SIRBİSTAN ÜLKE NOTLARI Ağustos 2011

SIRBİSTAN ÜLKE NOTLARI Ağustos 2011 GENEL BİLGİ Resmi Adı Devlet Yapısı Başkenti Diğer Şehirler: Devlet Başkanı Başbakan Resmi Dili Para Birimi Nüfusu Yüzölçümü Saat Dilimi : Sırbistan : Parlamenter Demokrasi : Belgrad : Novi Sad,NiĢ,Kragujevac, Yeni Pazar, Leskovac, Semendire : Boris Tadić : Mirko Cvetković : Sırpça : Sırp Dinarı (RSD) : 7.3 milyon (2009 tahmini) : 77,474 kilometrekare : GMT+1

İçindekiler Sırbistan Ekonomisi... 3 Makroekonomik Performans... 3 Başlıca Sektörler... 3 Türkiye-Sırbistan Ticari ve Ekonomik İlişkileri... 5 Ticari ve Ekonomik Nitelikli Anlaşmalar... 5 Ticari İlişkiler... 6 Türk Firmalarının Yatırımları... Error! Bookmark not defined. Türkiye deki Başlıca Sırp Yatırımları... Error! Bookmark not defined. Türk-Sırp İş Konseyi... 10 2

Sırbistan Ekonomisi Sırbistan ın ekonomik yapısı giderek tarım ve sanayi ağırlıklı olmaktan servise yönelmektedir. 2009 yılında GSYĠH nın yüzde 12,9 unu tarımın, yüzde 22,6 sını sanayinin, yüzde 64,5 ini ise hizmetler sektörünün oluģturduğu hesaplanmıģtır. Sırbistan ın son derece önemli sanayi sektörü ecza, tekstil, otomotiv, mobilya ve gıda iģleme endüstrilerini kapsamaktadır. Ağırlıklı olarak kuzey Vojvodina eyaletinde mevcut tarım sanayinin de önemini sürdürmesi beklenmektedir. Makroekonomik Performans GSYİH (milyar dolar) Büyüme oranı (%) Enflasyon (TÜFE, %) Döviz rezervleri (milyar dolar) İhracat (milyar dolar) İthalat (milyar dolar) Cari Denge (milyar dolar) 2007 2008 2009 2010b 2011c 40.05 50.7 44.8 45.5 52.110 7.50 5.4-3.0 1,5 3,5 6.50 10.9 8.4 6 4,5 13.500 11.475 15.216 - - 8.858 10.957 8.368 9.369 10.306 18.555 22.875 15.027 15.778 16.724-5.286-8.720-2.408-2,882-3,447 b EIU tahmini, c EIU projeksiyonu Başlıca Sektörler Tarım: Sırbistan ın güçlü tarım sektörü ekilebilir toprak ve küçük çiftçi mülkiyetinin hakimiyetinin getiricidir. Ülkedeki mevcut toprak yüzölçümünün yüzde 70 i tarım arazisidir. Toplam ekilebilir toprağın yüzde 85 i tarım arazisi olup 5.7m hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Sırbistan buğday, mısır, meyve, sebze ve bitkisel sıvı yağ üretiminde önemli rol oynamaktadır. Özel sektör toplam iģlenebilir alanın yüzde 85 ine sahip olmakla beraber brüt tarımsal çıktının yüzde 80 inden fazlasını üretmektedir. Tarım sektörünün GSYĠH daki oranı son on yılda azalsa da bu oran yüzde 13-15 civarında seyretmektedir. Gıda ve içecek iģlemeye dair faaliyetlerin de dahil edilmesi ile beraber tarımın GSYĠH daki oranı yüzde 21 e ulaģmaktadır. Birincil tarım ürünleri, iģlenmiģ gıda, içecek ve tütün ürünleri 2008 yılında toplam ihracatın yüzde 21,3 ünü oluģturmaktadır. Tarım politikasında önemli reformlar gerçekleģtirilmiģtir. Söz konusu reformlar tarife yapısında gerçekleģen basitleģtirmeler ve tarifelerdeki azalmayı kapsamaktadır. 3

