ÖĞRENME FAALİYETİ 23 İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ALANI (MİMARÎ VE YAPI) AMAÇ Mimarî /Yapı alanı altında yer alan mesleklerde, sektörün ihtiyaçları, bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda gerekli olan meslekî yeterlikleri kazanmış nitelikli meslek elemanları yetiştirmek amaçlanmaktadır. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ İnsanoğlu yaratılışından bugüne değin yaşamını sürdürebilmek için güvenli bir barınağa ihtiyaç duymuştur. Başlangıçta mağara veya kamışlardan yapılan basit bir kulübe yeterli iken sonraları taş, tuğla, kerpiç, ahşap gibi yapı malzemelerinin kullanılmasıyla her çeşit yapı inşa edilmiştir. Günümüzde tek katlı yapılardan gökdelenlere kadar bina yapıları, barajlardan otoyollara, fabrikalardan asma köprülere kadar değişik amaçlara hizmet eden yapılar modern yapı teknolojisi kullanılarak inşa edilmektedir. Müstakil evlerden toplu konutlara ve çok katlı yapılara kadar her tipteki evler insanların barınmaları için yapılmaktadır. Kara yolları, otoyollar, demir yolları, köprüler, tüneller, metrolar vb. yapılar ulaşımı sağlamaktadır. İnsanların can ve mal güvenliği için yapıların kaliteli olma mecburiyeti vardır. Ülkemizin deprem kuşağında olması bu konuyu daha da önemli kılmaktadır. İnsanlık var olduğu sürece yaşayacak sektörlerden birisi de inşaat sektörüdür. Ancak inşaat sektörü gelişen teknolojiye ayak uydurmak zorundadır. Çünkü, gelişen teknoloji inşaata hem kalite hem de hız getirmektedir. Türkiye de kırsal kesimden göç dolayısıyla kentleşme, özellikle İkinci Dünya Savaşı ndan sonra hızlanmış ve hâlen devam etmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrası tarımda modernizasyona ağırlık verilerek dışa açılma süreci başlamıştır. Bu dönem, demir yolu ağırlıklı ulaşımdan, kara yolu ağırlıklı ulaşıma geçiş dönemini kapsamaktadır. Köyden kente olan göç olgusu, 1980 sonrası oldukça yavaşlamış, ancak bu sefer de kentler arası göç hızlanmıştır. İş olanaklarının çok az olduğu veya hiç olmadığı yörelerden iş olanaklarının daha çok olduğu gelişmiş bölgelere ya da büyük şehirlere hızlı bir göç yaşanmıştır. 137
Ülkemizde Cumhuriyetle birlikte şehirleşme kavramı, hızlı ve planlı kalkınma için sanayi, tarım ve ulaşım alanlarında yatırımlara verilen önem, Türk inşaat sanayinin temelini atmıştır. Cumhuriyet döneminin ilk inşaat faaliyetleri, yol inşaatlarında görülmektedir. Ülkemizdeki ilk baraj, 1936 yılında Ankara da inşa edilen Çubuk Barajı dır. Ancak bu dönemde özellikle teknik ve kalifiye eleman yetersizliği sektördeki çalışmaların, bir süre yabancı firma uzman ve müşavirliğinde yürümesine neden olmuştur. Cumhuriyet döneminin başlangıcından 1950 li, hatta 1960 lı yıllara kadar inşaat sektöründe en büyük ağırlık alt yapı ve bayındırlık inşaatlarındadır. Bu süre içinde söz konusu inşaat alanlarında dönem dönem büyük faaliyetler görülmüştür. Bu dönemde Devlet Su İşleri, Karayolları gibi teknik gücü bünyesinde toplayan büyük çapta devlet desteği ile yatırımlar yapan teşkilâtlar kurulmuş ve bunlar, inşaat sektöründe önemli yatırımlar başlatmışlardır. 