DÖKME DEMİRDE AŞILAMA

Benzer belgeler
KARBON EŞDEĞERİ, CE. CE'nin 4.3 %'ye eşit olduğu değer 100 % Ötektik yapıya karşılık gelmektedir. Bu değerin üzerinde. ötektiküstü.

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi.

Gaz. Gaz. Yoğuşma. Gizli Buharlaşma Isısı. Potansiyel Enerji. Sıvı. Sıvı. Kristalleşme. Gizli Ergime Isısı. Katı. Katı. Sıcaklık. Atomlar Arası Mesafe

MALZEME BİLGİSİ. Katılaşma, Kristal Kusurları

KALIP KUMLARI. Kalıp yapımında kullanılan malzeme kumdur. Kalıp kumu; silis + kil + rutubet oluşur.

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI

İmal Usulleri. Döküm Tekniği

«Termal Analiz ile Döküm Süreçlerinin Kontrolü» «Controlling the Casting Process With Thermal Analysis»

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

Dökme Demirlerin Aşılanması W. MASCHKE, M. JONULEIT

Metallerde Döküm ve Katılaşma

TEKNOLOJİSİ--ITEKNOLOJİSİ. Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Pik (Ham) Demir Üretimi

MAK-205 Üretim Yöntemleri I. Yöntemleri. (4.Hafta) Kubilay Aslantaş

KK 02-ŞUBAT92 SIRA NO: 13 LAMEL VE KÜRESEL ÖRAFİTLİ DÖKME DEMİR'DE (DDL)(DDK) GRAFİT ŞEKİL VE EBADLARI

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir.

Alaşımların Ergitilmesinde Kullanılan Gereçler Eritme ocakları Potalar ve maşalar Tel ve plaka şideleri

Bu bildiri 6. Uluslararası Ankiros Döküm kongresinde sunulmuştur. This paper was presented on 6th Ankiros Foundry Congress

DENEY Kum ve Metal Kalıba Döküm ve Döküm Simülasyonu 4 Doç.Dr. Ahmet ÖZEL, Yrd.Doç.Dr. Mustafa AKÇİL, Yrd.Doç.Dr. Serdar ASLAN

Bu bildiri 6. Uluslararası Ankiros Döküm kongresinde sunulmuştur. This paper was presented on 6th Ankiros Foundry Congress

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY.

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

FAZ DİYAGRAMLARI ve DÖNÜŞÜMLERİ HOŞGELDİNİZ

METALLERDE KATILAŞMA HOŞGELDİNİZ

EMAYE KAPLANAN SFERO DÖKÜM PARÇALARIN ÜRETİM PROSESLERİ

ENDÜSTRİYEL GÜÇ DAĞITIM AŞ

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

FAZ DİYAGRAMLARI ve DÖNÜŞÜMLERİ HOŞGELDİNİZ

2-C- BAKIR VE ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMLERİ 2-C-3 MARTENSİTİK SU VERME(*)

Emre Yalçın (Odöksan ELBA) 7.Oturum: Süreçler ve Kontrol 7th Session: Process and Control

TALAŞSIZ ÜRETİM YÖNTEMLERİ -1

Kaynak yöntemleri ile birleştirilen bir malzemenin kaynak bölgesinin mikroyapısı incelendiğinde iki ana bölgenin var olduğu görülecektir:

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

DOĞAL KURŞUN METALİK KURŞUN PLAKALAR

İKİLİ ÖTEKTİK FAZ DİYAGRAMLARI

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme

1. GİRİŞ. 1.1.Küreleştirme İşlemi

POLİSTREN KÖPÜK MODELLERİNİN DÖKÜMDE KULLANILMASI HAKKINDA PRATİK BİLGİLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

MAK 351 İMAL USULLERİ

METALLERDE KATILAŞMA

Vermiküler/Silindirik Grafitli Dökme Demir COMPACTED GRAPHITE CAST IRON

DÖKME DEMİRLER: Mikroyapı ve Alaşım Elementleri

KALICI KALIBA DÖKÜM. Kalıcı Kalıp Kullanan Döküm Yöntemleri

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi

2.Oturum / 2nd Session Oturum Başkanı / Session Chairman: Bülent Şirin (Döktaş Dökümcülük) Yaşar Uğur Akı, Emre Erol, Cüneyt İnal (Demisaş Döküm)

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

MAÇALAR ve MAÇA BAŞLARI (Kısım I)

MAK 353 İMAL USULLERİ

11/13/2015. Harman Rutubeti. Harmanın Karıştırılması ve fırın silosuna nakli

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi.