Sırbistan ın Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ne olan üyelik baģvurusuna rağmen bazı tarım ürünleri gümrük tarifeleri ile korunmaktadır. Sırbistan ın tarım sektörü orta ve uzun dönemde ekonomik kalkınmada önemli rol oynama potansiyeline sahiptir. Sektördeki ana engeller özellikle toprak ve sermaye ile ilgili faktör piyasalarında kaynaklanmaktadır. Madencilik ve Yarı İşleme: Sırbistan ın maden rezervlerinin çok büyük ölçekli olmaması ile beraber daha büyük boyutta kömür (özelikle linyit) ve demirli ve demirsiz maden yatakları bulunmaktadır. Maden yataklarının büyük bir bölümü Kosova da bulunmaktadır. Sırbistan daki toplam 18.2 miyar kömür rezervlerinin büyük bir kısmı Kosovo da bulunmaktadır. Yıllık çıkartılan 40 milyon tonun 16 milyıon tonunu Kosovo üretmektedir. Söz konusu rezervlerin mülkiyeti Kosovo nun nihayi statüsü kapsamındaki önemli sorunlardan biri olarak nitelendirilmektedir. Kosova daki Mitrovica nın yakınlarında bulunan Trepca kompleksi bölgedeki baģlıca çinko ve kurģun madenlerini içermektedir. Madencilik çıktısı 2007 yılında %3.5, 2008 yılında ise %3.9 oranında büyüme kaydetmiģtir. Üretim: Sırbistan daki üretim 2009 yılının dördüncü çeyreğinde %6.9 oranında küçülmüģ, 2010 yılının ilk çeyreğinde ise %2 oranında artmıģtır. Maden ve mobilya baģta olmak üzere, gıda, tütün ve ecza sektörleri önem taģımaktadır. Ancak, tarihte karģılaģtırmalı üstünlük sağlamıģ olan tekstil, giyim, ağaç ürünleri sektörlerinin önemi giderek azalmaktadır. Radyo, televizyon ve telekomünikasyon ekipmanları sektörleri sönme aģamasındadır. Maden, maden ürünleri, mobilya, gıda ve ecza sektörleri iki haneli büyüme oranları kaydetmiģtir. Ağaç ve kağıt sektörlerinde yeniden iyileģme baģlamaktadır. Tekstil ve deri sektörleri duraksamaktadır. Bazı mühendisliğe dayalı sektörler yeniden yapılandırılmaktadır. Sırbistan daki üretim sektörü halihazırda madene dayalı faaliyetlere bağımlı konumdadır. Diğer alanlardaki vaziyet yerel ve yabancı yatırım eksikliğinden, yeniden yapılanma ve özelleģtirmedeki sorunlar, kuvvetli Dinar ve genel rekabet gücündeki eksiklik ve giriģim sektöründeki yetersiz likidite sorunlarını yansıtmaktadır. Ġnsan kaynakları alanındaki bozulmanın da genel olarak zayıf olan ekonomik gidiģatta rolü bulunmaktadır. İnşaat: 2006-2007 yıllarında büyüme gösteren inģaat sektörü, 2009 yılı küresel mali krizden ciddi Ģekilde etkilenmiģ, yüzde 16,3 lük bir düģüģ yaģamıģtır. 2010 yılı tahminleri ise sektörün halen istenilen seviyeye ulaģmadığı yönündedir. Mali hizmetler: Sırbistan daki finansal aracılık Avrupa Birliği ülkeleri ve Hırvatistan gibi bölgedeki bazıs ülkelere nazaran daha az geliģmiģtir. Ancak, yabancı bankaların pazara girmesi, kurumsal ve tüketici kredi taleplerinin artması ile beraber bankacılık sektörünün önemi de artmaktadır. Sektörde yabancı bankaların hakimiyetinin oluģması ile paralel olarak kredi koģulları iyileģmekte ve yeni mali ürünler geliģtirilmektedir. 4

