İş Yatırım Tek Hisse Senedine Dayalı Vadeli İşlemler ve Opsiyonlar İşlem Esasları Aralık 2012
VİOP İşlem Esasları Dayanak Varlıklar Dayanak Pay Senetleri 1 Dayanak Kod Dayanak Şirket 1 ISCTR Türkiye İş Bankası 2 GARAN Garanti Bankası 3 AKBNK Akbank 4 VAKBN Vakıflar Bankası 5 YKBNK Yapı Kredi Bankası 6 THYAO Türk HavaYolları 7 EREGL Eregli Demir Çelik 8 SAHOL Sabancı Holding 9 TCELL Turkcell 10 TUPRS Tüpraş 21 Aralık 2012 de işlem görmeye başlayacak opsiyon ve vadeli işlem sözleşmeleri yukarıdaki dayanak pay senetleri üzerine olacaktır.
VİOP İşlem Esasları İşlem Saatleri 2 Sistem Açılır; İşlem Yapılmayan Dönem Normal Seans 09:30-17:40 Uzlaşma Fiyatı Hesaplanır/Yayınlanır KAPANIŞ SEANSI Seans Sonrası İşlemler Biter: Sistem Kapanır 09:00 09:30 17:40 18:00 AÇILIŞ SEANSI (İşlemler) Öğle Arası 12:30-14:00 Uzlaşma Fiyatının Hesaplandığı İşlemler 17:30-17:40 Kapanış Fiyatından Emirlerin Eşleşmesi
VİOP İşlem Esasları Pazar ve Seans Bilgileri 3 Opsiyonlar, İMKB Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası altındaki 3 farklı pazarda işlem görebilir: Ana Pazar Özel Emirler Pazarı Özel Emir İlan Pazarı Fiyat Sabitleme Seansları Normal seanstan önce, sonra ya da seans sırasında fiyat sabitleme seansları düzenlenebilir. Bu seanslarda tek fiyat yöntemi uygulanır. Açılış seansında belirlenen denge fiyatı; normal seans açılırken baz fiyat olarak kullanılır; günlük hareket limitleri bu fiyat üzerinden tespit edilir. Normal seans sırasında düzenlenen fiyat sabitleme seansı bitiminde normal seansa kaldığı yerden devam edilir. Kapanış seansında belirlenen denge fiyatı o günün uzlaşma fiyatı olarak kullanılabilir.
VİOP İşlem Esasları VİS Sözleşme Özellikleri 4 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri Sözleşme Büyüklüğü Bir adet standart VİS dayanak varlığa ait 100 adet eski payı temsil eder Fiyat Kotasyonu ve Minimum Fiyat Adımı Vade Ayları Fiyat teklifleri 1 adet dayanak varlık bazında gösterilir. VİS in prim fiyatı virgülden sonra iki basamak olacak ve en küçük işlem adımı 0,01 TL olacak Vade döngü ayları Mart, Haziran, Eylül, Aralık tır. Aynı anda içinde bulunulan ay ve takip eden ay ile takip eden döngü ayına ilişkin VİS ler olmak üzere 3 vade işleme açılır. Vade ve son işlem günü vade ayının son iş günüdür. Uzlaşma Şekli Fiziki Teslimat Takas Süresi Fiziki teslimat işlemlerinde T+3, diğer işlemlerde T+1 olarak uygulanır, ZararlarT+0 gününde tahsil edilirken karlar hesaplara T+1 günü aktarılır. Günlük Fiyat Değişim Limiti Günlük fiyat değişim limiti, her bir sözleşme için belirlenen baz fiyatın ±%20 sidir. - Başlangıç teminatı: SPAN ile belirlenir. İşlem Teminat Esasları - Bulunması gereken teminat: Başlangıç teminatı ile fiziki teslimat teminatının toplamı. - Sürdürme Teminat : Bulunması gereken teminatın %75 idir.
VİOP İşlem Esasları POS Sözleşme Özellikleri 5 Pay Opsiyon Sözleşmeleri Sözleşme Büyüklüğü Bir adet standart Amerikan POS, dayanak varlığa ait 100 adet eski payı temsil eder Fiyat Kotasyonu ve Minimum Fiyat Adımı Prim teklifleri 1 adet dayanak varlık bazında gösterilir. POS un prim fiyatı virgülden sonra iki basamak olacak ve en küçük işlem adımı 0,01 TL olacak. Vade Ayları Uzlaşma Şekli Vade döngü ayları Mart, Haziran, Eylül, Aralık tır. Aynı anda içinde bulunulan ay ve takip eden ay ile takip eden döngü ayına ilişkin POS lar olmak üzere 3 vade işleme açılır. Vade ve son işlem günü vade ayının son iş günüdür. Fiziki Teslimat Takas Süresi Fiziki teslimat işlemlerinde T+3, diğer işlemlerde T+1 olarak uygulanır, prim borçları T+0 gününde tahsil edilirken prim alacakları hesaplara T+1 günü aktarılır. Günlük Fiyat Değişim Limiti Prim fiyatları için fiyat değişim limiti yoktur. - Başlangıç teminatı: SPAN ile belirlenir. İşlem Teminat Esasları - Bulunması gereken teminat: Başlangıç teminatı ile fiziki teslimat teminatının toplamı. - Sürdürme Teminat : Bulunması gereken teminatın %75 idir.