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı

Bazik Oksijen Fırını (BOF)

KİMYASAL BİLEŞİMİ. Element % Karbon Silisyum Manganez Fosfor Kükürt

MMM291 MALZEME BİLİMİ

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

AlSi7Mg DÖKÜM ALAŞIMINDA T6 ISIL İŞLEM DEĞERLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Onur GÜVEN, Doğan ALPDORUK, Şükrü IRMAK

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır.

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i?

Kaybolan Köpük Yöntemi Kullanılarak Al-Si Alaşımlarının Akışkanlığının İncelenmesi

GRUP: Aktif güç (Kw): (Trafo gücü (KVA) + (trafo gücü (KVA) x % sürşarj) ) x 0,80

2.2 DÖKME DEMİRLER. MALZEME BİLGİSİNE GİRİŞ, Burhan Oğuz, OERLIKON Yayını,

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

ELEKTROD NEDİR? Kaynak işlemi sırasında ; Üzerinden kaynak akımının geçmesini sağlayan, İş parçasına bakan ucu ile iş parçası arasında kaynak arkını

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi

Yeniden Kristalleşme

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Ercüment Ünay, Cenk Tanik, Fatih Birbilen (Döktaş Dökümcülük)

Çukurova Kimya Endüstrisi A.Ş. Besleyici Gömlek

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ

DÖKÜM USULLERİ : Parçamız Adı : Bağlantı elemanı Dökülecek metal : Dökme demir Çekme payı : % 1 Maçanın Mal. : Kum Modelin Mal.

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

GIDA MİKROBİYOLOJİSİ LABORATUVAR UYGULAMASI

3/25/2016 YÜKSEK FIRIN REAKSİYONLARI

ELEKTROD NEDİR? Kaynak işlemi sırasında ; Üzerinden kaynak akımının geçmesini sağlayan, İş parçasına bakan ucu ile iş parçası arasında kaynak arkını

İMAL USULLERİ. DOÇ. DR. SAKıP KÖKSAL 1

DENEY ADI: KÜKÜRT + (GRAFİT, FİLLER YA DA ATEŞ KİLİ) İLE YAPILAN BAŞLIKLAMA

Dalgıç pompalarda soğutma ceketi uygulaması

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

ISIL İŞLEM UYGULAMASI YAPILMADAN UYGUN MEKANİK ÖZELLİKLERDE EN-GJS LT (GGG 40.3 DIN1693) MALZEMENİN DÖKÜM PROSES ŞARTLARININ SAĞLANMASI

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Demir-Karbon Denge Diyagramı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -5-6-

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

Transkript:

MET 09-HAZİRAN 92 11 SIRA NO: 17 DÖKME DEMİRDE AŞILAMA AŞILAHA NEDİR? Dökme demir 1erde katılaşma esnasında ötek tik karbür ya da beyaz yap lyı ön lemek ve grafit oluşumunu güçle ndirmek amacıyla dökümden önce; bazı malzemelerin küçük mik tarlar da metale İlave edilmesin e açıl ama denir. Aşılamlktarlarda İlave yıcılar k üçük edilmeler ine ra ğmen malzeme yapı ve özelli klerin e etkileri büyük olduğunda n aşx lama Önemli bir yöntemdir Başlıc a aşılayıcılar; içeri sinde %50 'den fazla silisyum ve bunun yan ında çeşitli elementleri (Al, Ca, Ba, Zr, Sr» Tİ, Ca) içeren malzemelerdir. Bu ve benzeri İlaveler silisyum esaslı aşılayıcılarda fflaxi mum etkinin sağlanması, diğer bir deyişle bunların sıvı metaldeki çözünmüş oksijen İla yaptıkları bir takım oxitlerin (CaO, BaO, ZrO vb. gibi) birer nüve vazifesi görmesi için yapılır. AŞILAMANIN GÖREVİ; Dökme demir. Gri (grafitli yapı) ve Beyaz (karburlü yapı) demir olmak üzere İki tipte katılaşabilir. (Şekil 1) 1300 1260- SlVI-h 1220 - ÖSTEMİT < ııoftl )IOU - İKO Grafit+0*tenli ötekti i bu Sıcaklığın altında oluşur., Karbür <!tcktiğl bu sıcaklığın altında olunabilir. 1100 l L 3.0 3.2 3.4 3.6 3.«W) sıvr* KARBÜR KARBON, % ŞEKİL 1: DÖKME DEMİR İÇİN DEHİR-KARBON "ÇİFT" DENGE DİYAGRAMI ^^2 LU 7] Katılaşmanın gri ya da beyaz mı olacağını tayin eden faktör aşırı soğuma miktarıdır. Aşırı soğuma, Ötektik bileşimdeki dökme demir eriyiğinin düştüğü min.sıcaklık olarak ifade edilebilir. Termal analiz diagramlarına baktığımızda likldüs sıcaklığı İle solidüs sıcaklığı arasında eğrinin bir çukur çizdiğini görürüz. Bu çukurlaşma özelilki e hızlı soğüş sıvı metal- yan veya aşılanmamı de çok daha bari zdir. İşte bu çukurun en alt n oktası, aşırı soğumanın miktarını gösterir, Bu alt nokta meta s tabii katılaşma denge eğrisinin (Beyaz demir Ötektik sıcaklığı nın) altında olur ise,beyaz katı laşma meydana gelir.