Vojvodjanska bankasının 2006 Eylül ayında National Bank of Greece tarafından satın alması ile beraber Sırbistan daki bankacılık sektörü yeni bir döneme girerek yabancı bankaların hakimiyeti artmıģtır. Sırbistan da 21 yabancı banka hizmet vermektedir. Sırbistan daki sermaye piyasasının oldukça canlı olması ile beraber ana hareket halka açık Ģirketlerin devralınması ile sağlanmaktadır. Sigorta sektörü halihazırda devlet tarafından yönetilen sigorta Ģirketlerinin hakimiyetinde olup, az geliģmiģ ve küçük boyuttadır. Perakendecilik: Son yıllarda tüketici kredisinin yaygınlaģması ile beraber Sırbistan daki perakendecilik sektörü hızla ilerleme kaydetmektedir. Özellikle 2004-2006 yılları arasında reel ücretlerin ve tüketimin artması ile beraber perakendecilik sektöründe hareketlilik artmıģtır. Perakende satıģ cirosunda 2004 yılında yüzde 18, 2005 yılında yüzde 26,5, 2006 yılında ise yüzde 7,7 reel büyüme gerçekleģmiģtir. 2007 yılı ilk 8 ayında perakende satıģ cirosu reel olarak yüzde 9 büyümeye devam etmiģtir. Türkiye-Sırbistan Ticari ve Ekonomik İlişkileri Ticari ve Ekonomik Nitelikli Anlaşmalar Anlaşmanın Adı İmza Tarihi Ticaret AnlaĢması 14.4.1971 Ekonomik, Teknik, Sınai ve Bilimsel ĠĢbirliği AnlaĢması 12.5.1976 Karma Ekonomik Komisyonu VIII. Dönem Protokolü 11.5.1990 Yatırımların KarĢılıklı TeĢviki ve Korunması AnlaĢması 2.3.2001 Karma Ekonomik Komisyonu VIII. Dönem Protokolü 13.11.2004 Bilimsel ve Teknik ĠĢbirliği AnlaĢması 29.8.2002 Çifte Vergilendirmenin Korunması AnlaĢması 08.08.2007 (Türk tarafında yürürlüğe girdiği tarih) Serbest Ticaret AnlaĢması 01.06.2009 Ekonomik ĠĢbirliği AnlaĢması 26.10.2009 Teknik ve Mali ĠĢbirliği AnlaĢması 26.10.2009 Altyapı Projelerinde ĠĢbirliği AnlaĢması 26.10.2009 Kaynak: Ekonomi Bakanlığı 5

Ticari İlişkiler Türkiye- Sırbistan Dış Ticareti ( 000 dolar) YILLAR İHRACAT İTHALAT İHR/İHT DENGE HACİM 1996 22,923 29,423 0.78-6,500 52,346 1997 42,838 27,040 1.58 15,798 69,878 1998 52,600 25,940 2.03 26,660 78,540 1999 60,656 25,967 2.34 34,689 86,623 2000 98,683 47,407 2.08 51,276 146,090 2001 81,362 7,484 10.87 73,878 88,846 2002 122,051 11,146 10.95 110,905 133,197 2003 184,676 25,967 7.11 158,709 210,643 2004 211,944 87,405 2.42 124,539 299,349 2005 257,879 96,719 2.67 161,160 354,598 2006 278,784 49,081 5.68 229,703 327,865 2007 475,133 70,694 6.72 404,439 545,827 2008 458,103 61,705 7.42 396,398 519,808 2009 306,469 55,897 5.48 250,572 362,366 2010 306,443 109,513 2.79 196,93 415,956 2010/6 153,475 48,493 3.16 104,982 201,968 2011/6 166,854 110,754 1.50 56,100 277,608 Kaynak: TÜİK 2010 yılında Sırbistan a gerçekleģtirilen ihracat 2009 yılı ihracatı olan 306,4 milyon dolarda sabit kalmıģtır. Aynı dönemde ithalat 55,8 milyon dolardan 109,5 milyon dolara yüzde 96 oranında artmıģtır. 2010 yılında toplam ticaret hacmi ise 2009 yılında oranla yüzde 14 artmıģtır. 2011 yılı ilk 6 ayında ticaret hacmi bir önceki senenin aynı dönemine oranla %37,5 artmıģtır. Sırbistan-Türkiye Turizm İlişkileri 2004 yılında Sırbistan dan ülkemize gelen yabancı ziyaretçi sayısı 193 bine ulaģmıģtır. Bu tarihten itibaren düģüģ yaģandığı görülmektedir. 2008 yılında yükseliģe geçilse de bu yılın sekiz aylık dönemine bakıldığında büyük bir düģüģ dikkat çekmektedir. (Kaynak: TÜRSAB) Türkiye'yi Ziyaret Eden Sırpların Sayısı (Ocak-Aralık) MĠLLĠYET 2004 2005 2006 2007 2008 07/06 08/07 Sırb.tan & Ka.dağ 192 769 175 384 163 765 137 100 170 399-16,28 24,29 Kaynak: TC Kültür ve Turizm Bakanlığı 6

