PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

Transkript

1 PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ NİSAN 2015 Hazine ve Türev Ürünler

2 PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ Pay Senedi Vadeli İşlem Sözleşmeleri,belirli bir vadede önceden belirlenen fiyat ve miktarda pay senedini alma veya satma yükümlülüğü veren ve bir borsada işlem gören sözleşmelerdir. Yatırımcıların kar ve zararları ilgili pay senedinin vadeli fiyatının hareketleri sonucu oluşur. Pay Senedi Vadeli İşlem Sözleşmelerini kullanarak ; Doğrudan ve düşük maliyetle pay senetlerine yatırım yapabilir,fiyatların düşeceği beklentisinde, ters yönde pozisyonu daha hızlı ve düşük maliyet ile alabilirsiniz. 2

3 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşleme Açık Pay Vadeli İşlem Sözleşmelerine Konu Paylar ve Teminat Tutarları AKBNK 105 EREGL 55 GARAN 115 ISCTR 80 SAHOL 120 TCELL 165 THYAO 110 TUPRS 640 VAKBN 70 YKBNK 65 Sözleşmenin türü F = Future Sözleşme Kodları F_GARAN0615S0 Dayanak varlık kodu Vade tarihi Sıra no S: Standart N: Standart olmayan Sadece futures sözleşmelerde işlem yapıldığında yukarıdaki kontrat bazlı listede görülen rakamlar 1 kontrat için hesaplanacak başlangıç teminatı olarak alınabilir. Bu teminat tutarları Takasbank tarafından yapılan değişikliklere paralel farklılık gösterecektir. 3

4 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri Dayanak Varlıklar: Borsa İstanbul Pay Piyasası nda işlem gören ve Borsa tarafından belirlenen kriterlere göre dayanak varlık olarak seçilen pay senetleridir. Sözlesme Büyüklügü: Pay vadeli islem için sözlesme büyüklügü 100 adet payı temsil eder. Örnegin; GARAN üzerine yazılı bir pay vadeli sözlesmesi aldıgınızda, 100 adet GARAN hissesi içeren bir sözlesme almıs olursunuz. Uzlasma Sekli: Pay vadeli islem sözlesmelerinin uzlasma yöntemi olarak fiziki teslimat uygulanır. Günlük uzlaşma fiyatı: İslem günü sonunda açık pozisyonların yeniden degerlenmesinde ve hesapların güncellenmesinde (mark to market) esas alınan fiyattır. Aşağıdaki şekilde hesaplanır ve en yakın fiyat adımına yuvarlanır: a) Seans sona ermeden önceki son 10 dakika içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin miktar ağırlıklı ortalama fiyatı günlük uzlaşma fiyatı olarak belirlenir. b) Eğer son 10 dakika içerisinde 10 dan az işlem yapıldıysa, seans içerisinde geriye dönük olarak bulunan son 10 işlemin miktar ağırlıklı ortalama fiyatı alınır. c) Seans içerisinde 10 dan az işlem yapıldıysa, seans içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin miktar ağırlıklı ortalama fiyatı alınır. d) Seans içerisinde hiç işlem yapılmamışsa, bir önceki günün uzlaşma fiyatı günlük uzlaşma fiyatı olarak belirlenir. 4

5 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri Vade sonu uzlaşma fiyatı: Dayanak varlık olarak kabul edilen her payın son işlem gününde spot piyasada ikinci seans sonundaki kapanış seansında oluşan kapanış fiyatı, vade sonu uzlaşma fiyatı olarak kabul edilir. Vade Ayları: Piyasada aynı anda, Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık aylarından içinde bulunulan aya en yakın iki vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Bu iki vade ayından biri Aralık değilse, Aralık vade ayı ayrıca işleme açılır. Takas süresi: Takas, vade sonunda fiziki teslimat için T+3, diğer işlemlerde ise T+1 olarak uygulanır. Diğer işlemler için zararlar hesaplardan T günü sonunda tahsil edilirken, kârlar ise hesaplara T+1 günü aktarılır. Sözleşmenin Vadesi ve Son İşlem Günü: Pay vadeli işlem sözleşmelerinde vade ve son işlem günü her vade ayının son iş günü olur. Fiyat Kotasyonu ve Minimum Fiyat Adımı: Sözlesmelerin fiyatları, virgülden sonra iki basamak olacak sekilde sisteme girilir ve bir defada gerçeklesebilecek en küçük fiyat adımı 0,01 dir. Asgari fiyat adımının degeri standart sözlesmelerde 1 TL ye karsılık gelmektedir. Baz Fiyat ve Günlük Fiyat Değişim Limiti: Baz fiyat, vadeli işlem sözleşmenin işleme açıldığı gün Uzlaşma Fiyatı Komitesi tarafından belirlenir, diğer işlem günleri için ise bir önceki günün uzlaşma fiyatıdır. Günlük fiyat değişim limiti, her bir sözleşme için belirlenen baz fiyatın ±%20 sidir. 5