ötektlk katılaşma sırasında İki önemli faktör aşırı-soğumaya etki eöer. Bunlar; çekirdekieşmenin başlayabilmesi İçin gerekil serbest enerji miktarı ve katılaşma sırasındaki soğuma hızıdır. Soğuma hızı ve çeklrdekleşme derecesinin dökme demirin katılaşma sırasındaki etkileri Şekil 2*de görülmektedir. HIZLI SOĞUMA YAVAŞ SOGUMA Dûsûk Çekirdek legme Cekirdeklegme Oüsûk Çekirdekle s nıe Gri demir Ötektlk stcokltfit "^ âc < LJ ı^ îi«l te?j 'yapı yapı *w ZAMAN ŞEKİL 2: SOĞUMA HIZININ VE ÇEKİRDEKLEŞME DERECEStNİN YAPIYA ETKİSÎ le Düşük çeklrdekleşme seviyesi ve hızı soğuma özellikle İnce kesitlerde çil oluşmasını teşvik eder. Silis miktarının artması stabii ve metastabii katılaşma eğrileri arasındaki sıcaklık farklılığını artırır. Bu yüzden karbür oluşma İhtimali azalır. Krom'un tam ters etkisi vardır. Sıcaklık farklılığını azaltır ve karbür oluşumunu teşvik eder. Aşılamanın görevi, çekirdek leşme İçin gerekil serbest enerji miktarını azaltmak ve çekirdek 1 eşmeyi kolaylaştırmaktır. Böylece sıvı metalin karbür ötektlk (metastabll) katılaşma sıcaklığının altına düşme riski azalmış olur. Bu oluşumu tabiattan bir Örnekle daha kolay anlaşılır bir şekilde şöyle İfade edebiliriz: O (sıfır) derecedeki suyun yüzeyine bir demir çubuk veya toplu İğne daldırıp suyu soğutmaya devam edersek, görürüz ki İlk buz kristalleri bu çubuğun veya İğnenin etrafında büyümeye başlar. Yani daldırılan cisim kristal oluşumu İçin bir başlangıç noktası vazifesini görmektedir. Katılaşmanın oluşumu İle İlgili çeşitli teoriler mevcuttur. En çok kabul edilen teoriye göre, sıvı metalde kristal oluşumu mikroskobik boyutlardaki metal-okslt tanecikleriyle sağlanır. Yani nüvelerin başlangıç noktaları metal İçinde dağılmış metal oksitlerdir. Grafit Ötektlk katılaşması küçük sayıda çeklrdekleşme İle oluşursa, her bir hücrenin büyümesi hızlıdır. 8u daha çok dallı, İnce aşırı soğumuş grafit oluşturur. Aynı eriyikte aşılamanın sonucu çok sayıda çeklrdekleşme olmuş İse, herblr hücrenin büyümesi azalır ve ASTM A tipi grafit oluşur. KGOD'de aşılamadan dolayı çekirdek sayısının fazlaşması aşırı soğumayı azaltır. Böylelikle çil oluşmasıda azalır ve yapıdaki nodul sayısı artar. AŞILAMANIN ETKİLERİ: Aşılamanın dökme demirlerdeki başlıca etkileri şunlardır, a- Gri dökme demirlerde: 1- çili azaltmak ve grafit oluşumunu teşvik etmek 2- İnce grafit oluşumunu(d tlpi) azaltmak 3- Değişik kesitlerde düzenli yapılar oluşmasını teşvik etmek