Türkiye'yi Ziyaret Eden Sırpların Sayısı (Ocak-Ağustos) MĠLLĠYET 2007 2008 2009 2008/2007 2009/2008 Sırb.tan & Ka.dağ 97 014 124 650 72 516 28,49-41,82 Kaynak: TC Kültür ve Turizm Bakanlığı İkili Ticarette Başlıca Ürünler (2010) İHRACAT ($) İTHALAT ($) Tekstil Elyafı Ve Mamulleri 90.599.579 Demir Ve Çelik 15.816.618 Sebzeler,Meyvalar Ve Mamulleri 29.546.932 Kara ulaģım Araçları 19.811.709 Metal Cevherleri,Kırıntı,Dökü ntü,hurdaları 14.685.225 DeğiĢik Sanayi Kollarında Kullanılan Makina Ve Cihazlar 12.473.173 Demir DıĢı Metaller,Mamulleri 10.070.454 Metallerden Nihai Ürünler 19.595.007 ÇeĢitli Mamul EĢya 14.076.154 Kauçuk Ve Mamulleri 7.585.415 Kağıt-Karton Ve Kağıt, Karton Esaslı Mamuller 12.260.601 Hububat Ve Mamulleri 7.182.249 Elektrikli Makina Ve Cihazlar 10.619.732 DeğiĢik Sanayi kollarında kullanılan makina ve Cihazlar 10.544.619 Uçucu Yağlar,Yüzey Aktif Maddeler,Temizlik Patları,Boyaları 9.646.744 Tabii Kauçuk,Sentetik Kauçuk,Rejenere Kauçuk 6.901.384 Sebzeler,Meyvalar Ve Mamulleri 6.562.729 Kağıt-Karton Ve Kağıt,Karton Esaslı Mamuller 5.023.926 Belirli Sanayi Kollarında Kullanılan Makina Ve Cihazlar 4.402.468 Plastikten Mamuller 8.918.825 İLK 10 TOPLAM 225.619.902 İLK 10 TOPLAM 90.703.641 ÜLKE TOPLAM 306.442.713 ÜLKE TOPLAM 109.515.929 Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Türk Firmalarının Yatırımları Ülkemizin Sırbistan ile olan ticareti; ülkemiz lehine seyretmesine karģın, her iki ülkenin toplam dıģ ticaret hacimleri karģılaģtırıldığında ikili ticaret hacminin potansiyelin oldukça altında seyrettiği görülmektedir. Ülkemiz ürünlerinin Sırbistan pazarındaki payı %2 seviyesinde bulunmaktadır. 2009 yılında 362 milyon dolar seviyesinde gerçekleģen ticaret hacminde, Türkiye Sırbistan a karģı 251 milyon dolar dıģ ticaret fazlası vermiģtir. Ġki ülke arasındaki önemli ticaret kalemlerinin tekstil ürünleri, kara taģıtları, elektrikli ev aletleri, sanayi makineleri, demir-çelik ürünleri ve sebze-meyve olduğu görülmektedir. 7

Sırbistan daki Türk yatırımı Efes Weifert Brewery dir. Bunun dıģında Sırbistan da turizm, halıcılık, tekstil, çelik kapı, plastik, lokantacılık alanlarında iģtigal eden sayıları yirmiyi bulmayan küçük çaplı Türk firmaları bulunmaktadır. Türkiye nin Balkan ülkelerine yaptığı yatırımlar ile Sırbistan a yaptığı yatırımlar karģılaģtırıldığında, Türk iģadamının Sırbistan a yatırım yapmak istemediği veya yatırım yapmak konusunda tereddütleri bulunduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Söz konusu tereddütlerin giderilmesi için bir yandan Türk makamlarının, diğer yandan Sırp makamlarının yoğun biçimde çalıģmaları gerektiği kuģkusuzdur. Altyapı yatırımlarına iliģkin olarak, Türk inģaat Ģirketleri ve finansal kurumların