Sirküler no: 067 İstanbul, 2 Ağustos 2010 Konu: 6009 Sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanunu nun özel usulsüzlük cezalarına ilişkin hükümlerinde değişiklikler yapıldı. Özet: 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 1 Ağustos 2010 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanun ile Vergi Usul Kanunu nun özel usulsüzlük cezalarının yer aldığı 353 ve mükerrer 355. maddelerinde yapılan değişikliklere aşağıda yer verilmektedir. - Kanun un 12. maddesi ile tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayan mükelleflere bir takvim yılı içinde kesilebilecek özel usulsüzlük cezasına 770.000 TL lik bir üst sınır getirilmektedir. - Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 5. fıkrasında, elektronik ortamda beyanname verilmesi zorunluluğuna uyulmaması halinde kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezasının, beyannamenin kanuni süresinin sonundan başlayarak elektronik ortamda 15 gün içinde verilmesi halinde 1/4 oranında, bu sürenin dolmasını takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise 1/2 oranında uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Kuzey YMM A.Ş. Büyükdere Cad. Beytem Plaza No: 22 34381 Şişli İstanbul - Turkey Tel: +90 (212) 315 30 00 Fax: +90 (212) 234 10 67 www.vergidegundem.com www.ey.com 6009 Sayılı Kanun un 12. maddesi ile yukarıdaki süreler 15 günden 30 güne çıkarılmakta, 1/4 oranı 1/10, 1/2 oranı ise 1/5 olarak değiştirilmektedir. - Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 6. fıkrasında, elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak, süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilmeyeceği, 10 günlük süreyi takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise özel usulsüzlük cezasının 1/2 oranında uygulanacağı hükmü yer almaktadır. 6009 Sayılı Kanun un 12. maddesi ile yukarıda yer verilen 1/2 oranı, 1/5 olarak değiştirilmektedir. - Vergi Usul Kanunu nun 353. maddesinin 8. fıkrasında belge basımı ile ilgili bildirim görevini tamamen veya kısmen yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine özel usulsüzlük cezası kesileceği hüküm altına alınmıştır. 6009 Sayılı Kanun un 11. maddesi ile belge basımı ile ilgili bildirim görevini tamamen veya kısmen yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine bir takvim yılında kesilebilecek özel usulsüzlük cezası tutarı için üst sınır (114.000 TL) getirilmektedir. Yukarıda yer verilen değişiklikler 6009 Sayılı Kanun un Resmi Gazete de yayımlandığı tarih itibariyle (1 Ağustos 2010) yürürlüğe girmiştir. 6009 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 1 Ağustos 2010 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sözü geçen Kanun da Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları, Gider Vergileri Kanunu, Vergi Usul Kanunu, Damga Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanunu ile diğer birçok Kanun la ilgili yeni düzenlemeler yer almaktadır. Bu dokümanda yer alan açıklamalarımız, konuya ilişkin genel bilgiler içermektedir. Ernst & Young ve Kuzey YMM A.Ş. ye, işbu dokümanın içeriğinden kaynaklanan veya içeriğine ilişkin olarak ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.
- 2 - Bu sirkülerimizde 6009 Sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanunu nun özel usulsüzlük cezalarının yer aldığı 353 ve mükerrer 355. maddelerinde yapılan değişiklikler hakkında açıklamalar yapılacaktır. A. VUK mükerrer 355. madde kapsamındaki özel usulsüzlük cezaları Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinde, bilgi vermekten çekinenler ile 256, 257 ve mükerrer 257. madde hükmüne uymayanlara kesilecek özel usulsüzlük cezalarına yer verilmektedir. Kısaca, Vergi Usul Kanunu nun 256. maddesinde defter, belge ve diğer kayıtların ibraz mecburiyeti, 257. maddede ise işyerinde yapılacak vergi incelemelerinde inceleme elemanına çalışma yeri gösterme, izahat verme yükümlülüğü gibi diğer ödevler sayılmaktadır. Mükerrer 257. madde ise Maliye Bakanlığı na çeşitli konularda düzenleme yapma yetkisi veren bir maddedir. Bu madde uyarınca Maliye Bakanlığı özetle; - Mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, - Tutulmakta olan yada tutulması veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye, - Bu defter ve belgelere tasdik, muhafaza ve ibraz zorunluluğu getirmeye veya kaldırmaya, - Mükelleflere muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri zorunluluğunu getirmeye, - Vergi beyannameleri ve bildirimlerin, şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak suretiyle internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında verilmesi hususunda izin vermeye veya zorunluluk getirmeye, - Vergi kanunlarının uygulanmasıyla ilgili olarak levha kullandırma ve asma zorunluluğu getirmeye ve kaldırmaya, yetkili kılınmıştır. Bakanlık yukarıda yer verilen yetkilerin büyük bir kısmını çeşitli tarihlerde yayınlamış olduğu tebliğlerle kullanmıştır. 1. Tahsilat ve ödemelerin bankadan yapılma zorunluluğuna uymayanlara kesilecek özel usulsüzlük cezaları Maliye Bakanlığı na, Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 257. maddesinin 2. fıkrası ile mükelleflere, muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğu getirme yetkisi verilmiştir. Maliye Bakanlığı da bu yetkisini kullanarak 320 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile uygulamanın esaslarını belirlemiştir. Daha sonra 323, 324 ve 332 sıra numaralı tebliğlerle uygulamada bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu tebliğlerde belirtilen esaslar çerçevesinde mükelleflerin ticari işlemleri ile nihai tüketicilerden mal veya hizmet bedeli olarak yapacakları 8.000 TL yi aşan tahsilat ve ödemelerini banka, özel finans kurumları veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü aracılığıyla yapmaları gerekmektedir. Diğer taraftan 268 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile de, konutlarda, her bir konut için aylık 500 TL ve üzerinde kira geliri elde edenler, işyerlerinde ise işyerini kiraya verenler ile kiracıların kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerini, 1 Kasım 2008 tarihinden itibaren banka veya PTT Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğu getirilmiştir.
