Bilim ve Teknoloji Yüksek k Kurulu 23. Toplantısı Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı 27 Aralık 2011
Ulusal Hedeflerimiz Ulusal hedeflere ulaşabilmek için güçlü bir Ulusal hedeflere ulaşabilmek için güçlü bir Ar-Ge, yenilik ve girişimcilik sistemi gereklidir.
Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi Ülke önceliklerine girdi üretir: ilik ve Sistemi lusal Yen rişimcilik U Gir Ekonomik katma değer yaratan teknolojiler Yetkin insan gücü Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi düzgün çalışmazsa, Kilit teknolojileri geliştirme ve yerlileştirme İhracatta/üretimde katma değeri artırma Cari açığı kapatma Dünyanın ilk 10 ekonomisi arasına girme hedeflerine ulaşamayız.
Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemine İlişkin Beş Tespit
1.Tespit: Ar-Ge ve Yeniliğe Ayrılan Kaynaklar Arttı Ülkemizde Ar-Ge faaliyetleri yürüten sektörler: Kaynak: TÜİK 14,7 Milyon TL 733 Milyon TL Doğrudan Ar-Ge ve Yenilik Fonları* * 2011 sabit fiyatlarıyla ( fonları, proje temelli, yarışmaya ve uzman değerlendirmesine dayalı doğrudan kamu fonlarıdır.)
Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı -Karşılaştırma Güney Kore nin 2014 hedefi %5, Çin in 2020 hedefi %2,5, Finlandiya nın 2020 hedefi %4, AB nin 2020 hedefi %3 tür. * Suudi Arabistan ve Endonezya dahil değildir. Kaynak: TÜİK, OECD MSTI 2011/1, UNESCO
Ulusal Yenilik Sistemi Olgunlaşmaya Başladı
2. Tespit: Politikalar Hedef-Odaklı Değil Teknoloji Yoğunluğu Yüksek Ortanın Üstü Ortanın Altı Düşük 2002 İhracat % 6,2 24,3 22,8 46,8 2010 İhracat % 3,4 32,2 31,8 32,6 Dünya markalarımız bulunmuyor. 1000 yayın başına düşen PCT patent başvurusu sayısı Japonya da 324, Almanya da 144, Türkiye de 24 tür.* Yayın sayısında dünyada 18. sırada olunmasına rağmen ortalama atıf sayısı dünya ortalamasının altındadır.** (*) Kaynak: WIPO, ISI-WoS, 2010 yılı. (**) 2010 yılı. Kaynak: TÜİK, OECD STAN Veritabanı (Dokuzuncu Kalkınma Planı 2007-2013, 2010 yılı Programı)
3. Tespit: Ar-Ge Destekleri Arttı Ama Ticarileşme Boyutu Az 7,5 Milyar TL (%98) * 131 milyon TL (%2) * 931 Milyon TL (%96) ** 38 milyon TL (%4) ** Temel Araştırma Uygulamalı Araştırma Deneysel Geliştirme Teknolojinin Ticarileştirilmesi BAP 5746 100 milyon TL Not: Teknolojinin ticarileştirilmesi için bütçe hesaplamasında KOSGEB destekleri, TTGV Ticarileştirme Desteği ve BSTB Teknogirişim Sermayesi destekleri dikkate alınmıştır. * 2005-2010 ** 2000-2004
4. Tespit: Mekanizmalarda Bütünsellik Eksikliği Ulusal yenilik ve girişimcilik desteklerinin birbirlerini bütünleyecek ve sinerji yaratacak şekilde konumlandırılması gerekiyor.
5. Tespit: Yenilik ve Girişimcilik Sistemine Kara Kutu gibi Bakılıyor Girdi Finansal destekler Kara kutu Ar-Ge ve yenilik süreci Çıktı Yenilikçi ürün ve hizmetler Dinamikler?? Öğrenme ve işbirliği? Destekler daha çok finansal destek olarak görülüyor. Kaynak: Rosenberg, N. Inside the Black Box: Technology and Economics, 1983; Exploring the Black Box: Technology, Economics, and History, 1994.
Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemimize Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemimize İlişkin Öneriler
Ar-Ge ve Yenilik Ekosistemi Ekosistem Nedir? Birbirine sağladığı yararlar sonucu süreklilik arz eden bir bütündür. Özel Sektör Üniversiteler. İşin i kalbinde özel sektör ve girişimciler olmalı Kamu. Kurumları Özel sektörde karşılığı olmayan araştırmalar istenen çıktıları vermeyebilir.
Ar-Ge ve Yenilik Ekosistemindeki İhtiyaçlar Ekosistem Aktörleri Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları Başlangıç firmaları KOBİ İmkan sağlayıcılar Büyük ölçekli şirketler Ar-Ge merkezleri İlköğretim, Ortaöğretim Üniversiteler Teknoloji transfer ofisleri Politika yapıcıları Fon sağlayıcılar İmkan sağlayıcılar Düzenleyici i kurumlar Kamu araştırma merkezleri* Teknoparklar TEKMER ler OSB ler Şemsiye örgütler
Ar-Ge ve Yenilik Ekosistemi Özel Sektör Boyutu Ekosistem Aktörleri Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları Başlangıç firmaları KOBİ İmkan sağlayıcılar Büyük ölçekli şirketler Ar-Ge merkezleri İlköğretim, Ortaöğretim Üniversiteler Teknoloji transfer ofisleri Politika yapıcıları Fon sağlayıcılar İmkan sağlayıcılar Düzenleyici i kurumlar Kamu araştırma merkezleri Teknoparklar TEKMER ler OSB ler Şemsiye örgütler Bu sektörde BTYK karar taslaklarının ilgilendirdiği aktörler
Tipik Başlangıç Firması Döngüsü Çekirdek Sermaye Başlangıç Sermayesi Erken Aşama/ Geçiş Sermayesi Köprü Sermayesi Finansa al Getiri Ölüm Vadisi Ar-Ge ve yenilik yoğunluklu şirketlerin her evrede ihtiyaçları, beklentileri ve çıktıları farklıdır. kld Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları Hisselerin kamuya açılması Zaman/evre (OECD, 201), sayfa 39 9. Kaynak: The Role of High Growth Firms in Catalyzing Entreprene eurship and Innovation
Küçük İşletmeler için Yenilik Araştırmaları (SBIR/ABD) Birinci Aşama İkinci Aşama Üçüncü Aşama Fizibilite ibili Ür-Ge Ticarileşme il Süre Bütçe (Dolar) 6 ay 150.000 24 ay 1.000.000 SBIR dışından fonlarla yürütülmektedir. Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Aşamalı Destek Süreci ve Danışmanlık FİKİR ÜNİVERSİTE TABANLI VE BİREYSEL GİRİŞİMCİLİK FAALİYETLERİ ŞİRKETLEŞME PAZAR PAYININ ARTIRILMASI lı Fonlama Aşama Fikir Başvurusu Çıktı: A4 sayfasında fikrin özetlenmesi Ön Değerlendirme Danışmanlık (D1): Proje/ İş Planı Hazırlama Eğitimi i Danışmanlık (D2): Şirket kurma/yönetme deneyimi olan, sektörü ve pazarı iyi bilen bireysel danışmanların atanması Çıktı: Prototip, Demo Firma Başlangıç Sermayesi Desteği Birinci Aşaması (50.000 TL; hibe) + İkinci Aşaması (50.000000 TL; hibe) 1507 Destek Programı (500.000 TL; hibe oranı % 75) Çıktı: Nihai Ürün Danışmanlık (D3): Teknik ve pazar fizibilitesi konularında yardımcı olacak bireysel danışmanların ş atanması Eş finansman yolu ile sağlanan kredi desteği Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Risk Sermayesi Fonunun Oluşturulması Çekirdek Sermaye Başlangıç Sermayesi Geçiş Sermayesi Köprü Sermayesi Risk sermayesinin etkinleştirilmesi gerekiyor. Başlangıç firmalarının, özellikle ilk evrelerde, devletin desteğine ihtiyacı bulunuyor. Kamunun Rolü* gibi kurumların risk sermayesi fonu içerisinde ortak olmasıyla; Başlangıç firmalarının ölüm vadisinden çıkışlarına yatırım yapılacak ve yurtdışından sermaye girişi artacaktır. * Not: Ülke örnekleri incelemeleri kamunun bütçe payının en fazla %50 olması gerektiğini ortaya koymaktadır. OECD (2010), The role of high growth firms in catalysing entrepreneurship and Innovation.