oluģturduğu bir konsorsiyum Ģeklinde olması gündeme gelmiģ olup, diğer bir altyapı yatırımı ise Eximbank tarafından sağlanacak kredi çerçevesinde yapılacaktır. Buna bağlı olarak, ulaģtırma altyapı anlaģması çerçevesinde; 30 milyon dolar kredi ile Türk Eximbank tarafından finanse edilerek Sancak Bölgesinde; Novi Pazar- Sjenica / Aljinovici ve Novi Pazar-Tutin bölgesel yollarının yapılması hususunda anlaģma imzalanmıģtır. Ana yüklenici Türk Ģirketi Yüksel ĠnĢaat ile Sırp firmalarının katılımı ile gerçekleģtirilecektir. Sırbistan daki en büyük yatırım, Pançevo ve Zajecar bira fabrikalarını satın alan Efes Pilsen Ģirketinin 30 milyon Avro civarındaki yatırımı olmuģ, ancak Efes Pilsen in bu yatırımını Heineken Firmasına devrettiği bilgisi alınmıģtır. Öte yandan, Koç Holding, Mart 2006 da Belgrad ta bir Beko ürünleri mağazası açmıģ, ancak bu da Ģu anda faaliyet göstermemekte olup, Beko Firması tarafından yeni bir mağaza açma ve distribütörlük giriģimi devam etmiģ olup Ģimdi Beko ürünlerinin Samson Company (Mağaza:NEPTUN firması) tarafından distribütörlüğü yapılmaktadır. Ayrıca, HATTAT Tarım A.ġ Firması Industrija Motora I Traktora (IMT) firması ile iģbirliği ve ortak yatırım ve ticaret yapma konuları üzerine bir Niyet Mektubu imzalamıģtır. Türkiye deki Başlıca Sırp Yatırımları FİRMA ADI Merkez İli Sektör ARDAN RR CHEMICALS KĠMYA SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ. ANA KĠMYASAL MADDELERĠN ĠMALATI (KĠMYASAL GÜBRE VE AZOTLU BĠLEġĠKLER HARĠÇ) AGROFRIGO ULUSLARARASI NAKLĠYAT ĠÇ VE DIġ TĠC.LTD.ġTĠ. BAġKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIġ GIDA MADDELERĠ ĠMALATI BAġKA YERDE FIRSTLINE TEKSTĠL SAN. VE SINIFLANDIRILMAMIġ DIġ TĠC. LTD. ġtġ. ALBACOM ELEKTRONĠK SAN. TĠC. LTD. ġtġ. COORN TEKSTĠL GIDA TURĠZM ġans OYUNLARI VE DIġ TĠC.LTD.ġTĠ. TEKSTĠL ÜRÜNLERĠ ĠMALATI ELEKTRĠK DAĞITIM VE KONTROL CĠHAZLARI ĠMALATI GIDA, ĠÇECEK VE TÜTÜN TOPTAN TĠCARETĠ 8

GIDA, ĠÇECEK VE TÜTÜN TOPTAN TĠCARETĠ FUNGHĠ GIDA DIġ TĠC.LTD.ġTĠ. EDĠRNE C.R.T.CRIME RESEARCH TECHNOLOGIES VE OLAY YERĠ ĠNCELEME KAMU DÜZENĠ VE GÜVENLĠK TEKN.TĠC.LTD.ġTĠ. ANKARA FAALĠYETLERĠ KARAYOLU ĠLE YÜK VESPER LOJĠSTĠK LTD.ġTĠ. EDĠRNE TAġIMACILIĞI SAALSS ELEKTRONĠK KĠġĠSEL VE EV EġYALARININ SAN.TĠC.LTD.ġTĠ. TAMĠRĠ MĠRZA TEKSTĠL TURĠZM VE LOKANTA, KAHVEHANE, BAR LOKANTA ĠġL.TĠC.LTD.ġTĠ. VE YEME ĠÇME YERLERĠ PEHLĠVAN GAZĠOĞLU GIDA LOKANTA HĠZMETLERĠ SAN. LOKANTA, KAHVEHANE, BAR VE TĠC. LTD. ġtġ. VE YEME ĠÇME YERLERĠ MADEN VE MADEN CEVHERĠ EKSEN KUYUMCULUK LTD.ġTĠ. TOPTAN TĠCARETĠ LUXOR REKLAM TAN.ĠLETĠġĠM VE DAN.HĠZ.TĠC.LTD. ġtġ. REKLAM HĠZMETLERĠ TEKSTĠL ELYAFININ HAZIRLANMASI VE ĠPLĠK ALBANA TEKSTĠL VE DIġ HALĠNE GETĠRĠLMESĠ; TĠC.LTD.ġTĠ. TEKSTĠL DOKUMACILIĞI ÖZKAYA KONFEKSĠYON SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ. PROASSOCĠATES EĞĠTĠM DAN.VE TAS.LTD.