*w v ^ 4- Mukavemeti arttırmak 5- Düşük karbon eşdeğerli yüksek mukavemetli demirlerde çil oluşumundan arınmaya İmkan vermek _b- KGDD için ; 1- çil oluşumunu azaltmak böylelikle sunekliğl teşvik etmek. 2- Genel niteliklerde iyileştirme İle birlikte grafit nodul sayısını arttırmak. 3- Maksimum mukavemet^süneklilik V9rBn tamamen küreselleşmiş grafit nodulleri oluşturmak. AŞILAMA YÖNTEMLERİ; Aşılama yöntemleri iki ania gruba ayırabiliriz. 1 Pota aşılaması; Metal pota İçindeyken ya da potaya girerken aşılama malzemesi İlave edilmesidir.. 2-6eç aşılama; Bu aşılama Iss, metal kalıba dökülürken ya da kalıp içindeyken aşılama malzemelerinin ilavesidir. 1- POTA AŞILAMASI; Aşılayıcı ilavesinin maksimum etkisi» malzeme İçinde tamamen erimesine, karışmasına bağlıdır. Bu bakımdan metal sıcaklığının aşılayıcının hızla ve düzenli olarak karışması İçin yeteri kadar yüksek olması gerekli dir.örneğin, erimemiş ferro-sl lis parçaları, dökümün İşlenecek yüzeyinde bulunursa, keeici takımların hızlı aşınmasına neden olur. Aşılayıcı metale İki şekilde İlave edilir; a) Aşılayıcı İlavesi fırından akan metale yapılır. Bu KGDD ye uygulanmaz çunku magnezyum İlavesi aşılamadan önce yapılmaktadır. b) Potadan, potaya aktarma sırasında aşılayıcı İlavesi yapılır. (K.G.D-D*lerdeki uygulama) Gri dökme demir İçin çok kullanılan yöntem metal fırından akarken yapılandır. Akan metale aşılayıcıları serpmek, potanın dibine atmaktan daha çok tercih edilir. Çünkü pota dibine koyma, oksitleme ve cüruf İçinde kalmadan dolayı daha çok kayba neden olur. Bütün bu yöntemlerde aşılanacak metalin yüzeyinin temiz ve cüruftan arınmış olması gerekmektedir. KGDD de aşılama yapılacaksa magnezyum tretmanında oluşacak Ürünlerden arındırılmış Aşılayıcının etkisini yitirmesi, metal dökümden Önce eğer beş dakikadan fazla tutulurca artar. Eğer döküm normal periyottan fazla sürede dökülurse aşılayıcının etkisinde değişiklikler olur. Bu sorunu yenmek İçin metal büyük potalardan küçük potalara dökülür ve küçük potalar dolarken aşılayıcı ilave edilir. Bu durumun imkansız olduğu durumlarda örneğin büyük parçaların dökümüne rgaç aşılama daha İyi sonuç verir. KGDD üretiminde aşılayıcının ilavesi magnezyum reaksiyonu tamamlandıktan sonra yapılır. Eğer metal magnezyum potasından başka potalara dökülüyorsa, uygulanacak yol oldukça basittir. Bu transfer sırasında aşılayıcı İlave edilir. Ama magnezyum potasına aşılayıcı İlave edillyorea, İyi bir karışım İçin dikkatli olmak gerekir. Magnezyumun tretmanından dolayı oluşacak cürufların da aşılamadan önce temizlenmesi gerekir. Aşılamanın potada nasıl yapılacağını şöyle sıralayabiliriz t - Dokumdan öncs ve mümkün olduğunca geç safhalarda aşılama yapılmalıdır. - Aşılayıcıların düzenli bir şekilde karışımı sağlanmalıdır. Küçük potalarda ayrıca karıştırma gsreklldir. - Aşılama yapılacak metalin cüruf ve tozdan arındırılmış - İlave edilen silisyum esaslı aşılayıcılar granul halde ve büyüklükleri 2-12 mm. arasında olmalıdır. POTA AŞILAYICI MİKTARLARI» Dökme demirlerde ferro-sills aşılayıcıdan %0.4'den fazla kullanımı çok seyrek olarak gerekebilir. Bu miktarın altında kullanımı yeterlidir. Bazı durumlarda daha etkili özel aşılayıcılardan az miktar kullanımı ferro-sills aşılayıcının çok kullanımdan daha fazla tercih edilir.silisli aşılayıcıların uygun kullanımı % 0.35 Sİ den az

