Dersin adı / kodu: TÜRK SOSYOLOJĠ TARĠHĠ I (PARALEL) / SOSY3101 Dersi veren öğretim üyesi: Yrd. Doç. Dr. Aynur ERDOĞAN E-mail adresi erdaynur@gmail.comaynur.erdogan@gmail.com Dersin içeriği: Sosyolojinin Türkiye ye giriģ koģulları, akademik bir disiplin haline geliģi Osmanlı ve Türkiye modernleģmesi süreçlerine paralel olarak geliģmesi. Dersin amacı: Sosyolojinin Osmanlı da ele alınıģ biçimleri, hedefleri açıklanarak Cumhuriyet dönemine bıraktığı mirasın ve siyasi dönemler çerçevesinde ele aldığı konuların öne çıkan isimler üzerinden açıklanması amaçlanmaktadır. Dersin dönemi: IV Dersin kredisi /AKTS si: 2 / 4 Haftalık ders programı: Haftalık okuma listesi 1. 19. yüzyıl Niyazi Berkes, Türkiye de çağdaģlaģma modernleģmesinin ana Bernard Lewis, Modern Türkiye nin doğuģu özellikleri 2. 19. yüzyıl modernleģmesinin ana özellikleri 3. 19. yüzyıl Osmanlısında sosyolojinin doğuģ koģulları 4. 19. yüzyıl Osmanlısında sosyolojinin doğuģ koģulları 5. 19. yüzyıl sosyolojisinin ana eğilimleri Niyazi Berkes, Türkiye de çağdaģlaģma Bernard Lewis, Modern Türkiye nin doğuģu Hilmi Ziya Ülken, Türkiye de çağdaģ düģünce tarihi ġerif Mardin, Türk modernleģmesi: Makaleler 4 Ahmet Hamdi Tanpınar, 19uncu asır Türk edebiyatı tarihi, (GiriĢ). Tarık Zafer Tunaya, Türkiye de siyasal geliģmeler [1876-1938] Kanun-ı Esasi ve MeĢrutiyet dönemi Hilmi Ziya Ülken, Türkiye de çağdaģ düģünce tarihi ġerif Mardin, Türk modernleģmesi: Makaleler 4 Ahmet Hamdi Tanpınar, 19uncu asır Türk edebiyatı tarihi, (GiriĢ). Tarık Zafer Tunaya, Türkiye de siyasal geliģmeler [1876-1938] Kanun-ı Esasi ve MeĢrutiyet dönemi ġerif Mardin, Yeni Osmanlı düģüncesinin doğuģu, Ġstanbul, ĠletiĢim Yayınları, 1996. Alim Arlı ve Yücel Bulut, Türkiye de
sosyolojiyle 100. yıl: Mirası ve bugünü, Türkiye AraĢtırmaları Literatür Dergisi, Türk Sosyoloji Tarihi sayısı, sayı: 11, cilt: 6, s. 13-32. Lütfi EriĢçi, Türkiye'de sosyolojinin tarihçesi ve bibliyografyası, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, 2. dizi, sayı: 1, s. 159-169. 6. 19. yüzyıl Türk ġerif Mardin, Yeni Osmanlı düģüncesinin sosyolojisinin özgünlüğü doğuģu, Ġstanbul, ĠletiĢim Yayınları, 1996. meselesi Alim Arlı ve Yücel Bulut, Türkiye de sosyolojiyle 100. yıl: Mirası ve bugünü, Türkiye AraĢtırmaları Literatür Dergisi, Türk Sosyoloji Tarihi sayısı, sayı: 11, cilt: 6, s. 13-32. Lütfi EriĢçi, Türkiye'de sosyolojinin tarihçesi ve bibliyografyası, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, 2. dizi, sayı: 1, s. 159-169. 7. Sosyolojiye tarihi Ġbrahim Erol Kozak, Ġbn Haldun maddesi arkaplan bulma üçüncü bölüm: Ekonomi ve toplum iliģkisi, DĠA, cilt 20, ss. 1-8, 1999. Orhan ġaik Gökyay, Katib Çelebi, DĠA, cilt 25, ss. 36-40, 2002. 8. Pozitivizmin giriģi ve Enes Kabakcı, Pozitivizmin Türkiye ye giriģi Ahmet Rıza ve Türk sosyolojisine etkisi Türkiye AraĢtırmaları Literatür Dergisi, cilt: 6, sayı: 11, s. 41-60. Murtaza Korlaelçi, Pozitivizmin Türkiye ye giriģi Z. Fahri Fındıkoğlu, Auguste Comte ve Ahmet Rıza, Ġstanbul: Türkiye Harsi ve Ġçtimai AraĢtırmalar Derneği, 1962. Nur Vergin Pozitivist optimizm ve sosyolojinin doğuģu Toplum ve bilim, sayı:43-44,1989. 9. Sosyal Darwinizm Yıldız Akpolat, Ulûm-ı Ġktisadiyye ve (Biyoloji ekolü) ve Ġçtimâiyye Mecmuası nda Ahmed ġuayıb ın Ahmet ġuayp sosyoloji görüģü Zafer Toprak, Psikoloji den sosyoloji ye Türkiye de Durkheim sosyolojisinin doğuģu, Toplumsal Tarih, sayı: 238, s. 22-32. Atila Doğan, Osmanlı aydınları ve Sosyal Darwinizm 10. Psiko-sosyoloji ekolü ve M. ġükrü Hanioğlu, Bir siyasal düģünür olarak
