökbilim tanıtımı alanında çalışmalar yapılmıştır. Çok sayıda üniversiteden katılımın gerçekleştiği Researches Night etkinliği Avrupa genelinde yaklaşık 200 şehirde gerçekleştirilen bir etkinlik olmuştur. Temel amacı ise Gökbilimcilerin zaten uzun bir süredir gerçekleştirmekte olduğu bilim-toplum buluşmasıdır. 6. BİLİMSEL GÖZLEMLER Merkezimizde, bilimsel gözlemler şu an için çalışmakta olan 40 cm çaplı Meade LX200 GPS teleskopu ile yürütülmektedir. Bilimsel gözlem yapmak isteyen araştırmacı veya araştırmacılar Rasathanemize önceden belirlenmiş tarihlerde Gözlem Projeleri sunmakta ve bu projelerin kabul edilmesi halinde ise kendilerine tahsis edilen gün ve zamanlarda gözlemlerini yapabilmektedir. Bir sonraki gözlem döneminde devreye girecek olan 35 cm çaplı Meade LX200 GPS teleskopu ile bilimsel gözlemlerde kullanılabilecek teleskop sayısı artacak ve daha fazla gözlem zamanı proje sahiplerine sağlanacaktır. 35 cm çaplı teleskopa bağlanacak olan odaklayıcı, filtre ve CCD dedektörü birlikte dikkate alındığında, teleskobun çatal boyutunun küçük kalması nedeniyle teleskobumuz ile ancak sınırlı bir bölgede bulunan cisimler gözlenebilecektir. Teleskobumuz ve sistemimiz hazır olmasına rağmen, halen kubbe otomasyonunun ilgili firma tarafından gerçekleştirilmemiş olması nedeniyle sürecin tamamlanması beklenmektedir. Gözlem projeleri ile yürütülen bilimsel gözlemler; proje sahibi veya yetkili kıldığı gözlem gurup başkanı ve Lisans/Yüksek Lisans öğrencileri birlikte yürütülmekte, bu sayede bilimsel gözlem yapabilme kabiliyetine sahip yeni gözlemcilerin yetiştirilmesine özen gösterilmektedir. Bilimsel gözlemlerimize ilişkin bilgiler, eski gözlem kayıtları ile birlikte bilgisayar ortamında hazırlanmış olan veritabanı na aktarılmakta ve bu sayede eski kayıtlar da dahil 15

isteyen araştırmacının geçmiş gözlemsel veriler hakkında hızlı bir şekilde bilgi edinebilmesi mümkün olabilmektedir. Ayrıca böylesi veritabanları sayesinde gerçekleştirilen gözlemlere ilişkin istatistiksel bilgi elde edilebilmesi ve diğer konularda inceleme yapabilmesi mümkün olabilmektedir. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Gözlem Veritabanı FileMakerPro veritabanı programında oluşturulmuş ve istenmesi durumunda anında internet ortamında erişime açılabilmektedir. Geçmiş gözlemsel çalışmalar dikkate alındığında ağırlıklı olarak Örten Değişen Yıldızlar ile Zonklayan Yıldızların gözlemlerinin gerçekleştirildiği merkezimizde, genel olarak BVRI bandlarında gözlemlerin yapıldığı görülmektedir. U bandında gözlemlerin tercih edilmemesinin temel nedeni, dedektör ve seçilen cisimlerin özelliklerinden kaynaklanmaktadır. İncelenen cismin yeterince parlak olması durumunda U bandı dahil, Strömgren uvbyh bet filtrelerinde de gözlem yapılabilmesi mümkündür. Şekil 1. TYC1174-344-1 sisteminin teorik ve gözlemsel ışık eğrisi (Ankara Üniversitesi Rasathanesi, 2009) Merkezimizde yürütülen bir başka çalışma türü ise Astrofotoğrafçılık alanında gerçekleşmektedir ve çoğunluğu lisans öğrencileri tarafından yürütülmektedir. Öğrencilerimizin vermiş oldukları gözlem projeleri ile seçilen gök cisimlerinin RGB filtrelerinde aldıkları görüntüler yine kendileri tarafından indirgenmekte ve aşağıda görülebileceği gibi çalışmalar ortaya çıkarılabilmektedir. Astrofotoğrafçılık alanında 16

öğrencilerimiz tarafından bir gurup oluşturulmuş ve çalışmaları internet ortamında yayınlanmaktadır. M57 Halka Bulutsusu (A.Ü. Rasathanesi) Yaratıcılık ve uygun teknolojinin birlikte kullanımı sayesinde Halk Günü Etkinliklerinde kullanılmak üzere satın almış olduğumuz 20 cm çaplı bir teleskop ve sadece bir gecelik gözlem ile 2011 yılında uluslararası bir toplantıda sunulabilecek bir çalışma gerçekleştirilebilmiş ve sunulmuştur. Çalışmada Türksat 2A ve 3A uydularının göreli hareketleri ile gözlemcinin bulunduğu konuma göre uzaklıklarındaki değişim incelenmiş ve uydu takip ve yönlendirmede optik teleskoplar ile bu cisimlerin yörünge düzeltmelerinin takip edilmesi ve yakın konumda tehlike oluşturabilecek uzay çöplerinin takibinin yapılabileceği gösterilmiştir. Gerçekleştirmiş olduğumuz bu çalışma sonucunda TÜRKSAT yetkilileri 50 cm çaplı optik bir teleskop ve donanımının alımına ilişkin girişimler başlatmıştır. Şekil 2. Türksat 2A ve 3A nın optik (siyah noktalar) ve radyo frekans (kırmızı noktalar) gözlemleri ile belirlenen uzaklıklarının karşılaştırması (RAST 2011, İstanbul). Zaman zaman önemli gök olaylarında (Kuyruklu Yıldız, Süpernova gibi) bilimsel gözlem programımıza ek olarak bu tür cisimlerin gözlemleri gerçekleştirilmekte ve yapılan bu çalışmalar özellikle Halk Günü Etkinliklerinde ve derslerimizde, halkımıza ve öğrencilerimize gösterilmektedir. Öğrencilerimiz ve halkımızın güncel konularda bilgi sahibi olabilmesini bu tür çalışmalar ile canlı tutmak ve ilgisini çekmek bu şekilde mümkün olabilmektedir. Şekil 17

3 de Mart 2012 tarihinde keşfedilen SN2012aw nin merkezimizde gerçekleştirilmiş V bandı gözlemleri ile literatürden alınan gözlemler birlikte verilmiştir. 12.50 SN2012aw (M95) Ankara Üniversitesi Rasathanesi 2012 13.00 13.50 V mag 14.00 14.50 15.00 15.50 2456000 2456010 2456020 2456030 2456040 2456050 2456060 HJD V AUG_CCD_V Şekil 3. SN2012aw cisminin V parlaklığının zamana göre değişimi. Gözlemler halen devam etmektedir. Gerçekleştirilen bilimsel gözlemler sonucunda çok sayıda sistemin ışık eğrisi tamamlanmış veya tamamlanmak üzere olduğu görülmüştür. Bu tür çalışmaların uluslararası düzeyde bir bilimsel yayına dönüştürülebilmesi için belirli koşulların sağlanması gerektiği açıktır. En önemli koşullardan birisi ise tayfsal gözlemlere ihtiyaç duyulmasıdır. Bu konuda yarlanabileceğimiz tek kaynağın TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi nde bulunan RTT150 teleskobunun olması önemli bir eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır. Merkezimiz elemanları tarafından Kasım 2010 tarihinde gözlemi gerçekleştirilen ve Ocak 2011 tarihinde yayına gönderilen V404 Peg sistemine ilişkin çalışmanın yayına kabul edilmesinin temel nedeni, sisteme ilişkin dikine hız eğrisinin bir başka araştırmacı tarafından yayınlanmış olmasıdır. Bir başka örnek ise Asiago (İtalya) gözlemevinde bulunan 122 cm çaplı Galileo Teleskobu ile gerçekleştirilen ve sadece 8 adet tayfsal gözlem ile yine benzer bir çalışmanın SCI kapsamında bir dergide yayınlanabilmiş olmasıdır. Merkezimiz çalışanları arasında ışıkölçüm alanında olduğu kadar tayfsal alanda da önemli bilimsel çalışmalar yürütebilecek nitelik ve özellikte elemanlar bulunmaktadır. Işıkölçüm yöntemi ile mevcut koşullarda <12 m -13 m kadirden yıldızların duyarlı ışıkölçüm gözlemleri yapılabilmektedir, bu durum ise gerçekleştirilebilecek bilimsel çalışmaları önemli derecede sınırlamaktadır. 7. ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ PROJELERİ 2009-2011 yılları arasında Ankara Üniversitesi Rasathanesi tarafından hazırlanmış ve ilgili kurumlara sunulmuş çeşitli projeleri bulunmaktadır. Bu projeleri ile merkezimiz hem bölgemiz hem de ülkemiz araştırmacılarının yararlanabileceği altyapı olanaklarına kavuşmayı hedeflemiştir. 7.1. İÇ ANADOLU BÜYÜK TELESKOP PROJESİ (BAŞKENT RASATHANESİ) 2009, 2010 ve 2011 yıllarında Devlet Planlama Teşkilatı na altyapı geliştirme amacıyla sunulan projemiz ile bölgemize olduğu kadar ülkemize de tayfsal gözlemler gerçekleştirebilecek büyüklükte teleskop, tayfçeker ve dedektörlerin alınması konusunda girişimlerde bulunulmuştur. Girişimlerimizin tamamının olumsuz sonuçlandığını belirtmem gerekiyor. 2011 yılında sunulan projemizin değerlendirme raporuna ise nedenini bilemiyoruz fakat hala ulaşamadığımız bir gerçektir. 18

Ülkemizin atmosferik koşullar açısından en kurak bölgelerinden biri olan İç Anadolu Bölgesi, özellikle tayfsal gözlemler açısından çok uygun koşullara sahiptir. Projemiz kapsamında istenen altyapı, mevcut merkezimizin bulunduğu alanın dışında, şehir merkezinden uzakta ve ormanlık bir alana kurulması planlanmıştır. Projemize özellikle altyapı bakımından yerel yönetimler tarafından destek bulunmuş olmasına rağmen, olumlu olarak sonuçlanmamıştır. Projemiz ile ülkemizde mevcut tayfsal gözlem altapısının güçlendirilmesi, TUG RTT150 teleskobu üzerindeki yükün azaltılması, bilimsel çalışmalarda ihtiyaç duyulan gözlemlere ulaşılması, her geçen yıl altyapı olarak daha da geriye gitmekte olan Ankara Üniversitesi Rasathanesi nin güçlendirilmesi, bölgemizde önemli bir etki faktörü yaratılması, yeni ve yaratıcı bilimsel çalışma alanlarına kavuşulması, öğrencilerimizin büyük teleskoplarla çalışma tecrübesine kavuşturmak gibi daha sayamacağımız konu ve alanlarda açılımların ortaya çıkarılabilmesi mümkündür. 2013 yılında 50. yılına girecek olan Ankara Üniversitesi Rasathanesi, hedeflemiş olduğu amacına, ne yazıkki projemizin kabul edilmemesi nedeniyle ulaşamamıştır. 7.2. GÖKEVİ (PLANETARYUM) PROJESİ Gökevi Projemiz, Ankara Üniversitesi ile Çankaya Belediyesi arasında gerçekleştirilen ve neredeyse yapım aşamasına gelindikten sonra nedenini bilemediğimiz bir şekilde sonuçlanamayan bir projedir. Gökevi nin kurulacağı arazi Çankaya Belediyesi tarafından verilmiş, bina planları ODTÜ Mühendislik Fakültesi elemanları tarafından çizilmiş ve gerekli olan altyapının hazırlıkları Ankara Üniversitesi Rasathanesi ve Astronomi ve Uzay Bilimleri Elemanları tarafından tamamlanmış, çalıştırılmasına ilişkin plan ve programların belirlenmiş olduğu bir aşamada iken aniden yapımından vazgeçilmiştir. Bölgesel gelişmişliğin önemli öğelerinden biri olan ve hemen hemen yabancı ülkelerde büyük ve küçük kentlerin tamamında bir veya birden fazla sayıda bulunan Gökevleri, ne yazıkki Başkentimizde henüz mevcut değildir. Bu konudaki çabalarımız devam etmektedir ve mutlaka birgün bölgemizde önemli büyüklükte bir Gökevi nin kurulması sağlanacaktır. 7.3. TÜBİTAK 4004: GÖKBİLİM OKULU PROJESİ Haziran 2010 da açılışı Ankara Üniversitesi Rektörü Sayın Prof.Dr. Cemal TALUĞ tarafından gerçekleştirilen Gökbilim Okulu muz, açılışından günümüze kadar bölgemizde bulunan çok sayıda öğrenciye eğitim vermiştir. Haftada bir gün olmak üzere 09:30-16:30 saatleri arasında yaklaşık 30 kişilik guruplara verilen eğitim ile bilim ve bilimsel çalışma esaslarını kavrayan çocukların yetiştirilmesinde önemli katkılar sağladığına inandığımız bu çalışma ve çabalarımızı sürdürmeye devam etmektedir. 2011 yılında bu kapsamda TÜBİTAK a verilmiş olan Gökbilim Okulu Projemiz ile bölgemizde bulunan ve maddi durumu iyi olmayan okulların eğitim almasını sağlayacak projemiz, projemizin altyapı geliştirme amacına yönelik bir proje olduğu gerekçesiyle red edilmiştir. Projemiz kapsamında Gökbilim Okulumuzun teknolojik altyapısının güçlendirilmesi yanında, katılımcı öğrencilerin ulaşım giderleri ve yiyeceklerinin karşılanması planlanmıştı. 2012-2013 eğitim-öğretim döneminde Milli Eğitim Bakanlığı/Müdürlüğü tarafından belirlenecek olan okullar için sunulması planlanan bu hizmet ile bölgemiz ilköğretim öğrencileri için önemli sayılabilecek bir çalışma gerçekleştirilemez olmuştur. 19

7.4. BAP Projesi: ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ TAYFSAL GÖZLEM ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ Projemiz ile merkezimizde gerçekleştirilen fotometrik (ışıkölçüm) gözlemlere ilaveten tayfsal gözlem yapabilme olanağına kavuşulması hedeflenmiştir. Bilimsel olduğu kadar eğitsel amaçlarla kullanılabilecek olan bir tayfçeker ile öğrencilerimizin; Parlak yıldızların etkin sıcaklıklarının ve/veya tayf türlerinin belirlenmesi, Farklı tayf türünden standart yıldızların tayf kütüphanesinin oluşturulması, Parlak yıldızların dönme hızı, element bolluğu (yüksek ayırmagücü gerektirmekte), yüzey çekim ivmesinin belirlenmesi Parlak yıldızlarda çizgi profili değişimlerinin belirlenmesi, Parlak yıldızlarda salma/soğurma çizgi yapılarının incelenmesi, Parlak cisimlerde (Süpernova, Nova vb.) çevresine atılan maddenin genişleme hızının belirlenmesi, Güneş in yüksek ayırmagüçlü tayfının incelenebilmesi, Jüpiter ve Satürn gibi gezegenlerin dönme hızlarının belirlenmesi, Farklı özelliklere sahip değişen yıldızların tayfsal özelliklerinin belirlenmesi, Önemli gök olaylarında tayfsal gözlem yapabilme yeteneğinin kazandırılması, Öğrencilerimizin kendi tayfsal gözlem projelerini oluşturabilmesi ve kullanabilmesi, Öğrencilerimizin başka büyük gözlemevlerinde gerçekleştireceği bilimsel çalışmalar için tayfsal gözlem ve analizi konularında tecrübeli bir şekilde yetiştirilebilmesi gibi konu ve alanlarda çalışma yapabilmek mümkün olabilecektir. Alınması düşünülen tayfçeker eşel türüdür ve ayırmagücü 10000 in üzerindedir. Ayrıca projemiz kapsamında yeni bir CCD alınması planlandığından altyapımızın güçlendirilmesi amacıyla önemli bir gelişme sağlayacaktır. Projemiz kapsamında alınması düşünülen tayfçekerin aynı zamanda RTT150 teleskobu ile kullanılabilecek özelliğe sahip olduğu, mevcut TFOSC tayfçekerinden daha yüksek ayırmagücü ve ışığın fiber-optik kablolar ile ilk odaktan alınması halinde ise çok daha sönük cisimler üzerinde çalışabilecek bir yapıda olduğu düşünülmektedir. Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma Birimi ne sunulmuş olan projemiz henüz sonuçlanmamıştır ve fakat yakın zamanda sonuçlanması beklenmektedir. 7.5. ÇANKAYA BELEDİYESİ TELESKOP PROJESİ 2009 yılının Dünya Astronomi Yılı olması nedeniyle bölgemizde yine A.Ü. Rasathanesi elemanları ile Çankaya Belediyesi arasında imzalanan bir anlaşma çerçevesinde Çankaya bölgesinde bulunan devlet okullarına birer adet 7 cm çaplı teleskop hediyesi gerçekleştirilmiştir. Teleskopların temin ve dağıtımı Çankaya Belediye başkanı Sayın Bülent TANIK tarafından yapılmıştır. Bu projemiz ile çok sayıda okula ulaşmış ve gökbilim alanında seminerler verilmiştir. Ayrıca yine projemiz kapsamında Dünya dan Evrene, DAY2009 resim sergisi yine bölgemizde düzenlenmiş ve halkımızın katılımı sağlanmıştır. Projemiz sayesinde ülkemizde ve belki de Dünya da ilk defa önemli sayıda teleskobun okullara dağıtımı gerçekleştirilmiş ve öğrencilerin teleskopla tanışabilmeleri sağlanmıştır. 20

8. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Gözlemlerine Dayalı Yüksek Lisans ve Doktora Çalışmaları 1975 li yıllardan sonra yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanan 30 cm çaplı Maksutov teleskobu ve ona bağlı EMI6256S fotokatlandırıcı tüpü ile ilk bilimsel çalışmalar Zeki Tüfekçioğlu ve Zeki Aslan tarafından gerçekleştirilmiştir. Ardından bir duraklama yaşanmış olmasına rağmen 1980 li yıllarda Osman Demircan ve Ethem Derman ın gerçekleştirmiş oldukları çalışmalarla tekrar aktif olarak bilimsel amaçla kullanılmaya başlanmıştır. Çoğunlukla bu tarihlerden sonra başlayan ve temeli rasathane gözlemlerine dayalı yüksek lisans ve doktora çalışmalarının arttığı görülmektedir. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Teleskopları Kullanılarak Gerçekleştirilen Yüksek Lisans ve Doktora Tez Çalışmaları: Yüksek Lisans Tez ve Dönem Projeleri: 34 adet 1. 1983, Zekeriya Müyesseroğlu, Fotoelektrik fotometri gözlemlerin uluslararası standart sisteme indirgenmesi. 2. 1985, Varol Keskin, RS Vulpeculae nin üç renk ölçümü. 3. 1991, Göksel Kahraman, V350 Lac Çift Yıldızının Fotometrik Gözlemleri 4. 1992, Birol Gürol, A.Ü. Fen Fakültesi Ahlatlıbel Rasathanesi nde Atmosferik Sönümleme Katsayılarının Mevsimsel Değişiminin İncelenmesi. 5. 1993, Yalçın Kaya, BK Peg Ayrık Örten Çift Yıldızının Fotometrik İncelemesi. 6. 1994, Berahitdin Albayrak, RS CVn türü V1762 Cygnus Yıldızının Moröte Tayflarının ve Fotometrisinin İncelenmesi. 7. 1994, Mustafa Helvacı, U Peg Değen Çift Yıldız Sisteminin Dönem Analizi. 8. 1995, İbrahim Bulut, V364 Lac Örten Çift Yıldızının Fotometrik İncelemesi. 9. 1995, Nurtekin Kitaplı, Minimum Zamanının Saptanmasında Dalgaboyunun Etkisinin İncelenmesi. 10. 1997, Mehmet Tanrıver, Minimum Zamanı Saptama Yöntemleri ve Bunların Karşılaştırılması. 11. 1998, Hasan Ak, Büyük Kütleli Etkileşen Çift Yıldızlar. 12. 2000, İbrahim Kılıç, Pulsasyon Yapan Yıldızlarda Dönem Değişimi. 13. 2000, Serdar Koçak, Bazı Yüksek Genlikli Delta Scuti Yıldızlarının Fotometrik İncelemesi. 14. 2001, Bekir Candan, BK Peg Örten Çift Yıldızının Fotometrik İncelemesi. 15. 2004, Hakan Volkan Şenavcı, Bazı Örten Çift Yıldızların Fotometrik Analizi. 16. 2004, Mesut Yılmaz, Yakın Çift Yıldızların Işık Eğrisi Analizi İçin Nightfall Programının Uygulanması. 17. 2004, Tolga Çolak, HS Herculis Örten Çift Yıldızının Dönem Problemi. 18. 2005, Aslı Elmaslı, Bazı Çift Yıldızların Görülmeyen Bileşenleri. 19. 2005, Rahşan Kalcı, CK Boo nun Işık Eğrisi ve Dönem Analizi. 20. 2005, Turgay Karakaş, V451 Oph Çift Yıldızının Dönem Analizi. (Dönem Projesi) 21. 2006, Fevzi Çetin, Beta Lyrae Çift Sisteminin İncelenmesi (Dönem Projesi) 22. 2006, Selçuk Topal, Delta Scuti Türü Değişen Yıldızlar CC And ve V350 Peg in Fotometrik Özellikleri. 23. 2007, Zahide Terzioğlu, Parçalı Tutulma Gösteren Örten Değişen Sistemlerde Işık Eğrisi Çözüm Yöntemi İle Kütle Oranı Taraması. 24. 2007, Didem Çınar, VZ Psc nin Işık Eğrisi Analizi. 25. 2007, Doğuş Özuyar, W UMa Türü Değen Çift U Pegasi nin Işık Eğrisi ve Dönem Analizi. 26. 2007, M. Ertan Törün, GO Cyg Örten Çift Sisteminin Işık Eğrisi ve Dönem Analizi (Dönem Projesi) 27. 2008, Dilek Çakan, V372 And Örten Çift Yıldızının Fotometrik Analizi (Dönem Projesi) 28. 2008, Figen Zehra Eriş, Wolf Rayet Bileşenli V444 Cyg Çift Yıldız Sisteminin Fotometrik ve Tayfsal Özellikleri (Dönem Projesi) 29. 2008, Lale Çelik, RR Lyrae Türü Değişen Yıldızlar T Sex, RR Leo ve ST Boo nun Fotometrik Analizi (Dönem Projesi) 30. 2008, Neslihan Alan, V772 Her Etkin Çift Yıldız Sisteminin Işıkölçüm Analizi. 31. 2008, Serhat Sipahioğlu, LS Del Örten Çift Yıldızının Fotometrik Analizi. 32. 2009, Nermin Deniz Uluş, Bazı RR Lyrae Türü Değişen Yıldızlarda Blazhko Etkisi (Dönem Projesi) 33. 2011, Emine Derya Bilgiç, W UMa Türü Değen Çift Yıldız V1128 Taurus un Işık Eğrisi Analizi. 21

34.????, Gözde Aydın,????. Türkiye deki Teleskoplarla Bilim Sempozyumu Doktora Tez Çalışmaları: 6 adet 1. 1994, Zekeriya Müyesseroğlu, Yakın Çift Yıldızlarda Yörünge Elemanları Çözümü İçin Wilson- Devinney Yönteminin Uygulanması. 2. 1998, Selim Selam, Yakın Çift Yıldızların Dönem Değişimleri. 3. 1999, Birol Gürol, Wilson-Devinney Programının Macintosh Türü Bilgisayarlara Uygulanarak Bazı Örten Değişen Çift Yıldızların Parametrelerinin Elde Edilmesi. 4. 1999, Sacit Özdemir, X-Işın Çift Yıldızlarının Fotometrik ve Tayfsal İncelenmesi. 5. 2001, Ferhat Fikri Özeren, Kısa Dönemli RS CVn Yıldızları. 6. 2011, Hakan Volkan Şenavcı, SW Lac ın Uzun Dönemli Işık Değişimi. 9. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Teleskopları ile Gerçekleştirilen Uluslararası Yayınlar Ankara Üniversitesi Rasathanesi gözlemsel verilerine dayalı olarak gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların kullanılan teleskoplara göre dağılımı; 9.1. T30 Maksutov Teleskobu: 114 adet 1. 1977 Tufekcioglu, Z. Photoelectric Minima of AB And and X Tri 1977IBVS.1254...1T 2. 1977 Tufekcioglu, Z. Photoelectric Minima of U Oph, AB And and X Tri 1977IBVS.1368...1T 3. 1978 Aslan, Z. Improved Ephemeris for HD 128141 1978IBVS.1462...1A 4. 1978 Aslan, Z. Photoelectric Times of Minima and the Period of UV Psc 1978IBVS.1511...1A 5. 1978 Tufekcioglu, Z. Photoelectric Minima of DI Pegasi 1978IBVS.1495...1T 6. 1981 Aslan, Z. On the Period of Light Variation in the RS CVn System HD 86590 1981IBVS.1941...1A 7. 1981 Aslan, Z.; Asir, A.; Engin, S.; Tufekcioglu, Z.; Yilmaz, N. Times of Minima for Seven Eclipsing Binaries 1981IBVS.1908...1A 8. 