MAKALE Muaer Duruş, Keal Bilen, İbrahi Uzun ISI POMPALI TEKSTİL KURUTMA MAKİNELERİNDE KURUTMA HAVASI DEBİSİNİN KURUTUCU PERFORMANSINA ETKİSİNİN DENEYSEL ANALİZİ Muaer Duruş Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilileri Enstitüsü, Kırıkkale Keal Bilen * Yrd. Doç. Dr. Yıldırı Beyazıt Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilileri Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölüü, Ankara keal.bilen@ybu.edu.tr İbrahi Uzun Prof. Dr., Kırıkkale Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölüü, Kırıkkale Experiental Analysis of Effect of Air Flo Rate on the Heat Pup Based Dryer Perforance * İletişi yazarı Geliş tarihi : 6.. Kabul tarihi : 7.3 ÖZET Tekstil (çaaşır) kuruta akineleri, enerji alanında dışarıya bağılı olan ülkeizde bir enerji çıktısı olarak evleriize girektedir. Bu nedenle, daha az enerji tüketen kuruta akinelerinin yapılasına yönelik çalışalar daha da öne kazanıştır. Bu çalışada; farklı kuru tekstil kütlelerinde ve bu tekstilin farklı nelendirile oranlarında kuruta havası debisi değişiinin ısı popalı kurutucu perforansına etkisi deneysel olarak inceleniştir. Yapılan 36 adet deneyden her biri için belirli zaan aralıkları sonunda, soğutucu akışkan tarafındaki sıcaklık değerleri ile kuruta havası tarafındaki bağıl ne ve sıcaklık değerleri veri toplaa sistei aracılığıyla kaydediliştir. Ayrıca; her bir deney için deneylerin sonunda, uzaklaştırılan ne kütlesi ve akinenin harcadığı enerji tespit ediliştir. Deneysel veriler kullanılarak oluşturulan grafikler son bölüde yorulanarak veriliştir. Son olarak, belirsizlik analizi yöntei kullanılarak bütün deneyler için hata analizi yapılıştır. Anahtar Kelieler: Tekstil kuruta akinesi, çaaşır kuruta akinesi, ısı popalı kurutucu, değişken hava debisi, ne ala ABSTRACT Textile drying achines enter our hoes as an energy output in our country hich is dependent on foreign orld in the energy area. Therefore, it has been ore iportant to ake drying achines consuing less energy. In this study; effects of drying air flo rate on the perforance of the heat pup based dryer are investigated for different dry textile ass and different textile huidification rate, experientally. For each experient fro all of the 36 experients, teperature values at the refrigerant side and relative huidity, and teperature values at the air side ere collected by a data acquisition syste at the end of the specific tie intervals. In addition, oisture aount reoved fro textile and energy consuption of the achine ere deterined at the end of each experient. Graphs obtained by using experiental dates are given ith coents in the conclusion. Finally, error analysis as perfored by using uncertainty analysis for each experient. Keyords: Tuble dryer, drying achine, heat pup based dryer, variable air flo rate, oisture extraction Duruş, M., Bilen, K., Uzun, İ.. Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi, Mühendis ve Makina, cilt 53, sayı 635, s. -5. GİRİŞ Geçişten günüüze tekstillerin kurutulası sadece evlerin balkonlarında veya açık alanlarda yapılaktaydı. Fakat bu tür kurutada kuruta işlei doğrudan hava koşullarına bağlı olakta ve kuruta uzun süren bir işle olaktadır. Günüüz yaşa koşullarında tekstilleri kurutacak alanların azalası, insanların hızlı bir kuruta işleine ihtiyaç duyası ve özellikle bazı coğrafi bölgelerde ikliin kuruta için uygun olaası nedeniyle çaaşır kuruta akinelerinin kullanılası ihtiyaç haline geliştir. Geleneksel kuruta işlelerinde herhangi bir enerji sarfiyatı olaaktadır. Buna karşılık, çaaşır kuruta akineleri elektrik enerjisi harcaaktadır. Günüüzde enerjiye olan ihtiyaç; sanayinin gelişesi, dünya nüfusunun artası, günlük yaşada kullandığıız akinelerin sayısının artası gibi nedenlerle devalı artaktadır. Enerjiye olan ihtiyacın artasına rağen kullanılan enerji kaynakları ise sınırlıdır. Bu yüzden günlük yaşada kullandığıız akineler arasında yer alaya başlayan çaaşır kuruta akinelerinin enerji verililiği öneli bir konu haline geliş olup bu konuda sürekli artan sayıda çalışalar yapılaktadır. Çaaşır (tekstil) kuruta akineleri, tekstil yıkandıktan sonra tekstilde kalan nei istenilen orana istenilen sürede kontrollü bir şekilde getiren elektrikli akinelerdir. Birçok farklı odeli olasına rağen genel olarak bu akineler, ne ala kapasitesi artırılış orta havasının tekstil üzerinden geçirilerek tekstilin neini ala prensibiyle çalışırlar. Çaaşır kuruta akinesi olarak birçok farklı odel yapılıştır. Bunlar; bacalı, kondenserli (yoğuşturuculu), ısı popalı, ikrodalgalı, santrifüjlü ve vakulu çaaşır kuruta akineleridir. Piyasada en yaygın olarak kullanılan odeller ise; bacalı, kondenserli ve ısı popalı çaaşır kuruta akineleridir. Bu çalışanın konusu olan ısı popalı çaaşır kuruta akinelerinde, sistede dolaşan havanın neini alak için ısı popası kullanılır. Kuruta akinesi içindeki sıcak ve neli hava ısı popası üzerinden geçirilir. Bu sırada ısı popasının buharlaştırıcısı, havanın içindeki su buharını yoğuşturur ve elde edilen su toplaa haznesine iletilir. Isı popasının yoğuşturucusu ise kuruta havasını ısıtır. Bu yüzden he kuruta akinesi için dışarı açılan kanal sisteine gerek olaz he de ısının dışarı atılası yerine kurutucunun içinde kalası tein ediliş olur. Bu yüzden ısı popalı kurutucular, bacalı veya kondenserli kuruta akinelerine göre enerji sarfiyatı açısından çok daha verili olaktadır. Bu çalışada; evlerde tekstil kurutak için en sık kullanılan kuruta akinesi türü olan ısı popalı çaaşır kuruta akinesine ait deneysel çalışalar yapılıştır. Deneyler, üç farklı kuru tekstil kütlesinde ve bu tekstilleri üç farklı nelendire oranında nelendirerek yapılıştır. Ayrıca bir invertör (frekans değiştirici) yardııyla sistede dolaşan kuruta havasının debisi değiştirilerek dört farklı debide deneyler tekrarlanıştır. Böylece kuruta havası debisinin; S, ve kuruta veriine olan etkisi inceleniştir.. SİSTEMİN TANITIMI. Tekstil Kuruta Makineleri ve Çalışa Sisteleri Kuruta, katı veya katı hâle yakın durudaki addelerden uygun iktarda suyun/su buharının uzaklaştırılası işleidir. Kuruta, günüüzde birçok sektörde kullanılan bir işledir. Kuruta işleinin uygulandığı sektörler arasında tekstil sektörü de bulunaktadır. Tekstil ürünleri üreti süreci içerisinde bir takı ıslak işlelere tabi tutulakta ve bu işlelerden sonra kurutulaları gerekebilektedir. Aynı zaanda, tekstil endüstrisi yanında insanların gündelik kullanıları sonucunda kirlenen tekstil ürünlerinin yıkanasının ardından kurutulası da gerekektedir. Çağıızda nei alınası istenen tekstil ürünlerinin kurutulası farklı yollardan gerçekleştirilektedir. Bu kuruta yöntelerinin başında tabii kaynaklar olan güneş ve rüzgârdan yararlana gelektedir. Fakat güneşte kurutanın bir takı sakıncaları vardır. Kullanıcı açısından zahetli ve zaan alıcı olasının yanında, açık havada ve güneş ışınlarına aruz kalan tekstilin kirlene ve sola gibi duruları bu sakıncalar arasında sayılabilektedir. Aynı zaanda günüüzde yapılan yeni binaların balkonlarının kuruta açısından çok uygun olaası kuruta işleini zorlaştıraktadır. Yukarıda ifade edilen bu sakıncalarla birlikte tüketicilerin ihtiyaç ve beklentileri birleşince tekstil ürünlerini kuruta akinesi ortaya çıkıştır. Çaaşır kuruta akineleri; ıslak tekstilde bulanan nei, kontrollü bir şekilde belirli bir sürede istenilen ne oranına kadar azaltan elektrikli ev aletleridir. Evsel çaaşır kuruta akinelerinin kullanıı gittikçe artaktadır. Bununla beraber, çaaşır kuruta akinelerinin tasarıında, tekstilden ne ala karakterinin irdeleniyor olası öne taşıaktadır. Tüketicilerin çaaşır kuruta akinelerinden beklentileri; kısa sürede, tekstil ürünlerine zarar vereden ve en az enerji tüketiiyle tasarruflu bir kuruta yapasıdır []. Günüüzde genel olarak piyasada kullanılan üç tip çaaşır kuruta akinesi odeli vardır. Bunlar; bacalı, kondenserli ve ısı popalı çaaşır kuruta akineleridir. Bacalı tip çaaşır kuruta akinesinde tekstili kurutak için kullanılan hava ortadan alınır. Sonra ısıtıcıda ısıtılarak tabura verilir böylece tekstilin nei alınır ve en son olarak da ortaa geri verilir. Bacalı tip akinedeki hava çıkış yeri ihtiyacını önleek için başka bir tip çaaşır kuruta akinesi tasarlanıştır. Bu da kondenserli tip çaaşır kuruta akinesidir. Bacalı çaaşır kuruta akinesi ile kondenserli çaaşır kuruta akinesi arasındaki ana fark, kondenserli çaaşır kuruta Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 4
Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi Muaer Duruş, Keal Bilen, İbrahi Uzun akinesinde tekstili kurutak için sürekli aynı havanın kullanılasıdır. Tekstili kurutak için kullanılan hava kapalı bir çevri içinde dolaşır. Havanın dolaşıı bir fan ile sağlanır. Isıtıcıdan geçen hava tabura verilerek tekstilin neinin alınası sağlanır. Hava filtreden geçtikten sonra bir yoğuşturucuya gelir ve havanın aldığı ne burada yoğuşur. Hava yeniden ısıtılır, böylece sürekli bir hava çevriiyle tekstil kurutuluş olur. Yoğuşa, havanın soğutulasıyla gerçekleştirilir. Bu duruda ikinci bir fan, yoğuşturucu içinde hava akıını sağlar. Soğutucu hava ile kuruta havası arasındaki sıcaklık farkından dolayı su buharı yoğuşur. Yoğuşan su buharı, bir haznede toplanarak su tankına gönderilir [].. Tekstil Kuruta Makinesi Çeşitleri Genel olarak çaaşır kuruta akinesi çeşitleri kaynaklarda [3] şu şekilde verilir: Bacalı, kondenserli, ısı popalı, ikrodalgalı, santrifüjlü ve vakulu çaaşır kuruta akineleri... Isı Popalı Tekstil Kuruta Makineleri ve Çalışa Prensibi Isı popalı çaaşır kuruta akinelerini diğerlerinden ayıran en büyük fark, diğer kurutucularda evcut olan ve enerji tüketiinin artasında öneli bir rol oynayan ısıtıcının, ısı popalı kurutucuda olaasıdır. Bu akinelerde gerçek anlada enerji tasarrufu olaktadır. Isı popalı çaaşır kuruta akinesi, kuruta havasından nei uzaklaştıran kapalı devreli bir kuruta sisteidir. Çalışa sistei olarak kondenserli çaaşır kuruta akinesine benzese de ikisinin arasında öneli farklılıklar evcuttur. (a) Isı popalı çaaşır kuruta akinesinde ilk önce, taburdan gelen neli hava, buharlaştırıcı borularının üzerinden geçerek içerisindeki ne yoğuşur. Böylece hava, ısısını ve neini buharlaştırıcının üzerine bırakarak yoğuşturucuya geçer. Kuruta havası yoğuşturucudan geçerken ısınır. Isınış olan hava, bir fan yardııyla taburun içine üflenir. Taburun hareketiyle neli tekstil ile teas eden sıcak hava, tekstil içerisindeki nein buharlaşasını sağlar, böylece hava tekrar nelenir. Taburdan gelen neli hava, kanaldan buharlaştırıcıya geçer. Kuruta işlei süresince bu olaylar sürekli olarak tekrarlanır. Isı popalı çaaşır kuruta akinesinde dolaşan havanın sıcaklığının diğer kurutuculara göre düşük olasından dolayı kurutulan tekstil, bunlarda zarar görez [3]. Bu uygulaada taburdan (kurutucudan) gelen egzoz havası, taşıdığı nein uzaklaştırılabilesi için yoğuşa sıcaklığının altına soğutulalıdır. Bu sürecin izlediği yol, psikroetrik diyagrada yine Şekil de görülektedir. Taburdan gelen egzoz havasının ısı popası buharlaştırıcısına giriş koşulları noktası ile belirlenir. Buharlaştırıcıda önce egzoz havasının sıcaklığı düşer (3), ardından içerdiği ne yoğuşarak 4 noktası ile gösterilen koşullara ulaşılır. Nei uzaklaştırılan egzoz havası, ısı popası yoğuşturucusunda ısıtılarak noktası ile gösterilen koşullara tekrar getirilir [4]..3 Tekstil Kurutucularda Kuruta Süreçleri Tekstil kuruta sistelerinde, tekstilin ıslak halden kuru hale geçişinde belirgin olup ayırt edilebilir üç farklı süreç vardır. Bunlar; ısına süreci, kararlı süreç ve düşe sürecidir [5]. Bu süreçlerden ilki olan ısına sürecinde, tekstil en yüksek ne düzeyinde ve kuru hava da yeterli ölçüde kuru haldedir. Bu ilk süreçte, kurutulacak olan tekstilin yüzey sıcaklığı, kuru havanın yaş teroetre sıcaklığından daha düşüktür. Bu duruda, kuru havanın yaş teroetre sıcaklığı azaltılalı ve tekstilin yüzey sıcaklığı artırılalıdır. Kuru hava bu yüzden tekstile ısı geçişi sağlarken tekstil de havaya ne geçişi sağlar. Bu süreç, tekstilin yüzey sıcaklığının havanın yaş teroetre sıcaklığına eşit olduğu zaan sona erecektir. Şekil. a) Kurutucunun Prensip Şeası ve İdeal Çevriin Psikroetrik Diyagrada Gösterii [4]. b) Gerçek Çevriin Psikroetrik Diyagrada Gösterii (b) Tekstil kuruta süreçlerinin ikincisi olan kararlı süreçte ise, tekstilin yüzey sıcaklığı ile havanın yaş teroetre sıcaklığı sürekli aynı kalaktadır. Tekstilden havaya dengeli bir ne geçişi eydana gelektedir ve bu süre zarfında taburdaki kuruta işlei buharlaşa yoluyla olaktadır. Kararlı durudaki bu buharlaşanın nedeni, ıslak tekstilin yüzeyine bitişik havanın kısi basınç değeri ile taburdaki sıcak havanın kısi basınç değeri arasındaki farktır. Tekstil kuruta süreçlerinin sonuncusu olan düşe sürecinde, değişeyen hava-tekstil sınır tabakasında, su buharının kısi basıncını koruyan tekstil yüzeyinin yakınında yetersiz iktarda ne vardır. Böylece; hava-tekstil sınır tabakasında suyun kısi basıncı azalırken, buharlaşa potansiyeli de azalır..4 Kuruta Sistelerinde Kullanılan Veri Tanılaaları Isı popalı çaaşır kuruta akinelerinde sistein veriinin ve etkenliğinin belirlenebilesi için; özgül ne ala hızı, ne ala hızı, kuruta verii ve ısı popası etkenlik katsayısı gibi tanılaalardan yararlanılır..4. Özgül Ne Ala Hızı (S) Isı popalı bir kurutucunun enerji verililiği genellikle özgül ne ala hızıyla belirlenir. Bu büyüklük; biri kwh enerji kullanıı için, kurutulacak üründen uzaklaştırılan su kütlesini gösterir ve kısaca S olarak adlandırılır. Bir kurutucunun işlete giderleri, enerji verililiği için öneli bir paraetredir. S için, S IP ve S ts şeklinde iki tanılaa yapılabilir [6]. Üründen uzaklaştrlan ne kütlesi S Enerji sarfiyat Üründen uzaklaştrlan ne kütlesi S IP Enerji sarfiyat (kopresör için) Üründen uzaklaştrlan ne kütlesi S ts Enerji sarfiyat (tü siste için).4. Ne Ala Hızı () () () kg su (3) kwh Kurutucudan biri zaanda (ortalaa olarak) uzaklaştırılan ne kütlesine ne ala hızı denir ve kısaca olarak adlandırılır [6]. Üründen.4.3 Kuruta Verii uzaklaştrlan ne kütlesi Kuruta süresi su kwh Kuruta verii ise, başlangıçta tekstilde bulunan su ikta- kg kg kg su kwh h su (4) rının ne kadarlık bir yüzdesinin tekstilden uzaklaştırıldığını ifade eder. - % Kuruta verii = (5) su Burada; : Tekstilin ilk durudaki neli kütlesi, : Tekstilin kurutadan sonraki kütlesi, su : Tekstilde ilk duruda bulunan su kütlesi anlalarındadır..5 Fan Kanunları Bu çalışada incelenen en öneli paraetre olan kuruta havası debisinin değiştirilebilesi için, ısı popalı çaaşır kuruta akinesinde bulunan fanın frekansı, bir invertör sayesinde kontrollü bir şekilde değiştiriliştir. Fanın frekansı değiştirilerek fanın gücünün, dolayısıyla da fanın tein ettiği kuruta havasının debisinin değişesi sağlanıştır. Deneyler için ilk önce; fanın noral çalışa şartlarında yani fan, akine içerisindeki şebeke geriliinin frekansı olan 5 Hz frekansında çalışırken fanın çektiği güç enerji analizörü sayesinde tespit ediliştir. Ayrıca; üretici firadan, fanın noral çalışa şartlarında sağladığı hava debisi öğreniliştir. Sonra fan kanunları denkleleri kullanılarak deneyler için belirlenen hava debilerinde fanın gücünün ne olası gerektiği hesaplanıştır. Son olarak; yapılacak deney hangi hava debisinde yapılak isteniyorsa, invertör yardııyla fanın gücü o hava debisi için hesaplanan değere getiriliştir. Mevcut bir fanın fiziksel ölçüleri değiştirileden fanın gücü değiştirildiğinde; fanın sağladığı havanın debisi, basınç değeri, fanın devir sayısı, fanın verii ve fanın ses seviyesi gibi paraetrelerdeki değişileri gösteren denklelere fan kanunları adı verilir ve fan kanunları aşağıda verilen denklelerden oluşur [7].. Fanın debisi (Q), devir sayıları (N) oranıyla doğru orantılı olarak değişir. Q Q N = N. Fanın gücü (W), devir sayıları (N) oranının, diğer bir ifadeyle fanın sağladığı debiler (Q) oranının küpüyle doğru orantılı olarak değişir. 3 3 W N Q = W = N Q 3. Basınç (P), devir sayıları (N) oranının, diğer bir ifadeyle fanın sağladığı debiler (Q) oranının karesiyle doğru orantılı olarak değişir. (6) (7) 4 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 43
Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi Muaer Duruş, Keal Bilen, İbrahi Uzun P N Q = P = N Q 4. Fanın verii (η), devir sayısının (N) değişesiyle değişez. Çünkü veri (η) 9 nuaralı denklele tanılandığından, nuaralı denkleden de görüleceği gibi, devir sayısının değişesiyle veride bir değişi eydana gelez. QP η= W QP ( Q )( 4P) QP η = = = =η W 8W W (8) (9) () Yukarıda açıklanan fan kanunları göz önüne alınarak deneylerde, kurutucuda yer alan fanın beslendiği elektrik geriliinin frekansı değiştirilerek gücü değiştiriliş ve böylece fanın kurutucuya tein ettiği kuruta havasının debisi istenilen değerlere getiriliştir. Bu çalışada elde edilen değerler Tablo de veriliştir. Tablo. Kurutucuda Yer Alan Fanın Güç ve Debisinin Frekans ile Değişii Frekans (Hz) Güç (W) Debi (l/s) 3. 3.59.7 63.7 5 5 6 58. 39.77 65 3. DENEYSEL ÇALIŞMALAR Bu çalışaya konu olan ısı popalı çaaşır kuruta akinesindeki kuruta havası çevrii ile soğutucu akışkan çevrii Şekil de, akinenin şeatik resi ise Şekil 3 te gösteriliştir. Kuruta havası çevriinde ilk olarak kuruta havası yoğuşturucu tarafından ısıtılarak tabura gönderilektedir. Taburun içinde ıslak tekstilin neini alan kuruta havası buharlaştırıcıya gönderilir. Buharlaştırıcıda nei alınan kuruta havası tekrar yoğuşturucuya gönderilir. Yoğuşturucuda sıcaklığı artırılan kuruta havası tekrar tabura gönderilir. Böylece hava çevrii taalanış olur. Şekil. Isı Popalı Kuruta Makinesindeki Kuruta Havası ile Soğutucu Akışkan Çevrileri Tabur Hava çevrii Kopresör Fan Yoğuşturucu Soğutucu akışkan çevriinde ise; ısıl enerjinin aktarılasını sağlayan soğutucu akışkanı sıkıştıra görevini kopresör yapar. Kopresörden çıkan soğutucu akışkan yoğuşturucuya yüksek sıcaklıkta ve gaz fazında girer. Gaz fazında olan soğutucu akışkan, yoğuşturucuda ısı enerjisini kuruta havasına aktarır ve kendisi yoğuşturucuyu sıvı fazda terk eder. Soğutucu akışkan yoğuşturucudan sonra kısıla vanasına veya kılcal boruya girer. Kısıla vanasında veya kılcal boruda soğutucu akışkanın basıncı ve sıcaklığı düşer. Kısıla vanasından çıkan ve sıcaklığı düşüş olan soğutucu akışkan buharlaştırıcıya girer. Buharlaştırıcı, orta sıcaklığından daha düşük sıcaklıktadır ve çevresinden ısı alır. Sıvı haldeki soğutucu akışkan buharlaştırıcıdan aldığı ısı enerjisi sayesinde buhar haline gelir ve kopresöre döner. Böylece soğutucu akışkan da ta bir çevri yapış olur. Çalışaya konu olan ısı popalı çaaşır kuruta akinesinin Şekil de gösterilen çalışa sisteinde görüldüğü üzere, kuruta havası çevrii ve soğutucu akışkan çevrii aynı anda olaktadır. 3. Deneylerde Kullanılan Ekipanlar Filtre Filtre Buharlaştırıcı Yoğuşan su Şekil 3. Isı Popalı Çaaşır Kuruta Makinesinin Şeatik Resi [8] Çaaşır kuruta akinesi: Deneylerde, 7 kg kapasiteli Bloberg arka ısı popalı çaaşır kuruta akinesi kullanılıştır. Deneyler sırasında gerekli olan sıcaklık ve bağıl ne değerlerini ölçek için, akinenin uhtelif yerlerine 5 adet ne ve sıcaklıkölçer, 5 adet de teroelean yerleştiriliştir. Masaüstü bilgisayar: Deneyler esnasında veri toplayıcının (data logger) okuduğu verilerin kayıt altına alınasında kullanılan deney tesisatı eleanıdır. Gerekli bağlantı kablolarıyla veri toplayıcıya bağlantısı yapılıştır. Veri toplayıcı: Deneylerde; sıcaklık, basınç ve ne değerleri- nin okunası ve bunların bilgisayara aktarılası için her biri kanallı adet kartı (ultiplexer) ile beraber Agilent arka bir veri toplayıcı kullanılıştır. Enerji analizörü: Bu çalışada; ısı popalı çaaşır kuruta akinesinin deneyler esnasında harcadığı enerjiyi, çekilen gücü, akıı ve voltajı dijital olarak ekranında gösteren ZES Zier arka enerji analizörü kullanılıştır. Ne ve sıcaklıkölçer: Bu ölçü aletleri, bağlantı yapıldıkları yerdeki havanın bağıl neini ve kuru teroetre sıcaklığını ölçen cihazlardır. Bu çalışada, Michell arka 5 adet ne ve sıcaklıkölçer kullanılıştır. Sıcaklıkölçer (teroelean): Bu çalışadaki deneylerde, he hava hattında he de soğutucu akışkan hattında topla 5 farklı noktadaki sıcaklık değerlerini okuak için kullanılan teroeleanlar T tipi olup, ±.5 ºC hassasiyete sahiptirler. T tipi teroeleanlar Bakır-Konstantan ikilisinden üteşekkil olup avi ve kırızı renklerde olurlar. Bunlar ucuz olup çıkış gerilileri yüksektir. Bu teroeleanlarla, -85 ila +37 ºC arasındaki sıcaklıklar ölçülebilir [9]. İnvertör (frekans değiştirici): İnvertörler, bağlantı yapıldıkları elektrikli akinelerin beslendiği elektriğin frekansını değiştirerek bu akinelerin elektriksel gücünü değiştiren cihazlardır. Bu çalışadaki deneylerde, kuruta havasının debisini değiştirek için, Eskon arka bir invertörün fan ile bağlantısı yapılış ve böylece fanın beslendiği elektrik geriliinin frekansı değiştirilerek fanın gücü değiştiriliştir. Hassas terazi: Kurutulacak tekstilin kütlesini ölçek için aksiu 5 g kapasiteli ve ± g ölçü belirsizliğine sahip Oertling arka hassas terazi kullanılıştır. Tekstil (çaaşır): Deneylerde kurutulacak tekstil olarak her biri yaklaşık g kütleye sahip pauklu havlu kullanılıştır. 3.. Hata Analizi 3.. Deneysel Hata Tipleri ve Nedenleri Deneysel çalışaların tüü, çeşitli nedenlerden dolayı hata içerir. Deneysel çalışalarda yapılan bu hatalar genellikle üç grupta toplanabilir. Bunlardan birincisi deneyi yapan araştıracının dikkatsizlik ve tecrübesizliğinden ileri gelen hatalardır. İkinci grup hatalar sabit veya sisteatik olarak adlandırılan hatalardır. Üçüncü grup hatalar ise rastgele hatalardır []. Deneysel sonuçların geçerliliğinin belirlenebilesi için utlaka bir hata analizi yapak gerekektedir. Deneylerden elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan paraetrelere ait hata iktarlarının/oranlarının tespiti için pratikte birkaç yönte geliştiriliştir. Bu yönteler içerisinde, akılcı yaklaşı (coonsense basis) ve belirsizlik analizi (uncertainty analysis) yönteleri en çok kullanılanlarıdır. Son yıllardaki çalışalarda hata analizinde; ilk olarak Kline ve McClintock tarafından ortaya atılan ve diğerlerine göre daha hassas bir yönte olan belirsizlik analizi yöntei daha çok tercih edilektedir []. 3.. Hata Analizinde Belirsizlik Analizi Yöntei Herhangi bir deney tesisatı aracılığıyla tespit edilesi/hesaplanası gereken büyüklük R, bu büyüklüğe etki eden n adet bağısız değişkenler ise; x, x, x 3,...,x n olsun. Bu duruda; R = R (x, x, x 3,...,x n ) yazılabilir. Deneylerde etkili olan her bir bağısız değişkene ait sabit hata iktarları (belirsizlikler); ± x, ± x, ± x3,... ± xn, olsun. R büyüklüğünün sabit hata iktarı olan ± R ise, Pythagorean teoreine göre aşağıdaki gibi yazılır []; R R R R R=± x + x + x +...+ 3 xn x x x 3 x n () Yukarıdaki bağıntı dikkatle incelendiği zaan, belirsizlik analizi yönteinin diğer yöntelere göre en öneli üstünlüklerinden birinin, deneylerde en büyük hataya neden olan değişkenin heen tespit edilebilesinin olduğu görülecektir. Böylece hatayı azaltak için, söz konusu bu değişkenin ölçüünde kullanılan cihaz üzerine yoğunlaşılabilir. Ayrıca, yukarıdaki bağıntıda yer alan terilerin eş boyutluluk ilkesi açısından uyulu olduğuna dikkat edilelidir. Deneylerde kullanılan ölçü cihazlarında eydana gelebilecek belirsizlikler, bu cihazların kalibrasyonu yapılak suretiyle belirlenir. Buna göre; bağısız değişkenlere (ölçülecek paraetrelere) ilişkin belirsizlikler bilindiğinden, yukarıdaki bağıntı kullanılak suretiyle bağılı değişkenlere (hesaplanacak paraetrelere) ilişkin belirsizlikler de tespit edilebilir []. 3..3 Hata Analizi Sonuçları Bu çalışa kapsaında yapılan deneyler için, belirsizlik analizi yöntei kullanılarak hata analizi yapılıştır. Ölçülen büyüklüklerin belirsizlik değerleri; ölçü aletlerinin ialatçı firaları tarafından bildirilen değerlerden, deneysel tecrübelerden ve kaynaklardan [] yararlanılarak bulunuştur. Deneylerde ölçülen büyüklükler; ısı popası hattında kullanılan borular üzerindeki sıcaklık değerleri, kuruta havasının kuru teroetre sıcaklığı ve bağıl ne değerleri, kuru ve nelendiriliş tekstilin kuruta öncesi ve kuruta sonrası kütlesi, kuruta süresi ve kuruta için harcanan topla enerji şeklindedir. 3..4 S, ve Kuruta Veriinde Ortaya Çıkan Hatanın Tespiti Bu deneysel çalışada incelee konusu olan; S, 44 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 45
Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi Muaer Duruş, Keal Bilen, İbrahi Uzun ve kuruta verii paraetrelerine ilişkin hata analizinin nasıl yapıldığı aşağıda izah ediliştir. 3..4. Tekstil Kütlesinin Ölçüünde Ortaya Çıkan Topla Hata Tekstil kütlesi ölçüünde ortaya çıkabilecek olan hatalar; deneylerde kullanılan hassas teraziden ve okuyucudan kaynaklanan hatalardır. Tekstil kütlesi ölçüünde ortaya çıkan hatalar kaynaklarda [] şu şekilde verilir: a b c : Hassas teraziden kaynaklanan hata, : Okuaktan kaynaklanan hata, : Tekstilin akineden çıkartılırken el ile teasından kaynaklanan hata şeklindedir. Buna göre; tekstil kütlesi ölçüünde yapılabilecek topla hatayı hesaplaak için nuaralı denkle kullanılır []. =± ( ) + ( ) + ( ) a b c () 3..4. Enerji Sarfiyatının Ölçüünde Ortaya Çıkan Topla Hata Kuruta sırasındaki topla enerji sarfiyatı bir enerji analizörü yardııyla ölçülüştür. Topla enerji sarfiyatının ölçülesinde ortaya çıkabilecek hatalar, kaynaklarda [] şu şekilde verilir: E : Enerji analizöründen kaynaklanan hata, E : Okuyucudan kaynaklanan hata şeklindedir. Buna göre; topla enerji sarfiyatının ölçüünde yapılabilecek topla hatayı hesaplaak için 3 nuaralı denkle kullanılır []. / E E E (3) 3..4.3 Kuruta Süresinin Ölçüünde Ortaya Çıkan Topla Hata Deneylerde kuruta süresi dijital bir saat yardııyla ölçülüştür. Kuruta süresinin ölçülesinde ortaya çıkabilecek hatalar, kaynaklarda [] şu şekilde verilir: t : Dijital saatten kaynaklanan hata, a verii = f (,, su ) şeklinde tanılandığından aşağıdaki gibi bulunur. t : Kuruta süresinin ölçüünde okuyucudan kaynaklanan hata şeklindedir. Buna göre; kuruta süresinin ölçüünde yapılabilecek topla hatayı hesaplaak için 4 nuaralı denkle kullanılır + su kv kv kv kv =± + = su []. (7) ± su / + su + su su (4) (4) t t t Bu deneysel çalışanın kapsalı bir hata analizini yapak için, yukarıda verilen hesaplaa yöntei takip edilelidir. Bu hesaplaalarda kullanılacak verilerin bir kısı deneylerde kullanılan cihazların kataloglarından, bir kısı bu çalışada elde edilen tecrübelerden, bir kısı da yukarıdaki kaynakta [] verilen sayısal değerlerden alınıştır. Belirsizlik analizi yönteinin takip edildiği hata analizinde kullanılan bu sayısal değerler Tablo de gösteriliştir. 3..4.4 S, ve Kuruta Verii İçin Hata Analiz Bağıntıları S için sabit hata iktarını (belirsizliği) gösteren S ; S f (,, E) şeklinde tanılandığından aşağıdaki gibi bulunur. (5) için sabit hata iktarını gösteren M ; = f (,, t) şeklinde tanılandığından aşağıdaki gibi bulunur. (3) Tablo. Terazi, Enerji Analizörü ve Saat İçin Sabit Hata Miktarları (belirsizlikler) (6) Kuruta verii için sabit hata iktarını gösteren kv ; kurut- Hassas terazi için Enerji analizörü için Dijital saat için a (g) b (g) c (g) (g) / (Wh) E S S S S =± E + + = E ± + + E E E E M M M M =± t + + = t ± + + t t t t (Wh) (Wh) E E (s) t (s) t (s) t ± ±.5 ± 3 ± 3.6 ±.78 ±.5 ±.88 ± 8 ± 3 ± 3.5 3.3 Deneylerin Yapılasında İzlenen Yol Deneylerde ilk olarak kuruta işlei yapılacak olan tekstil (havlu) hassas terazide tartılıştır. Daha sonra bu tekstil, belirlenen ne oranına kadar kontrollü bir şekilde nelendiriliştir ve 6 dakikalık kuruta prograında dakika boyunca kurutuluştur. dakika sonra akineden alınan tekstilin kütlesi, hassas terazi yardııyla; bu süre içerisinde akine tarafından sarf edilen topla enerji ise enerji analizörü yardııyla ölçülüştür. Aynı zaanda; kuruta süresi boyunca s aralıklarla, akinenin çeşitli yerlerine tespit edilen teroeleanlar ve ne ve sıcaklıkölçerler yardııyla ölçülen sıcaklık ve ne değerleri bilgisayara kaydediliştir. Deneyleri aynı şartlar altında yapabilek için; her bir deneye başlanadan önce, taburun kapağında ve akinenin alt kısında bulunan filtreler teizleniş ve su tankında biriken su tahliye ediliştir. Ayrıca, yeni bir deneye başlanadan önce akinenin belirli bir sıcaklığa kadar soğuası bekleniş, sonra deneye başlanıştır. Deney sürelerinin ne kadar olacağının tespit edilebilesi için yapılan çalışada; kuruta işleinin ısına, sabit kuruta ve düşük kuruta fazlarından oluştuğu hususu göz önüne alınıştır. Bununla beraber, ısına ve sabit kuruta fazlarındaki kuruta veriinin, birinci derecede kuruta havası özeliklerine bağlı olduğu belirleniş olup bu duru literatürle de uyuludur. Bu çalışadaki deneylerin aacının da bu doğrultuda; yani kuruta havası özeliklerinin kuruta işlei üzerindeki etkisinin belirlenesi olası nedeniyle çalışada sadece ısına ve sabit kuruta fazları ele alınıştır. Bu iki fazın topla süresinin tespiti için yapılan çalışalar sonucunda, 6 dakikalık prograın yaklaşık. dakikasında sabit kuruta fazının bittiği gözleleniştir. Bu yüzden bu çalışadaki deneylerin taaı için deney süresi dakika, yani ilk iki fazın topla süresi olarak belirleniştir. 4. DENEYSEL BULGULAR Bu çalışaya kaynaklık eden Yüksek Lisans Tezi [] kapsaında; 4 farklı hava debisinde, 3 farklı kuru tekstil kütlesinde ve 3 farklı tekstil nelendire oranında topla 36 adet deney yapılıştır. Yapılan bu deneylerde; kuruta havasının debisi, kuru tekstil kütlesi ve bu tekstilin nelendirile oranı gibi paraetreleri değiştirerek bu paraetrelerin; S, ve kuruta verii gibi, kuruta sistelerinde sıklıkla kullanılan veri tanılaalarını nasıl etkilediği inceleniştir. Deneylerde ölçülen paraetreler şunlardır: : Kuru ve nelendiriliş tekstil kütlesi değerleri, T: Isı popası devresindeki boruların yüzey sıcaklığı değerleri ile kuruta havası çevriindeki havanın sıcaklık değerleri, ϕ : Kuruta havası çevriindeki havanın bağıl ne değerleri, t: Kuruta süresi ve E: Her bir deney sonundaki enerji tüketi değerleri. Deneylerden elde edilen bu verilerin bazıları kullanılarak yapılan hesaplaalar sonucunda her bir deney için S, ve kuruta verii değerleri bulunuştur. S..6. l/s hava l /s hava debisi debisi için nelendire oran oranı - S - S değişii değişii Şekil 4. l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının S e Etkisi S..6. %75 Nelendire %9 %9 Nelendire 5 l/s 5 hava l /s hava debisi için nelendire oran oranı - S - S değişii değişii %6 Nelendire %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil 5. 5 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının S e Etkisi S..6. 6 l/s 6 hava l /s hava debisi için nelendire oran oranı - S - S değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil 6. 6 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının S e Etkisi 46 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 47
Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi Muaer Duruş, Keal Bilen, İbrahi Uzun Çalışa kapsaında yapılan deneylerden elde edilen verilerden hareketle çeşitli grafikler oluşturuluştur. Oluşturulan bu grafiklerden Şekil 4, 5, 6 ve 7 de; 4 farklı kuruta havası debisi için, kuru tekstil kütlesinin ve bu tekstilin nelendirile oranının S e olan etkisi görülektedir. S..6. 65 l/s 65 hava l /s hava debisi debisi için nelendire oran - oranı S - değişii S değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil 7. 65 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının S e Etkisi..6. l/s hava l /s hava debisi debisi için nelendire oran - oranı değişii - değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil 8. l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının e Etkisi..6. 5 l/s 5 hava l /s hava debisi için nelendire oran - oranı değişii - değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Nelendire Şekil 9. 5 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının e Etkisi..6. 6 l/s 6 hava l /s hava debisi için nelendire oran oranı - - değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil. 6 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının Mer e Etkisi Şekil 8, 9, ve de ise, yine 4 farklı kuruta havası debisi için, kuru tekstil kütlesinin ve bu tekstilin nelendirile oranının e olan etkisi görülektedir. Şekil, 3, 4 ve 5 de 4 farklı kuruta havası debisi için yine kuru tekstil kütlesinin ve bu tekstilin nelendirile oranının kuruta veriine olan etkisi görülektedir...6. 65 l/s 65 hava l /s hava debisi debisi için için nelendire oran oranı - - değişii değişii %6 Nelendire %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Şekil. 65 l/s Debide, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının e Etkisi Kuruta verii (%) 8 6 l/s hava debisi l /s hava için debisi nelendire için oranı oran - kuruta verii verii değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Nelendire Şekil. l/s Kuruta Havası Debisinde, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının Kuruta Veriine Etkisi Kuruta verii (%) 8 6 5 l/s hava 5 debisi l /s hava için debisi nelendire için oranı oran - kuruta verii verii değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Nelendire Şekil 3. 5 l/s Kuruta Havası Debisinde, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının Kuruta Veriine Etkisi Kuruta verii (%) 8 6 6 l/s hava 6 debisi l /s hava için debisi nelendire için oranı oran - kuruta verii verii değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Nelendire Şekil 4. 6 l/s Kuruta Havası Debisinde, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının Kuruta Veriine Etkisi Kuruta verii (%) 8 6 65 l/s hava 65 l debisi /s hava için debisi nelendire için oranı oran -- kuruta verii verii değişii değişii %75 Nelendire %9 %9 Nelendire Nelendire Şekil 5. 65 l/s Kuruta Havası Debisinde, Kuru Tekstil Kütlesinin ve Tekstil Nelendire Oranının Kuruta veriine Etkisi Kuruta verii [%] 6 l/s hava %6 nelendire debisi için oran nelendire için hava debisi - oranı kuruta - verii kuruta değişii verii değişii 8 6 6 8 Hava Hava debisi debisi [l /s ] [l/s] Şekil 6. %6 Tekstil Nelendire Oranında, Hava Debisinin Kuruta Veriine Olan Etkisi Kuruta verii [%] 8 6 75 l/s %75 hava nelendire debisi için oran nelendire için hava debisi - oranı kuruta - verii kuruta değişii verii değişii 6 8 Hava debisi [l [l/s] ] Şekil 7. %75 Tekstil Nelendire Oranında, Hava Debisinin Kuruta Veriine Olan Etkisi Kuruta verii [%] 8 6 9 l/s hava %9 nelendire debisi için oran nelendire için hava debisi oranı - kuruta - kuruta verii değişii verii değişii 6 8 Hava debisi debisi [l /s[l/s] ] Şekil 8. %9 Tekstil Nelendire Oranında, Hava Debisinin Kuruta Veriine Olan Etkisi Şekil 6, 7 ve 8 de ise, 3 farklı nelendire oranı için kuruta havası debisinin kuruta veriine olan etkisi görülektedir. 5. SONUÇLAR VE DEĞERLENDİRME Bu çalışaya kaynaklık eden Yüksek Lisans Tezi [] kapsaında yapılan deneylerden elde edilen verilere göre oluşturulan grafikler Bölü 4 te veriliştir. Bölü 4 te yer alan bu grafikler incelendiğinde aşağıdaki çıkarsaalar yapılabilir. Şekil 4, 5, 6 ve 7 incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı kuru tekstil kütlesi için de tekstil nelendire oranı arttıkça S in az da olsa arttığı gözleleniştir. Şekil 8, 9, ve incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı kuru tekstil kütlesi için de tekstil nelendire oranı arttıkça in az da olsa arttığı gözleleniştir. Şekil, 3, 4 ve 5 incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı kuru tekstil kütlesi için de tekstil nelendire oranı arttıkça kuruta veriinin biraz azaldığı gözleleniştir. Yine, Şekil 4, 5, 6 ve 7 incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuru tekstil kütlesi arttıkça S in belirgin bir şekilde arttığı gözleleniştir. Yine, Şekil 8, 9, ve incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuru tekstil kütlesi arttıkça in belirgin bir şekilde arttığı gözleleniştir. Yine, Şekil, 3, 4 ve 5 incelendiğinde; 4 farklı kuruta havası debisi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuru tekstil kütlesi arttıkça kuruta veriinin belirgin bir şekilde azaldığı gözleleniştir. Şekil 4, 5, 6 ve 7 incelendiğinde; 3 farklı kuru tekstil kütlesi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuruta havası debisi arttıkça S in belirgin bir şekilde arttığı gözleleniştir. Şekil 8, 9, ve incelendiğinde; 3 farklı kuru tekstil kütlesi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuruta havası debisi arttıkça in belirgin bir şekilde arttığı gözleleniştir. Şekil, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 incelendiğinde; 3 farklı kuru tekstil kütlesi ve 3 farklı tekstil nelendire oranı için de kuruta havası debisi arttıkça kuruta veriinin belirgin bir şekilde arttığı gözleleniştir. Görüldüğü gibi tekstil nelendire oranı ve kuru tekstil kütlesi arttıkça kuruta verii düşektedir. Buna karşılık ku- 48 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 49
Isı Popalı Tekstil Kuruta Makinelerinde Kuruta Havası Debisinin Kurutucu Perforansına Etkisinin Deneysel Analizi ruta havası debisi arttıkça kuruta veriinin arttığı görülektedir. Son olarak; belirsizlik analizi sonucunda; S için en büyük belirsizliğin % ±.7693, için en büyük belirsizliğin % ±.6439 ve kuruta verii için en büyük belirsizliğin ise % ±.769 olduğu görülüştür. Bütün bu değerler, ölçe tekniğinde kabul edilebilir sınırlar içerisinde yer alaktadır. Sonuç olarak; ısı popalı çaaşır kuruta akinelerinde daha verili bir kuruta sağlaak için kuruta havası debisini artıraya yönelik çalışaların yapılası gerektiği açıktır. Bu duruun, az da olsa enerji sarfiyatını artıracağı gözden uzak tutulaalıdır. E SEMBOLLER : Sistein enerji sarfiyatı (kwh) : Kurutadan önceki tekstil kütlesi (kg) : Kurutadan sonraki tekstil kütlesi (kg) su : Kurutadan önce tekstilde bulunan su kütlesi (kg) N P Q : Fanın devir sayısı (dev/dak) : Fanın sağladığı havanın basıncı (kpa) : Fanın sağladığı havanın debisi (l/s) T buh : Buharlaştırıcı çalışa sıcaklığı (ºC) T yoğ : Yoğuşturucu çalışa sıcaklığı (ºC) W : Fanın gücü (kw) Yunan harfleri t : Kuruta süresi (h) ϕ : Bağıl ne (%) η : Fanın verii (%) Kısaltalar kv : Kuruta verii (%) : Ne ala hızı (Moisture Extraction Rate) (kgsu/h) S : Özgül ne ala hızı (Specific Moisture Extraction Rate) (kg-su/kwh) S IP : Isı popası için özgül ne ala hızı (kg-su/kwh) S ts : Tü siste için özgül ne ala hızı (kg-su/kwh) TEŞEKKÜR Bu çalışaya kaynaklık eden Yüksek Lisans Tezinin deneylerinin yapıldığı Kırıkkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi bünyesindeki Isı Transferi Laboratuvarının ikânlarının artırılasındaki destekleri nedeniyle Mühendislik Fakültesi Dekanı Sayın Prof. Dr. Veli ÇELİK Bey e ve çalışanın her aşaasında her türlü bilgi ve donanı desteklerinden dolayı ARÇELİK A.Ş çalışanlarından, Sayın Yalçın GÜLDALI ve Sayın Önder BALİOĞLU şahsında ARÇELİK A.Ş ye teşekkür ederiz. KAYNAKÇA. Sönez, H.. Tekstil Ürünlerinde Zorlanış Kütle Geçişine Etki Eden Paraetrelerin Analizi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilileri Enstitüsü, Makine Mühendisliği Anabili Dalı, İstanbul.. Ganjehsarabi, H. 9. Isı Popalı Çaaşır Kurutucunun Tasarıının Geliştirilesi ve Terodinaik Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilileri Enstitüsü, Makine Mühendisliği Anabili Dalı, İzir. 3. Cochran, P. M. 7. A Feasibility Study of Incorporating Surface Tension Eleents to Iprove the Efficiency of Residential Clothes Dryers, M.S. Thesis, Kansas State University. 4. Özbalta, N., Güngör, A.. Kuruta Sistelerinde Isı Popası Kullanı Potansiyeli, III. GAP Mühendislik Kongresi, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa, s. 7-4. 5. Goldberg, M., Truan, J., Kniffin, A. 6. Heat Pup Clothes Dryer, Patent Application Publication. 6. Oktay, Z. 3. Testing of a Heat Pup Assisted Mechanical Opener Dryer, Applied Theral Engineering, 3, p. 53-6. 7. Fan Kanunları, İMCO Havalandıra Sisteleri Bilgi Merkezi, http://.ico.co.tr/bilgierkezi.htl (son erişi tarihi:.8.) 8. Nipko, J., Bush, E. Prootion of Energy-Efficient Heat Pup Dryers, Siss Agency for Efficient Energy Use (SAFE), Topten International Group. 9. Genceli, O. F.. Ölçe Tekniği (Boyut, Basınç, Akış ve Sıcaklık Ölçeleri), Birsen Yayınevi, İstanbul.. Bilen, K.. Ölçe Teknikleri Ders Notları (Yayılanaış), Kırıkkale Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi.. Akpınar, E. K. 5. Deneysel Çalışalardaki Hata Analizine Bir Örnek: Kuruta Deneylerindeki Hata Analizi, Mühendis ve Makina, cilt: 46, sayı: 5, s. 4-48. Duruş, M.. Isı Popası Destekli Kurutucu Perforansına Etki Eden Paraetrelerin Deneysel Analizi, Yüksek Lisans Tezi, KÜ Fen Bilileri Enstitüsü, Kırıkkale. 5 Mühendis ve Makina