1980 li yıllarda Türkiye nin yalnızca şehirleşme alanında değil, toplumsal yaşamın her alanında da dönüşüm yaşadığı yıllar olmuştur. Dışa dönük kalkınma modeli ile uluslararası rekabet kuralları inşaat sektöründe de ön plana çıkmıştır. Ayrıca, şehirlerin imarlı kesimlerinde de benzer gelişmeler yaşanmış, her çeşit gelir grubuna göre seçenekler çoğalmış, kooperatiflerin konut üretimindeki payı artmıştır. Ülkemizde, Cumhuriyetin ilânından sonra farklı dönemlerde değişik boyutlarda hissedilen konut sorunu, özellikle yüksek nüfus artışı, hızlı ve sağlıksız şehirleşme sonucunda giderek artmıştır. Ülkemizde ekonominin sanayiye dönmesi ile birlikte ortaya çıkan sosyo-ekonomik değişimler, fabrikalarda çalışanların sayısının artmasına, şehirleşme ve göçün hızlanmasına neden olmuştur. Bu da inşaat sektöründe konut yapımcılığını hızlandırmış ve bu alanda sektöre önemli bir boyut kazandırmıştır. Ancak planlı, imarlı ve düzenli bir şehirleşmeye geçişe imkân bulamadan ortaya çıkan bu gereksinimin denetimsiz ve kontrolsüz bir biçimde karşılanması, konut üretiminde kârlılığı önemli ve tek hedef hâline getirmiş, şehirlerde plansız ve kalitesiz konut üretimini hızlandırmış ve artırmıştır. İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ DURUMU 138 Dünyada inşaat sektörü, ekonomik yapı içerisinde ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Bunun en önemli nedeni, yüzlerce çeşit mal ve hizmet üretimi ile olan doğrudan bağlantısı, insanların yaşam
şartlarının ve yoğun iş gücü kullanımı sosyo-ekonomik refah düzeyine olan katkısı, bu sektörün ülke içerisinde önemli yere sahip olduğunu göstermektedir. Bugün kullanılan gereçlerin çoğu fabrikalarda üretilmekte, bazı parçalar daha inşaat alanına gelmeden birleştirilmektedir. İnşaat sanayinin alanına baktığımızda evler, apartmanlar, barajlar, hastaneler, yollar, okullar, fabrikalar, alış-veriş merkezleri, sulama kanalları, köprüler, elektrik santralleri, demir yolları, limanlar, hava alanları yapımı inşaat sanayinin alanına girmektedir. Bu kadar geniş alana sahip olan inşaat alanı demir, çelik, ahşap, cam, boru, kablo vb. gereçleri üreten değişik alanları da doğrudan etkilemektedir. 19. yüzyılda sanayi devrimi ile birlikte bilinen eski yöntemlerle yapılan inşaatlara artık değer verilmemeye başlanmıştır. Gelişen kentlerde binalar artık birçok insanı barındıran aynı zamanda birçok araç ve gerecin içinde çalışmalarını sağlayacak şekillere dönüştü. Gökdelenlerin ortaya çıkışı yalnızca çelik iskelet kullanımını değil, aynı zamanda asansör, havalandırma gibi alanların çalışmalarının artmasını sağladı. İnşaat sektöründeki istihdamda bir artış gözlenmektedir. Sektördeki büyümenin devam etmesi sonucu istihdamda istikrar beklenmektedir. Sektörde yeterli sayıda ve yüksek vasıflı iş gücü eksikliği sorunu yaşanmaktadır. Bu eksiklik onarım, modernizasyon ve restorasyon alanlarında ileri düzeyde görülmektedir. Çevre bilincinin artmasının bir sonucu olarak, kullanılan inşaat teknikleri, inşaat malzemeleri ve ham maddelerinin çevre boyutu dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gereği ortaya çıkmıştır. Son zamanlarda kaynak ve enerji tasarrufu sağlayan inşaat teknikleri ile çevreye zarar vermeyen izolasyon malzemeleri, boya ve vernik kullanımında hızlı bir artış olmuştur. İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ Her ülkede olduğu gibi ülkemizde de inşaat sektörü, ekonomik yapı içerisinde ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Sektörün, yüzlerce çeşit mal ve hizmet üretimi ile doğrudan bağlantısı bulunmaktadır. Bir inşaatın yapımında kullanılan tüm süreçler düşünüldüğünde inşaat sektörünün giyimden ulaşıma, gıdadan çimentoya pek çok sektörü harekete geçirdiği anlaşılır. Türkiyedeki toplam yatırımların yaklaşık %50 sini inşaat sektörü oluşturmaktadır. İnşaat sektörü kendisine bağlı 200 den fazla alt sektörün üretime geçmesini sağlamaktadır. Örneğin bir fabrika kurulurken ilk olarak fabrikanın binasını yapmak gerekecektir. Yani her sanayi dalının oluşumunda inşaat sektörü de pay alacaktır. İnşaat sektörü diğer sektörlerle olan yakın bağlantısı nedeniyle, yaşanan ekonomik krizlerden en çok etkilenen sektör durumundadır. İnşaat sektörü, yoğun iş gücü kullanmaktadır. Sektör, yoğun iş gücü kullanımı ile ülke istihdamına büyük katkıda bulunmaktadır. 