1981 Aslan, Z.; Goren, M.; Derman, E. Photoelectric Light Curves of CK Bootis (HD 128141) 1981IBVS.2043...1A 9. 1982 Derman, E.; Yilmaz, N.; Engin, S.; Aslan, Z.; Aydin, C.; Tufekcioglu, Z. Times of Minima for Eight Eclipsing Variables 1982IBVS.2159...1D 10. 1984 Aslan, Z.; Herczeg, T. J. On the Periods of RZ Comae and V1073 Cygni 1984IBVS.2478...1A 11. 1986 Aslan, Z.; Derman, E. Photoelectric observations of CK Bootis 1986A&AS...66..281A 12. 1987 Aslan, Z.; Derman, E.; Engin, S.; Yilmaz, N. BV photometry of Beta Lyrae in 1979 and 1981 1987A&AS...71..597A 13. 1987 Demircan, O. HD 167971: a bright massive close eclipsing binary system. 1987CoAnk..36...71D 14. 1988 Demircan, O.; Derman, E.; Selam, S. The First Photoelectric Light Curve of V456 Ophiuchi 1988IBVS.3237...1D 15. 1989 Demircan, O.; Derman, E. 1988 Light Curves of RX Herculis 1989IBVS.3403...1D 16. 1989 Demircan, O.; Derman, E.; Aydin, C.; Akalin, A. Photometric Variation of zeta Aurigae 1989IBVS.3342...1D 17. 1989 Demircan, O.; Ozeren, F. F.; Derman, E. UBV photometry of HR 1176 1989Ap&SS.162..337D 18. 1989 Derman, E.; Akalin, A.; Demircan, O. 1987 Light Curves of BX Andromedae 1989IBVS.3325...1D 19. 1989 Derman, E.; Akalin, A.; Demircan, O. 1989 Light Curves of BH Vir 1989IBVS.3404...1D 20. 1989 Derman, E.; Demircan, O.; Engin, S.; Akalin, A. Photometric Variation of delta Sagittae 1989IBVS.3343...1D 21. 1989 Derman, Ethem; Demircan, Osman; Ozeren, Ferhat F. On the period of HR 1362 1989PASP..101..677D 22. 1990 Demircan, O.; Derman, E.; Akalin, A. Atmospheric Eclipse of delta Sge 1990IBVS.3486...1D 23. 1990 Derman, E.; Demircan, O.; Kahraman, G. UVB photometry of the RS CVn-type binary HK Lacertae 1990A&AS...86..421D 24. 1990 Derman, E.; Demircan, O.; Muyesseroglu, Z. AW UMa is in Active Phase of Mass Transfer 1990IBVS.3540...1D 25. 1991 Demircan, O.; Derman, E.; Akalin, A. A period analysis of AH Virginis 1991AJ...101..201D 26. 1991 Demircan, O.; Derman, E.; Ekmekci, F. 1987-1989 UBV Photometry of OO Aquilae 1991IBVS.3551...1D 27. 1991 Demircan, O.; Selam, S.; Derman, E. 1990 photometry of a small amplitude W UMA system LS Delphini 1991Ap&SS.186...57D 28. 1991 Derman, E.; Demircan, O.; Dundar, H. 1982-1990 UBV Observations of AM Leonis 1991IBVS.3630...1D 29. 1991 Derman, E.; Demircan, O.; Selam, S. Light curve and period variations of a W Ursae Majoris system LS Delphini 1991A&AS...90..301D 30. 1992 Aslan, Z.; Derman, E.; Akalin, A.; Ozdemir, T. Long-term photometric variations in DH Leonis 1992A&A...257..580A 22

31. 1992 Demircan, O.; Derman, E.; Dundar, H. UBV photometry of the contact binary AM Leonis 1992A&AS...95..213D 32. 1992 Demircan, O.; Derman, E.; Kahraman, G. Photometric observations of the binary system V350 Lacertae 1992Ap&SS.188..151D 33. 1992 Demircan, O.; Derman, E.; Muyesseroglu, Z. A period study of AW UMa 1992A&A...263..165D 34. 1992 Derman, E.; Demircan, O. UBV photometry of AW Pegasi 1992Ap&SS.189..309D 35. 1993 Demircan, O.; Akalin, A.; Derman, E. The light curve and period variation of BX Andromedae 1993A&AS...98..583D 36. 1993 Derman, E.; Demircan, O.; Akalin, A. UBV photometry of BX Andromedae 1993Ap&SS.205..327D 37. 1994 Demircan, O.; Derman, E.; Akalin, A.; Selam, S.; Muyessoroglu, Z. UBV photometry of the contact binary AB Andromedae. 1994A&AS..106..373D 38. 1994 Demircan, O.; Tanriver, M.; Devlen, A.; Bulut, A.; Savranlar, A.; Yuksel, Y.; Ascilar, A.; Aslan, Z.; Ak, H.; Gokce, A.; and 25 coauthors Photoelectric Observations and Minima Times of Four W UMa Systems: LS Del, SW Lac, V839 Oph and AQ Psc 1994IBVS.4126...1D 39. 1994 Demircan, Osman; Kaya, Yalcin; Tufekcioglu, Zeki A detached binary system BK Pegasi 1994Ap&SS.222..213D 40. 1994 Gürol, B., Photoelectric Photometry of OO Aql 1994IBVS.4103...1G 41. 1994 Gürol, B.; Selam, S., Photoelectric Photometry of the Short-Period Eclipsing Binary HW Virginis 1994IBVS.4109...1G 42. 1994 Müyesseroglu, Z.; Selam, S. O. Times of Minima for Some Eclipsing Binaries 1994IBVS.4027...1M 43. 1995 Demircan, O.; Müyesseroğlu, Z.; Selam, S. O.; Derman, E.; Akalın, A. The light and period variation of CV Cygni. 1995A&A...297..364D 44. 1995 Selam, S.; Müyesseroğlu, Z. The impact time estimation of the "A" fragment of SL-9 comet with differential photoelectric photometry. 1995ESOC...52..111S 45. 1996 Ak, H.; Ekmekçi, F.; Albayrak, B.; Özeren, F. F.; Demircan, O. Photometric variability of three noneclipsing active binaries: II Peg, UX Ari and V 1762 CYG 1996ASPC..109..635A 46. 1996 Albayrak, B.; Özeren, F.F.; Ekmekçi, F., Photoelectric Minima of Four RS CVn Type Binary Systems: RT And, SV Cam, WY Cnc, and Z Her 1996IBVS.4399...1A 47. 1996 Budding, E.; Kim, C.-H.; Demircan, O.; Müyesseroğlu, Z.; Saijo, K.; Banks, T., The Contact Binary System YY Eri, 1996Ap&SS.246..229B 48. 1996 Demircan, O.; Gürol, B. Light curves and period changes of OO Aquilae. 1996A&AS..115..333D 49. 1996 Müyesseroğlu, Z.; Gürol, B.; Selam, S.O. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binaries 1996IBVS.4380...1M 50. 1996 Özdemir, S.; Tanriver, M., UBV Photometry of V511 Per 1996IBVS.4327...1O 51. 1997 Akalın, A.; Derman, E. UBV photometry and period variations of V839 Ophiuchi 1997A&AS..125..407A 52. 1997 Demircan, O.; Ak, H.; Özdemir, S.; Tanrıver, M.; Albayrak, B. UBV photometry of the WR binary CQ Cephei 1997AN...318..267D 53. 1997 Demircan, O.; Özdemir, S.; Albayrak, B.; Ak, H.; Tanrıver, M.; Deǧirmenci, Ö. L.; Erdem, A.; Sezer, C. A Model of the Early Type Binary System BF Aurigae 1997RMxAA..33..131D 54. 1997 Demircan, O.; Özdemir, S.; Tanrıver, M., A Detached Binary System V505 Persei 1997Ap&SS.250..327D 55. 1997 Djurašević, G.; Demircan, O.; Özdemir, S.; Tanriver, M.; Müyesseroglu, Z.; Ak, H.; Albayrak, B. An Analysis of the Light Curves of the Early-Type Binary BF Aurigae 1997Ap&SS.253..265D 56. 1997 Engin, S.; Yuce, K., Photoelectric Observations of X Persei 1997IBVS.4454...1E 57. 1997 Keskin, V.; Tunca, Z.; Ibanoǧlu, C.; Aslan, Z.; Selam, S.O.; Müyesseroǧlu, Z. Long-Term Activity Changes of UV PISCIUM 1997OAP...10...32K 58. 1997 Kim, C.-H.; Jeong, J. H.; Demircan, O.; Muyesseroulu, Z.; Budding, E. The Period Changes of the Eclipsing Binary YY Eridani 1997IAUJD...8E..50K 59. 1997 Kim, Chun-Hwey; Jeong, J.H.; Demircan, O.; Muyesseroglu, Z.; Budding, E., The Period Changes of YY Eridani 1997AJ...114.2753K 60. 1998 Djurašević, G.; Demircan, O.; Özdemir, S.; Tanriver, M.; Müyesseroglu, Z.; Ak, H.; Albayrak, B. A Photometric Study of the Early-type Binary BF Aurigae 1998vsr..conf...58D 61. 