ötektlk katılaşma sırasında İki önemli faktör açırı-soğumaya etki eder. Bunlar; çekirdekieşmenin başlayabilmesi için gerekli serbest enerji miktarı ve katılaşma sırasındaki soğuma hızıdır. Soğuma hızı ve çekirdekleşme derecesinin dökme demirin katılaşma sırasındaki etkileri Şekli 2'de görülmektedir. HIZLI SOĞUMA YAVAŞ SOSUMA Dûşûk Çekirdek le&me Düşük Gri demir Stekti k sıcaklığı ~N < & tey«p' I yapı I Gri Beyaz yapı ZAMAN ŞEKİL 2: SOĞUNA HIZININ VE ÇEKİRDEKLEŞME DERECESİNİN YAPIYA ETKİSİ Düşük çekirdekleşme seviyesi ve hızı soğuma Özellikle İnce kesitlerde çil oluşmasını teşvik eder. Silis miktarının artması sta bil ve metastabii katılaşma eğrileri arasındaki sıcaklık farklılığını artırır. Bu yüzden karbür oluşma İhtimali azalır. Krom'un tam ters etkisi vardır. Sıcaklık farklılığını azaltır ve karbür oluşumunu teşvik eder. Aşılamanın görevi, çekirdekleşme için gerekli serbest enerji miktarını azaltmak ve çeklrdekieşmeyi kolaylaştırmaktır. Böylece sıvı metalin karbür Ötektik (metastabii) katılaşma sıcaklığının altına düşme riski azalmış olur. Bu oluşumu tabiattan bir Örnekle daha kolay anlaşılır bir şekilde şöyle ifade edebiliriz: O (sıfır) derecedeki suyun yüzeyine bir demir çubuk veya toplu iğne daldırıp suyu soğutmaya devam edersek, görürüz ki ilk buz kristalleri bu çubuğun veya İğnenin etrafında büyümeye başlar. Yani daldırılan cisim kristal oluşumu için bir başlangıç noktası vazifesini görmektedir. Katılaşmanın oluşumu ile İlgili çeşitli teoriler mevcuttur. En çok kabul edilen teoriye göre, sıvı metalde kristal oluşumu mikroskobik boyutlardaki metal-okslt tanecikleriyle sağlanır. Yani nüvelerin başlangıç noktaları metal İçinde dağılmış metal oksitlerdir. Grafit ötektlk katılaşması küçük sayıda çekirdekleşme ile oluşursa, her bir hücrenin büyümesi hızlıdır. 8u daha çok dallı, İnce aşırı soğumuş grafit oluşturur. Aynı eriyikte aşılamanın sonucu çok sayıda çekirdekleşme olmuş İse, herbir hücrenin büyümesi azalır ve ASTM A tipi grafit oluşur. KGOD'de aşılamadan dolayı çekirdek sayısının fazlaşması aşırı soğumayı azaltır. Böylelikle çil oluşmasıda azalır ve yapıdaki nodul sayısı artar. AŞILAMANIN ETKİLERİ* Aşılamanın dökme demirlerdeki başlıca etkileri şunlardır, a- Gri dökme demirlerde: 1- Çili azaltmak ve grafit oluşumunu teşvik etmek 2- İnce grafit oluşumunu(d tipi) azaltmak 3- Değişik kesitlerde düzenli yapılar oluşmasını -teş^vik, etn)ek. ı.