2003 yılı rakamlarıyla sektör, bir milyon kişiye iş imkânı sağlamıştır. Bu nedenle sektör, sosyo-ekonomik refah düzeyine yüksek bir katkı sağlar. Bu da sektörün ülke ekonomisi içinde önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Ancak önemli olan, sektörün üretim kapasitesini ve kalitesini etkileyen teknolojik değişimlere sektörde çalışanların da uyum göstermesidir. İnşaat sektörü bu özelliği nedeniyle dünyada, ekonomisi duraklamaya giren birçok ülkede, ilk önce canlandırılan sektördür. Bu yolla ekonomideki diğer sektörler de harekete geçirilerek ülke ekonomisi canlandırılmaya çalışılmıştır. 139
2003 yılında inşaat sektörü yurt içinde kamu ve özel sektör yatırımları açısından ne yazık ki umut vaat edici geçmemiştir. 2002 ve 2003 yılında Türk inşaat firmaları yurt dışı pazara yönelik girişimlere ağırlık vermiştir. Hâlen bu yöndeki çalışmalar sürdürülmektedir. Ülkemizde pek çok inşaat firması uluslar arası alanda, uluslar arası standartlarda hizmet üretmektedir. İnşaat sektörü, dış pazarlarda başta Türk Cumhuriyetleri olmak üzere, İrlanda, Güney Doğu Avrupa, Afganistan, Pakistan, İran, Sudan, Cezayir, Suriye, Rusya gibi pek çok ülkeye önemli oranda hizmet ihraç etmekte ve yurt dışında da istihdam yaratmaktadır. İnşaat sektöründe bir firmanın kapasitesini belirleyen önemli kriterler vardır. Bu kriterler, inşa edilen bina, baraj, yol, köprü vs. kalitesini de belirler. Deprem riskinin büyük olduğu ülkemizde kaliteli bina inşaatı önem taşımaktadır. Firmaların sahip olduğu mühendislik kapasitesi ve çalıştırdıkları nitelikli iş gücü, yapılan işlerin kalitesinin en önemli belirleyicisidir. Bu nedenle, nitelikli iş gücünün yetiştirilmesinde meslekî eğitimin rolü tartışılmazdır. İyi eğitim almış nitelikli iş gücü, sektörde büyük iş kapasitesine sahip firmalarda kolaylıkla iş bulabilmektedir. Bu tür firmalarda çalışmak, iş hayatları boyunca kişilerin ileri teknoloji, geniş makine parkı ile tanışmaları ve mesleklerine ilişkin her türlü gelişmeyi takip edebilmeleri imkânını sunacaktır. ALANLA İLGİLİ TÜRKİYEDE UYGULANAN YASALAR Tapu Sicil Tüzüğü Yapı Denetimi Hakkında Kanun Deprem Yönetmeliği İmar Kanunu Belediye Kanunu Büyük Şehir Belediyesi Kanunu Kadastro Kanunu Kamulaştırma Kanunu Tapu Kanunu İskan Kanunu Kat Mülkiyet Kanunu Türk Standartları 140
ALANIN ALTINDA YER ALAN MESLEKLER Ülkemizde inşaat sektöründe her düzeyde ve nitelikte meslek elemanları çalışmaktadır. Burada 3. ve 4. düzeyde yer alan meslekler ile ilgili bilgiler verilmiştir. Avrupa Birliği meslek standartlarına ve yeterliklerine göre belirlenen bu düzeyler, ülkemizde benimsenen çırak, kalfa ve usta düzeyleriyle benzerlik göstermektedir. Sıvacılık, Seramik ve Mermer Kaplamacılığı Harita ve Kadastro Teknisyenliği Yapı Teknik Ressamlığı (Mimarî) Yapı Teknik Ressamlığı (Statik) İnşaat Laboratuvar Teknisyenliği Ahşap Doğrama ve Kaplamacılığı PVC Doğrama İmalât ve Montajcısı Betonarme Kalıpçılığı ve Çatıcılık Boyacılık, Alçı Dekorasyon ve Kartonpiyercilik Yapı Yalıtımcılığı Duvarcılık Betonarme Demircici SIVACILIK, SERAMİK VE MERMER KAPLAMACISI Sıvacılık, Seramik ve mermer kaplamacılığı konusunda yetkinliği olan kişidir. Yapı yüzeylerine sıva yapmak. Karo, seramik ve fayansları hazırlamak. Karo, seramik ve fayansları istenilen biçimde döşemek. Mermer ve taşları istenilen ölçülerde şekillendirmek. Mermer vb. taşları duvar ve döşemeye kaplamak. HARİTA KADASTRO TEKNİSYENİ Harita mühendisi veya teknikerinin denetiminde, yeryüzünün tümünü veya belirli bir kısmını; coğrafî yapısını, imar, iskân, bayındırlık durumunu dikkate alarak belirli bir oran dâhilinde ölçekli kâğıt üzerine özel işaretler 141
