Belediyeler Kent Arşivi Kurmalı mı?

Belediyeler Kent Arşivi Kurmalı mı? Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu Doç. Dr. Hakan Anameriç Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü

Belediyeler gündelik hayatımızda bizlerle en çok iletişimde / ilişkide olan kamu kurumlarıdır. Sadece birey/vatandaş ile değil diğer kamu kurumları ile de bu iletişimini sürdürür. Bilindiği gibi sosyal / yaşamsal / zorunlu hizmetlerin büyük bölümünü «Belediye» karşılar / yerine getirir. (Yol, su, temizlik, evlendirme, bakım evleri, beslenmebarınma, iş yeri açma, çevre düzenleme, spor, veterinerlik, vb.) Kuruluş amaçlarının yer aldığı Kanun da bu işlemler net bir biçimde tanımlanmıştır. Ancak bunları yaparken pek dikkat etmediğimiz veya o an için anlayamadığımız bir durum söz konusudur. Bu hizmetlerin tümünü «BELGE» yapar. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 2

Belki de bu nedenledir ki, arşiv kelimesinin bir anlamı da «RESMİ DAİRE veya BELEDİYE SARAYI» dır. Belediyeler kendileri ile ilgili mevzuatta belirtildiği gibi sosyal alanda da hizmetlerini sürdürür; «Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır (Belediye Kanunu Madde 13 Hemşehri Hukuku Bölümü). 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 3

P fıkrası) Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek (Belediye Kanunu Madde 18 Meclisin Görev ve Yetkileri). O zaman şu soruyu tekrar soralım «BELEDİYELER KENT ARŞİVİ KURMALI MI?» 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 4

Kent arşivi kurmak için kentlilik kültürünün sosyal, ekonomik, sanatsal, kültürel ve sportif açıdan anlaşılmış olması önemlidir. Kent arşivinde «Kent i KENT» yapan ögelerin, kente kattığı değerin ön plana çıkarılması ve «temel arşivcilik anlayışı» kapsamında «BELGELENMESİ» gerekmektedir. Bu değerlerin başında ekonomik tanınırlılık gelir. KENT NE İLE TANINIR? 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 5

2 yolu vardır; a. Kısa, basit, herkesin bildiği, farklı olmayan yol b. Özgün, kenti tanıtan, meraklandırıcı, araştırmaya iten, farklı, örnek alınabilir yol. İlk yol kamu arşivlerden ilgili kente ait belge almak, kopya istemek, satın almak vb. şeklinde olmaktadır, fazla zahmeti ve entelektüel alt yapısı yoktur. Birçok örnek buradan yola çıkar. Ama ikincisi. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 6

İkinci yolda belediyeye düşen gerçekten önemli işler vardır. Nedir bunlar? Şehri ön plana çıkaran ekonomik faaliyetler ve ÜRÜNLER nelerdir? Bu ürünleri kimler (kişi, aile, şirket) yerel, ulusal veya uluslararası çapta geliştirmiştir? Ne kadar süredir bu faaliyetlerle ilgilenmektedirler? Ürünleri ile ilgili ortaya koydukları / oluşturdukları BELGELER nelerdir? Kenti sanatsal, edebi ve sportif anlamda tanıtan kişi ve kurumlar nelerdir? 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 7

Bu kişi ve kurumların ÖZEL ARŞİV leri mevcut mudur? Bunları HEMŞEHRİ leri ile paylaşmak isterler mi? Neden paylaşmak istesinler? Paylaşmaları için BELEDİYE kendilerine ne sağlamalıdır? KENT ARŞİVİ ne neden BELGE versinler? Temel sorularını BELEDİYE araştırmak, sonuçlandırmak, karşılamak ve teşvik etmek durumundadır. Bunları yapamayacaksa Kent Arşivi kurmaya çok da önerilmeyen İLK YOL dan başlamalıdır. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 8

Yapabilecek ise; Şehrin tanınmış kişilerinden, ailelerinden, aile şirketlerinden ellerinde (özel arşivlerinde) var olmalarını, tanınmalarını, değer üretmelerine yardımcı olan kente dair belgeleri, her iki tarafı da mutlu ve onure edecek şekilde hukuk çerçevesinde bir sözleşme uyarınca ödünç almak uygun olacaktır. Bu belgeleri veya kopyalarını bilimsel bir alt yapı ile tanımlamak, ilişkilendirmek, kullanıma açmak belgelere gösterilen saygıyı da göstermiş olacaktır. Belgeleri tematik veya kronolojik uygun bir mekanda değerlerini kaybetmeden sergilemek kentle ilgili görsel hafızayı geliştirecektir. Bununla yetinilmeyip belgelere dayalı olarak gerekli izinler alınması koşuluyla araştırmalar yapmak aidiyeti, merakı, araştırma yapma heyecanını ve kentini daha tanıma anlama imkanını sağlayacaktır. Ancak.. Belediyenin bu aşamaların her aşamasında işin içinde, olması koşuluyla.. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 9

Özgün belgeler neler olmalıdır? a. Fotoğraflar (Müstalik fotoğraf, albüm, kartpostal (*) b. Efemeralar (Afiş, broşür, davetiye, fatura, makbuz, reklam, bilet) c. Mektuplar, kartpostallar d. Çizimler, tablolar, haritalar, planlar, 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 10

Özetle Belediyeler Kent Arşivi için; Kenti kent yapan özgün, farklı, merak uyandıracak, farklılık oluşturacak arşivleri tespit etmelidir, Kanunun ilgili maddesinde de belirtildiği gibi gerekli akademik ve sivil toplum kuruluşlarıyla iletişime geçerek bu belgeleri kurallar ve standartlar çerçevesinde organize etmelidir, Kent arşivi için uygun ve yeterli mekan tahsis etmeli veya bu işlemleri kolaylaştırmalıdır, sponsor bulmalı, olmalıdır, Arşiv belgeleri ile yapılacak bilimsel, sanatsal ve kültürel faaliyetleri desteklemelidir. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 11

12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 12

Farklı alanlarda bu kadar tanınmış kişi, aile ve şirkete sahip olan Bursa nın Kent Arşivi kurması (MÜZE değil) gerekir. Bunun için yeterli ARŞİV MALZEMESİ potansiyeline sahip görünüyor. 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 14

Arşiv malzemesi örnekleri: 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 15

Belediyeler Kent Arşivi Kurmalı mı? 12-14 Mayıs 2016 Belediyelerin Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Uluslararası Sempozyumu - Hakan Anameriç 17