ġTĠ. TEKSTĠL ÜRÜNLERĠ, GĠYĠM EġYALARI, AYAKKABI VE DERĠ EġYA PERAKENDE TĠCARETĠ Ġġ VE YÖNETĠM DANIġMANLIĞI FAALĠYETLERĠ DESTEKLEYĠCĠ VE YARDIMCI ULAġTIRMA FAALĠYETLERĠ; AB POLARĠS YATCILIK TURĠZM TĠC. ĠHR. ĠTL. SAN. LTD. ġtġ. MUĞLA SEYAHAT ACENTELERĠNĠN FAALĠYETLERĠ ADIS COLLEKTION SANAYĠ VE DIġ TĠC. LTD. ġtġ. TEKSTĠL ÜRÜNLERĠ ĠMALATI ARBERĠA DIġ TĠC. LTD. ġtġ. BAROK POLYESTER BOYA VE KĠMYEVĠ MAD.TĠC.LTD.ġTĠ. BEGATEKS TEKSTĠL VE KONF.SAN.VE DIġ TĠC.LTD.ġTĠ. Kaynak: T.C. Hazine Müsteşarlığı BURSA MOTORLU TAġITLAR VE MOTOSĠKLETLER DIġINDA KALAN TOPTAN TĠCARET VE TĠCARET KOMĠSYONCULUĞU MOTORLU TAġITLAR VE MOTOSĠKLETLERĠN DIġINDA KALAN PERAKENDE TĠCARET, KĠġĠSEL VE EV EġYALARININ TAMĠRĠ MOTORLU TAġITLAR VE MOTOSĠKLETLER DIġINDA KALAN TOPTAN TĠCARET VE TĠCARET KOMĠSYONCULUĞU 9

Türk-Sırp İş Konseyi 11 Nisan 2002 tarihinde Yugoslavya DıĢiĢleri Bakanı nın Türkiye yi ziyareti vesilesi ile DEĠK tarafından organize edilen toplantıda Türk-Yugoslav ĠĢ Konseyi kurulmuģtur. Toplantıya 34 Türk firması ile 10 Yugoslav firması katılmıģtır. Toplantıda Yugoslavya'daki yatırım imkanları ve özelleģtirme süreci hakkında bilgi sunulmuģtur. Türk-Yugoslav ĠĢ Konseyi'nin ilk Ortak Toplantısı 17-19 Haziran 2002 tarihlerinde Belgrad'da gerçekleģmiģtir. Toplantıda Yugoslav Federal Cumhuriyeti ekonomisi ve iģbirliği imkanları tanıtılmıģtır. Sözkonusu ziyaret çerçevesinde Türk iģ adamları heyeti üst düzey devlet yetkileri ile görüģmeler gerçekleģtirmiģtir. Türk-Yugoslav ĠĢ Konseyi nin II.Ortak Toplantısı 26-27 Eylül 2002 tarihlerinde Bursa ve Ġstanbul da düzenlenmiģtir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası nın bölgede iki ülke iģbirliğine yönelik imkanları içeren sunumunun ardından ikili görüģmeler ve firma ziyaretleri gerçekleģtirilmiģtir. 27 Eylül tarihinde Ġstanbul da düzenlenen ortak toplantıya 24 Türk firması katılmıģtır. ĠĢ Konseyi yakın gelecekte iģbirliğine açık sektörlere yoğunlaģan toplantılar organize etmeyi öngördüğünün altını çizmiģtir. 6 Ocak 2003 tarihinde T.C.Belgrad Büyükelçisi Servet H.Öktem ile ülkede faal firmaları biraraya getirmek üzere DEĠK te düzenlenen toplantıya 12 Türk firması katılmıģtır. ġubat 2003 te ülkede gerçekleģen yapısal değiģikliğe paralel ĠĢ Konseyi nin adı Türk-Sırp ve Karadağ ĠĢ Konseyi olarak karģı kanatla ortaklaģa verilen karar doğrultusunda değiģtirilmiģtir. Türk-Sırp ve Karadağ ĠĢ Konseyi III.Ortak Toplantısı 14 Türk ve 50 Sırp ve Karadağlı firmanın katılımıyla 28 Mayıs 2003 tarihinde Belgrad da gerçekleģmiģtir. Sırbistan ve Karadağ DıĢ Ekonomik ĠliĢkiler Bakanı Branko Lukovac, Ġnsan Hakları ve Azınlıklar Bakanı Rasim Ljajic ve DıĢiĢleri Bakan Yardımcısı Jelica Minic'in toplantıya katılımı ülkenin Türkiye ye verdiği önemi vurgulamıģtır. Türk heyetinin 29 Mayıs 2003 tarihinde Nis Ekonomi Odası nı ziyaretinde de genel oturumun ardından ikili görüģmeler düzenlenmiģtir. Karadağ da Türk firmaları için uygun iģ imkanlarını araģtırmak ve Türk-Sırp ve Karadağ ĠĢ Konseyi nin Karadağ ayağını oluģturmak üzere 18-21 Kasım 2003 tarihlerinde Podgorica ya düzenlenen ziyarete inģaat sektöründe faal firmalar ve TÜRSAB temsilcisi katılmıģtır. Ziyaret sırasında Turizm, Deniz Yolları ve UlaĢtırma, Ekonomi Bakanlıkları, ÖzelleĢtirme ve Yabancı Yatırımlar Ajansı ve Ekonomiden sorumlu BaĢbakan Yardımcısı ile temas edilmiģtir. 20 Kasım 2003 tarihinde ise Karadağ Ticaret Odası BaĢkanı Vladimir Vukmirovic ve ĠĢ Konseyi BaĢkanı Faruk Cengiç in imza ettiği ĠĢ Konseyi kuruluģ anlaģması ile Türk-Sırp ve Karadağ ĠĢ Konseyi nin Karadağ ayağı oluģturulmuģtur. 10

