APAK YÖNETMEL Y NETMELİĞİ KAPSAMINDA BELEDİYELER YELERİN N YÜKÜML Y MLÜLÜKLER KLERİ VE İSTANBUL BÜYÜKŞEH B EHİR R BELEDİYES YESİNİN ÇALI ALIŞMALARI 2007 İstanbul Topkapı Eresin Barcelo Otel 1
Atık k Pil ve Akümülat latör r Nedir? Yönetmeliğe göre; Yeniden kullanılabilecek durumda olmayan, evsel atıklardan ayrı olarak toplanması, taşınması, bertaraf edilmesi gereken kullanılmış pil ve akümülatörleri, ifade eder. 2
Atık k Pil ve Akümülat latörlerin Kontrolü Yönetmeliği 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin in Kapsamı, Pil ve akümülatör ürünlerinin etiketlenmesi ve işaretlenmesi, üretilmesinde zararlı madde miktarının azaltılması, kullanıldıktan sonra atıklarının evsel ve diğer atıklardan ayrı olarak toplanması, taşınması, bertarafı ile ithalat, transit geçiş ve ihracatına ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak sorumlulukları düzenler. 3
Türkiye de Durum Yönetmeliğe göre ; Pil üreticileri, bir önceki yıl piyasaya sürdükleri miktarları hesaba katarak atık haline gelen I. grup pilleri yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ilk yıl % 15, ikinci yıl % 25, üçüncü yıl % 30, dördüncü yıl % 35, beşinci yıl % 40 ve devamı yıllarda ise Ban belirleyeceği oranlarda toplamak veya toplatmak ve bertaraf etmek, bu işlemleri Bakanlığa belgelemekle yükümlüdür. I. Grup Pil: Nikel kadmiyum ve civa oksit piller hariç olmak üzere diğer pilleri, 4
Belediyelerin Görev G ve Yetkileri Madde 8-8 Belediyeler, Büyükşehir statüsündeki yerlerde Büyükşehir Belediyeleri; a) Atık pil ve akümülatörlerin belediye katı atık düzenli depolama alanlarında evsel atıklarla birlikte bertarafına izin vermemekle, Atık k Pil ve Akümülat latörlerin Kontrolü Yönetmeliği 5
Belediyelerin Görev G ve Yetkileri Madde 8-8 b) Kuruluş ve işletme giderleri pil üreticileri tarafından karşılanacak geçirimsizlik koşulları sağlanmış, nemden ari ve meteorolojik şartlardan korunmuş atık pil depolama alanlarının kurulması için katı atık düzenli depolama alanlarında ücretsiz olarak yer tahsis etmekle, c) Üreticilerin şehrin muhtelif yerlerinde yapacakları atık pil ve akümülatör toplama işlemlerine yardımcı olmak ve işbirliği yapmakla, Atık k Pil ve Akümülat latörlerin Kontrolü Yönetmeliği 6
Belediyelerin Görev G ve Yetkileri Madde 8-8 d) Okullar, halk eğitim merkezleri, mahalle muhtarlıkları, eğlence yerleri ve halka açık merkezlerde pilleri ayrı toplama ile ilgili üreticilerin sorumluluğu ve programı dahilinde gerektiğinde üretici ile işbirliği yaparak pilleri ücretsiz olarak ayrı toplamakla, halkı bilgilendirmekle, eğitim programları düzenlemekle, e) Belediye sınırları içinde bulunan atık pil ve akümülatör bertaraf tesislerini ve taşıma firmalarını denetlemekle, görevli ve yetkilidir. Atık k Pil ve Akümülat latörlerin Kontrolü Yönetmeliği 7
ÇALIŞMALARIMIZ 8
1) Atık Pillerin Toplanması, Taşınması ve Bertarafı Projesi Uygulama Protokolü 2) Atık Pillerin Ayrı Depolanması 3)İnternet Uygulamalarımız Atık Pil Toplama Noktaları Sorgusu 4)İstanbul İlköğretim Okullarında Eğitim Çalışmaları 5)İlçe ve İlk Kademe Belediyeleri Bilgilendirme Toplantıları 6) Atık Pillerin Bertarafı ve Geri Kazanılması Teknolojilerinin Geliştirilmesi Projesi (TÜBİTAK Kamu Kurumu Araştırma Projemiz) 7) Çevremizi Koruyalım, Atık Pilleri Ayrı Toplayalım El Broşürü 9