Ar-Ge ve Yenilik Ekosistemi Yükseköğretim ve Eğitim Boyutu Ekosistem Aktörleri Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları Başlangıç firmaları KOBİ İmkan sağlayıcılar Büyük ölçekli şirketler Ar-Ge merkezleri İlköğretim, Ortaöğretim Üniversiteler Teknoloji transfer ofisleri Politika yapıcıları Fon sağlayıcılar İmkan sağlayıcılar Düzenleyici i kurumlar Kamu araştırma merkezleri* Teknoparklar TEKMER ler OSB ler Şemsiye örgütler Bu sektörde BTYK karar taslaklarının ilgilendirdiği aktörler
Örnek: Teknoloji Transfer Ofislerinin Desteklenmesi Hedef: Üniversitelerde yapılan araştırmaların ticarileşmesini tetiklemek Teknoloji Transfer Ofisi Üniversite-Sanayi İşbirliği Teknoloji Transferi Lojistik* Destek Teknoloji Transfer Ofisleri Desteği (Özel Çağrı) ğ Finansal Destek Model Önerisi Danışmanlıkş Üniversitelerdeki teknoloji arz portföyünün oluşturularak girişimcilik faaliyetleri yoluyla ticarileştirilmesi Proje üretme kapasitesinin sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda ğ yönlendirilebilmesi *Araştırmanın yürütülmesi için gerekli makine-teçhizat alım işlemlerinin l yapılması, fonlayıcı kuruluşlara l sunulacak proje önerilerinin ön incelemesinin yapılması, gümrük takibi gibi hizmetler Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Kuluçka Merkezlerinin Desteklenmesi Hedef: Üniversite ve teknoparklar arasında köprü kurmak Finansal Destek Kuluçka Merkezleri Model Desteği Önerisi Özel Çağrı (-KOSGEB) Danışmanlık Kuluçka Merkezi Araştırmacılara şirket kurma öncesi deneyim kazandırma Araştırmacıların girişimciliğinin teşvik edilmesi Sağlanacak destekle girişimci araştırmacıların şirketleşme süreçlerini kolaylaştırma Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksleri Üniversitelerin girişimcilik ve yenilikçilik performanslarının ölçülmesi Üniversiteler arasında girişimcilik ve yenilikçilik odaklı rekabetin artması Dolaylı olarak yenilikçilik ve girişimciliğin gelişimine katkı yapması Girişimci ş Üniversite Endeksi 1. Spin-off firma sayısı 2. Girişimcilik dersi alan öğrenciler (%) 3. Girişimcilik yarışmaları 4. Teknogirişim desteği alan mezun sayısı 5. vb. Yenilikçi Üniversite Endeksi 1. FSMH den sağlanan gelir 2. Lisanslanan patent sayısı 3. Çok ortaklı yürütülen yenilik projelerinin bütçe payı (%) 4. Üretilen prototip sayısı 5. vb. Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Akademik Yükseltme Ölçütlerinin Yeniden Tasarımı Yayınlar (Alana göre normalize) Akademik yükseltme ölçütlerinin yeniden tasarımı * * BT IK Stratejisi ve Eylem Planı (2011-2016) kapsamında ele alınmaktadır. Patentler Araştırma projelerinde proje yürütücüsü veya araştırmacı ş olarak görev alma Şirket kurma Özel Sektör Yükseköğretim Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Girişimcilik Kültürünün Yaygınlaştırılması Girişimcilik bir hayat felsefesidir. Girişimcilik eğitimi küçük yaşta başlamalıdır. Bu kültürün yaygınlaştırılmasında herkese rol düşüyor. Girişimcilik i i ilik kültürünün yaygınlaştırılması l ve yeni girişimcilerin yetişmesi için politikalar tasarlanmalıdır. Girişimcilik Dersleri Mini MBA Programı Yarışmalar Özel Sektör Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları
Ar-Ge ve Yenilik Ekosistemi Kamu Kurum ve Kuruluşları Boyutu Ekosistem Aktörleri Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları Başlangıç firmaları KOBİ İmkan sağlayıcılar Büyük ölçekli şirketler Ar-Ge merkezleri İlköğretim, Ortaöğretim Üniversiteler Teknoloji transfer ofisleri Politika yapıcıları Fon sağlayıcılar İmkan sağlayıcılar Düzenleyici i kurumlar Kamu araştırma merkezleri* Teknoparklar TEKMER ler OSB ler Şemsiye örgütler Bu sektörde BTYK karar taslaklarının ilgilendirdiği aktörler. * Bir sonraki BTYK toplantısında ele alınacaktır.