Abdullah Cevdet - Sosyalist ekol 11. Prens Sabahattin ve Science Sociale ekolü doktor Abdullah Cevdet ve dönemi Zafer Toprak, Psikoloji den sosyoloji ye Türkiye de Durkheim sosyolojisinin doğuģu, Toplumsal Tarih, sayı: 238, s. 22-32. Mete Tunçay, Erik J. Zürcher (der.), Osmanlı Ġmparatorluğu'nda sosyalizm ve milliyetçilik: 1876-1923. Prens Sabahattin, Gönüllü sürgünden zorunlu sürgüne, Bütün kitapları, YKY. Oya Okan, Prens Sabahattin in Ölümü ve 50 li Yıllarda Gündeme GeliĢi, Sosyoloji Dergisi 3.Dizi Sayı 12, 2006, s. 163 174. 12. Ziya Gökalp Ziya Gökap, Kitaplar I, YKY. Uriel Heyd, Türk Ulusçuluğunun Temelleri M.Ö. Alkan, II. MeĢrutiyet te Eğitim, Ġttihad ve Terakki Cemiyeti, Milliyetçilik, Militarizm veya Militer Türk Ġslam Sentezi, II. MeĢrutiyeti Yeniden DüĢünmek, Der. Ferdan Ergut, Ġstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 57-85. AyĢe DurakbaĢa, Türkiye de Sosyolojinin KuruluĢu ve Comte-Durkheim Geleneği, Sosyal Bilimleri Yeniden DüĢünmek, Metis Yay., 1998. 13. MeĢrutiyet dönemi sosyolojik yönelimler Yusuf Akçura, Üç tarz-ı siyaset Baykan Sezer, Türk sosyologları ve eserleri I, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, dizi: 3, sayı: 1, s. 1-96 Ahmed Muhiddin, Modern Türklükte Kültür Hareketi, Ġstanbul, Küre Yayınları. Said Halim PaĢa, Buhranlarımız. Ġsmail Kara, Hem BatılılaĢalım Hem de Müslüman kalalım, Modern Türkiye de Siyasi DüĢünce: Cumhuriyet e Devreden DüĢünce Mirası: Tanzimat ve MeĢrutiyet in Birikimi, Ġstanbul, ĠletiĢim, s. 234-264. Nilgün Toker ve Serdar Tekin, Batıcı siyasi düģüncenin karakteristikleri ve evreleri: Kamusuz Cumhuriyet ten kamusuz demokrasi ye, Modern Türkiye de siyasi düģünce: ModernleĢme ve Batıcılık, ss. 82-106. Mustafa Gündüz, II. MeĢrutiyetin Klasik Paradigmaları: Ġçtihad, Sebilü r-reģad ve Türk Yurdu nda Toplumsal Tezler, Ankara, Lotus
14. MeĢrutiyet dönemi sosyolojik yönelimler Yayınevi. Yusuf Akçura, Üç tarz-ı siyaset Baykan Sezer, Türk sosyologları ve eserleri I, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, dizi: 3, sayı: 1, s. 1-96 Ahmed Muhiddin, Modern Türklükte Kültür Hareketi, Ġstanbul, Küre Yayınları. Said Halim PaĢa, Buhranlarımız. Ġsmail Kara, Hem BatılılaĢalım Hem de Müslüman kalalım, Modern Türkiye de Siyasi DüĢünce: Cumhuriyet e Devreden DüĢünce Mirası: Tanzimat ve MeĢrutiyet in Birikimi, Ġstanbul, ĠletiĢim, s. 234-264. Nilgün Toker ve Serdar Tekin, Batıcı siyasi düģüncenin karakteristikleri ve evreleri: Kamusuz Cumhuriyet ten kamusuz demokrasi ye, Modern Türkiye de siyasi düģünce: ModernleĢme ve Batıcılık, ss. 82-106. Mustafa Gündüz, II. MeĢrutiyetin Klasik Paradigmaları: Ġçtihad, Sebilü r-reģad ve Türk Yurdu nda Toplumsal Tezler, Ankara, Lotus Yayınevi.