kullanarak çizen kişidir. Arazide gerekli ölçümleri yapmak. Harita çizim için ihtiyaç duyulan bilgileri ve sayısal verileri tespit etmek. Sorumlu kişilerin denetiminde harita çizmek. Projenin zemine tatbik edilmesine yardımcı olmak. YAPI TEKNİK RESSAMI (MİMARÎ) Yapı teknik ressamlığında mimarî proje çizimi, röleve ve maket yapma konusunda eğitim alan kişidir. Çizim araç ve gereçlerini kullanıma hazırlamak. El ve bilgisayarla yapı projelerini çizmek. Çizicilerden çıktı almak. Çizimleri kullanıma hazırlamak. Bina maketleri yapmak. YAPI TEKNİK RESSAMI (STATİK) Yapı teknik ressamlığında statik proje çizimi konusunda eğitim alan kişidir. Çizim araç ve gereçlerini kullanıma hazırlamak. El ve bilgisayarla yapı statik projelerini çizmek. Çizicilerden çıktı almak. Çizimleri kullanıma hazırlamak. İNŞAAT LABORATUVAR TEKNİSYENİ 142 Yapının inşası sürecinde inşaata ait agrega, çimento, beton ve zemin deneylerini yapan kişidir.
Kullanılan hammaddelerin uygunluğunu kontrol etmek. Beton için uygun kum çakıl ve çimento miktar hesaplarını yapmak. Örnek beton üretimini gerçekleştirmek. Üretilmiş betonların niteliğini test etmek. AHŞAP DOĞRAMA VE KAPLAMACISI Yapılara ait doğrama, kaplama ve çizim işlerini yapma konusunda yetkinliği olan kişidir. Doğrama imalatına hazırlık yapmak. Doğrama imâlatı yapmak (kör kasa, kapı kasaları, pencere kasaları, pervazlar,camekanlar, pergule, kapı kanatları, pencere kanatları, panjur kanatları, ahşap kepenkler) Doğrama montajı yapmak. Yüzeylere tahta kaplama ve lambri yapmak. PVC DOĞRAMA İMÂLAT VE MONTAJCISI PVC doğramaların çizim, imalât ve montajı ile ilgili işlemlerini yapan kişidir. Kapı ve pencerenin ölçüsünü almak. PVC pencere ve kapıyı hazırlamak. Aksesuarları takmak, yalıtım elemanlarını yerleştirmek. Binalara monte etmek, cam takmak, izolasyon işlemi yapmak. 143
BETONARME KALIPÇILIĞI VE ÇATICISI Beton dökmek için ahşap, plastik veya metalden kalıplar hazırlayan, kalıpları inşaat alanında projeye uygun yerlere yerleştirerek betonu kalıba döken ve çatı uygulamalarını yapan kişidir. Kalıp öncesi hazırlık yapmak. Ahşap kalıp yapmak. Betonu kalıba dökmek. Kalıp sökümünü yapmak. Ahşap çatı yapmak. BOYA, ALÇI DEKORASYON VE KARTONPİYERCİ Yapıda boya, alçı dekorasyon ve kartonpiyercilik ve renk tasarımı, alçı dekorasyon çizimi konusunda bilgi ve beceriye sahip olan kişidir. Duvar ve ahşap yüzeylerde yağlıboya yapmak. Badana ve plastik boya yapmak. Sac/demir yüzeyleri boyamak. Duvar kâğıdı yapmak. Kartonpiyer yapmak. Dökme tavan yapmak. Alçı sıva yapmak. Alçıpanla asma tavan, bölme duvar ve duvar giydirme yapmak. YAPI YALITIMCISI Yapının ekonomik ömrünün uzatılması, tasarruf sağlanması ve yaşam konforunun artırılması amacına yönelik olarak ısı, su, ses ve yangın yalıtımı uygulamalarına ilişkin işlemleri kendi başına ve belirli bir süre içerisinde yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. 144 Yalıtım uygulamasının ön hazırlığını yapmak. Isı yalıtımı yapmak. Su ve rutubete karşı yalıtım yapmak. Yangına karşı yalıtım yapmak. Isı ve sese karşı izolasyon yapmak.
DUVARCI Bir binanın duvar, bölme, kemer, şömine, baca vb. bölümlerini tuğla, briket, taş vb. malzemelerle örerek yapan ve onaran kişidir. Duvarın cinsine göre harcı hazırlamak. Binaların iç ve dış cephe duvarlarını örmek. Binaların iç ve dış cephe duvarlarının onarımını yapmak. BETONARME DEMİRCİSİ Proje esaslarına dayalı olarak betonarme donatılarının araçgereçlerini hazırlayıp betonarme donatılarını yapma yeterliklerine sahip olan kişidir. Demirleri hazırlamak. Demirleri döşemek. Demirlerin takviye ve bakımını yapmak. C. MESLEK ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER İnşaat Teknolosi alanında çalışanların; Beden, ruh ve akıl sağlığı yerinde, Ağırlık kaldırabilen, Rutin işleri yapmaktan sıkılmayan, Yükseklik korkusu olmayan, Ellerini ve gözünü birlikte kullanabilen, Renkleri ayırt edebilen, Görme keskinliğine sahip, Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilen, Zihinde canlandırma ve çizme yeteneği olan, Arazide çalışmaktan hoşlanan, Sabırlı ve dikkatli, Sorumluluk sahibi, Dürüst ve güvenilir. Temel matematik bilgisine sahip, Temel fizik ve kimya bilgisine sahip yer bilimi konusunda bilgili, Ekip çalışmasına yatkın, Etkili iletişim kurabilen, Araştırmacı kişiler olması gerekir. 145
D. ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Yapı ve inşaat alanında eğitim alan bireyler; çalışmalarını hem kapalı mekânlarda hem de açık havada yürütürler. Yapı ve mimarî alanında tüm çalışanlar görevlerini yaparken diğer çalışanlarla etkileşimde bulunmak ve görevini eş güdüm hâlinde yürütmek durumundadır. İş hem aletlerle hem de insanlarla ilgilenmeyi gerektirmektedir. E. İŞ BULMA İMKÂNLARI Bu sektördeki mesleklerde iş bulma olanakları oldukça fazladır. İşsizlik oranı yüksek olan ülkemizde, vasıfsız elemanların eğitilmeleriyle inşaat alanında çalışmaları sağlanabilir. Teknolojinin gelişimi, meslek elemanlarının ciddî bir eğitim ihtiyacını beraberinde getirmektedir. İnşaat sektöründeki meslek elemanları her zaman iş bulma olanağına sahiptirler. Ancak inşaat mevsiminde iş yoğunluğu artmaktadır. Sektörde yeterli sayıda ve yüksek vasıflı iş gücü eksikliği sorunu yaşanmaktadır. Bu eksiklik en ileri düzeyde onarım, modernizasyon ve restorasyon (yenileme) alanlarında yaşanmaktadır. İnşaat uygulamaları, sektörün gelişmesine ve büyümesine paralel olarak çeşitlenmekte ve yaygınlaşmaktadır. Malzeme satan ve/veya montaj yapan firmalar kendi iş gücünü yetiştirmekte, ayrıca malzeme üreten ve dağıtımını yapan firmalar, bayilerinde çalışan iş gücünü eğitmek için programlar düzenlemektedir. Meslekte iyi eğitim görmüş, nitelikli elemanlara ihtiyaç olduğu gözlenmektedir. Sektörde çalışanlar, çalıştıkları firmaların özelliklerine göre birden fazla konuda uzmanlaşabilmektedirler. Mesleğin yürütülebilmesi için araç-gereç ve ekipman bilgisi, kalite kontrol prensipleri bilgisi, malzeme bilgisi ve