Örnek: Çin de Rüzgar Türbini Alanında Kamu Tedariki 2006:Ulusal politikalarda kamu tedarikin öncelikli sektörler için kullanımına vurgu 2007: Yeniliğin aranacağı teknolojileri içeren rehberin yayınlanması - Öncelikli alanlarda ucuz olan teklif yerine yerli yenilik kapasitesini artıran ve - Fikri mülkiyet haklarının Çin de kaldığı tekliflerin seçilmesi Kaynak: 2010 Association rgy China Wind Ener n Annual Report Çin de 4 yılda yerli firmaların iç pazar oranı yaklaşık %30 dan %90 a yükseldi. Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Kamu Alım Politikalarının Ar-Ge Lehine Etkinleştirilmesi Kamu alımlarında ve kullanım hakkı tahsislerinde yeniliğin teşvik edilmesi; Yerli Ar-Ge ve yenilik lehine daha esnek bir sistemin oluşturulmasış Fikri mülkiyet haklarının yurtiçinde kalmasının gözetilmesi Kritik teknolojilerin geliştirilmesinin teşvik edilmesi Örn: Fatih Projesi Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi Kamu kurum ve kuruluşları
Örnek: Güdümlü Programların Açılması Aya insan göndermek (1961); İnsan genom ABD Örneği projesi (1990) Apollo 11 uzay seferinin gerçekleşmesi (1969) 25,000 25 000 insan geninin haritalaştırılması (2003) 5. nesil bilgisayarlar Japonya Örneği ww ww.fujitsu.ccom Hedef: (1981) p teknolojisinin j g ş İleri ççip geliştirilmesi UBTYS 2011-2016 da belirlenen alanlar kullanılarak sistemimizi güdümlü hale getirmek gereklidir. Özel Sektör Yükseköğretim ve Eğitim Sistemi ww ww.nasa.go ov Hedef: Kamu kurum ve kuruluşları
Apollo Programı Hedeflere Kenetlenme Medikal görüntüleme, bireysel bilgisayarlar ve teflon gibi geliştirilen 1,400 teknoloji ticarileşmiştir. * NASA -Programın icra edilmesi - Yönetici insan gücü NSF - Mühendislik projelerinin desteklenmesi NIH -Uzay için biyomedikal koşulların araştırılması NASA ve Kamu Kurumları Maliye Bakanlığı - 25 milyar dolar Savunma Bakanlığı - Satürn V roketinin geliştirilmesi, vb. Enerji Bakanlığı - Yakıt pilleri, vb. Havacılık mühendisliği bölümlerinin yeniden yapılandırılması Tasarım yetkinliği - ay gezicisi aracı * NASA. Societal impact of spaceflight. Dick, S., Laniıus, R. Eds.
UBTYS 2011-2016 Vizyonu Ürettiği bilgi ve geliştirdiği teknolojileri, ülke ve insanlığın lğ yararına yenilikçi i ürün, süreç ve hizmetlere dönüştürebilen Türkiye İlginize Teşekkür Ederim.