1998 Kim, C.-H.; Jeong, J. H.; Demircan, O.; Müyesseroğlu, Z.; Budding, E. The Period Changes of YY Eridani 1998HiA...11..370K 62. 1999 Deǧirmenci, Ö. L.; Sezer, C.; Demircan, O.; Erdem, A.; Özdemir, S.; Ak, H.; Albayrak, B. The early type contact binary system V382 Cygni 1999A&AS..134..327D 63. 1999 Selam, S. O.; Demircan, O. Cyclic nature of the orbital period variations of some Algol-type binaries. 1999TJPh...23..301S 64. 1999 Selam, Selim O.; Gurol, Birol; Muyesseroglu, Zekeriya Photoelectric times of minima of some eclipsing binary systems 1999IBVS.4670...1S 65. 2000 Ak, H.; Albayrak, B.; Aslan, Z.; Demircan, O.; Müyesseroǧlu, Z.; Özdemir, S.; Yüce, K., V and R Observations of Two Carbon Stars: UX Dra and RY Dra 2000IAUS..177..515A 66. 2000 Albayrak, B.; Muyesseroglu, Z.; Ozdemir, S. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2000IBVS.4941...1A 67. 2001 Albayrak, B.; Gurol, B. Photoelectric Minima Times of Some Eclipsing Binaries 2001IBVS.5069...1A 68. 2001 Albayrak, B.; Müyesserolu, Z.; Özdemir, S. A photometric study of BO Canum Venaticorum 2001AN...322..125A 23

69. 2001 Ozdemir, S.; Demircan, O.; Erdem, A.; Cicek, C.; Bulut, I.; Soydugan, F.; Soydugan, E. UBV Photometry of EF Boo 2001IBVS.5033...1O 70. 2001 Özdemir, S.; Ak, H.; Tanriver, M.; Gülseçen, H.; Gülseçen, S.; Saygaç, A. T.; Budding, E.; Demircan, O. UBV Photometry of the Massive Eclipsing Binary TT Aur 2001PASA...18..151O 71. 2002 Albayrak, B.; Tanriverdi, T.; Aydin, C. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2002IBVS.5300...1A 72. 2002 Ekmekçi, F.; Özeren, F. F.; Ak, H. Chromospherically active binary systems, RT And and ER Vul: 1995-1998 observations and spot distributions 2002AN...323...31E 73. 2002 Özdemir, S.; Demircan, O.; Erdem, A.; Çiçek, C.; Bulut, İ.; Soydugan, E.; Soydugan, F. A photometric study of the recently discovered eclipsing binary V899 Herculis 2002A&A...387..240O 74. 2003 Ak, H.; Filiz, N. Photoelectric Minimum Times of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5462...1A 75. 2003 Ak, H.; Ozeren, F. F.; Ekmekci, F. Photoelectric Minimum Times of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5361...1A 76. 2003 Albayrak, B.; Ak, T.; Elmasli, A. A new light-time effect study of AR Aurigae 2003AN...324..523A 77. 2003 Bulut, I.; Demircan, O. Photoelectric Minimum Times of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5476...1B 78. 2003 Derman, E.; Kalci, R. Photoelectric Minimum Times of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5439...1D 79. 2003 Gurol, B.; Gurdemir, L.; Caglar, A.; Kirca, M.; Akcay, U.; Tunc, A.; Elmas, T. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5443...1G 80. 2003 Muyesseroglu, Z.; Torun, E.; Ozdemir, T.; Gurol, B.; Ozavci, I.; Tunc, T.; Kaya, F. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5463...1M 81. 2003 Ozdemir, S.; Mayer, P.; Drechsel, H.; Demircan, O.; Ak, H. UBV light curves of IU Aur (Ozdemir+, 2003) 2003yCat..34030675O 82. 2003 Özdemir, S.; Mayer, P.; Drechsel, H.; Demircan, O.; Ak, H. Refinement of third body parameters and new photometric results for the early-type multiple system IU Aurigae 2003A&A...403..675O 83. 2003 Selam, S.O.; Albayrak, B.; Senavci, H.V.; Tanriverdi, T.; Elmasli, A.; Kara, A.; Aksu, O.; Yilmaz, M.; Karakas, T.; Cinar, D.; and 4 coauthors Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5471...1S 84. 2003 Tanriverdi, T.; Kutdemir, E.; Elmasli, A.; Senavci, H. V.; Albayrak, B.; Selam, S. O.; Aydin, C.; Aksu, O.; Bulca, I.; Cinar, D.; and 8 coauthors Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2003IBVS.5407...1T 85. 2004 Ak, T.; Albayrak, B.; Selam, S. O.; Tanrıverdi, T. A new light-time effect study of TX Herculis 2004NewA...9..265A 86. 2004 Albayrak, B.; Djurašević, G.; Erkapić, S.; Tanrıverdi, T. Modeling the changing spot features of SW Lacertae: A three year study 2004A&A...420.1039A 87. 2004 Djurašević, G.; Albayrak, B.; Tanrıverdi, T.; Erkapić, S. A photometric study of NN Virginis 2004A&A...415..283D 88. 2004 Özdemir, S.; Demircan, O.; Çiçek, C.; Erdem, A.; Photometric solution of the eclipsing binary system EF Boötis 2004AN...325..332O 89. 2005 Aksu, O.; Ozavci, I.; Yuce, K.; Tanriverdi, T.; Senavci, H. V.; Yilmaz, M.; Kara, A.; Kaya, F.; Helvaci, M.; Cetintas, C.; and 9 coauthors Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2005IBVS.5588...1A 90. 2005 Albayrak, B. A Period Study of the Close Binary V508 Ophiuchi 2005PASA...22..311A 91. 2005 Albayrak, B.; Selam, S. O.; Ak, T.; Elmasli, A.; Özavci, İ. Light-time effect in the eclipsing binary system AM Leonis 2005AN...326..122A 92. 2005 Albayrak, B.; Yuce, K.; Selam, S. O.; Tanriverdi, T.; Okan, A.; Cinar, D.; Topal, S.; Ozgur, E.; Sener, H. T.; Ergun, I.; Civelek, E. Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2005IBVS.5649...1A 93. 2005 Colak, T.; Muyesseroglu, Z. There is No Third Body in the Eclipsing Binary System HS Herculis 2005IBVS.5619...1C 94. 2005 Djurašević, G.; Albayrak, B.; Erkapić, S.; Tanriverdi, T. A Photometric Study of the Activity of Sw Lac 2005Ap&SS.296..261D 95. 2005 Elmasli, A.; Aksu, O.; Kara, A.; Albayrak, B.; Ak, T.; Selam, S. O. The Light-Time Effect in UV Leonis 2005ASPC..335..287E 96. 2005 Gürol, B., Long term photometric and period study of AU Serpentis. 2005NewA...10..653G 97. 2005 Gürol, B.; Müyesseroğlu, Z. First light curve and period study of LO Andromedae 2005AN...326...43G 98. 2005 Helvacı, M.; Elmaslı, A.; Tanriverdi, T.; Özavcı, I.; Törün, E.; Albayrak, B.; Selam, S. O.; Kara, A.; Bingöl, F.; Mahmutoglu, B.; Astronomy Research Student Group Of Ankara University (Asart) Amateur and Professional Researches at the Ankara University Observatory 2005JAVSO..33..212H 99. 2006 Albayrak, B.; Selam, S.O.; Yüce, K.; Helvacı, M.; Ak, T. Monitoring Possible Light-Time Effect in the Orbital Period of Some Eclipsing Binaries at the Ankara University Observatory 2006Ap&SS.304..131A 100. 2006 Elmaslı, A.; Selam, S.O.; Albayrak, B.; Özuyar, D. Possible Light-Time Effect in the Eclipsing Binary System TY Boo 2006Ap&SS.304..189E 101. 2006 Gürol, B.; Müyesseroğlu, Z.; Özdemir, T. Light curve and period study of V Trianguli 2006AN...327..698G 102. 2006 Kolenberg, K.; Smith, H. A.; Gazeas, K. D.; Elmaslı, A.; Breger, M.; Guggenberger, E.; van Cauteren, P.; Lampens, P.; Reegen, P.; Niarchos, P. G.; and 4 coauthors The Blazhko effect of RR Lyrae in 2003-2004 2006A&A...459..577K 103. 2006 Şenavcı, H.V.; Albayrak, B.; Selam, S.O.; Ak, T. The Period Variation of V839 Oph 2006Ap&SS.304...35S 104. 2006 Yüce, K.; Selam, S.O.; Albayrak, B.; Ak, T. Monitoring Secular Orbital Period Variations of Some Eclipsing Binaries at the Ankara University Observatory 2006Ap&SS.304...67Y 24