teknik resim bilgisi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Ürün çeşitlerinin artması ve yeni ürünlerin uygulamaya girmesi, oldukça hızlı bir süreç içinde gerçekleşmektedir. Bu nedenle alanda çalışanların yeni ürünleri izlemeleri, farklı uygulama yöntemleri konusunda kendilerini yetiştirmeleri gerekmektedir. İnşaatta çalışma dönemleri inşaat mevsimiyle sınırlı kalmakta ve iş yoğunluğu bu dönemde artmaktadır. Sektörde giderek daha fazla büyük ölçekli işletmenin oluşumuna yol açan bir yoğunlaşma eğilimi gözlenmektedir. Özellikle Türk inşaat firmalarının yurt dışında iş almaları bu meslek için yurt dışında da çalışma imkânını beraberinde getirmektedir. İnsan var oldukça barınma, dolayısıyla da yapı ihtiyacı var olacaktır. Ülkemizde inşaat sektöründe büyük ilerleme gözlenmektedir. Söz konusu durum bu alanda çalışacak iş gücüne olan ihtiyacı da beraberinde getirmektedir. Devlet Su İşleri, Karayolları, Köy Hizmetleri, Tapu Kadastro, Bayındırlık Müdürlükleri ve belediyeler gibi kamu kuruluşlarında, ayrıca özel sektöre ait hazır beton santralleri, mühendislik ve mimarlık bürolarında, müteahhitlik ve müşavirlik hizmeti veren kuruluşlarda teknik ara eleman olarak çalışma şansları vardır. 146
F. EĞİTİM VE KARİYER İMKÂNLARI Ülkemizde son dönemde meydana gelen doğal afetler insanların bu alanda biraz daha dikkatli olmaları gereğini ön plana çıkarmış ve ilgili meslek mensuplarına olan talep artmıştır. İnşaat sektörünün devamlılığı ve sektörde üretim yanında denetim ve kontrollere yönelik gelişmeler dikkate alınacak olursa önümüzdeki dönemlerde de meslek mensuplarına ihtiyaç yüksek olacaktır. Meslek eğitimi, 2005-2006 eğitim öğretim yılından itibaren meslek liselerinin yapı/inşaat programında verilecektir. Meslek yüksek okullarının inşaat, harita ve kadastro, yapı ressamlığı, restorasyon bölümlerine sınavsız geçiş yapabilir. Ön lisans programlarını başarı ile bitirenler ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde, İnşaat Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği, Mimarlık lisans programlarına dikey geçiş yapabilirler. 147
OKUMA PARÇASI 4000 YILLIK YASA Eğer bir müteahhidin sağlam yapmadığı bir binanın çökmesi sonucunda bina sahibi hayatını kaybederse, Müteahhit ölüm cezasına çarptırılır; Eğer bina sahibinin oğlu hayatını kaybetmiş ise, müteahhidin oğlu ölüm cezasına çarptırılır; Eğer bina sahibinin kölesi hayatını kaybetmiş ise, müteahhit aynı değerde bir köleyi bina sahibine verir. Eğer müteahhidin sağlam yapmadığı bir binanın çökmesi sonucunda bina sahibinin malları hasar görmüş ise, Müteahhit binayı yeniden yapacağı gibi bina sahibinin tüm zarar ve ziyanını da karşılayacaktır. Bir binada inşaat kurallarına uyulmadan yapılan bir duvar yıkılırsa, Müteahhit tüm masrafları kendisine ait olmak üzere o duvarı sağlamlaştırmak zorundadır. 148 BABİL KRALI HAMMURABİ M.Ö. 2000