Atık k Pillerin Toplanması,, Taşı şınması ve Bertarafı Projesi Uygulama Protokolü Bu protokoller, 1)İstanbul Büyükşehir Belediye Baş, 2)İlçe/İlk Kademe Belediye Baş ve 3) Taşınabilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Derneği (TAP) * arasında imzalanır. * TAP, T.C. Çevre ve Orman Banın 08.01.2005 tarih ve 104/936 sayılı yazısı ile yetkilendirilmiştir. 10 1
İmzalanan Protokollerin Amacı, İlçelerdeki atık pillerin insan sağlığına ve çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesinin önlenmesi için evsel ve diğer atıklardan ayrı toplamak ve bertarafını yapmaktır. İmzalanan Protokoller ile İlçelere tahsis edilecek Atık Pil Toplama Kutularının adedi ve Proje Sorumluları da belirlenmiş olur. Atık k Pillerin Toplanması,, Taşı şınması ve Bertarafı Projesi Uygulama Protokolü 11
Protokol Kapsamında İlçelerde Atık k Pil Toplama Bidon ve Kutularının n Konulduğu u Merkezler - Kamu Kuruluşları - Konut Siteleri - Muhtarlıklar - Camiler -İlköğretim Okulları - Oteller - Liseler - Hastaneler - Alışveriş Merkezleri - Marketler Atık k Pillerin Toplanması,, Taşı şınması ve Bertarafı Projesi Uygulama Protokolü 12
PROTOKOL İMZALANAN İLÇE VE BELDELER 1 Silivri - Çanta 12 Beykoz 2 Gaziosmanpaşa 13 Büyükçekmece 3 Zeytinburnu 14 Kartal 4 Şişli 15 Fatih 5 Bakırköy 16 Küçükçekmece 6 Kağıthane 17 Maltepe 7 Beşiktaş 18 Sultanbeyli 8 Üsküdar 19 Kadıköy 9 Bahçelievler 20 Samandıra 10 Ümraniye 21 Silivri 11 Sarıyer 22 Güngören 13
Yerleştirilen Atık k Pil Toplama Kabı Sayılar larının İlçelere Göre Dağı ğılımı 800 800 700 600 500 400 300 200 100 610 560 500 520 460 400 390 350 260 302 300 300 250 250 200 100 100 30 Yerleştirilen Atık Pil Toplama Kaplarının Sayısı (Adet) 0 14 Gaziosmanpaşa Zeytinburnu Şişli Bakırköy Kağıthane Beşiktaş Üsküdar Bahçelievler Ümraniye Sarıyer Beykoz Büyükçekmece Kartal Fatih Küçükçekmece Maltepe Sultanbeyli Kadıköy Güngören İlçeler
Yerleştirilecek Atık k Pil Toplama Kabı Sayılar larının İlçe ve Beldelere Göre G Dağı ğılımı 80 Yerleştirilecek Atık Pil Toplama Kaplarının Sayısı (Adet) 70 60 50 40 30 20 10 0 76 70 40 25 Silivri Silivri - Çanta Samandıra Sultanbeyli 15 İlçe ve Beldeler
Toplanan Atık k Pil Miktarlarının İlçelere Göre G Dağı ğılımı 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 2006 2007 3400 2500 1580 1000 1000 800 680 700 90 180 212 150 80 Toplanan Atık Pil Miktarları (Kg) 0 16 Gaziosmanpaşa Beşiktaş Üsküdar Bahçelievler Ümraniye Sarıyer Kartal Fatih Kadıköy İlçeler
Yönetmelik Kapsamında Atık k Pillerin Toplanması Taşı şınması - Depolanması 17
Atık Piller, diğer atıklardan ayrı olarak kırmızı renkli ATIK PİL KUTULARINA atılmalıdır. (1.Adım) 18
Çevre Koruma ve Kontrol Daire Baş Çevre Koruma Müdü Biriktirilen bu Atık Piller geçici depolama alanlarında depolandıktan sonra ATIK PİL TAŞIMA ARAÇLARI ile toplanırlar. (2.Adım) 19