^ eilisyum artışını sağlar. K6DD İçin (ferro-8ili8)aşılayıcı kullanımı % 0.3-0.6 arasında değişir. 2- SEÇ flşilftha YÖNTEHt: Geç aşılama terimi, kalıp boşluğu İçinde ya da kalıba akan metale yapılan aşılayıcı İlavesini ifade eder. Bu yöntemle pota aşılayıcısından daha fazla aşılama seviyesi, daha küçük aşılayıcı miktarları İle sağlanır. kapasiteli kalıplama hattında otomatik dökümlü fırın kullanımının ve dökümler için kalite gerekliliğinin artması. ayrıca pota ilavesi ile oluşan sorunların başlıcala rının bu öntemle azalması ya- da yok olması, bu yöntemin kullanılmasını ön plana çıkarmıştır. Bu yöntemde, ana sorun etkili aşılayıcı malzemesi ssçmek değil, döküm boyunca düzenli dağılım elde edebilmektir. Geç aşılamanın avantajları şunlardır. 1- Etki yitirme, kaybolur.aşılanan dökümler arasında büyük yapı benzerliği vardır. 2- Hetal akıntısına İlave,gerekli aşılayıcı miktarında azalmaya neden olur.bu yüzden maliyet düşer.gri dökme demirde aşılayıcı İlavesi pota İlavesinde kullanılanın 1/3'İ kadar azdır.k6dd İse 1/3-1/5'i 3' Silis İçerikli aşılayıcıların az miktar ilavesi, metal bileşiminde az değişimler yapar. Bu da magnezyum ferro silis ile KGDD üretimi yapan dökümhaneler İçin şarjda büyük oranlarda döndü kullanımı olası kılar. Böylelikle şarj malzemelerinin maliyeti düşer. Ayrıca Alüminyum miktarındaki düşük artış, karıncalanma hatalarının riskini azaltır. 4- İnce kesitlerde karbür oluşumunu engellemede pota aşılamasından daha etkilidir- Böylelikle bazı dökümler için gerekli ısıl-işlem ihtiyacı önlenmiş olur.bir örnek vermek gerekirse 2 mm kesitli KGDD için metal akıntısına (geç aşılama) * 0.13 ferrosilis ilavesi yeterli iken potada bu % 0.67 ferro-ellis İlavesidir. 2.A)KAHP-ASILAMA YOHTEHİI Pratikte, aşağıdaki Kalıp-aşılama yöntemleri kullanılır. a) Kırılmış 0-1 mm ebadında ferro-silib düşey yolluğun tabanına (topuğa) yerleştirilir. b) Tanecik bandları ya da önceden dökülmüş takoz aşılayıcılar yatay yolluk sisteminde bir hazneye yerleştirilir. Aşılayıcı ağırlığı dökümdeki metal ağırlığının %0.05-0.1*1 c) önceden dökülmüş takoz aşılayıcılar düşey yolluğun altinda ya da dökme kabındaki süzgeç maçaya yerleştirilir. Toplam metalin % 0.05 O.l'İ Kalıp aşılayıcıları kullanıldığı zaman bazı Önlemleri almak gereklidir. Bunları şöyle sıralayabiliriz. 1- Kolay eriyip, karışmaeı İçin aşılayıcı malzemesinin uygun büyüklükte olmaeına dikkat etmek gerekir. Genellikle 0.2-0.7 mm'lik ebadlar uygundur. 2- Hetalin,İstenmeyen kalıntılar oluşturması İçin aşılayıcıyı döküm boşluğuna İtmeyerek aşılayıcının üstünden düzenli ve sabit hızla akmasını sağlayan bir şekilde aşılayıcı kalıba yerleştirilir. 3- Döküm boşluğuna cürufun girmesini ve alaşım kaybına önlemek İçin yolluk sistemine önleyici filtre vya engel koymak faydalıdır. 4- Döküm sıcaklığının kontrolü önemlidir. 5- Katı aşılayıcıların erimiş metalle temas eden yüzey alanının yeteri kadar büyük olması gerekir. Ayrıca temas zamanı çekirdekleşmenin düzgün olması İçin yeterli uzunlukta 6- Ayrıca erimiş metalle ilk reaksiyon sırasında aşılayıcıların soğuk olacağı gözönune alınarak buna göre dizayn yapılmalıdır. İncelenen konu ve bilgi İstediğiniz diğer dökum konuları İçİn adresimize yazınız. Gönenoğlu Sok. Birlik Sitesi Nos7/3 Gayrettepe 80280 İSTANBUL Telfs 1671387-1671398