- 3 - Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 4. fıkrasında ise tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayan mükelleflere kesilecek özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm yer almaktadır. Buna göre söz konusu zorunluluğa uymayan mükelleflerden her birine, her bir işlem için bu maddeye göre uygulanan cezalardan (birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı için 1.000 TL, ikinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler için 500 TL ve bunlar dışında kalanlar için 250 TL) az olmamak üzere, işleme konu tutarın % 5'i nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilmektedir. 6009 Sayılı Kanun un 12. maddesi ile VUK un mükerrer 355. maddesinin yukarıda yer verilen 4. fıkrasının sonuna bir cümle eklenerek, bu fıkra kapsamında kesilecek özel usulsüzlük cezasına takvim yılı bazında üst sınır getirilmektedir. Buna göre tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayan mükelleflere bir takvim yılı içinde kesilebilecek özel usulsüzlük cezasının toplamı 770.000 TL yi geçemeyecektir. Bu hüküm yasanın Resmi Gazete de yayımlandığı tarih itibariyle (1 Ağustos 2010) yürürlüğe girmiştir. Yukarıdaki hüküm kapsamında söz konusu zorunluluğa uymayan mükelleflere kesilecek ceza konusunda yıllık bir üst sınır belirlenmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak gayrimenkullere ilişkin kira bedelinin ödenmesi veya tahsil edilmesi işlemlerinin (konutlar için aylık 500 TL den fazla) bankadan yapılmaması durumunda, ödenecek özel usulsüzlük cezası düşünüldüğünde, Kanun ile getirilen üst sınır uygulamasının olumlu olmakla beraber, esas çarpıklığı giderici nitelikte olmadığı görülecektir. Bu ceza uygulamasında gelirin beyan edilmiş olup olmamasının da herhangi bir önemi bulunmamaktadır. 2. Beyanname, bildirim ve formların elektronik ortamda verilme zorunluluğuna uymayanlara kesilecek özel usulsüzlük cezaları Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 1. fıkrasında, elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen beyanname, bildirim ve formlarla ilgili olarak, bu zorunluluğa uyulmaması durumunda kesilecek olan özel usulsüzlük cezalarına yer verilmiştir. Buna göre söz konusu zorunluluğa uymayan mükelleflere 2010 yılında aşağıdaki tutarlarda özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.000 TL, İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında 500 TL, Yukarıdaki bentlerde yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında 250 TL. Mükerrer 355. maddenin 5. ve 6. fıkralarında ise yasal süresi geçtikten belli bir süreye kadar elektronik olarak verilen beyannameler ile yine yasal süresi geçtikten sonra belli bir süre içerisinde düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formlar için uygulanacak ceza indirimlerine yer verilmektedir. a. Elektronik ortamda beyanname verilme zorunluluğuna uyulmaması Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 5. fıkrasında, elektronik ortamda beyanname verilmesi zorunluluğuna uyulmaması halinde kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezasının, beyannamenin kanuni süresinin sonundan başlayarak elektronik ortamda 15 gün içinde verilmesi halinde 1/4 oranında, bu sürenin dolmasını takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise 1/2 oranında uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
- 4-6009 Sayılı Kanun ile bu fiiller için öngörülen özel usulsüzlük cezalarının işlenen fiillerin ağırlığı ile orantılı olacak şekilde yeniden belirlendiği ve cezalarda indirim yapılan sürelerin yükseltildiği görülmektedir. Buna göre Kanun un 12. maddesi uyarınca yukarıda yer verilen 15 günlük süreler 30 güne çıkarılmakta, 1/4 oranı 1/10, 1/2 oranı ise 1/5 olarak değiştirilmektedir. Kanun da bu sürelerin aşılması durumunda kesilecek özel usulsüzlük cezalarına ilişkin ise herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır. Buna göre elektronik ortamda beyanname verilmesi zorunluluğuna uymayan, sermaye şirketlerinin de dahil olduğu birinci sınıf tüccarlara kesilecek özel usulsüzlük cezası; Beyannamenin kanuni süresinin sonundan başlayarak elektronik ortamda 30 gün içinde verilmesi halinde 1/10 oranında (100 TL), Bu sürenin dolmasını takip eden 30 gün içinde elektronik ortamda verilmesi halinde 1/5 oranında (200 TL), Kanuni sürenin sonundan başlayarak 60 günlük sürenin aşılmasından sonra elektronik ortamda verilmesi halinde 1/1 oranında (1.000 TL) olacaktır. Bu hüküm yasanın Resmi Gazete de yayımlandığı tarih itibariyle (1 Ağustos 2010) yürürlüğe girmiştir. b. Düzeltme amacıyla verilen bildirim, form ve beyannamelerde ceza uygulaması Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 6. fıkrasında, elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak, süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilmeyeceği, 10 günlük süreyi takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise özel usulsüzlük cezasının 1/2 oranında uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Bu süreden de sonra düzeltme amacıyla verilecek olan bildirim ve formlar için yukarıdaki tabloda yer alan cezalar kesilecektir. 