TMMOB COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ 2011 31 Ekim - 04 Kasım 2011, Antalya 3 BOYUTLU TURİZM REHBERİ: HAMAMÖNÜ ÖRNEĞİ Eylem Kaya 1, M. Erkan Uçaner 2, Sinem Gökyokuş 3, Murat Tüzgel 4 1 Altındağ Belediyesi, Bilgi İşlem Merkezi, Altındağ, Ankara, ekaya@altindag.bel.tr 2 Altındağ Belediyesi, Bilgi İşlem Merkezi, Altındağ, Ankara, eucaner@altindag.bel.tr 3 Altındağ Belediyesi, Bilgi İşlem Merkezi, Altındağ, Ankara, sgokyokus@altindag.bel.tr 4 Altındağ Belediyesi, Bilgi İşlem Merkezi, Altındağ, Ankara, murat@altindag.bel.tr ÖZET Son yıllardaki teknolojik gelişmelere paralel olarak Coğrafi Bilgi Sistemleri de gelişmekte, çeşitli teknolojilerle entegre olmakta ve yeni boyutlar kazanmaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri yerel yönetimlerden bakanlıklara, tarımdan turizme birçok alanda çeşitli konularda kullanılmaktadır. Yerel yönetimlerde Coğrafi bilgi Sistemleri, daha iyi hizmet sunmakta, karar destek mekanizmalarında, vergilendirme, planlama, alt-üst yapı çalışmalarında ve belediyenin görev alanına giren her türlü konuda yardımcı olmak için kullanmaktadır. Gelişen teknoloji Coğrafi Bilgi Sistemi temelli çalışmalarda 3 boyut kullanımını artırmıştır. Günümüzde son kullanıcılar internet bağlantılı orta seviyedeki donanımlarla 3 boyutlu kent rehberlerine rahatlıkla ulaşabilmekte, bir bölgeyi, araziyi, şehri yakından inceleme şansına sahip olmaktadır. Anahtar Sözcükler: Kent Bilgi Sistemi, 3B, Yerel yönetimler, Turizm, Destinasyon ABSTRACT USE OF GEOGRAPHICAL INFORMATION SYSTEMS IN MUNICIPALITY With recent technological developments, Geographic Information Systems are developing, integrating various technologies and gaining new dimensions. Geographic Information Systems are used by local governments to ministries, various topics in many fields from agriculture to tourism. Geographic Information Systems in local governments are used in providing a better service, decisionsupport mechanisms, taxation, planning, sub-and superstructure work on any subject. Using of 3rd dimension in Geographic Information System-based studies are increased with the developing technology. Nowadays end users with internet connection and mid-level hardware can easily reach 3-dimensional city guides and they are able to closely examine any region, land or city. Keywords: Urban Information System, 3D, Local Government, Tourism, Destinations 1. GİRİŞ Türkiye geçmişten günümüze uzanan birçok tarihi esere sahip ülkelerden biridir. Altındağ daki tarihi yapılar ve anıtlar Ankara nın kent kimliğinin en önemli unsurlarıdır. Ankara nın ilk yerleşim yerlerinden olan Altındağ ilçesinde birçok önemli tarihi ve kültürel varlıkların bulunması sebebiyle de 3 Boyutlu Kent Rehberi turistik amaçlı kullanıma açılacaktır. Hamamönünde tamamlanan ve 2011 yılının Avrupalı Seçkin Turist Destinasyonu seçilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu tarafından ödüle layık görülen Hamamönü Kentsel Tasarım ve Sağlıklaştırma Destinasyonu projesi ile Hamamönü, eski tarihi önemine tekrar kavuşmuştur. 3 Boyutlu Kent Rehberinde tüm bu tarihi ve kültürel detaylara yer verilmiştir. Bu kapsamda, Hamamönünde yer alan Mehmet Akif Ersoy Anıtı ve Müzesi, Taceddin Dergahı, Tarihi Konaklar ve yapıların 3 Boyutlu modelleri oluşturulmuştur. Hamamönünde bulunan 4 Camii, 3 Konak, 2 El Ürünleri Pazarı, Sanat Sokağı ve Kültür Sanat Evi nin 3 boyutlu modellemeleri yapılmıştır ( URL 1). 2. KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASI VE ÖNEMİ Tarihi M.Ö 4000 lere kadar uzanan Ankara, Cumhuriyet in kurulmasıyla başkent olmuş ve sahip olduğu manevi coğrafyanın üzerine inşa edilerek bugünkü görünümüne ulaşmıştır. Ankara yı Ankara yapan tüm değerler Altındağ da bulunmaktadır. Altındağ ın (Eski Ankara nın) bilinen tarihi paleolitik çağlara kadar uzanmaktadır. Ancak en aydınlatıcı bulgular Hititler den öteye gitmemektedir. Tarihi eser ve alanları koruma ve o alanlara ait ilk verileri toplama gerekli plan ve çalışmaları organize etmeyi amaçlamaktadır. Kültürel mirası korumanın amacı bölgenin tarihini yok olmaktan kurtarmak ve günümüz şartlarıyla bütünleştirmektir. Buna karşılık tarihi bir kentin özelliklerini kaybetmeden koruyabilmek, disiplinli çalışmak, iyi örgütlenmek ve maddi kaynak gerektirir ( URL 2).