6 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşlem Örneği GARAN hisse senedi fiyatında YÜKSELİŞ beklenen durumda: Nakit portföy Vade Alınacak pozisyon 11,500 TL Nisan Uzun GARAN fiyatı 9.00 GARAN vadeli fiyatı 9.05 GARAN teminatı 115 TL sözleşme büyüklüğü 100 hisse TL nakit portföy ile 11500/115=100 kontrat GARAN vadeli işlem sözleşmesi işlemi yapılabilmektedir. Bu durumda 100x100=10000 lot GARAN alınmış gibi bir pozisyon alınmış olur. Gün sonu uzlaşma fiyatları kar/zarar teminat durumu , ( )x100x100=1000 TL 12, ( )x100x100=-500 TL 11, ( )x100x100=100 TL 11, ( )x100x100=-700 TL 10, Pozisyon vade sonuna kadar açık bırakılırsa, vade sonu uzlaşma fiyatı x kontrat sayısı x 100 kadar TL eksiye geçilir ve karşılığında hesaba kontrat sayısı x 100 adet GARAN hisse senedi gelir. 6

7 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşlem Örneği VİOP - Spot İşlem Karşılaştırması Kar Örneği Pozisyon Detayı Spot Piyasa VİOP Nakit Portföy 11,500 TL 11,500 TL İşlem Fiyatı Hisse Adedi / 9 = 1277 lot 100x100=10,000 lot İşlem Hacmi 1277x9=11493 TL 10,000x9.05=90500 TL Ödenen Komisyon 11,493x0.0002=2.30 TL 90,500x0.0004=36.20 TL Pozisyon kapanış fiyatı Ödenen Komisyon 2.32 TL TL Kar ( )x1277= TL ( )x100x100=300 TL Net Kar = TL = TL Portföy getirisi (%) 0.85% 1.98% 7

8 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşlem Örneği VİOP - Spot İşlem Karşılaştırması Zarar Örneği Pozisyon Detayı Spot Piyasa VİOP Nakit Portföy 11,500 TL 11,500 TL İşlem Fiyatı Hisse Adedi 11,500 / 9 = 1,277 lot 100x100=10,000 lot İşlem Hacmi 1277x9=11493 TL 10,000x9.05=90,500 TL Ödenen Komisyon 11493x0.0002=2.30 TL 90,500x0.0004=36.20 TL Pozisyon kapanış fiyatı Ödenen Komisyon 2.28 TL TL Kar ( )x1277= TL ( )x100x100=-1,300 TL Net Kar = TL -1, = 1, TL Portföy getirisi (%) -0.93% % 8

9 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşlem Örneği ISCTR hisse senedi fiyatında DÜŞÜŞ beklenen durumda: Nakit portföy Vade Alınacak pozisyon 8,000 TL Nisan Kısa ISCTR fiyatı 6.00 ISCTR vadeli fiyatı 6.10 ISCTR teminatı 80 TL sözleşme büyüklüğü 100 hisse 8000 TL nakit portföy ile 8000/80=100 kontrat ISCTR vadeli işlem sözleşmesi işlemi yapılabilmektedir. Bu durumda 100x100=10000 lot ISCTR satılmış gibi bir pozisyon alınmış olur. Gün sonu uzlaşma fiyatları kar/zarar teminat durumu 6.12 ( )x100x100=-200 TL 7, , ( )x100x100=500 TL 8, ( )x100x100=-500 TL 7, ( )x100x100=300 TL 8, Pozisyon vade sonuna kadar açık bırakılırsa, vade sonu uzlaşma fiyatı x kontrat sayısı x 100 kadar TL artıya geçilir ve karşılığında hesaptan kontrat sayısı x 100 adet ISCTR hisse senedi talep edilir. 9

10 Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri İşlem Örneği VİOP - Spot İşlem Karşılaştırması Pozisyon Detayı Spot Piyasa VİOP Nakit Portföy 8,000 TL 8,000 TL İşlem Fiyatı Hisse Adedi 8000 / 6.05 = 1322 lot 100x100=10000 lot İşlem Hacmi 1322x6.05=7998 TL 10000x6.10=61000 TL Ödenen Komisyon 7998x0.0002=1.60 TL 61000x0.0004=24.40 TL Pozisyon kapanış fiyatı Ödenen Komisyon 1.63 TL TL Kar ( )x1322= TL ( )x100x100=500 TL Net Kar = TL = TL Portföy getirisi (%) 1.61% 5.64% 10

11 Teşekkürler...