Kaynakça Önerisi: 1. Ġlyasoğlu, Türkiye de Sosyolojinin GeliĢmesi ve Sosyoloji AraĢtırmaları, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt: 8, ĠletiĢim Yayınları. 2. Ġlyasoğlu, Türkiye de Sosyolojinin Tarihini Yazmak: Bir SorunlaĢtırma ve YaklaĢım.Önerisi, Sosyal Bilimleri Yeniden DüĢünmek, Metis Yay., 1998. 3. Ahmed Muhiddin, Modern Türklükte Kültür Hareketi, Ġstanbul, Küre Yay. 4. Ahmet Hamdi Tanpınar, 19uncu asır Türk edebiyatı tarihi, (GiriĢ). 5. Alim Arlı ve Yücel Bulut, Türkiye de sosyolojiyle 100. yıl: Mirası ve bugünü, Türkiye AraĢtırmaları Literatür Dergisi, Türk Sosyoloji Tarihi sayısı, sayı: 11, cilt: 6, s. 13-32. 6. Atila Doğan, Osmanlı aydınları ve Sosyal Darwinizm 7. AyĢe DurakbaĢa, Türkiye de Sosyolojinin KuruluĢu ve Comte-Durkheim Geleneği, Sosyal Bilimleri Yeniden DüĢünmek, Metis Yay., 1998. 8. Baykan Sezer, Türk sosyologları ve eserleri I, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, dizi: 3, sayı: 1, s. 1-96 9. Bayram Kaçmazoğlu, Türk Sosyoloji Tarihi 10. Bernard Lewis, Modern Türkiye nin doğuģu 11. Doğan Ergun, Türkiye de Cumhuriyet Döneminde Sosyoloji ve GeliĢme, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt: 8, ĠletiĢim Yayınları. 12. Emre Kongar, Türk toplumbilimcileri, Ġstanbul : Remzi Kitabevi, 1982. 13. Enes Kabakçı, Pozitivizmin Türkiye ye giriģi ve Türk sosyolojisine etkisi Türkiye AraĢtırmaları Literatür Dergisi, cilt: 6, sayı: 11, s. 41-60. 14. Hilmi Ziya Ülken, Türkiye de çağdaģ düģünce tarihi 15. Ġsmail CoĢkun (haz.), 75. Yılında Türkiye'de sosyoloji, Ġstanbul: Bağlam Yayınları, 1991. 16. Ġsmail Kara, Hem BatılılaĢalım Hem de Müslüman kalalım, Modern Türkiye de Siyasi DüĢünce: Cumhuriyet e Devreden DüĢünce Mirası: Tanzimat ve MeĢrutiyet in Birikimi, Ġstanbul, ĠletiĢim, s. 234-264. 17. Korkut Tuna, Hayati Tüfekçioğlu, Ġsmail CoĢkun, Türkiye'de sosyolojinin 75. yılı: 1914-1989, Ġstanbul : Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü, 1989. 18. Köksal Alver, Türk Sosyolojisinde Amerikan Sosyolojisi Etkileri (BaĢlangıç Dönemi), Sosyoloji Dergisi, 2004,(12-13):213-221. 19. KurtuluĢ Kayalı, Türk Sosyolojisinin 80 lerde Yeniden BiçimleniĢi, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt: 15, ĠletiĢim Yayınları. 20. KurtuluĢ Kayalı, Türk düģünce dünyasında yol izleri, Ġstanbul: ĠletiĢim Yayınları, 2001. 21. KurtuluĢ Kayalı, Türk düģünce dünyasının bunalımı : görüntüdeki dinamizmin gölgelediği tıkanıklık, Ġstanbul: ĠletiĢim Yayınları, 2000. 22. Lütfi EriĢçi, Türkiye'de sosyolojinin tarihçesi ve bibliyografyası, Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, 2. dizi, sayı: 1, s. 159-169. 23. M. Çağatay Özdemir, Türkiye de sosyoloji: (isimler-eserler), Ankara:
Phoenix Yayınevi, 2008. 24. M. ġükrü Hanioğlu, Bir siyasal düģünür olarak doktor Abdullah Cevdet ve dönemi 25. M.Ö. Alkan, II. MeĢrutiyet te Eğitim, Ġttihad ve Terakki Cemiyeti, Milliyetçilik, Militarizm veya Militer Türk Ġslam Sentezi, II. MeĢrutiyeti Yeniden DüĢünmek, Der. Ferdan Ergut, Ġstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 57-85. 26. Mahmut Tezcan, Türk sosyoloji bibliyografyası: 1928-1968, Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 1969. 27. Murtaza Korlaelçi, Pozitivizmin Türkiye ye giriģi 28. Mustafa Gündüz, II. MeĢrutiyetin Klasik Paradigmaları: Ġçtihad, Sebilü r- ReĢad ve Türk Yurdu nda Toplumsal Tezler, Ankara, Lotus Yayınevi. 29. Nilgün Çelebi, Sosyolojinin Türkiye deki KurumsallaĢması, Bilim ve Ütopya, Haziran 2001. 30. Niyazi Berkes, Türkiye de çağdaģlaģma 31. Nur Vergin Pozitivist optimizm ve sosyolojinin doğuģu Toplum ve bilim, sayı:43-44,1989. 32. Oya Okan, Prens Sabahattin in Ölümü ve 50 li Yıllarda Gündeme GeliĢi, Sosyoloji Dergisi 3.Dizi Sayı 12, 2006, s. 163 174. 33. Prens Sabahattin, Gönüllü sürgünden zorunlu sürgüne, Bütün kitapları, YKY. 34. Said Halim PaĢa, Buhranlarımız. 35. ġerif Mardin, Türk modernleģmesi: Makaleler 4 36. Tarık Zafer Tunaya, Türkiye de siyasal geliģmeler [1876-1938] Kanun-ı Esasi ve MeĢrutiyet dönemi 37. Türk Toplumbilimi Özel Sayısı, Toplumbilim Dergisi, Sayı:2, Bağlam Yayınları, Ekim 1993. 38. Ufuk Özcan & Ertan Eğribel, Türk Sosyologları ve Eserleri 39. Uriel Heyd, Türk Ulusçuluğunun Temelleri 40. Yasin Aktay, Türk Sosyolojisinin Öz-düĢünümselliğine Katkı: Siyaset ve Sosyolojinin Eklemlenmesi Üzerine 41. Yıldız Akpolat, Ulûm-ı Ġktisadiyye ve Ġçtimâiyye Mecmuası nda Ahmed ġuayıb ın sosyoloji görüģü 42. Yusuf Akçura, Üç tarz-ı siyaset 43. Z. Fahri Fındıkoğlu, Auguste Comte ve Ahmet Rıza, Ġstanbul: Türkiye Harsi ve Ġçtimai AraĢtırmalar Derneği, 1962. 44. Zafer Toprak, Psikoloji den sosyoloji ye Türkiye de Durkheim sosyolojisinin doğuģu, Toplumsal Tarih, sayı: 238, s. 22-32. 45. Zeki Arslantürk, M. Tayfun Amman, Sosyoloji: Kavramlar, kurumlar, süreçler, teoriler, Ġstanbul: Marmara Üniversitesi Ġlahiyat Fakültesi Vakfı (ĠFAV), 1999. 46. Ziya Gökap, Kitaplar I, YKY.