Nihai İşlem, Düzenli Depolama (3.Adım) Mevcut Durum, 2006 Yılında; yaklaşık 150 ton/yıl 2007 Yılında; yaklaşık 210 ton/yıl atık pil İstanbul İlçe Belediyelerinden toplanmıştır. 20
Atık Pillerin Ayrı Depolanması Tüm çağdaş ülkelerde piller ve akülerin ayrı toplanması ve özel şartlarda depolanması, üzerinde önemle durulması gereken bir noktadır. İstanbul genelinde toplanan atık pil ve aküler özel araçlar ile toplanarak, Düzenli Depolama Alanlarında inşa edilen sızdırmazlık özelliğine sahip beton havuzlara gömülerek bertaraf edilmektedir. Bu sayede çevreye zarar vermelerinin önüne geçilmektedir. 21 2
Atık Pillerin Ayrı Depolanması Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin Pil Üreticilerinin Yükümlülükleri başlıklı 9 uncu Maddesinin j bendinde; j) Belediyelerin katı atık düzenli depolama sahalarında atık pil depolama alanlarını kurmakla, bakım ve onarım giderlerini karşılamakla, yükümlüdür hükmü yer almaktadır. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyemizin; Kemerburgaz Odayeri ve Şile Kömürcüoda da Yönetmelik hükümlerinde belirtilen teknik şartlarca inşa edilmiş Atık Pil Depoları bulunmaktadır. 22
Atık Pillerin Ayrı Depolanması Atık Pil Depo Yerleri ve Kapasiteleri; Kemerburgaz - Odayeri 1 depo (2 Hazneden oluşan) 1 hazne hacmi: 150 ton Şile - Kömürcüoda 1 depo (2 Hazneden oluşan) 1 hazne hacmi: 150 ton Şu ana kadar Atık Pil Depolama Alanlarımızda; toplam 400 ton civarı atık pil depolanmıştır. 23
İnternet Uygulamalarımız Atık Pil Toplama Noktaları Sorgusu http://www.ibb.gov.tr/tr-tr/cevrekoruma/atikpil/atikpiltoplamanoktalari/ Protokoller kapsamında; İlçe ve Belde Belediyelerinin Atık Pil Toplama Bidon ve Kutularını yerleştirdikleri yerlerin listesi alınarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi resmi web sitesindeki Çevre Koruma Müdümüz web sitesinde yayınlanmaktadır. Atık Pil Toplama Noktaları Sorgusu her ilçe için ayrı olarak verilmektedir. 24 3
25
İstanbul İlköğretim Okullarında Eğitim Çalışmaları Çocuklarımıza ilköğretim çağında çevre bilincini vermek, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi konusunda bilinçlendirme sağlamak amacıyla İstanbul Okullarında Ödüllü Atık Pil Toplama Yarışması çalışmalarına başlanmıştır. 26 4
İstanbul İlköğretim Okullarında Eğitim Çalışmaları Yarışma; İstanbul Çevre ve Orman İl Müdü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İl Milli Eğitim Müdü ve TAP tan oluşturulan Yürütme Kurulu tarafından yürütülecektir. Yarışma hakkında bilgilendirme ve katılım yazısıistanbul da protokol imzalanan ilçe ve belde belediyelerine yazılmaktadır. En çok pil toplayan okulların ödüllendirileceği Yarışma; çocuklarda çevre bilincinin oluşması için büyük bir adım olacaktır. 27
Yarışma süresi: Yarışma İstanbul daki ilköğretim okullarının ikinci dönemlerinin açılmasını müteakip başlatılacak ve 31 Mayıs 2008 tarihinde sona erdirilecektir. Sonuçlar, 2008 Eylül ayının ikinci haftasında ilan edilecektir. Yarışmanın değerlendirmesi: Atık pil toplama yarışması belediyeler kategorisi ve okullar kategorisi olmak üzere iki şekilde değerlendirilecek ve en çok atık pil toplayan okullar ve belediyeler ödüllendirilecektir. 28