105. 2007 Gürol, B.; Derman, E.; Müyesseroğlu, Z.; Gürdemir, L.; Gökay, G.; Özbek, N.; Sağır, U.; Kalcı, R.; Salman, G.; Çoker, D.; and 3 coauthors Minima Times of Some Eclipsing Binary Stars 2007IBVS.5791...1G 106. 2007 Kılıçoglu, T.; Bastürk, O.; Senavcı, H.V.; Yilmaz, M.; Tanriverdi, T.; Alan, N.; Sipahioğlu, S.; Aydın, G.; Çelik, L.; Calışkan, S.; and 8 coauthors Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2007IBVS.5801...1K 107. 2007 Selam, S.O.; Albayrak, B. Orbital period variation of the eclipsing binary system TT Herculis 2007AN...328..154S 108. 2007 Senavci, H. V.; Tanriverdi, T.; Torun, E.; Elmasli, A.; Kilicoglu, T.; Cinar, D.; Sipahioglu, S.; Alan, N.; Colak, T.; Yilmaz, M.; and 7 coauthors Photoelectric Minima of Some Eclipsing Binary Stars 2007IBVS.5754...1S 109. 2008 Djurasevic, G.; Ekmekçi, F.; Albayrak, B.; Selam, S. O.; Erkapic, S. A Photometric Study of the W UMa Type Eclipsing Binary V376 And 2008RMxAA..44..249D 110. 2008 Ekmekçi, F.; Topal, S. 2005 Photometric observations and multiple frequencies of the δ Scuti variable CC And 2008NewA...13..118E 111. 2009 Ekmekçi, F.; Topal, S. 2005 Photometric observations and multiple frequencies of the δ Scuti variable V350 Peg 2009Ap&SS.321..101E 112. 2009 Yilmaz, M.; Basturk, O.; Alan, N.; Senavci, H. V.; Tanriverdi, T.; Kilicoglu, T.; Caliskan, S.; Celik, L.; Aydin, G.; Cakan, D.; and 6 coauthors New Times of Minima of Some Eclipsing Binary Stars and Maxima of Pulsating Stars 2009IBVS.5887...1Y 113. 2010 Ekmekci, F. The Results of Photometric Analyses of Long-Term BV Observations of UX Arietis 2010POBeo..90..131E 114. 2011 Eriş, F. Z.; Ekmekçi, F. A 2007 photometric study and UV spectral analysis of the Wolf-Rayet binary V444 Cyg 2011AN...332..616E 9.2. T40 Kreiken Teleskobu: 11 adet 1. 2009 Yılmaz, M.; Bastürk, O.; Alan, N.; Senavcı, H. V.; Tanriverdi, T.; Kiliçoğlu, T.; Çalışkan, S.; Çelik, L.; Aydın, G.; Çakan, D.; and 6 coauthors New Times of Minima of Some Eclipsing Binary Stars and Maxima of Pulsating Stars 2009IBVS.5887...1Y 2. 2010 Alan, N. CCD Observations of a Close Binary System V1001 Cas 2010POBeo..90..113A 3. 2010 Gökay, G.; Demircan, Y.; Terzioğlu, Z.; Gürsoytrak, H.; Okan, A.; Çoker, D.; Saral, G.; Gürol, B.; Derman, E. Minima Times of Some Eclipsing Binary Stars 2010IBVS.5922...1G 4. 2010 Saral,G., Exoplanet Transit Observations: First Study in Turkey, 2010, Sagan Exoplanet Summer Workshop, Pasadena, CA, USA. 5. 2011 Demircan, Y.; Gürol, B.; Gökay, G.; Terzioğlu, Z.; Saral, G.; Gürsoytrak, H.; Okan, A.; Demirhan, U.; Çoker, D.; Derman, E. Minima Times of Some Eclipsing Binary Stars 2011IBVS.5965...1D 6. 2011 Djurašević, G.; Yılmaz, M.; Baştürk, Ö.; Kılıçoğlu, T.; Latković, O.; Çalışkan, Ş. Physical parameters of close binaries QX Andromedae, RW Comae Berenices, MR Delphini, and BD+079 3142 2011A&A...525A..66D 7. 2011 Gürol, B.; Derman, E.; Saguner, T.; Gürsoytrak, S. H.; Terzioğlu, Z.; Gökay, G.; Demircan, Y.; Okan, A.; Saral, G. Absolute and geometric parameters of W UMa type contact binary TYC 1174-344-1 2011NewA...16..242G 8. 2011 Gürol, B.; Terzioǧlu, Z.; Gürsoytrak, S. H.; Gökay, G.; Derman, E. Absolute and geometric parameters of the W UMa-type contact binary V404 Pegasi 2011AN...332..690G 9. 2012 Ekmekçi, F.; Elmaslı, A.; Yılmaz, M.; Kılıçoğlu, T.; Tanrıverdi, T.; Baştürk, Ö.; Şenavcı, H. V.; Çalışkan, Ş.; Albayrak, B.; Selam, S. O. Physical Parameters of Some Close Binaries: ET Boo, V1123 Tau, V1191 Cyg, V1073 Cyg and V357 Peg 2012arXiv1203.6189E 10. 2012 Ekmekçi, Fehmi; Çelik, Lale; Şenavci, H. Volkan RR Lyrae type stars, ST Boo and RR Leo: 2007 Observations and the preliminary results of the frequency analaysis 2012arXiv1202.3606E 11. 2012 Şenavcı, Hakan Volkan Surface Brightness Variation of the Contact Binary SW Lac: Clues From Doppler Imaging 2012IAUS..282..496S 9.3. T20 Meade LX200 Teleskobu: 1 adet 1. 2011 Gürol B., Gülgönül Ş., Gökay G., Okan A. and Öz İ., Optical Monitoring of Intersatellite Distance Between Turksat-2A and Turksat-3A, RAST2011, Recent Advances in Space Technologies, June 09-11, 2011 İstanbul, TÜRKİYE. Edited by: M. İlarslan, F. İnce, O. Kaynak, S. Baştürk, p. 337. (Bildiri). 9.4. T15 Coude Teleskobu: 14 adet 1. 1968 Dogan, N. Research on the 27 day recurrence of sunspot groups. 1968PCat..126...D 2. 1971 Dogan, N. Observations des taches solaires en 1970. 1971CoAnk..20...87D 3. 1974 Dogan, N. Observations of sunspots in 1973 1974CoAnk..23...29D 4. 1975 Dogan, N. Research on the recurrence of sunspot groups during a rotation period of 27.25 days. 1975CoAnk..24...D 5. 1977 Dogan, N. Sunspot observations for the year 1974. 1977CoAnk..25...1D 25

6. 1977 Dogan, N. Sunspot observations for the year 1975,. 1977CoAnk..25...35D 7. 1978 Dogan, N. Sunspot observations for the year 1976. 1978CoAnk..26...1D 8. 1979 Dogan, N. Sunspot observations for the year 1977. 1979CoAnk..27...1D 9. 1980 Dogan, N. Sunspot observations for the year 1978. 1980CoAnk..28...1D 10. 1981 Dogan, N. Sunspot observation for the year 1979. 1981CoAnk..29...1D 11. 1982 Doǧan, N. Sunspot observation for the year 1980. 1982CSMPA..30...1D 12. 1982 Doǧan, N. Sunspot observation for the year 1981. 1982CSMPA..30...39D 13. 1983 Doǧan, N. Sunspot observations for the year 1982. 1983CSMPA..31...1D 14. 1988 Doğan, N. Sunspot observations for the year 1983. 1988CoAnk..37...1D 9.5. Eski T30 Cassegrain Teleskobu: 2 adet 1. 1977 Demircan, O.; Ak, H.; Ozdemir, S.; Tanriver, M.; Albayrak, B. UBV photometry of the WR binary CQ Cephei 1997AN...318..267D 2. 1996 Albayrak, Berahitdin; Oezeren, Ferhat Fikri; Ekmekci, Fehmi Photoelectric Minima of Four RS CVn Type Binary Systems: RT And, SV Cam, WY Cnc, and Z Her 1996IBVS.4399...1A 10. Ankara Üniversitesi Rasathanesi Teleskopları ile Gerçekleştirilen Ulusal Yayınlar 10.1. T30 Maksutov Teleskobu: 49 adet 1. 1987 Engin S., Hack M., Yılmaz N., 1987, 'CH Cygni yildizinin son gozlemleri', V. Ulusal Astronomi Kongresi, Ankara, 25-26 Eylül 1988, Teblig, p.107 2. 1987 Hack M., Rusconi L., Sedmak G., Aydin C., Engin S., Yilmaz N., 1987, 'CH Cygni'nin 1977-1985 Patlamasi', V. Ulusal Astronomi Kongresi, Ankara, 25-26 Eylül 1987, Teblig, p.99 3. 1988 Akalın A., Demircan O., 1989, 'Epsilon Aur Orten Ciftinin Fotometrik Analizi', VI. Ulusal Astronomi Kongresi, Izmir, 14-16 Eylül 1988, Teblig, p.287 4. 1988 Muyesseroglu Z., Keskin V., Demircan O., 1988, 'RS Vul Örten Çift Yildizinin Fotometrik Analizi', TFD-10. Ulusal Fizik Kongresi, İstanbul, 18-20 Eylül 1988, Teblig, p.75 5. 1988 Selam S., Demircan O., V456 Oph Örten Çift Yıldızının Fotometrik Analizi, 1988, X. Ulusal Fizik Kong. Bildiri Özetleri, AF-1, s. 75 6. 1989 Derman E., Müyesseroğlu Z., Demircan O., 1989, 'AW Pegasi Örten Degisen Çift Yıldızı', TFD-11. Ulusal Fizik Kongresi, Ankara, 31 Agustos-2 Eylül 1989, Tebliğ, p.47 7. 1989 Müyesseroğlu Z., Derman E., Demircan O., 1989, 'YY Eridanus Yakın Cift Yıldızının Wilson-Devinney Yöntemi ile Isik Egrisi Analizi', TFD-11. Ulusal Fizik Kongresi, Ankara, 31 Ağustos-2 Eylül 1989, Tebliğ, p.53 8. 1989 Müyesseroğlu Z., Keskin V., Demircan O., 1989, 'RS Vul (HD180939) Örten Çift Yıldızının Fotometrik Analizi', VI. Ulusal Astronomi Kongresi, Izmir, 14-16 Eylül 1988, Teblig, p.323 9. 1989 Özeren F.F., Aslan Z., Derman E., Aydın C., Demircan O., Akalın A., Kahraman G., 1989, 'A.U. Rasathanesi'nde Gozlenen RSCVn Yildizlari', TFD-11. Ulusal Fizik Kongresi, Ankara, 31 Agustos-2 Eylül 1989, Teblig, p.57 10. 1989 Selam S., Demircan O., V456 Oph Örten Çift Yıldızının Fotometrik Analizi, 1989, VI. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.309 11. 1989 Selam S., Müyesseroğlu Z., Demircan O., 1989, 'V456 Ophiuchus Orten Degisen Cift Yildizinin Wilson- Devinney Yontemi ile Isik Egrisi Analizi', TFD-11. Ulusal Fizik Kongresi, Ankara, 31 Agustos-2 Eylül 1989, Teblig, p.55 12. 1991 Derman E., Demircan O., Aydın C., Yılmaz N., Engin S., Müyesseroğlu Z., Selam S., Ekmekçi F., Akalın A., Özeren F., Kahraman G., Dündar H., Gürol B., Albayrak B., Kalkan V., Çağırıcı N., Aslan N., A.Ü. Gözlemevi'nde Yapılan Çift Yıldızların Fotoelektrik Fotometrisi, 1991, VII. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.499 13. 1991 Muyesseroglu Z., Demırcan O., Derman E., 1991, 'V346 Aql, KR Cyg ve FG Hya Çift Yildizlarinin Isik ve Dönem Degisimleri', VII. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 10-15 Eylül 1990, Teblig, p.351 14. 1991 Muyesseroglu Z., Selam S., 1991, 'A.Ü. Gözlemevi için Standart Sisteme Dönüsüm Katsayilari', VII. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 10-15 Eylül 1990, Teblig, p.447 15. 1991 Selam S., Demircan O., Derman E., LS Delphini Yakın Çift Yıldızının Dönem Analizi 1991, VII. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.183 16. 1992 Gürol B., Derman I.E., 1992, 'Ankara Universitesi Ahlatlibel Rasathanesinde Atmosferik Sonumleme Katsayilarinin Mevsimsel Degisiminin Incelenmesi', VIII. Ulusal Astronomi Kongresi, Malatya, 7-11 Eylül 1992, Teblig, p.336. 17. 1992 Selam S., Özeren F.F., 1990-91 Yıllarında A.Ü.Ahlatlıbel Gözlemevi'nde Yapılan Fotometrik Gözlemler 1992, VIII. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.369 18. 1994 Demırcan O., Derman E., Akalın A., Selam S., Muyesseroglu Z., 1994, 'AB And Cift Yildiz Sisteminin Donem Analizi', IX. Ulusal Astronomi Kongresi Tebligleri, Ankara, 5-7 Eylül 1994, Poster, p.161 26

19. 1994 Gürol B., Selam S., 1994, 'HW Vir Yarı-Ayrık Çift Sisteminin UBV Fotometrik Gözlemleri', IX. Ulusal Astronomi Toplantisi Bildirileri, Ankara, 5-7 Eylül 1994, Teblig, p.59-61. 20. 1994 Muyesseroglu Z., Demircan O., 1994, 'CV Cyg'de Dönem Degisimi ve Yörünge Analizi', IX. Ulusal Astronomi Toplantisi Bildirileri, Ankara, 5-7 Eylül 1994, Teblig, p.131 21. 1994 Selam S., Demircan O., 1994, 'Algol Turu TX Uma, R CMa ve RW Per'in Donem Analizi', IX. Ulusal Astronomi Kongresi Tebligleri, Ankara, 5-7 Eylül 1994, Poster, p.161 22. 1994 Selam S., Müyesseroğlu Z., 1994, A.Ü. Gözlemevi'nde Gözlenen Bazı Örten Çiftlerin Işık Eğrileri, IX. Ulusal Astronomi Toplantısı Tebliğleri, s.161 23. 1996 Albayrak A., Muyesseroglu Z., 1996, 'BO CVn'nin Isik Egrisi ve Yörünge Analizi', X. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 2-6 Eylül 1996, Teblig, p.95 24. 1996 Gürol B., Derman I.E., 1996, '44i Boo Cift Sisteminde Isik ve Dönem Degisimi"', X. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 2-6 Eylül 1996, Teblig, p.96-106. 25. 1996 Muyesseroglu Z., 1996, 'WZ Cygni Örten Çift Sisteminin Yeni Isik Egrisi ve Fotometrik Analizi', X. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 2-6 Eylül 1996, Teblig, p.85 26. 1996 Ozdemır S., Albayrak A., Aslan Z., Demircan O., Ak H., Muyesseroglu Z., Yuce K., 1996, 'Karbon Yildizlari UX Dra ve RY Dra'nin V ve R Gözlemleri', X. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 2-6 Eylül 1996, Teblig, p.508 27. 1996 Özdemir S., Demircan O., Müyesseroğlu Z., Ak H., Albayrak A., Tanrıver M., 1996, 'BF Aur Çift Yıldızının UBV Işık Egrisi Analizi', X. Ulusal Astronomi Kongresi, Istanbul, 2-6 Eylül 1996, Teblig, p.131 28. 1999 Ak H., Demırcan O., Tanrıver M., 1999, 'CQ Cep Cift Yildiz Sisteminde Rüzgar Etkinlikleri', XI. Ulusal Astronomi Kongresi, Elazig,7-10 Agustos 1999, Teblig, p.162-166. 29. 1999 Ekmekcı F., Ozeren F.F., Albayrak B., AK H., 1999, 'Etkin Cift Yildiz Sistemleri RT And ve ER Vul'un 1995-1998 Gözlemleri', XI. Ulusal Astronomi Kongresi, Elazig,7-10 Agustos 1999, Teblig, p.197-202. 30. 1999 Gürol B., Derman E., 1999, 'HV Aqr (BD-3 5183) Orten Degisen Cift Yildizinin Dönem ve Isik Egrisi Analizi', XI. Ulusal Astronomi Kongresi, Elazig,7-10 Agustos 1999, Teblig, p.225-231. 31. 1999 GüroL B., Derman E., 1999, 'Wilson-Devinney Yönteminin Macintosh Türü Bilgisayarlara Uyarlanmasi', XI. Ulusal Astronomi Kongresi, Elazig, 7-10 Agustos 1999, Teblig, p.82-90. 32. 2003 Selam S.O., Albayrak B., On The Orbital Period Behaviour of the Contact Binary BO Canum Venaticorum 2003, Commun. Fac. Sci. Univ. Ank., Series A2-A3, 47, p.1 33. 2004 Gürol B., Müyesseroğlu, Z., LO Andromedae: İlk Işık ve Dönem Analizi, XIV. Ulusal Astronomi Kongresi, Kayseri, 31 Ağustos 4 Eylül 2004, Tebliğ, p. 264-268 34. 2006 Eminoğlu, F.B., Kabadayı Ö., Yelkenci F.K., AM Leo nun Fotometrik Analizi, XV. Ulusal Astronomi Kongresi ve IV. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 25 Ağustos 01 Eylül 2006, İstanbul. 35. 2006 Gökay G., Kalcı R., Demircan Y., Derman E., V566 Oph Örten Çift Yıldızının Işık Eğrisi Çözümü, XV. Ulusal Astronomi Kongresi ve IV. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 25 Ağustos 01 Eylül 2006, İstanbul. 36. 2006 Kalcı R., Derman İ.E., V566 Oph: 15 Işık Eğrisi Çözümü ve Dönem Analizi, XV. Ulusal Astronomi Kongresi ve IV. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 25 Ağustos 01 Eylül 2006, İstanbul. 