Türk-Sırp ve Karadağ ĠĢ Konseyi nin IV.Ortak Toplantısı 13 ġubat 2004 tarihinde Ġstanbul da gerçekleģmiģtir. Bu toplantı sırasında Sırbistan Ticaret ve Sanayi Odası ile imzalanan ĠĢ Konseyi kuruluģ anlaģması ile ĠĢ Konseyi nin Sırbistan ayağı yeniden tesis edilmiģtir. ĠĢ Konseyi V.Ortak Toplantısı, 14-15 Ekim 2004 tarihlerinde Ġstanbul da düzenlenmiģtir. Toplantı kapsamında resim sergisi ve film gösterimi ile kültürel tanıtım yapılması da amaçlanmıģtır. Ayrıca 15 Ekim 2004 tarininde ziyaret edilen ĠTKĠB ile iki ülke arasında tekstil sektöründe iģbirliği imkanlarını ele almak üzere toplantı düzenlenmesi kararlaģtırılmıģtır. ĠĢ Konseyi VI.Ortak Toplantısı nın 14-16 Haziran 2005 tarihinde Belgrad ve Sremska Mitrovica da 8 Türk ve 20 Sırp firmanın katılımıyla gerçekleģmiģtir. 31 Mayıs 1 Haziran 2006 tarihinde Ġstanbul da ĠĢ Konseyi VII.Ortak Toplantısı düzenlenmiģ ve Sırp iģadamları heyeti Çorlu da bulunan Avrupa Serbest Bölgesi ni ziyaret etmiģtir. 5.Dünya Odalar Kongresi vesilesi ile 3 Temmuz 2007 tarihinde TOBB-DEĠK BaĢkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu'nun 3 Temmuz çalıģma yemeğinde ĠĢ Konseyi BaĢkanlarından 5.Dünya Odalar Kongresinde ev sahibi olunması yönündeki ricası doğrultusunda, Türk-Sırp ĠĢ Konseyi BaĢkanı Faruk Cengiç'in ev sahipliğinde bir boğaz turu düzenlendi. Sırbistan Ġstanbul BaĢkonsolosu Dragan Markovic, Belgrad Ticaret Odası BaĢkanı Milan Jankovic, Belgrad Ticaret Odası Özel Kalemi Jovanna Ninkovic, Sırbistan Ticaret Odası Uluslararası Ekonomik ĠliĢkiler Sekreteri Olivera Kiro, Sırbistan Ticaret Odası Küçük ĠĢletmeler Birliği Sekreteri Dejan Trifunovic, Amerikan Ticaret Odası BaĢkanı Mick Flemming, Queensland Sanayi ve Ticaret Odası BaĢkanı Beatrice Booth un katılımıyla gerçekleģen faaliyette Ġstanbul'un tarihi kültürel yapısına iliģkin bilgiler verildi. Avustralyalı katılımcı Queensland Sanayi ve Ticaret Odası BaĢkanı Beatrice Booth DEĠK ile iģbirliğine hazır olduklarını ifade etti. Sırp katılımcılar ile 2007 sonbaharında Belgrad'da sektörel bazlı bir projenin ilk adımı olarak görüģmeler gerçekleģtirilmesi kararlaģtırıldı. 30 Kasım 2007 tarihinde Sırbistan CumhurbaĢkanı Boris Tadiç ve Sırp iģadamları heyet ile toplantı yapılmıģtır. Toplantıda iki ülkenin farklı bölgelerinden tarım, tekstil, makine sanayi, otomotiv ve gıda sektöründen firmalar bir araya gelmiģtir. Türk-Sırp ĠĢ Konseyi nin 20-22 Ekim 2008 tarihlerinde Sırbistan da düzenlediği bölgesel temaslar çerçevesinde T.C. Belgrad Büyükelçiliği,Sırbistan Ticaret Odası ve Nis Ekonomi Odası ile görüģmeler gerçekleģtirilmiģtir. DEĠK/Türk-Sırp ĠĢ Konseyi Değerlendirme Toplantısı, T.C. Belgrad Büyükelçisi Sayın Süha Umar ve Sırbistan Ankara Büyükelçisi Sayın Vladimir Curgus ve 11