VİOP İşlem Esasları POS Kullanım Fiyatları 6 Her bir dayanak varlığın spot piyasada son seansta oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı baz alınarak hesaplanan ±%20 lik limit içerisindeki kullanım fiyat seviyeleri için işlem sisteminde sözleşmeler oluşturulur. Bu sözleşmelerden biri «karda», biri «başabaşta» ve biri «zararda» olmak üzere 3 kullanım fiyatından sözleşmeler işleme açılır. Seans içerisinde dayanak varlıktaki fiyat hareketine göre yeni kullanım fiyatlı sözleşmeler otomatik olarak sistemde işleme açılır. Sistemde açık pozisyon ya da emir bulunan sözleşmeler %20 lik limitin dışında kalsa bile açık kalmaya devam eder. Kullanım Fiyat Aralığı (TL) Kullanım Fiyat Adımı 0,01-1,00 0,05 1,00-2,50 0,1 2,50-5,00 0,25 5,00-10,00 0,5 10,00-25,00 1 25,00-50,00 2,5 50,00-100,00 5 100,00-250,00 10 250,00-500,00 50 1.000,00 ve üzeri 100
VİOP İşlem Esasları Sözleşme Sayıları 7 30 VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ 10 HİSSE X 3 VADE 90 ALIM OPSİYONU 10 HİSSE X 3 KULLANIM SEVİYESİ X 3 VADE 90 SATIM OPSİYONU 10 HİSSE X 3 KULLANIM SEVİYESİ X 3 VADE TOPLAM 210 SÖZLEŞME
VİOP İşlem Esasları Emirler 8 Limit Emir (LMT) : Belirlenen fiyat seviyesine kadar gerçekleştirmek için kullanılan emir yöntemi; fiyat ve miktar girilmesi zorunludur. Piyasa Emri (PYS): Piyasada bulunan en iyi fiyatlı emirden başlayarak emrin karşılanması amacıyla kullanılan emir yöntemidir. Kapanış Fiyatları (KAP) : Gün sonunda ilan edilen uzlaşma fiyatı üzerinden işlem gerçekleştirmek amacıyla kullanılan emir yöntemidir. Emir Yöntemleri Emir Türleri Emir Süreleri Limit (LMT) Kalanı Pasife Yaz (KPY) Seans (SNS) Piyasa (PYS) Gerçekleşmezse İptal Et (GIE) Günlük (GUN) Kapanış Fiyatından (KAP) Kalanı İptal Et (KIE) Şarta Bağlı (SAR) İptale Kadar Geçerli (IKG) Tarihli (TAR)
VİOP İşlem Esasları Emirler 9 Toplu Emir Dosyası ile bir defada 50 taneye kadar emir hazırlanıp yollanabilir. Limit (LMT), Piyasa (PYS), Kapanış Fiyatından (KAP) yöntemleri ile Kalanı Pasife Yaz (KPY) Gerçekleşmezse İptal Et (GİE) Kalanı İptal Et (KİE) Şarta Bağlı (ŞAR) Belirlenen fiyattan alış için daha yüksek ve satış için daha yüksek emir gönderme (Stop-Loss) Strateji Emirleri Hepsi veya Hiçbiri: Birbirine bağlı emirlerin hepsinin aynı anda gerçekleşmesi şartı; aynı hesap adına ve farklı sözleşmelerde girilmesi gerekir, emir defterinde görünmez Biri Diğerini İptal Eder : Birbirine bağlı emirlerden biri gerçekleşince, sistem diğerini iptal eder Biri Diğerini Aktive Eder : İlk emir gerçekleştiğinde ikinci emir aktif hale getirilir. Pazar Dayanak Varlık Dayanak Varlık AOF < 10TL AOF >= 10 TL Ana Pazar (Minimum Emir Miktarı) 1 1 Ana Pazar (Maksimum Emir Miktarı) 5.000 2.500 Özel Emir ve Özel Emir İlan Min. Emir 10.000 5.000 Özel Emir ve Özel Emir İlan Max. Emir 50.000 25.000 Pazarlara Göre Emir Büyüklükleri