v^ silisyum artışını sağlar. K6DD İçin (ferro-sllls)aşılayıcı kullanımı % 0.3 0.6 arasında değişir. 2- SEÇ AŞILftHA YÖNTEHtt Geç aşılama terimi, kalıp boşluğu İçinde ya da kalıba akan metale yapılan aşılayıcı llaveelnl İfade eder. Bu yöntemle pota aşılayıcısından daha fazla aşılama seviyesi, daha küçük aşılayıcı miktarları İle sağlanır. kapasiteli kalıplama hattında otomatik dokumlu fırın kullanımının ve dökümler İçin kalite gerekliliğinin artması, ayrıca pota İlavesi İle oluşan sorunların başlıcalarının bu öntemle azalması ya- da yok olması, bu yöntemin kullanılmasını ön plana çıkarmıştır. 8u yöntemde, ana sorun etkili aşılayıcı malzemesi seçmek değil, döküm boyunca düzenli dağılım elde edebilmektir. Geç aşılamanın avantajları şunlardır. 1- Etki yitirme, kaybolur.aşılanan dökümler arasında büyük yapı benzerliği vardır. 2- Hetal akıntısına 11ave,gerekil aşılayıcı miktarında azalmaya neden olur.bu yüzden maliyet düşer.gri dökme demirde aşılayıcı İlavesi pota İlavesinde kullanılanın 1/3'1 kadar azdır.kgod İse l/3-l/5'l 3- Silis İçerikli aşılayıcıların az miktar ilavesi, metal bileşiminde az değişimler yapar. Bu da magnezyum ferro silis ile KGDD üretimi yapan dökümhaneler İçin şarjda büyük oranlarda döndü kullanımı olası kılar. Böylelikle şarj. malzemelerinin maliyeti düşer. Ayrıca Alüminyum miktarındaki düşük artış, karıncalanma hatalarının riskini azaltır. 4- İnce kesitlerde karbür oluşumunu engellemede pota-aşılamasından daha etkilidir. Böy- j; lelikle bazı dökümler İçin V Cf gerekli ısıl-lşlem İhtiyacı önlenmiş olur.bir örnek vermek gerekirse 2 mm kesitli KGDD için metal akıntısına (geç aşılama) % 0.13 ferro- Sİ1İ6 ilavesi yeterli iken potada bu % 0.67 ferro-sili* ilavesidir. 2.A)KALIP-ASILAHft YÖNTEHİt Pratikte, aşağıdaki kalıp-aşılama yöntemleri kullanılır. a) Kırılmış 0 1 mm ebadında ferro-silis düşey yolluğun tabanına (topuğa) yerleştirilir. b) Tanecik bandları ya da önceden dökülmüş takoz aşılayıcılar yatay yolluk eleteminde bir hazneye yerleştirilir. Aşılayıcı ağırlığı dökümdeki metal ağırlığının ıto.06-0.1 * i c) Önceden dökülmüş takoz aşılayıcılar düşey yolluğun altında ya da dökme kabındaki süzgeç maçaya yerleştirilir. Toplam metalin % 0.06-0.1*1 Kalıp aşılayıcıları kullanıldığı zaman bazı önlemleri almak gereklidir. Bunları şöyle sıralayabiliriz. 1 Kolay eriyip, karışması İçin aşılayıcı malzemesinin uygun büyüklükte olmasına dikkat etmek gerekir. Genellikle 0.2 0.7 mm*ilk ebadlar uygundur. 2- Metalİn,İstenmeyen kalıntılar oluşturması İçin aşılayıcıyı döküm boşluğuna İtmeyerek aşılayıcının üstünden duzenll ve sabit hızla akmasını sağlayan bir şekilde aşılayıcı kalıba yerleştirilir. 3 Döküm boşluğuna cürufun girmesini ve alaşım kaybına önlemek İçin yolluk sistemine önleyici filtre veya engel koymak faydalıdır. 4- Döküm sıcaklığının kontrolü önemlidir. 6- Katı aşılayıcıların erimiş metalle temas eden yüzey alanının yeteri kadar buyuk olması gerekir. Ayrıca temas zamanı çekirdekleşmenin düzgün olması için yeterli uzunlukta 6- Ayrıca erimiş metalle İlk reaksiyon sırasında aşılayıcıların soğuk olacağı gözönüne alınarak buna göre dizayn yapılmalıdır. tncelenen konu ve bilgi İstediğiniz diğer döküm konuları İçin adresimize yazınız. Gönenoğlu Sok. Birlik Sitesi Nos7/3 Gayrettepe 80280 İSTANBUL Telfs 1671387-1671398