otuzun üzerinde Türk özel sektör ve basın temsilcileri ile 5 Mart 2009 tarihinde TOBB Plaza da düzenlenmiģtir. Sırbistan BaĢbakan Yardımcısı ve Ekonomi ve Bölgesel Kalkınma Bakanı Mladjan Dinkiç in Türkiye yi ziyareti vesilesiyle 1 Haziran 2009 tarihinde TOBB Plaza da, müteahhitlik, tekstil, otomotiv yan sanayi ve turizm sektörlerinden 40 ın üzerinde Türk iģ adamının katılımı ile bir toplantı gerçekleģtirilmiģtir. Leskovac Bölgesi Sanayi ve Ticaret Odası heyetinin Ġstanbul u ziyareti vesilesi ile 15 Eylül 2009 tarihinde Ġstanbul Ticaret Odası nda düzenlenen toplantıya katılım sağlanmıģtır. Sırbistan BaĢbakan Yardımcısı ve Ekonomi ve Bölgesel Kalkınma Bakanı Mladjan Dinkiç in IMF/Dünya Bankası Yıllık Toplantısı çerçevesinde Türkiye yi ziyareti vesilesiyle 6 Ekim 2009 tarihinde Ġstanbul da bir çalıģma yemeği düzenlenmiģtir. Sırbistan Yatırım Konferansı, DEĠK/Türk Sırp ĠĢ Konseyi ve Sırbistan Yatırım ve Ġhracatı TeĢvik Ajansı (SIEPA) iģbirliğinde 16 Eylül 2009 tarihinde Ġstanbul TOBB Plaza da gerçekleģtirilmiģtir. T.C. CumhurbaĢkanı Sayın Abdullah Gül ün 25-27 Ekim 2009 tarihleri arasında Sırbistan a gerçekleģtirdiği resmi ziyaret vesilesi ile Türkiye-Sırbistan arasındaki ticari ve ekonomik iģbirliği imkanlarının artırılması amacıyla, 26 Ekim 2009 tarihinde Türk-Sırp ĠĢ Konseyi Ortak Toplantısı Belgrad da düzenlenmiģtir. Sırbistan Maliye Bakanlığı MüsteĢar Yardımcısı Vesna Hreljac-Ivanovic baģkanlığındaki heyetin serbest bölgeler ve çoklu taģımacılık alanlarında iģbirliği imkanlarını araģtırmak üzere gerçekleģtirdiği Ġstanbul ziyareti vesilesi ile 13 Ocak 2010 tarihinde TOBB Plaza da bir toplantı gerçekleģtirilmiģtir. 10 Ağustos 2010 tarihinde TOBB Plaza da yeni atanan Sırbistan Ġstanbul Ekonomi MüĢaviri Filip Sanovic ile bir tanıģma toplantısı düzenlenmiģtir. Türkiye-Sırbistan Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) I. Dönem Toplantısı, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ve Türkiye-Sırbistan KEK EĢbaĢkanı Ömer Dinçer ve Sırbistan Devlet Bakanı Sulejman Ugljanin in eģbaģkanlığında 23 Eylül 2010 tarihinde gerçekleģtirildi. Yeni Atanan Sırbistan Ankara Büyükelçisi Dušan Spasojević ile 4 Mart 2011 tarihinde TOBB Plaza da bir tanıģma toplantısı düzenlendi. Sırbistan Cumhuriyeti BaĢbakanı Mirko Cvetkovic ve beraberindeki 45 Sırp iģadamının Türkiye ye ziyareti vesilesiyle 11 Mart 2011 tarihinde TOBB Plaza da Türk-Sırp ĠĢ Forumu düzenlendi. YaklaĢık 120 kiģinin katıldığı ĠĢ Forumunda açılıģ konuģmalarını Türk-Sırp ĠĢ Konseyi EĢ-BaĢkanları Aleksandar Medjedovic ve Miloš Bugarin gerçekleģtirdi. 12

Partner ülkenin Sırbistan olarak belirlendiği Automechanika 2011 Fuarı kapsamında, Türk-Sırp ĠĢ Konseyi ve Sırbistan Ticaret Odası iģbirliğinde 17 Sırp otomotiv firmasının katılımıyla 7 Nisan 2011 tarihinde Beylikdüzü TÜYAP Fuar Merkezi nde Türk-Sırp ĠĢ Konseyi Otomotiv Toplantısı gerçekleģtirildi. 13