İlçe e ve İlk Kademe Belediyeleri Bilgilendirme Toplantılar ları 29.06.2005 ve 22.09.2006 tarihlerinde protokol imzalanan Belediyeler ve TAP ile Müdümüz başnda bilgilendirme toplantıları yapılmıştır. Toplantılara ilçe ve belde belediyelerinden konuda uzman yetkililer katılmıştır. Protokol imzalanan Belediyelerle yapılan toplantılarda pil kutularının bırakılacağı yerler üzerinde mutabakat sağlanmış ve imzalanan protokoller ile çalışmalar hakkında bilgilendirme yapılmıştır. 2007 Aralık ayında, 2007 ye ait atık pil toplama çalışmalarının irdelenmesi ve 2008 yılına öngörü oluşturması amacıyla toplantı düzenlenecektir. 295
TÜBİTAK TAK Kamu Kurum Projemiz Atık k Pillerin Bertarafı ve Geri Kazanılmas lması Teknolojilerinin Geliştirilmesi Projesi Proje kapsamında evsel atık pillerin bertaraf ve geri kazanılması teknolojileri araştırılacaktır. Şu anda Türkiye de atık pillerin geri kazanımı için hiçbir geri kazanım tesisi yoktur. Projenin konusu olan atık pillerin geri kazanılması son yıllarda AB ülkelerinde de son derece önemli bir konu olmuştur. Bu açıdan bakıldığında da AB ye girme hazırlıkları yapan Ülkemiz için konu kaçınılmaz olarak karşımıza çıkmaktadır. 30 6
Projenin en önemli amacı: Atık pillerin çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde geri kazanımının/bertarafının gerçekleştirilmesidir. Projenin toplumsal diğer bir amacı ise: Çevrenin korunması yanında geri kazanım prosesinin çıktısı olan değerli metallerin ekonomiye döndürülmesidir. Atık k Pillerin Bertarafı ve Geri Kazanılmas lması Teknolojilerinin Geliştirilmesi Projesi 31
Netice itibarı ile sürdürülebilir kalkınma hamlemizde, atık pillerin geri kazanılması ile Türkiye de bu alanda bir ilk gerçekleştirilerek, çok önemli bir çevre ve sağlık problemi ortadan kaldırılmış olacak ve uluslar arası yükümlülüklere uyum konusunda da katkı sağlanacaktır. Atık k Pillerin Bertarafı ve Geri Kazanılmas lması Teknolojilerinin Geliştirilmesi Projesi 32
El Broşürü 33 7
Çevremizi Koruyalım, Atık Pilleri Ayrı Toplayalım El Broşürü El Broşürlerinin hazırlanması ve tüketiciye direkt ulaşmasındaki amacımız; Vatandaşların pilleri nasıl ayrı toplayacakları konusunda bilgilendirmek ve atık pillerin ayrı toplanmasını sağlamak Pil toplama işlemini İstanbul geneline yaygınlaştırmak Pillerdeki civa, kadmiyum ve kurşun gibi zehirli ağır metaller konusunda halkı bilinçlendirmek Akmış pillerin çok tehlikeli olduğunu, pillerin tehlikeli madde içerdiğinden dolayı gelişi güzel çevreye atılmaması gerektiğini anlatmak 34
Hedefimiz; 2008 Yılında; 2007 yılında İlçe Belediyelerden toplanan atık pil miktarlarının artmasını sağlamaktır. Bu öngörülen rakamın sağlanması için; Halkı bilinçlendirme çalışmaları yapılacak, İlköğretim okullarında yapılan eğitim çalışmaları ilerleyen yıllarda da devam ettirilecektir. Neticede, sistemin oturması sonucunda toplanan rakamın daha da artacağını umut etmekteyiz. 35
Teşekk ekkür r ederim İletişim: Çevre Yük. Mühendisi Neşe SOYER nese.soyer@ibb.gov.tr 36