VİOP İşlem Esasları Sözleşme Kodları 10 1-2 3-8 9-12 13 14 Vadeli İşlem Sözleşmesi Kod Sözleşme Türü (Vadeli İşlem) F_ XXXXX 0313 S 0 Dayanak Varlık Kodu Vade Tarihi (Mart 2013) Sözleşme Büyüklüğü S: Standart N: Değil Borsa tarafından verilen sıra no Opsiyon Sözleşmesi Kod 1-2 Sözleşme Türü (Opsiyon) 3-8 9 10-13 14 15-17 18 19 O_ XXXXX A 0313 C 5.00 S 0 Dayanak Varlık Kodu Opsiyon Tipi A: Amerikan E: Avrupa Vade Tarihi (Mart 2013) Sözleşme Büyüklüğü S: Standart N: Değil Borsa tarafından verilen sıra no Sınıfı C: Alım P: Satım Kullanım Fiyatı
VİOP İşlem Esasları Özsermaye Halleri 11 Temettü Bedelsiz Sermaye Artışı Bedelli Sermaye Artışı Sözleşme Büyüklüğü Fiyat Kullanım Fiyatı (opsiyon) Düzeltme Katsayısı : Dayanak Varlık Yeni AOF / Dayanak Varlık Son Seans AOF Dayanak varlığın fiyatı düzeltme katsayısı kullanılarak değişir Açık pozisyon veya açık emir bulunan bütün sözleşmeler için N kodlu standart olmayan sözleşmeler oluşturulur. Dönüşen standart sözleşmelerdeki açık pozisyonlar yeni oluşturulan standart olmayan sözleşmelere aktarılır. Açık pozisyon taşımayan standart sözleşmeler iptal edilir. N kodlu sözleşmelerde yeni kullanım fiyatlı sözleşmeler oluşturulmaz, yeni vadeler açılmaz. N kodlu sözleşmelerde gün sonunda açık pozisyon bulunmuyorsa sözleşmeler işleme kapatılır. Yeni Sözleşme Büyüklüğü = Eski Sözleşme Büyüklüğü / Düzeltme Katsayısı Yeni Fiyat = Eski Fiyat x Düzeltme Katsayısı Yeni Kullanım Fiyatı = Eski Kullanım Fiyatı x Düzeltme Katsayısı
VİOP İşlem Esasları Özsermaye Halleri Örnek 12 Kullanım Fiyatı Düzeltme Katsayısı Yeni Kullanım Fiyatı Eski Kull. Fiyatı x DK Yuvarlanmış Yeni Kullanım Fİyatları 6 0,55970149 3,35820894 3,36 6,5 0,55970149 3,63805969 3,64 7 0,55970149 3,91791043 3,92 XXBNK payında 23/02/2012 günü son periyodik AOF 6,75; seans sonundaki AOF ise 6,70 olmuştur. Payda 24/02/2012 tarihinden geçerli olmak üzere bir özsermaye hali gerçekleşmiştir. Payın yeni AOF değeri 3,75 olarak hesaplanmıştır. Düzeltme katsayısı = 3,75/6,70 = 0,55970149 (düzeltme katsayısı küsurat hanesi olan sekize yuvarlanmıştır) olur. 24/02/2012 tarihi gün başı yapılacak işlemler şunlardır: a) XXBNK payı yeni periyodik AOF = 6,75 x 0,55970149 = 3,78 (dayanak varlık fiyat adımına yuvarlanır) b) XXBNK payı yeni önceki seans sonu AOF = 6,70 x 0,55970149 = 3,75 (dayanak varlık fiyat adımına yuvarlanır) c) XXBNK payında N kodlu sözleşmelerin çarpan değeri = 100 / 0,55970149 = 179 (sözleşme çarpanı tamsayıya yuvarlanmıştır) d) Açık pozisyon taşıyan mevcut her sözleşme için yeni N sözleşmeleri oluşturulur. Bu yeni sözleşmelerin kullanım fiyatları eski kullanım fiyatlarının düzeltme katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
Çekince 13 Burada yer alan bilgiler İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Burada yer alan fiyatlar, veriler ve bilgilerin tam ve doğru olduğu garanti edilemez; içerik, haber verilmeksizin değiştirilebilir. Tüm veriler, İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan alınmıştır. Bu kaynakların kullanılması nedeni ile ortaya çıkabilecek hatalardan İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. sorumlu değildir.
İş Yatırım Tek Hisse Senedine Dayalı Vadeli İşlemler ve Opsiyonlar İşlem Esasları Aralık 2012