37. 2006 Kösemen S., Evin B., Aksu O., AH Virginis Sisteminin Dönem Analizi, XV. Ulusal Astronomi Kongresi ve IV. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 25 Ağustos 01 Eylül 2006, İstanbul. 38. 2007 Albayrak B., Şenavcı H.V., Selam S.O., ASART, HV Aquaris Çift Yıldızının Fotometrik Analizi, 2007,Çankaya Univ. Journal of Art and Sci. 7, 1 39. 2007 Elmaslı A., Albayrak B., Selam S.O., LS Del'in Işık Eğrisinin Çözümü 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 341 40. 2007 Elmaslı A., Özavcı İ., Tanrıverdi T., Kara A., Yılmaz M., Şenavcı H.V., Aksu O., Çetintaş C., Ak T., Selam S.O., Albayrak B., AR Aur ve UV Leo Çift Sistemlerinin Dönem Değişimi 2007, XIV. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.254 41. 2007 Kara A., Aksu O., Tanrıverdi T., Çetintaş C., Şenavcı H.V., Yılmaz M., Özavcı İ., Elmaslı A., Ak T., Albayrak B., Selam S., CF Tau Çift Yıldızının Dönem Değişimi 2007, XIV. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.429 42. 2007 M. Yılmaz, T. Tanrıverdi, C. Çetintaş, H.V. Şenavcı, O. Aksu, A. Kara, A. Elmaslı, İ. Özavcı, B. Albayrak, S.O. Selam, NN Vir ve V351 Peg in Fotometrik Analizi 2007, XIV. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.259 43. 2007 Şenavcı H.V., Çolak T., Müyesseroğlu Z., Selam S.O., Albayrak B.,TX Her ve HS Her Çift Yıldızlarının Işık Eğrisi Analizi 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 767 44. 2007 Tanrıverdi T., Albayrak B., Selam S.O., TT Her Çift Sisteminin Dönem Değişimi 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 779 45. 2007 Tanrıverdi T., Çetintaş C., Şenavcı H.V., Kara A., Aksu O., Özavcı İ., Elmaslı A., Yılmaz M., Selam S.O., Albayrak B., SW Lac ın 3 Yıllık Işık Eğrisi Değişimi 2007, XIV. Ulusal Astronomi Kongresi Tebliğleri, s.269 46. 2007 Törün E., Albayrak B., Selam S.O., V842 Her Çift Sisteminin Dönem Değişimi 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 819 47. 2007 Törün E., Kahraman A.S., Selam S.O., Albayrak B., GO Cyg Örten Çift Sisteminin Dönem Değişimi 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 827 48. 2007 Yılmaz M., Albayrak B., Selam S.O., SW Lac'in Uzun Dönemli Işık Değişimi 2007, XV. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, İKÜ yayınları, no:60, 931 27

49. 2008 Çalışkan Ş., Tanrıverdi T., Elmaslı A., Kılıçoğlu T., Albayrak B., Selam S.O.,Üç Örten Çift Yıldız Sisteminin Dönem Değişimi, U Coronae Borealis, DI Pegasi ve AH Virgo 2008, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi Bildiri Kitabı, Ç.O.M.Ü. yayınları, no:37, 171 10.2. T40 Kreiken Teleskobu: 12 adet 1. 2000 Selam S.O., W UMa Sisteminin Yörünge Dönemi Değişimleri, 2000, XI. Ulusal Astronomi Toplantısı Tebliğleri, s.192 2. 2004 Helvacı, M., Elmaslı, A., Tanrıverdi, T., Törün, M., Albayrak, B., Selam, S.O. Kara, A., Bingöl, F., Mahmutoğlu, B., ''Amateur & Proffesional Researches at the Ankara University Observatory'', 2004, The 93rd Annual Meeting of the AAVSO, including A Day in Honor of Janet Akyüz Matteei (1943-2004). 3. 2008 Alan, N. ve Ekmekçi, F., Etkin Çift Yıldız Sistemi V772 Her in 2007 Yılı CCD Gözlemleri, 2008, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi ve V. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, Çanakkale, Cilt 7b, Sayfa 1200. 4. 2008 Albayrak, B. ve Selam S.O., Ankara Üniversitesi Rasathanesi nde Bilimsel, Popüler ve Eğitsel Etkinlikler, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi ve V. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 2008, Çanakkale. 5. 2008 Albayrak, B., Selam S.O., Erdoğan G., Çakır T.D., Kılıç Y., Şemuni M., XY Leo Örten Çift Yıldız Sisteminin Dönem Değişimi, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi ve V. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 2008, Çanakkale. 6. 2008 Çelik L., Ekmekçi F., Şenavcı H.V., ST Boo ve RR Leo nun Frekans Analizlerinin Ön Sonuçları, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi ve V. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 2008, Çanakkale. 7. 2008 Eriş F.Z. ve Ekmekçi F., V444 Cyg Çift Yıldız Sisteminin 2007 Yılı Fotometrik Gözlemleri, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi ve V. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi, 2008, Çanakkale. 8. 2010 Alan, N., LN Cyg Sisteminin İlk Işık Eğrisi Analizi, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 9. 2010 Demircan Y., Terzioğlu Z., Gökay G., Gürol B. ve Derman E., EI CVn Yıldız Sisteminin İlk Fotometrik Analizi, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 10. 2010 Gürsoytrak, S.H., Gökay G., Terzioğlu Z., Gürol B., Okan A., TYC1761-1246-1 Sisteminin İlk Işık ve Dikine Hız Eğrisi Analizi. XVII. Ulusal Astronomi Kongresi ve VI. Ulusal Öğrenci Astronomi Kognresi, 31- Ağustos 4 Eylül 2010, Çukurova Üniv. Adana. 11. 2010 Saral G., Terzioglu Z., Derman E., Exoplanet Transit Observations, 2010, XVII Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 12. 2010 Şemuni M., Kılıç Y., Erdoğan G., Çakır T.D. ve Karagöz G., Astrofotoğrafçılık, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 10. SONUÇ Ankara Üniversitesi Rasathanesi, gözlem araçları bakımından ülkemiz diğer rasathaneleri arasında geri sıralara düşmüş, teknolojik açıdan gelişme sağlaması gereken önemli merkezlerden biridir. Bölgesinde yürütmüş olduğu etkinlikler ile sosyal alanda önemli çalışmalara sahip olmasına rağmen, yerleşkenin ışık kirliliği altında kalmış olması gelecekte gerçekleştirilecek bilimsel amaçlı gözlemlerimizi olumsuz etkileyeceği bir gerçektir. Kuruluşundan günümüze kadar ulusal ve uluslararası çok sayıda bilimsel çalışma üretmiş, fotometrik çalışma yapabilecek çok sayıda yüksek lisans ve doktoralı eleman yetiştirmiş olan ve yeni Astronomi bölümlerinin kurulmasında, yürütülmesinde önemli katkıları olmuş bir kurumdur. 50 nci yılında Ankara Üniversitesi Rasathanesi nin önemli atılımlarda bulunması bir zorunluluk halini almıştır. Kuruluşundan günümüze kadar Ankara Üniversitesi Rasathanesi nin gelişmesine emeği geçmiş kişi ve kurumlara sonsuz teşekkürlerimizi bir borç biliriz. 11. REFERANSLAR 1. Tüfekçioğlu Z., Ankara da Astronominin İlk Yılları, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 2. Yılmaz N., Ankara Üniversitesi Astronomi Bölümünün İlk Yılları, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 3. Engin S., Ankara da Astronomi Heyecanı, XVI. Ulusal Astronomi Kongresi, 31 Ağustos-4 Eylül 2010, Adana. 4. http://astronomy.science.ankara.edu.tr/old/ 5. http://rasathane.ankara.edu.tr/ 28