3 Boyutlu Turizm Rehberi: Hamamönü Örneği 3. UYGULAMALAR Hamamönünde yer alan Mehmet Akif Ersoy Anıtı ve Müzesi, Taceddin Dergahı, Tarihi Konaklar ve yapıların 3 Boyutlu modelleri oluşturulmuştur. 3 boyutu oluşturulacak olan modeller öncelikle autocad ortamında plan üzerinden bina, pencere, kapı ve bahçe sınırı çizgileri alınıp ve DWG olarak kaydedilip, Sketchup ta düzenlenmiştir. Sketchup ta düzenlenirken hem autocad çiziminden hem de fotoğraflarından yararlanılmıştır. Modelleri hazırlanan yapılara ilişkin görsel ve sözel bilgilerin de toplanması sonucunda turizm rehberi kullanıma açılacaktır. Spaceyes 3D ile web üzerinden erişilebilen bir 3D rehber hazırlama çalışmaları devam etmektedir. Bu çalışma albis3d.altindag.bel.tr/projeler/hamamonu.html adresinde test yayındadır. Resim 1: Hamamönü Meydan Resim 2: Hamamönü Meydanının Kaplama Yapılmış Hali
Kaya vd. 3.1 Hacı Musa Camii 1427 yılında Şerafeddinzade Hacı Musa tarafından yaptırılmıştır. Son Ahi devri eserlerinden olan caminin ahşap süslemeleri ve kapısı oldukça önemlidir. Camii 17. ve 18. yüzyıllarda önemli onarımlardan geçmiştir. Mevcut kitabeden 1923 yılında evkaf idaresi tarafından onarıldığı anlaşılmaktadır (URL 3). Resim 3: Hacı Musa Cami sinin Autocad kaydının sonucunda elde edilen çizimi ve kaplama yapılmış hali 3.2 Taceddin (Sultan) Dergahı Taceddin Camii Kanuni Sultan Süleyman tarafından Hacı Bayram Veli nin kurduğu Bayramiye tarikatının bir kolu olan Celvetiler için yaptırılmıştır. Adını bahçesinde kabri bulunan Taceddin Sultan dan aldığı söylenmektedir. 1826 da tamir edilmiş ve Sultan Abdülmecit tarafından ilaveler yapılarak türbe dergah evi çeşme hazire ve camiden oluşan bir külliye haline getirilmiştir. Mehmet Akif Ersoy milli mücadele yıllarında milletvekili olarak Ankara ya geldiğinde bu dergahta kalmış ve İstiklal Marşını bu evin duvarlarına yazdığı söylenmektedir. Dergahın bulunduğu sokak, sonradan Mehmet Akif Sokağı adını almıştır. Restore edilen yapı, bugün Mehmet Akif Ersoy Müzesi olarak hizmet vermektedir (URL 3).
3 Boyutlu Turizm Rehberi: Hamamönü Örneği Resim 4: Taceddin (Sultan) Camii nin Kaplama Yapılmış Hali Resim 5: Tacettin Sultan Camii ye, dergah evinin eklenmiş hali
Kaya vd. Resim 6: 3 Boyutlu Kent Rehberinde Tacettin Sultan Camii 3.3 Sanat Sokağı Altındağ Belediyesi ve Hacettepe Üniversitesi arasında imzalanan protokol uyarınca Hamamönünde inşa edilen Sanat Sokağı, Sanat Merkezi olarak kullanılmak üzere restore edilen geleneksel Ankara Evlerinden oluşmaktadır. Sanat Sokağında bulunan 22 tarihi Ankara evi aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. Proje 5 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmıştır. Dört ayrı cephesi bulunan sanat sokağını 4 ayrı sokak çevrelemektedir. Kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel el sanatları ile uğraşan sanatçılara tahsis edilen konaklar Ankara ya yepyeni bir soluk getirmektedir (URL 3).
3 Boyutlu Turizm Rehberi: Hamamönü Örneği 4. SONUÇ Resim 7: Sanat Sokağı nın Kaplama Yapılmış Hali Günümüzde tarihi ve kültürel yapıların korunması insanlık tarihi için önemli konulardan birisidir. Bunların korunması ve restore edilebilmeleri için çalışmaların yapılması ve sayısal bir kültürel miras arşivinin oluşturulması gerekmektedir. Hamamönünde daha önce böyle bir çalışma gerçekleştirilmemiştir. Son yıllarda yapılan destinasyon çalışmaları ile eski önemine kavuşan Hamamönü, birçok yerli ve yabancı turisti ağırlamaktadır. Genelde Altındağ, özelde de Hamamönü nün birçok tarihi yapıyı bünyesinde bulundurması sebebiyle yerli ve yabancı turistlere hitap eden 3 Boyutlu Kent Rehberi uygulaması planlanmıştır. Uygulamanın Web Tabanlı Kent Rehberi haline dönüştürülmesi, CBS nin bir alanda daha karşımıza çıktığını göstermektedir. Elde edilen verilerin, tasarlanan WEB tabanlı Kent rehberi uygulaması ile internet üzerinden sunulması amaçlanmaktadır. Yapıları ve 3D modelleri inceleyip bilgilerine ve detaylarına http://albis3d.altindag.bel.tr/projeler/hamamonu.html adresinden ulaşılmaktadır. KAYNAKLAR Deniz Arca, Çağlar Bayık, Hayrettin Acar, Mehmet Alkan, Dursun Zafer Şeker, (2011) Safranbolu Tarihi Kenti Örneğinde Dökümantasyon Çalışmalarında Fotogrametri ve CBS nin Birlikte Kullanımı 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı ANKARA. URL 2, Altındağ Belediyesi, Tarihçesi http://www.altindag.bel.tr/menu.asp?kategori=ilce_tarihce URL 3, Hamamönü web sitesi, http://www.hamamonu.com.tr/