4i^ ' 4- Mukavemeti arttırmak 5- Düşük karbon eşdeğerli yüksek mukavemetli demirlerde çil oluşumundan arınmaya İmkan vermek b- K6DD için ı 1- Çil oluşumunu azaltmak böylelikle sünekliği teşvik etmek. 2- Genel niteliklerde İyileştirme İle birlikte grafit nodul sayısını arttırmak. 3- Naksimum mukavemet,süneklilik veren tamamen küreselleşmiş grafit nodulleri oluşturmak. ftşitftha YÖNTEHLERlı Aşılama yöntemleri İki ania gruba ayırabiliriz. i Pota aşılaması; Metal pota içindeyken ya da potaya girerken aşılama malzemesi İlave edilmesidir.. ^ 2- Geç aşılama; Bu aşılama İse» metal kalıba dökülürken ya da kalıp içindeyken aşılama malzemelerinin İlavesidir. 1- POTA AŞILAMASI; Aşılayıcı İlavesinin maksimum etkisip malzeme içinde tamamen erimesine» karışmasına bağlıdır. Bu bakımdan metal sıcaklığının aşılayıcının hızla ve düzenli olarak karışması İçin yeteri kadar yüksek olması gerekli dir.örneğin, erimemiş ferro silis parçaları, dökümün işlenecek yüzeyinde bulunursa» kesici takımların hızlı aşınmasına neden olur. Aşılayıcı metale İki şekilde ^ İlave edilir; ^ a) Aşılayıcı İlavesi fırından ^^ akan metale yapılır. Bu KGDD ye uygulanmaz çünku magnezyum İlavesi aşılamadan Önce yapılmaktadır, b) Potadan, potaya aktarma sırasında aşılayıcı İlavesi yapılır. (K.G.D.D'lerdekl uygulama) Gri dökme demir İçin çok kullanılan yöntem metal fırından akarken yapılandır. Akan metale aşılayıcıları serpmek, potanın dibine atmaktan daha çok tercih edilir. Çünkü pota dibine koyma, oksitleme ve cüruf İçinde kalmadan dolayı daha çok kayba neden olur. Bütün bu yöntemlerde aşılanacak metalin yüzeyinin temiz ve cüruftan arınmış olması ''' '>JR«f;* gerekmektedir. KGDD de aşılama yapılacaksa magnezyum tretmanında oluşacak ürünlerden arındırılmış Aşılayıcının etkisini yitirmesi, metal dökümden önce eğer bey dakikadan fazla tutulursa artar. Eğer döküm normal periyottan fazla sürede dökulurse aşılayıcının etkisinde değişiklikler olur. Bu sorunu yenmek İçin metal büyük potalardan küçük potalara dökülür ve küçük potalar dolarken aşılayıcı İlave edilir. Bu durumun İmkansız olduğu durumlarda örneğin büyük parçaların dökümüne ıgeç aşılama daha iyi sonuç verir. KGDD üretiminde aşılayıcının İlavesi magnezyum reaksiyonu tamamlandıktan sonra yapılır. Eğer metal magnezyum potasından başka potalara dökülüyorsa» uygulanacak yol oldukça basittir. Bu tranefer sırasında aşılayıcı llavs edilir. Ama magnezyum potasına aşılayıcı İlave ediliyorsa, İyi bir karışım İçin dikkatli olmak gerekir. Hagnezyumun tretmanından dolayı oluşacak cürufların da aşılamadan önce temizlenmesi gerekir. Aşılamanın potada nasıl yapılacağını şöyle sıralayabilirizt ' v."-^ - Dökümden önce ve mümkün olduğunca geç safhalarda aşılama yapılmalıdır. - Aşılayıcıların düzenli bir şekilde karışımı sağlanmalıdır. Küçük potalarda ayrıca karıştırma gereklidir. - Aşılama yapılacak metalin cüruf ve tozdan arındırılmış - İlave edilen silisyum esaslı aşılayıcılar granül halde ve büyüklükleri 2-12 mm. arasında olmalıdır. POTA AŞILAYICI MİKTARLARI» Dökme demirlerde Terro silis aşılayıcıdan %0.4'den fazla kullanımı çok seyrek olarak gerekebilir. Bu miktarın altında kullanımı yeterlidir..bazı durumlarda daha etkili ' Özel aşılayıcılardan az miktar kullanımı ferro silis aşılayıcının çok kullanımdan daha fazla tercih edilir.silisli aşılayıcıların uygun kullanımı % 0.3B Sl'den az A--"»A "^Ij&ji "^IT 1 '^ ^