6009 Sayılı Kanun un 12. maddesi ile yukarıda yer verilen 1/2 oranı, 1/5 olarak değiştirilmektedir. Kanun yukarıda belirtilen 10 ve 15 günlük sürelerin aşılması durumunda kesilecek özel usulsüzlük cezalarına ilişkin ise herhangi bir değişiklik içermemektedir. Ayrıca elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak, süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezasının kesilmeyeceğine ilişkin hükümde de bir değişiklik söz konusu olmayacaktır. Buna göre Kanun uyarınca elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin düzeltmelerin, sermaye şirketlerinin de dahil olduğu birinci sınıf tüccarlar tarafından; Belirlenen sürenin sonundan itibaren 10 gün içerisinde verilmesi halinde ceza kesilmeyecek, 10 günlük süreyi takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde 1/5 oranında (200 TL), Kanuni sürenin sonundan başlayarak 25 günlük sürenin aşılmasından sonra verilmesi halinde 1/1 oranında (1.000 TL) özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
- 5 - Bu hüküm de yasanın Resmi Gazete de yayımlandığı tarih itibariyle (1 Ağustos 2010) yürürlüğe girmiştir. Yukarıdaki açıklamalarımızdan da anlaşılacağı üzere, Vergi Usul Kanunu nun mükerrer 355. maddesinin 6. fıkrasında sadece, elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim ve formalara ilişkin olarak, süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formlar hakkındaki ceza uygulamasına yer verilmektedir. Madde metninde düzeltme amacıyla verilen beyannamelerle ilgili bir hüküm yer almadığından, süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen beyannameler için mükerrer 355. madde kapsamında özel usulsüzlük cezası kesilmeyecektir. Başka bir deyişle yasal süresi içinde elektronik olarak verilen beyannamelerle ilgili olarak, daha sonraki bir tarihte düzeltme amacıyla beyanname verilmesi durumunda bu ceza uygulanmayacaktır. B. Matbaa işletmecilerine kesilecek özel usulsüzlük cezası Vergi Usul Kanunu nun 353. maddesinde, fatura ve fatura yerine geçen belgelerin düzenlenmemesi veya alınmaması, vergi levhası asılmaması, tek düzen hesap planına uyulmaması, işlemlerde vergi kimlik numarası kullanılmaması gibi fiiller dolayısıyla kesilecek özel usulsüzlük cezalarına yer verilmektedir. Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri Tarafından Kullanılan Belgelerin Basım ve Dağıtımı Hakkında Yönetmelik uyarınca anlaşmalı matbaa işletmecileri basım ve dağıtımını yaptıkları belgeleri bir form ile Bakanlığa göndermek zorundadırlar. Vergi Usul Kanunu nun 353. maddesinin 8. fıkrasında belge basımı ile ilgili bildirim görevini tamamen veya kısmen yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine özel usulsüzlük cezası kesileceği hüküm altına alınmıştır. Bu ceza 2010 yılında 570 TL olarak uygulanmaktadır. 6009 Sayılı Kanun un 11. maddesi ile belge basımı ile ilgili bildirim görevini tamamen veya kısmen yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine bir takvim yılında kesilebilecek özel usulsüzlük cezası tutarı için üst sınır getirilmiştir. Buna göre söz konusu bildirim görevini yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine bir takvim yılı içerisinde kesilebilecek özel usulsüzlük cezasının toplam tutarı 114.000 TL yi geçemeyecektir. Bu hüküm yasanın Resmi Gazete de yayımlandığı tarih itibariyle (1 Ağustos 2010) yürürlüğe girmiştir. Saygılarımızla. Kuzey Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş. Mustafa Çamlıca Sirküler içeriği hakkında ek bilgi gerektiğinde (212) 368 55 09 numaralı telefondan M. Fatih Köprü (fatih.kopru@tr.ey.com) ile temasa geçmenizi rica ederiz. Yukarıda yer verilen açıklamalarımız, konuya ilişkin genel bilgiler içermektedir. Ernst & Young ve Kuzey YMM A.Ş. ye, işbu dokümanın içeriğinden kaynaklanan veya içeriğine ilişkin olarak ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz.