1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 5. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular. 6. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 5. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular. 6. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar"

Transkript

1 PROF. DR. HAC BODR GÜÇ ELEKTRONİĞİ. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve ygulamaları. Temel Yarı İletken Güç Elemanları 3. Diğer Yarı İletken Güç Elemanları 4. Güç Elemanlarının Karşılaştırılması 5. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular 6. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar 7. DC-AC Dönüştürücüler / İnverterler 8. DC-DC Dönüştürücüler / DC Kıyıcılar 9. Güç Elemanlarına Kayıplar ve sınma 0. Temel Yarı İletken Kontrol Elemanları. Güç Elektroniğine Temel Kontrol Düzenleri. Güç Elektroniğine Temel Koruma Düzenleri

2 PROF. DR. HAC BODR. GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN KAPSAM ve YGLAMALAR A) GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN TANM ve KAPSAM GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN TANM Güç Elektroniği, temel olarak yüke verilen enerjinin kontrol eilmesi ve enerji şekillerinin birbirine önüştürülmesini inceleyen bilim alıır. Güç Elektroniği, Elektrik Mühenisliğinin olukça cazip ve önemli bir bilim alıır. Güç Elektroniği, temel olarak Matematik ve Devre Teorisi ile Elektronik bilgisi gerektirir. YÜKE VERİLEN ENERJİNİN KONTROLÜ Yüke verilen enerjinin kontrolü, enerjinin açılması ve kapanması ile ayarlanmasını içerir.. Statik (Yarı İletken) Şalterler a) Statik AC şalterler b) Statik DC şalterler. Statik (Yarı İletken) Ayarlayıcılar a) Statik AC ayarlayıcılar b) Statik DC ayarlayıcılar ENERJİ ŞEKİLLERİNİN BİRBİRİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ Elektrik enerji şekillerini birbirine önüştüren evrelere genel olarak Dönüştürücüler aı verilir. Dört temel önüştürücü varır. Bu önüştürücüler aşağıaki iyagrama özetlenmiştir. Dönüştürücüler Dönüştürücülere kullanılan kısaltmalar DC : Doğru Akım şeklineki elektrik enerjisi AC : Alternatif Akım şeklineki elektrik enerjisi : DC gerilim (ortalama eğer) : AC gerilim (efektif eğer) F : Frekans q : Faz sayısı

3 PROF. DR. HAC BODR. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular, Reresörler AC DC, f, q Temel Özellikleri Enerji Doğal komütasyonluur. Tristör ve iyotlarla gerçekleştirilir. Başlıca ygulama Alanları DC motor kontrolü Akümülatör şarjı Galvano teknikle kaplama DC gerilim kaynakları. DC-AC Dönüştürücüler / İnverterler, Eviriciler DC Enerji, f, q AC Temel Özellikleri Zorlamalı komütasyonluur. Yüksek güç ve üşük frekanslara SCR kullanılır. Orta güç ve orta frekanslara BJT kullanılır. Düşük güç ve yüksek frekanslara MOSFET kullanılır. Ayrıca, iğer güç elemanları, GTO yüksek güç ve üşük frekanslara, GBT ortanın üzerineki güç ve frekanslara, MCT yüksek güç ve orta frekanslara kullanılmaktaır. Başlıca ygulama Alanları AC motor kontrolü Kesintisiz güç kaynakları Enüksiyonla ısıtma sistemleri Yüksek gerilim DC taşıma sistemleri AC gerilim kaynakları 3. DC-DC Dönüştürücüler / DC Kıyıcılar DC Enerji DC < 3

4 PROF. DR. HAC BODR Temel Özellikleri Zorlamalı komütasyonluur. Eleman seçimi invertereki gibiir. Başlıca ygulama Alanları DC motor kontrolü Akümülatör şarjı DC gerilim kaynakları 4. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar, Doğruan Frekans Dönüştürücüler AC Kıyıcılar AC AC, f, q, f, q Enerji f f q q AC KYC / FAZ KESME DEVRESİ Temel Özellikleri Doğal komütasyonluur. Tristör ve triyaklarla gerçekleştirilir. Başlıca ygulama Alanları Omik yüklere güç kontrolü, temel olarak ısı ve ışık kontrolu Vantilatör karakteristikli yükleri (fan, pompa, ve kompresör gibi) tahrik een üşük güçlü AC motor kontrolü Doğruan Frekans Dönüştürücüler f f q q,f,q,f,q DOĞRDAN FREKANS DÖNÜŞTÜRÜCÜ Temel Özellikleri Doğal komütasyonluur. Tristörlerle gerçekleştirilir. Düşük hızlara kontrol imkanı sağlar. Başlıca ygulama Alanları Çok üşük evirlere çalışan ağır iş makinalarının (yol kazma, taş kırma, maen çıkarma makinaları gibi) kontrolü 4

5 PROF. DR. HAC BODR B) GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN ENDÜSTRİYEL YGLAMALAR Güç Elektroniğinin statik ve inamik temel enüstriyel uygulama alanları ile iğer önemli enüstriyel uygulama alanları aşağıaki gibi sıralanabilir.. Temel Statik ygulamalar Kesintisiz Güç Kaynakları (KGK, PS) Anahtarlamalı Güç Kaynakları (AGK, SMPS) Rezonanslı Güç Kaynakları (RGK, RMPS) Enüksiyonla sıtma (E, EH) Elektronik Balastlar (EB, EB) Yüksek Gerilim DC Taşıma (YGDCT, HVDC) Statik VAR Kompanzasyonu (SVK, SVC). Temel Dinamik ygulamalar Genel Olarak DC Motor Kontrolü Genel Olarak AC Motor Kontrolü Sincap Kafesli (Kısa Devre Rotorlu) Asenkron Motor Kontrolü Bilezikli (Sargılı Rotorlu) Asenkron Motor Kontrolü Lineer Asenkron Motor Kontrolü Senkron Motor Kontrolü Üniversal Motor Kontrolü Aım Motoru Kontrolü Relüktans Motor Kontrolü 3. Diğer Önemli ygulamalar Ayınlatma ve şık Kontrolü Sistemleri sıtma ve Soğuma Sistemleri Lehim ve Kaynak Yapma Sistemleri Eritme ve Sertleştirme Sistemleri Eleme ve Öğütme Sistemleri Asansör ve Vinç Sistemleri Yürüyen Meriven ve Bant Sistemleri Pompa ve Kompresör Sistemleri Havalanırma ve Fan Sistemleri Alternatif Enerji Kaynağı Sistemleri Akümülatör Şarjı ve Enerji Depolama Sistemleri Elektrikli Taşıma ve Elektrikli Araç Sistemleri zay ve Askeri Araç Sistemleri Yer Kazma ve Maen Çıkarma Sistemleri Ayrıca, Güç Elektroniği, Disiplinlerarası Bilim Alanları olarak bilinen Enüstriyel Otomasyon Mekatronik Robotik bilimleri içerisine e yoğun bir şekile yer almaktaır. 5

6 PROF. DR. HAC BODR. TEMEL YAR İLETKEN GÜÇ ELEMANLAR A) TEMEL KONTROLSÜZ GÜÇ ELEMAN DİYOT Yapı, Sembol ve İletim Karakteristiği Yapı Sembol A : Anot K : Katot Açıklama En basit yapılı kontrolsüz yarı iletken elemanır. İletim yönüne, eşik geriliminin üzerine küçük eğerli bir iç irence sahip olan bir iletken gibiir. Kesim yönüne ise, elinme gerilimine kaar çok küçük sızıntı akımlar geçiren bir yalıtkan gibiir. İletim Karakteristiği : Delinme Gerilimi TO : Eşik Gerilimi r T : Eşeğer Direnç (μω - mω mertebelerine) Güç iyou, gerilimine tahrip olur ve iletken hale gelir. Yüksek ve sabit bir gerilim altına akımın sonsuza gittiği bu tür evrilmelere, genel olarak çığ evrilme enilmekteir. Çığ evrilmeye maruz kalan yarı iletken elemanlar, güç kaybınan olayı genellikle tahrip olur yani bozulurlar. Tahrip olan yarı iletken elemanlar ise, genellikle kısa evre olurlar. Güç iyotları, pozitif yöne akımı geçirmeleri ve ters yöne akımı tutmaları için, olukça yaygın olarak kullanılmaktaır. Normal, hızlı ve çok hızlı iyot türleri mevcuttur. Normal iyotlar, genellikle AC şebekeye bağlı oğrultucu ve AC kıyıcı evrelerine kullanılmaktaır. Hızlı iyotlar ise, genellikle inverter ve DC kıyıcılara kullanılmaktaır. Günümüze Ters Toparlanma Süresi veya Sönme Süresi birkaç 0 ns olan iyotlar üretilebilmekteir. 6

7 PROF. DR. HAC BODR B) TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLAR. TRİSTÖR (SCR) Yapı, Sembol ve İletim Karakteristiği Yapı ve Sembol İletim Karakteristiği Karakteristik Değerler i G : Kapı Akımı u G : Kapı Gerilimi GT : Tetikleme Akımı. GT : Tetikleme Gerilimi GTM : Max. Kapı Akımı GTM : Max. Kapı Gerilimi u B : Devrilme gerilimi B0 : Sıfır Devrilme Gerilimi H : Tutma Akımı (ma) L : Kilitleme Akımı (ma) L > H : Delinme Gerilimi u krt : Kritik Gerilim Yükseltme Hızı (V/μs) t i krt : Kritik Akım Yükseltme Hızı (A/μs) t t q : Sönme Süresi (μs) Q s : Taban Tabakalarına Biriken Elektrik Yükü (μas) DRM : Max. Periyoik (+) Dayanma Gerilimi DRM < B0 RRM : Max. Periyoik (-) Dayanma Gerilimi RRM < TAVM : Sürekli Çalışmaa Tristörün Max. Ortalama Akımı TEFM : Sürekli Çalışmaa Tristörün Max. Efektif Akımı Tmax t: 0 ms : 0 ms için Tristörün Max. Akımı 7

8 PROF. DR. HAC BODR i t : Tristörün Max. Sınır Yükü (μa s) θ vj : Jonksiyon Sıcaklığı θ vjmax : Max. Jonksiyon Sıcaklığı NOT : GT f ( TM, θ Vj ), GT : Her türlü şartlar altına tristörü tetikleyebilen eğerir. Tristörün İletim ve Kesime Kilitlenme Özelliği Kapısına kısa süreli ve yeterli bir akım sinyali uygulanan tristör tetiklenir ve iletime girer. Kısa süreli bir sinyal ile iletime giriği için tristöre Tetiklemeli Eleman a enmekteir. İletimeki bir tristörün içinen geçen akım kilitleme akımına eriştiğine, tristör iletime olarak kilitlenir ve artık kapı akımı kesilse e iletime kalır. İletime olan bir tristörün içinen geçen akım herhangi bir şekile tutma akımının altına üşerse, tristör otomatik olarak kesime girer. Bu anan itibaren en az sönme süresi kaar tristör negatif bir gerilimle tutulur veya tekrar bir pozitif gerilim ( 0,6 V) uygulanmaz ise, tristör kesime olarak kilitlenir ve artık pozitif gerilim uygulansa a kesime kalır. Bu neenle, tristöre Kilitlemeli Eleman a enilmekteir. Tristöre iletime girme işlemi kontrollü olup, kesime girme işlemi kontrolsüzür. Bu neenle tristöre Yarı Kontrollü Eleman a enilmekteir. Tristörün Keniliğinen İletime Geçme Sebepleri. Bir tristörün uçlarınaki gerilimin eğeri bu tristörün sıfır evrilme gerilimi eğerine erişirse, yani u T B0 ise, bu tristör keniliğinen iletime geçer.. Bir tristörün uçlarınaki gerilimin yükselme hızı eğeri bu tristörün kritik gerilim yükselme hızı eğerine erişirse, yani u T t u krt ise, t bu tristör keniliğinen iletime geçer. 3. Yeni iletimen çıkan bir tristörün negatif gerilimle tutulma süresi bu tristörün sönme süresinen küçükse, yani t N < t q ise, bu tristör keniliğinen iletime geçer. 8

9 PROF. DR. HAC BODR Tristörün Tahrip Olma Sebepleri. u T > ise, çığ evrilme ve aşırı güç kaybı ile mak. sıcaklık sınırı aşılır ve tristör bozulur.. TAV > TAVM ve TEF > TEFM ise, aşırı güç kaybı ile mak. sıcaklık sınırı aşılır ve tristör bozulur. 3. i T t > i t ise, aşırı güç kaybı neeniyle mak. sıcaklık sınırı aşılır ve tristör tahrip olur. 4. i T t i > krt ise, iletime girmee ilk oluşan ar iletken kanala mak. sıcaklık sınırı aşılır ve t tristör bozulur. Buna sicim olayı aı verilir. 5. θ vj > θ vjmax ise, aşırı güç kayıplarının sonucu olarak, yarı iletken yapı bozulur. Bu urumlara tristör genellikle iletken hale gelir veya kısa evre olur. Tristörün Tetiklenmesi t : Gecikme Süresi t r : Yükselme Süresi, Açma Süresi t s : Yayılma Süresi t t + t + t ON r s t r süresi sonuna, kapı akımı civarına ana akımın geçtiği ar bir kanal oluşur. t s süresi sonuna ise, ısınma etkisi ile akım bütün jonksiyon yüzeyine yayılır. t r süresi sonuna oluşan kanalan geçen akım bu kanalın iletkenliğini arttırır. İletkenliği artan kanalan aha çok akım geçer. Bu olay zincirleme bir şekile sürer ve akım bütün yüzeye yayılır. Fakat, akımın yükselme hızı kritik akım yükselme hızına erişirse, akım bütün yüzeye yayılmaan bu kanalın sıcaklığı max. eğere erişir ve bu kanal tahrip olur. Böylece, yarı iletken yapı bozulur ve iletken hale gelir. Bu şekileki bozulmaya sicim olayı enir. Sicim Olayı neeniyle tristörün tahrip olmaması için, i. T i krt olacak şekile, tristöre bağlanan küçük eğerli bir seri enüktans ile akım t t artış hızı sınırlanırılmalıır.. Üretim esnasına, kapı akımının uygulanığı nokta veya punto sayısı arttırılmalıır. 9

10 PROF. DR. HAC BODR Tristörün Sönürülmesi Q s : Taban Tabaklarına Biriken Elektrik Yükü (μas) TM : Sönme Öncesi Tristören Geçen Akım (A) i / t : Sönme Esnasına Tristör Akımının Azalma Hızı (A/μs) t q : Sönme Süresi (μs) T : İletim Gerilim Düşümü (V) Tristör ve Diyoun İletim Gerilim Düşümü u T T0 + r T. i T T0 : Eşik Gerilimi r T : Eşeğer Direnç (μω-mω mertebelerine) Tristörün ygulama Alanları Tristör, kontrollü bir iyottur. Kapısına sürekli ve yeterli bir sinyal verilen tristör, iyoa eşeğerir ve iyot gibi avranır. Diyoun a kontrolsüz bir tristör oluğu söylenebilir. İletimen çıkma olayı ikisine e aynıır. Tristör ve iyotlar, normal akım ve kısa süreli ani akım eğerleri en yüksek olan elemanlarır. Tristörlerin e normal ve hızlı türleri mevcuttur. Sönme Süresi, normal tristörlere birkaç 00 μs civarına, hızlı tristörlere ise 00 μs nin altınaır. Normal Tristörler, AC şebekeye bağlı oğrultucular ile AC kıyıcılara yaygın olarak kullanılmaktaır. Hızlı Tristörler ise, tam kontrollü güç elemanlarının güçleri yetmeiğine, inverter ve DC kıyıcılara kullanılmaktaır. Elektrikli taşıma sistemlerine kullanılan DC kıyıcılar ile enüksiyonla ısıtma sistemlerine kullanılan inverterler buna örnek gösterilebilir. 0

11 PROF. DR. HAC BODR Tristörlü Örnek Devreler. Tristörlü bir AC ygulama Tetikleme Sinyali Bu evree, tristör, α anına kısa süreli bir sinyalle tetiklenir ve iletime olarak kilitlenir. Tristör içerisinen akım geçtiği sürece iletime kalır. anına akımın 0 olmasıyla, tristör keniliğinen oğal olarak söner yani kesime girer. Yeni bir pozitif yarım algaa yeni bir α anına tekrar tetikleninceye kaar tristör kesime kalır. Sonuç olarak, tristör, pozitif yarım algalara ve α- aralıklarına iletime kalır ve sinüsoial bir akım geçirir. α açıları eğiştirilerek yükün gücü ayarlanabilir yani güç kontrolü yapılabilir. Bu evre, yarım alga kontrollü bir oğrultucu olup, oğal komütasyonlu bir evreir.. Tristörlü bir DC ygulama Bu evree ise, yine kısa süreli bir sinyal ile iletime giren tristör, içerisinen geçen akım hiç kesilmeyeceğine göre, oğal olarak hiç iletimen çıkmaz ve sürekli akım geçirir. Ancak, ilave evre ve üzenlerle isteniliği zaman zorla sönürülebilir. Tristörün iletime kalma oranı eğiştirilerek güç kontrolü yapılabilir. Bu evre ise, bir DC kıyıcı olup, zorlamalı komütasyonlu bir evreir.

12 PROF. DR. HAC BODR. BİPOLAR TRANSİSTÖR ( BJT ) Yapı, Sembol ve İletim Karakteristiği npn türü Yapı Sembol pnp türü C : Kollektör, E : Emiter, B : Taban İletim Karakteristiği Temel bir Transistör Devresi Temel Özellikler Yük genellikle C ucuna bağlanır. Taban akımı aima E B arasına geçer ve akımın yönü p en n ye oğruur. Ana akım ile taban akımı aima aynı yöneir. B ile C arasına bir akım geçerek, transistör ters ve istenmeyen kötü bir iletime girebilir. Bu urum önlenmeliir. Transistörün çığ evrilmeye girmesi elemanı tahrip eer. Güç evrelerine transistör ya tam iletime (kalın çizgi üzerine) ya a tam kesime çalıştırılmalıır. Buna Anahtarlama Elemanı olarak çalışma enilir. Tristörler oğal olarak böyle çalışır. Transistöre giriş oluğu sürece çıkış varır. Transistör bir Tam Kontrollü Elemanır. Giriş akım, çıkış akımır.

13 PROF. DR. HAC BODR İletim gerilim üşümü veya iletim kaybı en üşük olan elemanır. Anahtarlama güç kaybı en yüksek olan elemanır. Alt bölgelere karakteristikler paralel ve eşit aralıklıır. Bu bölgee sabit kazançla akım yükseltme işlemi yapılabilir. Fakat güç evrelerine bu yapılamaz. Genel Tanımlar i C β F. i B i E i C + i B ( + β F ) i B β F : DC Akım Kazancı i C β F. i B u R R L. i C u CE L - u R u CE L - R L.i C Yük Doğrusu BE 0,6 V L u ib R B BE Doyum ve Aşırı Doyum i B BB ise, u CE u BE olur. Buna Sınıra Çalışma enir. i B BS ise, u CE CEsat ve i C Cmax olur. Buna Doyuma Çalışma enir. BB < i B < BS ise, u CE < u BE olur. Buna Doyum Bölgesine Çalışma enir. i B > BS ise, yine u CE CEsat ve i C Cmax olur. Buna a Aşırı Doyuma Çalışma enilir. B-E arası normale göre iç irenci olukça büyük olan bir iyot jonksiyonuur. Doyum karakteristiği ile u BE karakteristiği arasınaki bölgeye Doyum Bölgesi enir. Bir transistörün iletimen çıkma süresi, i B akımının oyum fazlası ile orantılıır. Aşırı oyum, transistörün hızını üşürür ve anahtarlama kayıplarını arttırır. Aynı zamana, B-C jonksiyonunan akım geçirerek ilave kayıplara sebep olabilir. Emniyetli Çalışma Alanı (SOA) Bir transistörün aynı ana hangi akım ve gerilim eğerlerine kullanılabileceği, Emniyetli Çalışma Alanı (SOA) ile verilir. Bir transistöre, nominal akım ve gerilim eğerleri, aynı ana kullanılabilecek eğerler eğilir. Tristörlere nominal eğerler aynı ana kullanılabilir. Tristörlere SOA alanı gibi bir sınırlama mevcut eğilir. 3

14 PROF. DR. HAC BODR İletime ve Kesime Girme t r : Yükselme Süresi t s : Yayılma Süresi t f : Düşme Süresi t ON t r t OFF t s + t f t SW t ON + t OFF t r + t s + t f Anahtarlama esnasınaki ani güç kaybı çok yüksektir. Bir yarı iletkenin toplam güç kaybı, anahtarlama ve iletim güç kayıplarının toplamına eşittir. Düşük frekanslara iletim güç kaybı, yüksek frekanslara ise anahtarlama güç kaybı aha etkiliir. Transistörler, orta güç ve orta frekanslara en yaygın olarak kullanılan en ucuz yarı iletken güç elemanlarıır. Transistörün ygulama Alanları Transistörler, normal olarak, orta güç ve frekanslara, zorlamalı komütasyonlu olan inverter ve DC kıyıcı evrelerine kullanılmaktaır. Ancak, uygulama alanları gittikçe azalmaktaır. Transistörün Sürülmesine Önemli Olan Hususlar İletime girme ve çıkma SOA alanı içine olmalıır. Sürekli çalışmaa Cmax eğeri aşılmamalıır. İletime girerken i c /t ve iletimen çıkarken u CE /t eğerleri sınırlanmalıır. Bu, kayıp güçleri azaltır. İletime sürme ve iletimen çıkarma sinyali ani akım arbeli olmalı, sürekli sürme akımı ise ana akımla tam uyum içine olmalıır. Aşırı oyum önlenmeliir. Bu, elemanı hızlanırır ve kayıpları azaltır. B E uçları (eleman girişi) uygun bir irenç ile köprülenmeliir. Bu, kaçak, sızıntı ve eplasman akımlarına karşı elemanı korur, kayıpları azaltır. Ters gerilim uygulanmamalıır. Güç transistörünün ters gerilim tutma özelliği yoktur. Normal olarak -30 V civarınaır. Girişi irençle köprülenmiş bir transistör negatif gerilim tutma özelliğini tamamen kaybeer. Eleman elektronik olarak korunmalıır. 4

15 PROF. DR. HAC BODR Genel bir Sürme Devresi ve Aşırı Doyumun Önlenmesi L : İletime girerken i c /t yi sınırlar. R B ve C B : Her yarı iletkene paralel olarak konulması gereken ( R C ) elemanıır. İletimen çıkarken u CE /t ve CEmax ı sınırlar. R BS : Giriş akımını sınırlar. Gerilim sinyalini akım sinyaline önüştürür. R BP : Sızıntı ve eplasman akımına karşı koruma görevi yapar. D, D ve D 3 : Aşırı oyumu önler, transistörün belirli bir gerilim üşümü ile çalışmasını sağlar. D 4 veya D 5 : Transistörü ters akım ve gerilimlere karşı korur. İletime girme esnasına D 3 iyou kesimeir. CE : Çok yüksek veya A an büyüktür. A D D : Bir iyottaki gerilim üşümü. D 0,6 V BE D İ D3 0 g A ig R BS i g i B i RBP + i B BE i RBP R BP i RBP << i B olmalıır. i B i g olur. İletim uruma D 3 iyotu aima iletime olmalıır. i g i B + i D3 i D3 i g - i B i B i RBP + i B i RBP BE / R BP i B i C / β F D + BE D3 + CE D D3 D CE BE D İletimen çıkma esnasına i g i B i BP + i B İ D3 0, D 3 kesime. Transistöre E en B ye oğru kararlı rejime bir akım geçmez. Saece transistör iletimen çıkıncaya kaar E en B ye oğru bir akım geçer. Bu akım, kesime girmeyi büyük ölçüe hızlanırır. Transistör kesime giriğine ters i B akımı keniliğinen sıfırlanır. 5

16 PROF. DR. HAC BODR Yükseltmeli bir Sürme Devresi Ters-paralel bağlı iki elamanan birisinin iletime olması, iğerinin kesime olmasını garanti eer. Buraa transistörlerin tabanları ters-paralel bağlı oluğunan, iki transistörün birlikte iletime olması mümkün eğilir. Herhangi birisinin tabanına bir akım uygulanığına, iğerinin tabanına 0.6 V kaar bir negatif gerilim oluşur, bu transistör iletime giremez ve eğer iletime ise hızlı bir şekile kesime girer. Bu mükemmel bir kilitlemeir. Yaklaşık khz nin üzerineki orta ve yüksek frekanslara giriş sinyali ve sürme kaynağı iki yönlü veya çift kutuplu olmalıır. Transistörlü Örnek bir Devre Bu evree, bir iyot köprüsü ile oğrultulan tek fazlı sinüsoial şebeke gerilimi, transistör yarımı ile belli açılara kıyılmaktaır. Transistör, bütün yarım algalara ve α- aralıklarına iletime kalır ve sinüsoial bir akım geçirir. α açıları eğiştirilerek yükün gücü ayarlanabilir yani güç kontrolü yapılabilir. Transistör girişine α- aralıklarına yeterli bir pozitif ve bunların ışınaki aralıklara yeterli bir negatif akım uygulanır. Aşırı oyum koruması oluğunan, transistör tabanı ihtiyacı olan akımı çeker ve gelen akımın fazlası iyot üzerinen geçer. Transistör girişine verilen akım, en kötü hale bile yeterli eğere olmalıır. Bu evre, tam alga kontrollü bir oğrultucu olup, aslına oğal komütasyonlu bir evreir. 6

17 PROF. DR. HAC BODR 3. İZOLE KAPL ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR (GFET, MOSFET) Yapı, Sembol ve İletim Karakteristiği Sembol İletim Karakteristiği Genel Özellikler MOSFET aima oyuma kullanılmalıır. Giriş oluğu sürece çıkış varır. Giriş gerilim, çıkış akımır. Kazanç sonsuz kabul eilir. En hızlı yarı iletken elemanır. İletime giriş ns ve iletimen çıkış ns civarınaır. Anahtarlama kaybı en üşük olan elemanır. İletim gerilim üşümü veya iletim güç kaybı en yüksek olan elemanır. Tek ezavantajı, sıcaklıkla artan yüksek eğerli bir iç irence sahip olmasıır. Düşük güç ve yüksek frekanslara kullanılır. Giriş akımı nanoamperler mertebesineir. Ancak, gerilim sinyali ilk veriliğine yüksek eğerli bir şarj akımı çeker. Bu akımın karşılanmasına ikkat eilmeliir. Aksi hale hız üşer. Kapı ayanma gerilimi ± 0 V tur. Gerçekte, uygulanan gerilim ± 8 V u geçmemeliir. ygulamalara, genellikle sürme gerilimi olarak ± 5 V kullanılmaktaır. 7

18 PROF. DR. HAC BODR MOSFET lerin ygulama Alanları MOSFET ler, normal olarak, üşük güç ve yüksek frekanslara, zorlamalı komütasyonlu olan inverter ve DC kıyıcı evrelerine kullanılmaktaır. Bu elemanlara fiyat gerilime çok bağlıır. Düşük gerilimli MOSFET lerin fiyatları olukça üşük oluğunan, üşük gerilimli uygulamalara MOSFET ler yaygın olarak kullanılmaktaır. Buna örnek olarak, üşük gerilimli akümülatör-inverter grubuna sahip olan kesintisiz güç kaynakları ile üşük gerilimli DC kıyıcı evresine sahip olan anahtarlamalı güç kaynakları gösterilebilir. Ayrıca, MOSFET ler çalışma frekansı en yüksek olan elemanlarır. Yüksek frekans ve üşük güçlü uygulamalara a MOSFET ler yaygın olarak kullanılmaktaır. Buna örnek olarak, üşük güçlü kesintisiz ve anahtarlamalı güç kaynakları ile enüksiyonla ısıtma ve elektronik balastlar gösterilebilir. Ancak, BJT ve MOSFET lerin uygulama alanları sürekli olarak aralmakta, bunların yerini hız ve güçleri sürekli olarak gelişen GBT elemanları almaktaır. Örnek bir MOSFET Sürme Devresi MOSFET ve GBT elemanlarının sürülmesine, iki yönlü veya çift kutuplu giriş sinyali ve iki yönlü sürme kaynağına gerek yoktur. BJT elemanlarının sürülmesine ise, yaklaşık olarak khz nin altınaki üşük frekanslara iki yönlü giriş sinyali ve iki yönlü sürme kaynağına gerek yoktur. Bu şartlar altına, bütün bu elemanların sürülmesine buraa verilen evre kullanılabilir. Ancak, BJT için zenerlere gerek yoktur. MOSFET ve GBT için ise zenerler her zaman gerekliir. Bu sürme evresine, giriş sinyali uygulanığına, T, T ve T 3 arışık olarak iletime girer ve G ucu +5 V a çekilir. Giriş sinyali kesiliğine, R n ile gösterilen irenç üzerinen T 4 iletime girerek G ucunu 0 a çeker, yani MOSFET in parasitik giriş konansatörü C GS i eşarj eer. Hızlı transistörler seçiliğine, sürme evresi olukça hızlı ve emniyetliir. 8

19 PROF. DR. HAC BODR 3. DİĞER YAR İLETKEN GÜÇ ELEMANLAR TRİSTÖR TETROT 4 uçlu özel bir tristörür. Her iki kapıan a tetiklenebilir. Tetiklemee, i G ve i G akımları ayrı ayrı kullanılabilir. FOTO TRİSTÖR Normal ortama gözle görülen ışıkla iletime giren iki, üç veya ört uçlu özel bir tristörür. şıkla veya bir kapı akımıyla kontrol eilebilir. TRİYAK (İKİ YÖNLÜ TRİSTÖR TRİYOT) Triyak ters-paralel bağlı iki tristöre eşeğerir. İki yönlü tristör e enir. Tetikleme ve montaj kolaylığı sağlar. Saece AC uygulamalara kullanılmak üzere üretilmekteir. AC kıyıcılara gücün yettiği yere kaar bir triyak kullanılır. Aksi hale tristörlere geçilir. Yaklaşık A lere kaar triyaklar üretilmekteir. Triyak - ve - belgelerine üşük akımlarla kolay tetiklenir. + belgesine tetikleme çok zor veya imkansızır. ygulamalara, + ve - bölgelerine çalışma kolayır. 9

20 PROF. DR. HAC BODR KAP SÖNÜMLÜ TRİSTÖR (GTO) Kısa süreli i G ile tetiklenir ve i G ile sönürülür. i G çok küçük eğerlereir (normal trsitörlereki gibi). i G çok büyük eğerlereir ( ¼ ana akım kaar). Hızlı özel bir tristörür. Düşük frekans ve yüksek güçlere kullanılır. Sönürme sinyalinin büyüklüğünen olayı tetikleme evreleri karmaşık ve pahalıır. MOS KONTROLLÜ TRİSTÖR (MCT) MOSFET ve tristör karışımı, olukça hızlı, gerilim kontrollü, karma bir elemanır. MOSFET in ieal sürme özelliği ile tristörün ieal iletim karakteristiğini birlikte taşır. Negatif gerilim sinyali ile tetiklenir. Pozitif gerilim sinyali ile söner. Yine iletime ve kesime kilitlenme özelliği varır. Şu ana en üstün eleman görünümüneir. Fakat henüz gelişimi tamamlanamamıştır. Halen ticari olarak üretilememekteir. İZOLE KAPL BİPOLAR TRANSİSTÖR (GBT) Sembol u-i karakteristiği CET : Çıkış Eşik Gerilimi GET : Kapı Eşik Gerilimi Genellikle, CET > V ve GET : 4 V civarınaır. MOSFET in MOS kontrolü ve BJT nin ana akım karakteristiğini birlikte taşıyan karma bir elemanır. Tek ezavantajı çıkış eşik geriliminin oluşuur. Ancak iç irenci çok küçük oluğunan, yüksek akımlara yine avantajlı uruma geçer. Günümüze GBT ortanın biraz üzerineki güç ve frekanslara, en yaygın olarak kullanılan elemanlarır. 0

21 PROF. DR. HAC BODR 4. GÜÇ ELEMANLARNN KARŞLAŞTRLMAS TEMEL Yİ GÜÇ ELEMANLARNN İYİDEN KÖTÜYE DOĞR SRALAMAS Sürme Kolaylığı MOSFET GBT GTO BJT Sönme Kolaylığı MOSFET GBT BJT GTO İletim Gerilim Düşümü BJT GTO GBT MOSFET (.0 V) (.0 V) (3.0 V) (5.0V) Anahtarlama Güç Kaybı MOSFET GBT GTO BJT Akım Dayanımı GTO GBT BJT MOSFET (3000 A) (800 A) (600 A) (00 A) Gerilim Dayanımı GTO GBT BJT MOSFET (3000 V) (500 V) (00 V) (000 V) Devre Gücü GTO GBT BJT MOSFET (0 MW) (500 kw) (00 kw) (0 kw) Çalışma Frekansı MOSFET GBT BJT GTO (00 khz) (0 khz) (0 khz) ( khz) Fiyat BJT GTO GBT MOSFET Not :. Güç BJT leri genellikle Darlington yapıa ve npn türüneir.. Buraa GTO tristör ailesini temsil etmekteir.

22 PROF. DR. HAC BODR KON İLE İLGİLİ ÇÖZÜLMÜŞ PROBLEMLER Problem Bir tristör u T 000 Sin 6800 t (V) şekline bir gerilime maruz kalacaktır. Bu tristörün, keniliğinen iletime geçmemesi için, a) B0 eğeri ne olmalıır? u b) krt eğeri ne olmalıır? t Çözüm a) Tmax < B0 olmalıır. B0 > Tmax 000 V u b) T u ( ) max < krt olmalıır. t t ut T max sin ωt ut ωt max cosωt t ut ωt max t max V/s 6.8 V/μs u krt > 6,8 V/μs olmalıır. t Problem Kritik gerilim yükselme hızı 5 V / μs olan bir tristöre, genliği 000 V olan bir sinüsoial gerilim uygulanmaktaır. Frekans gittikçe yükseltilirse, bu frekans hangi eğere ulaştığına tristör keniliğinen iletime geçer? Çözüm u T u max krt t t u T m Sinωt u T m.ω.cosωt t u T max m. ω t V/s f f 0 khz bulunur.

23 PROF. DR. HAC BODR Problem 3 t0 anına yeni iletimen çıkan ve şekileki gibi bir gerilime maruz kalan bir tristörün keniliğinen iletime geçmemesi için, bu tristörün, u B0, krt ve t q eğerleri t ne olmalıır? Çözüm B0 > Tmax Şekilen, B0 > 3000 V olmalıır. tq t N Şekilen, 0 μs olmalıır. t q 0 μ s t 50 μs için, u T u u krt > ( T ) max, t t olmalıır ( t 0 ) 30 u krt > 00 V / μs t Problem 4 0 Ω luk bir yükü 50 V luk bir DC kaynak ile beslemek üzere, şekile verilen bir npn tipi transistörün emiter montajı kullanılmıştır. Transistörün akım kazancı 00 oluğuna göre, a) Taban evresi irenci 5 kω iken, yük akımı ve gerilimi ne olur? b) Yükte harcanan gücün 60 W olabilmesi için, taban evresi irenci kaç kω a ayarlanmalıır? Çözüm 3

24 a) C L L BE B R B B 0mA C A L Y R L. L 0. 0 V b) P L 60 W P L R L. L L B 4 / 00 B 0 ma L BE 50 0 R B 3 B 0.0 R B,5 kω bulunur. PROF. DR. HAC BODR L 4 A C Problem 5 Şekileki evree, a) İletime geçme esnasına ani taban akımı eğerini hesaplayınız ( i D3 0 ). b) İletim urumuna, transistörün gerilim üşümü ile taban akımını ve D 3 iyounun akımını bulunuz. c) İletimen çıkma esnasına, ters taban akımının ani eğerini bulunuz. ) Taban akımı eğişimini yaklaşık olarak çiziniz. D,,3 0,6 V BE V β c 00 EB - V Çözüm a) İletime geçme esnasına, i B? İ D3 0, ' B i g i i00 + ib B BE A D + B 0,6 +,6 V ' g A 5,6 i g i B 500mA 6,8 6,8 i 00 B / 00 / 00 0 ma ' i B i B i ma bulunur. b) İletim urumuna, CE, i B, i D3? İletimen çıkmaa : 4

25 PROF. DR. HAC BODR i C u Ş / i C. 0. Sinωt / i C 0. Sinωt A i c βc i B 0 Sinω t Sinωt (ma) i 00 0 ma i B. 00. Sinωt + 0 (ma) i g 500 ma i D3 i g - i B Sinωt (ma) bulunur. D + BE D3 + CE CE V bulunur. c) İletimen çıkma esnasına, i B? B BE V A - D + BE -0,6+ 0,4 V g A 5 0,4 i g 575mA 6,8 6,8 ) i 00 BE 0 ma 00 g ' B i i i + i 00 B i B ig + i i B 585 ma bulunur. Problem 6 Peryoik bir çalışmaa, kesim ışınaki çalışma urumları için, bir transistörün uçlarınaki gerilim ve içinen geçen akımın eğişimleri şekile verilmiştir. Bu transistör f P 0 khz lik bir frekansta anahtarlanığına göre, a) Transistörün verilen her bir aralıktaki enerji kaybını hesaplayınız. b) Transistörün toplam enerji ve güç kaybını hesaplayınız. 5

26 Çözüm. bölge için, u 50 6 t t V i t t A 4μs 6 W ( 6.0 t) 0... P T 06,3 W PROF. DR. HAC BODR tt 6,6773 mj 6 6

27 PROF. DR. HAC BODR 5. AC-DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER / DOĞRLTCLAR GİRİŞ AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri Enüstrie en eski ve en yaygın olarak kullanılan önüştürücü türüür. Temel Özellikleri : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı, y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama eğer) α : DC çıkış gerilimi, α f(α) : Maksimum DC çıkış gerilimi, α 0 α α : Faz Kesme veya Faz Kontrol açısı : Gecikme Açısı veya Tetikleme Gecikmesi D : Serbest Geçiş (Komütasyon, Sönürme) iyou 3 f : Efektif Faz Gerilimi 3 h : Efektif Fazlar Arası Gerilim fm : Faz Gerilimi Maksimum Değeri hm : Hat (Fazlar Arası) Gerilimi Maksimum Değeri Kontrol lineer eğilir. Faz Kontrol Yöntemi ile kontrol sağlanır. Çıkış gerilimi ortalama olarak kontrol eilir. Şebeke tarafına yüksek eğerli harmonikler, yük tarafına yüksek eğerli algalanmalar oluşur. Doğal komütasyonluur. Diyot ve/veya tristörler ile gerçekleştirilir. Başlıca ygulama Alanları DC motor kontrolu Akümülatör şarjı Galvanoteknikle kaplama DC motor alan besleme DC kaynak makinaları DC regülatörler DC gerilim kaynakları AC-DC Dönüştürücülerin Genel Olarak Sınıflanırılması 7

28 PROF. DR. HAC BODR AC-DC Dönüştürücülerin Kontrol Açısınan Karşılaştırılması Kontrolsüz Doğrultucu Tam Kontrollü Dönüştürücü Yarı Kontrollü Doğrultucu Diyotlarla gerçekleştirilir Saece oğrultucu mouna çalışır. Genellikle serbest geçiş iyou yoktur. α 0 α Sabit Tristörlerle gerçekleştirilir. Hem oğrultucu hem e inverter mouna çalışır. Serbest geçiş iyou yoktur. Konursa inverter mouna çalışmaz. 0 < α < + > α > - Tristör ve iyotlarla gerçekleştirilir. Saece oğrultucu mouna çalışır. Genellikle serbest geçiş iyou varır. 0 < α < + > α > 0 AC-DC Dönüştürücülerin Dalga Sayısı Açısınan Karşılaştırılması Yarım Dalga Doğrultucua, şebekenin nötrüne (N) göre bir çıkış gerilimi üretilir yani çıkıştaki DC hatların birisi şebekenin N ucuna bağlıır. Tam Dalga Doğrultucu, Pozitif (+) ve Negatif (-) Yarım Dalga Doğrultucuların toplamına eşeğerir. Çıkışta N ucu kullanılmaz. Ancak, çıkış gerilimi potansiyel olarak N ucunu ortalar. Temel AC-DC Dönüştürücülerin Temel Devre Şemaları 8

29 PROF. DR. HAC BODR Tek Fazlı Dönüştürücünün Fazlı Eşeğeri Tek Fazlı Sistem q s f R k L k İki Fazlı Eşeğeri q s f / R k / L k / Enüstrie Fazlı bir AC Şebeke sistemi mevcut eğilir. Ancak, sekoneri orta uçlu olan tek fazlı bir transformatöre, orta uca göre sekoner uçlarına 80 faz farklı fazlı bir AC gerilim oluşmaktaır. Enüstriyel olarak fazlı bir gerilim bu şekile üretilebilir. Ayrıca, teorik analizlere, yukarıa görülüğü gibi, tek fazlı bir gerilimin fazlı eşeğeri kullanılabilmekteir. DOĞRLTCLARN ENDÜSTRİYEL YGLAMA DEVRELERİ Enüstriyel uygulamalara kullanılan oğrultucuların gerçek eşeğer evreleri aşağıaki gibi sıralanabilir. Kontrolsüz bir oğrultucu ile tek yönlü (kutuplu, DC) bir konansatör grubu, DC-DC veya DC- AC önüştürücülerin beslenmesine, genellikle ucuz ve basit olması neeniyle enüstrie yaygın olarak kullanılmaktaır. Buraa, R K ve L K, AC şebekenin eşeğer irenç ve enüktansıır. Etkisinin azalması neeniyle analize öncelikle R K irenci ihmal eilir. Bu evree, şebeke geriliminin maksimum oluğu anların yakınlarına, şebekeen aşırı akım arbeleri çekilir. Şebeke gerilimine cii bozulmalar oluşur. Devre çalışmaya ilk başlaığına, konansatörün şarjı için ilk tebirler alınır. Şebeke bozulmalarına karşı uluslar arası üzeye sınırlamalar başlaığınan, bu evrenin kullanılmasına azalma olması beklenmekteir. 9

GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP

GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP TRİSTÖR (SCR) Yapı ve Sembol İletim Karakteristiği KARAKTERİSTİK DEĞERLER I GT : Tetikleme Akımı. U GT : Tetikleme Gerilimi I GTM

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 2. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları. 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular

1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 2. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları. 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular GÜÇ ELEKTRONİĞİ 1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları 2. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular 4. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar 5. DC-DC Dönüştürücüler

Detaylı

Güç Elektroniği. Yüke verilen enerjinin kontrolü, enerjinin açılması ve kapanması ile ayarlanmasını içerir.

Güç Elektroniği. Yüke verilen enerjinin kontrolü, enerjinin açılması ve kapanması ile ayarlanmasını içerir. Güç Elektroniği GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN TANIMI Güç Elektroniği, temel olarak yüke verilen enerjinin kontrol edilmesi ve enerji şekillerinin birbirine dönüştürülmesini inceleyen bilim dalıdır. Güç Elektroniği,

Detaylı

İNDEKS. Cuk Türü İzolesiz Dönüştürücü, 219 Cuk Türü İzoleli Dönüştürücü, 228. Çalışma Bölgeleri, 107, 108, 109, 162, 177, 197, 200, 203, 240, 308

İNDEKS. Cuk Türü İzolesiz Dönüştürücü, 219 Cuk Türü İzoleli Dönüştürücü, 228. Çalışma Bölgeleri, 107, 108, 109, 162, 177, 197, 200, 203, 240, 308 İNDEKS A AC Bileşen, 186 AC Gerilim Ayarlayıcı, 8, 131, 161 AC Kıyıcı, 8, 43, 50, 51, 54, 62, 131, 132, 133, 138, 139, 140, 141, 142, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 150, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157,

Detaylı

1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 2. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları. 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular

1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Uygulamaları. 2. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları. 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular PROF. DR. HAC BODR GÜÇ ELEKTRONİĞİ. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve ygulamaları. Önemli Yarı İletken Güç Elemanları 3. AC-DC Dönüştürücüler / Doğrultucular 4. AC-AC Dönüştürücüler / AC Kıyıcılar 5. DC-DC

Detaylı

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır.

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır. 3. Bölüm Güç Elektroniğinde Temel Kavramlar ve Devre Türleri Doç. Dr. Ersan KABALC AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ Güç Elektroniğine Giriş Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ...iii İÇİNDEKİLER...v 1. GÜÇ ELEKTRONİĞİNE GENEL BİR BAKIŞ YARI İLETKEN GÜÇ ELEMANLARI...13

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ...iii İÇİNDEKİLER...v 1. GÜÇ ELEKTRONİĞİNE GENEL BİR BAKIŞ YARI İLETKEN GÜÇ ELEMANLARI...13 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iii İÇİNDEKİLER...v 1. GÜÇ ELEKTRONİĞİNE GENEL BİR BAKIŞ...1 1.1. Tanım ve Kapsam...1 1.2. Tarihsel Gelişim ve Bugünkü Eğilim...3 1.3. Yarı İletken Güç Elemanları...4 1.3.1. Kontrolsüz

Detaylı

GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI 1

GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI 1 GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI 1 1. Kesintisiz Güç Kaynakları ( KGK, UPS ). Anahtarlamalı Güç Kaynakları ( AGK, SMPS ) 3. Rezonanslı Güç Kaynakları ( RGK, RMPS ) 4. Elektronik Balastlar (

Detaylı

Tek Fazlı Tam Dalga Doğrultucularda Farklı Yük Durumlarındaki Harmoniklerin İncelenmesi

Tek Fazlı Tam Dalga Doğrultucularda Farklı Yük Durumlarındaki Harmoniklerin İncelenmesi Tek Fazlı Tam Dalga Doğrultucularda Farklı Yük Durumlarındaki Harmoniklerin İncelenmesi Ezgi ÜNVERDİ(ezgi.unverdi@kocaeli.edu.tr), Ali Bekir YILDIZ(abyildiz@kocaeli.edu.tr) Elektrik Mühendisliği Bölümü

Detaylı

B) TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI

B) TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI B) TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI 1. TRİSTÖR (SCR) Yapı, Sembol ve İletim Karakteristiği Yapı ve Sembol İletim Karakteristiği Karakteristik Değerler i G : Kapı Akımı u G : Kapı Gerilimi I GT : Tetikleme

Detaylı

GÜÇ ELEKTRONİĞİ I. 1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Endüstriyel Uygulamaları. 2. Temel Yarı İletken Güç Elemanları

GÜÇ ELEKTRONİĞİ I. 1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Endüstriyel Uygulamaları. 2. Temel Yarı İletken Güç Elemanları GÜÇ ELEKTRONİĞİ I 1. Güç Elektroniğinin Kapsamı ve Endüstriyel Uygulamaları 2. Temel Yarı İletken Güç Elemanları 3. Diğer Yarı İletken Güç Elemanları 4. Güç Elemanlarında Karşılaştırma, Bastırma ve Isınma

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Deney de sabit çıkış gerilimi üretebilen diyotlu doğrultucuları inceledik. Eğer endüstriyel uygulama sabit değil de ayarlanabilir bir gerilime

Detaylı

TEK FAZLI VE ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI VE ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCULAR KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) TEK FAZLI VE ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCULAR 1. DENEYİN

Detaylı

ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCU VE DİMMER DEVRE UYGULAMASI

ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCU VE DİMMER DEVRE UYGULAMASI KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Güç Elektroniği Uygulamaları ÜÇ FAZLI KONTROLLÜ DOĞRULTUCU VE DİMMER DEVRE UYGULAMASI 1. DENEYİN AMACI Bu deneyin

Detaylı

TEST 20-1 KONU KONDANSATÖRLER. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ. 1. C = e 0 d. 2. q = C.V dır. C = e 0 d. 3. Araya yalıtkan bir madde koymak C yi artırır.

TEST 20-1 KONU KONDANSATÖRLER. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ. 1. C = e 0 d. 2. q = C.V dır. C = e 0 d. 3. Araya yalıtkan bir madde koymak C yi artırır. KOU 0 KOSÖRLR Çözümler. e 0 S 0- ÇÖÜMLR (Sığa saece levhaların yüzey alanı, araaki uzaklık ve yalıtkanlık katsayısına bağlıır.) P: 5. 6 3 u tür soruları potansiyel ağıtarak çözelim. Potansiyel seri konansatörlere

Detaylı

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK ÜHENDĠSLĠĞĠ GÜÇ ELEKTRONĠĞĠ LABORATUAR TEK FAZL DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Pek çok güç elektroniği uygulamasında, giriş gücü şebekeden alınan 50-60 Hz lik AC güç şeklindedir ve uygulamada

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK BİPOLAR TRANSİSTÖR

ANALOG ELEKTRONİK BİPOLAR TRANSİSTÖR ANALOG LKTONİK Y.Doç.Dr.A.Faruk AKAN ANALOG LKTONİK İPOLA TANSİSTÖ 35 Yapısı ve Sembolü...35 Transistörün Çalışması...35 Aktif ölge...36 Doyum ölgesi...37 Kesim ölgesi...37 Ters Çalışma ölgesi...37 Ortak

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-5 AKTİF DEVRE ELEMANLARI Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİYOTLAR Diyot tek yöne elektrik akımını ileten bir devre elemanıdır. Diyotun

Detaylı

Bölüm 2 YAPI BİLEŞENLERİNDE ISI VE BUHAR GEÇİŞİ

Bölüm 2 YAPI BİLEŞENLERİNDE ISI VE BUHAR GEÇİŞİ ME40- Isıtma ve Havalanırma Bahar, 07 Bölüm YAPI BİLEŞENLERİNDE ISI VE BUHAR GEÇİŞİ Ceyhun Yılmaz Afyon Kocatepe Üniversitesi eknoloji Fakültesi Makine Mühenisliği Bölümü YAPI Yapıyı oluşturan uvar, pencere,

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

Ders 04. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir.

Ders 04. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. Elektronik Devre Tasarımı Ders 04 Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. www.ozersenyurt.net www.orbeetech.com / 1 AC-DC Dönüştürücüler AC-DC dönüştürücüler

Detaylı

1. GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN KAPSAMI ve UYGULAMALARI

1. GÜÇ ELEKTRONİĞİNİN KAPSAMI ve UYGULAMALARI PROF. DR. HAC BODR. GÜÇ EEKRONİĞİNİN KAPSAM ve YGAMAAR GÜÇ EEKRONİĞİNİN ANM Gü Elektroniği, temel olarak yüke verilen enerjinin kontrol eilmesi ve enerji şekillerinin birbirine önüştürülmesini inceleyen

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri)

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) 1. DENEYİN AMACI ÜÇ FAZ EVİRİCİ 3 Faz eviricilerin çalışma

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme BÖLÜM X OSİLATÖRLER 0. OSİLATÖRE GİRİŞ Kendi kendine sinyal üreten devrelere osilatör denir. Böyle devrelere dışarıdan herhangi bir sinyal uygulanmaz. Çıkışlarında sinüsoidal, kare, dikdörtgen ve testere

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

Ders 08. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir.

Ders 08. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. Elektronik Devre Tasarımı Ders 08 Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. www.ozersenyurt.net www.orbeetech.com / 1 AC AC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER AC kıyıcılar (AC-AC

Detaylı

(BJT) NPN PNP

(BJT) NPN PNP Elektronik Devreler 1. Transistörler 1.1 Giriş 1.2 Bipolar Jonksiyon Transistörler (BJT) 1.2.1 Bipolar Jonksiyon Transistörün Çalışması 1.2.2 NPN Transistörün Yükselteç Olarak Çalışması 1.2.3 PNP Transistörün

Detaylı

Transistörler yarıiletken teknolojisiyle üretilmiş, azınlık-çoğunluk yük taşıyıcılara sahip solidstate elektronik devre elemanlarıdır.

Transistörler yarıiletken teknolojisiyle üretilmiş, azınlık-çoğunluk yük taşıyıcılara sahip solidstate elektronik devre elemanlarıdır. I. Önbilgi Transistör Transistörler yarıiletken teknolojisiyle üretilmiş, azınlık-çoğunluk yük taşıyıcılara sahip solidstate elektronik devre elemanlarıdır. =>Solid-state ne demek? Araştırınız. Cevap:

Detaylı

4. Bölüm: Çift Jonksiyonlu Transistörler (BJT) Doç. Dr. Ersan KABALCI

4. Bölüm: Çift Jonksiyonlu Transistörler (BJT) Doç. Dr. Ersan KABALCI 4. Bölüm: Çift Jonksiyonlu Transistörler (BJT) Doç. Dr. Ersan KABALC 1 Transistör Yapısı İki tip transistör vardır: pnp npn pnp Transistörün uçları: E - Emiter B - Beyz C - Kollektör npn 2 Transistör Yapısı

Detaylı

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular)

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC-DC dönüştürücüler (doğrultucular), AC gerilimi DC gerilime dönüştüren güç elektroniği devreleridir. Güç elektroniğinin temel güç devrelerinden doğrultucuları 2 temel

Detaylı

GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ

GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ Regüleli Güç Kaynakları Elektronik cihazlar harcadıkları güçlere göre farklı akımlara ihtiyaç duyarlar. Örneğin; bir radyo veya amplifikatörün hoparlöründen duyulan ses şiddetine

Detaylı

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Elektronik alanında çok kullanılan elemanlardan birisi olan Mosfet, bu güne kadar pek çok alanda yoğun bir şekilde kullanılmış ve

Detaylı

Kapasitans (Sığa) Paralel-Plaka Kondansatör, Örnek. Paralel-Plaka Kondansatör. Kondansatör uygulamaları Kamera flaşı BÖLÜM 26 SIĞA VE DİELEKTRİKLER

Kapasitans (Sığa) Paralel-Plaka Kondansatör, Örnek. Paralel-Plaka Kondansatör. Kondansatör uygulamaları Kamera flaşı BÖLÜM 26 SIĞA VE DİELEKTRİKLER BÖLÜM 6 SIĞ VE DİELEKTRİKLER Sığa nın tanımı Sığa nın hesaplanması Konansatörlerin bağlanması Yüklü konansatörlere epolanan enerji Dielektrikli konansatörler Problemler Kapasitans (Sığa) Konansatör çitli

Detaylı

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular)

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC-DC dönüştürücüler (doğrultucular), AC gerilimi DC gerilime dönüştüren güç elektroniği devreleridir. Güç elektroniğinin temel güç devrelerinden doğrultucuları 2 temel

Detaylı

1) Standart tristör: Ağır sanayi cihazlarında AC ve DC de Hz,4000V,1000A

1) Standart tristör: Ağır sanayi cihazlarında AC ve DC de Hz,4000V,1000A KONU: A. TRİSTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ a) Tristörün yapısı ve çeşitleri : Tristör en az dört silisyum yarı iletken parçanın birleştirilmesinden oluşan, anahtar ve doğrultma görevi yapan bir elemandır.

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

Adnan GÖRÜR Duran dalga 1 / 21 DURAN DALGA

Adnan GÖRÜR Duran dalga 1 / 21 DURAN DALGA Anan GÖRÜR Duran alga 1 / 21 DURAN DAGA Uygulamalara, iletim hattı boyunca fazör voltaj veya akımının genliğini çizmek çok kolayır. Bunlara kısaca uran alga (DD) enir ve Kayıpsız Hat Kayıplı Hat V ( )

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler;

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; 1.. Bölüm: Diyotlar Doç.. Dr. Ersan KABALCI 1 Yarı iletken Maddeler Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; Silisyum (Si) Germanyum (Ge) dur. 2 Katkı Oluşturma Silisyum ve Germanyumun

Detaylı

Pasif devre elemanları (bobin, kondansatör, direnç) kullanarak, paralel kol olarak tasarlanan pasif

Pasif devre elemanları (bobin, kondansatör, direnç) kullanarak, paralel kol olarak tasarlanan pasif Pasif devre elemanları (bobin, kondansatör, direnç) kullanarak, paralel kol olarak tasarlanan pasif filtre düzeneği, tasarlandığı harmoniğin frekans değerinde seri rezonans oluşturarak harmonik akımını

Detaylı

Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta AA dalga şekli üretmektir.

Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta AA dalga şekli üretmektir. 4. Bölüm Eviriciler ve Eviricilerin Sınıflandırılması Doç. Dr. Ersan KABALCI AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ Giriş Statik güç eviricilerinin temel görevi, bir DA güç kaynağı kullanarak çıkışta

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER BÖLÜM 4 A.A. MOTOR SÜRÜCÜLERİ 4.1.ALTERNATİF AKIM MOTORLARININ DENETİMİ Alternatif akım motorlarının, özellikle sincap kafesli ve bilezikli asenkron motorların endüstriyel uygulamalarda kullanımı son yıllarda

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DC-DC BOOST CONVERTER DEVRESİ AHMET KALKAN 110206028 Prof. Dr. Nurettin ABUT KOCAELİ-2014 1. ÖZET Bu çalışmada bir yükseltici tip DA ayarlayıcısı

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 4 Sayı: 1 sh. 19-35 Ocak 2002 LED İN DARBELİ AŞIRI AKIMDA BAZI DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 4 Sayı: 1 sh. 19-35 Ocak 2002 LED İN DARBELİ AŞIRI AKIMDA BAZI DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 4 Sayı: 1 sh. 19-35 Ocak 00 LED İN DARBELİ AŞIRI AKIMDA BAZI DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ ÖZET/ABSTRACT (AN INVESTIGATION OF SOME BEHAVIORS OF

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI HAZIRLAYAN DOÇ.DR. HÜSEYİN BULGURCU 1 Balıkesir-2015 DERS KONULARI 1. Elektriğin Temelleri 2. Elektriksel Test Cihazları 3. Elektrik Enerjisi 4. Termostatlar 5. Röleler

Detaylı

Çevirenlerin Ön Sözü. Yazar Hakkında

Çevirenlerin Ön Sözü. Yazar Hakkında İçindekiler Çevirenlerin Ön Sözü Ön Söz Yazar Hakkında Bölüm 1 Giriş 1 1.1 Güç Elektroniğinin Uygulamaları 2 1.2 Güç Elektroniğinin Tarihçesi 4 1.3 Güç Elektroniği Devre Çeşitleri 6 1.4 Güç Elektroniği

Detaylı

BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR

BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR A. DENEYİN AMACI: Tek faz ve 3 faz diyotlu doğrultucuların çalışmasını ve davranışlarını incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarım ve tam dalga doğrultucuları,

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER

DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER DC-DC dönüştürücüler, özellikle son dönemlerde güç elektroniği ve endüstriyel elektronik uygulamalarında çok yoğun olarak kullanılmaya baslayan güç devreleridir. DC-DC dönüştürücülerin

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

A- Tristörler : 1- Tristörün yapısı ve özellikleri : a-yapısı :

A- Tristörler : 1- Tristörün yapısı ve özellikleri : a-yapısı : A- Tristörler : SİLİKON KONTROLLÜ ANAHTAR SİLİCON CONTROLLED RECTETİER ( SCR ) Tanımı: Tristör, anot ( A ), katot ( K ) ve geyt ( G ) ucu bulunan ve geytine uygulanan ( + ) sinyal ile A - K arası iletime

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİKELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 6 Deney Adı: Diyotlu Doğrultucu Uygulamaları Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan

Detaylı

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol DNY 0 UJT-SCR Faz Kontrol DNYİN AMACI. Faz kontrol ilkesini öğrenmek.. RC faz kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 3. SCR faz kontrol devresindeki UJT gevşemeli osilatör uygulamasını incelemek. GİRİŞ

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA GÖRE DAĞILIMI)

Detaylı

Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması

Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması Enerji Verimliliği ve Kalitesi Sempozyumu EVK 2015 Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması Mehmet Oğuz ÖZCAN Ezgi Ünverdi AĞLAR Ali Bekir YILDIZ

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM309 Elektronik-2 Laboratuarı Deney Föyü Deney#3 Güç Kuvvetlendiricileri Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015 DENEY 3 Güç Kuvvetlendiricileri

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVAR DENEY # 1

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVAR DENEY # 1 Önbilgi: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ Yarıiletken elemanlar, 1947 yılında transistorun icat edilmesinin ardından günümüze kadar geliserek gelen bir teknolojinin ürünleridir. Kuvvetlendirici

Detaylı

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Sıcaklık kontrol elemanlarının türlerini ve çalışma ilkelerini öğrenmek. 2. Bir orantılı sıcaklık kontrol devresi yapmak. GİRİŞ Solid-state sıcaklık kontrol

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 1. Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK ALANI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 1. Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK ALANI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ SINI KONU NLTIMLI ÜNİTE: ELEKTRİK VE MNYETİZM Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK LNI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ Elektriksel Kuvvet ve Elektrik lanı Ünite Konu nın Çözümleri kuvvetinin yatay ve üşey bileşenleri

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 1 ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ Elektrik gücü bir elektrik devresi ile transfer edilen yada dönüştürülen elektrik enerjisinin oranıdır. Gücün SI birimi Watt (W) tır. Doğru akım devrelerinde elektrik gücü Joule

Detaylı

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI 6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 FET FETler (Alan etkili transistörler) BJTlere çok benzer yapıdadır. Benzerlikleri: Yükselteçler Anahtarlama devreleri Empedans uygunlaştırma

Detaylı

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR Hazırlayan ve Sunan: ELEKTRİK_55 SUNUM AKIŞI: PWM (DARBE GENİŞLİK MODÜLASYONU) NEDİR? Çalışma Oranı PWM in Elde Edilmesi Temelleri PWM in Kullanım Alanları AC

Detaylı

Tork ve Denge. Test 1 in Çözümleri

Tork ve Denge. Test 1 in Çözümleri 9 ork ve Denge est in Çözümleri M. Sistemlerin engee olması için toplam momentin (torkun) sıfır olması gerekir. Verilen üç şekil için enge koşulunu yazalım. F. br =. br F = Şekil II G =. +. +. =. 6 = 6

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 1 ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ Joule Kanunu Elektrik gücü, bir elektrik devresi ile transfer edilen yada dönüştürülen elektrik enerjisinin oranıdır. Gücün SI birimi Watt (W) tır. Doğru akım

Detaylı

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Lab. SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ.Ön Bilgiler. Schmitt Tetikleme Devreleri Schmitt tetikleme devresi iki konumlu bir devredir.

Detaylı

Şekil Sönümün Tesiri

Şekil Sönümün Tesiri LC Osilatörler RC osilatörlerle elde edilemeyen yüksek frekanslı osilasyonlar LC osilatörlerle elde edilir. LC osilatörlerle MHz seviyesinde yüksek frekanslı sinüsoidal sinyaller elde edilir. Paralel bobin

Detaylı

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları Elektrik Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 2 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 3 Buton/Anahtar / Limit Anahtarı Kalıcı butona basıldığında, buton

Detaylı

Michael Faraday 1831 Ampere ve Bio Savart Elektrik Mekanik Enerjiler arasýndaki ilişki Elektrik Magnetik Alan arasındaki ilişki

Michael Faraday 1831 Ampere ve Bio Savart Elektrik Mekanik Enerjiler arasýndaki ilişki Elektrik Magnetik Alan arasındaki ilişki ELEKTRİK MAKİNALARININ DÜNÜ BUGÜNÜ GELECEKTEKİ DURUMU Mekanik Enerji Michael Faraday 1831 Ampere ve Bio Savart Elektrik Mekanik Enerjiler arasýndaki ilişki Elektrik Magnetik Alan arasındaki ilişki Elektrik

Detaylı

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

Güç Elektroniği (B.K. Bose P.E. and M.D.)

Güç Elektroniği (B.K. Bose P.E. and M.D.) Güç Elektroniği (B.K. Bose P.E. and M.D.) Güç Elektroniği Güç Diyotları I-V Karakteristiği (Prof. Dr. Hacı Bodur Güç Elektroniği) Güç Diyotları Anahtarlama Karakteristiği (Prof. Dr. Hacı Bodur Güç Elektroniği)

Detaylı

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç Deney 10 DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç DENEYİN AMACI 1. Ortak kollektörlü (CC) yükseltecin çalışma prensibini anlamak. 2. Ortak kollektörlü yükseltecin karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor gibi tüketicilerin çalışmaları

Detaylı

Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım kaynakları incelenecektir.

Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım kaynakları incelenecektir. DENEY 7 AKIM KAYNAKLARI VE AKTİF YÜKLER DENEY 1 DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ 7.1 DENEYİN AMACI Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 3. Konu DÜZGÜN ELEKTRİKSEL ALAN VE SIĞA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 3. Konu DÜZGÜN ELEKTRİKSEL ALAN VE SIĞA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ . SINI ONU ANATIMI. ÜNİTE: EETRİ E MANYETİZMA. onu DÜZGÜN EETRİSE AAN E SIĞA ETİNİ E TEST ÇÖZÜMERİ Düzgün Elektriksel Alan ve Sığa. Ünite. onu A nın Çözümleri 4. E e mg. Birbirine paralel yerleştirilen

Detaylı

Alçak ve Orta Gerilim Tesislerinde Reaktif Güç Kompanzasyonu

Alçak ve Orta Gerilim Tesislerinde Reaktif Güç Kompanzasyonu Alçak ve Orta Gerilim Tesislerinde Reaktif Güç Kompanzasyonu Uğur YAŞA Enerji Kalitesi Ürün Mühendisi Sunum İçeriği Reaktif Güç Kompanzasyonu Harmonikler Alçak Gerilim Kompanzasyonu ve Sistemleri Orta

Detaylı

ALTERNATİF AKIMIN VEKTÖRLERLE GÖSTERİLMESİ

ALTERNATİF AKIMIN VEKTÖRLERLE GÖSTERİLMESİ 1 ALTERNATİF AKIMIN VEKTÖRLERLE GÖSTERİLMESİ Fazör: Zamanla değişen gerilim ve akımın gösterildiği vektörlerdir. Vektör büyüklüğü maksimum değere eşit alınmayıp en çok kullanılan etkin değere eşit alınır.

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

YÜKSEK GERİLİM ENERJİ NAKİL HATLARI

YÜKSEK GERİLİM ENERJİ NAKİL HATLARI Enerjinin Taşınması Genel olarak güç, iletim hatlarında üç fazlı sistem ile havai hat iletkenleri tarafından taşınır. Gücün taşınmasında ACSR(Çelik özlü Alüminyum iletkenler) kullanılırken, dağıtım kısmında

Detaylı

Arttıran tip DC kıyıcı çalışması (rezistif yükte);

Arttıran tip DC kıyıcı çalışması (rezistif yükte); NOT: Azaltan tip DC kıyıcı devresinde giriş gerilimi tamamen düzgün bir DC olmasına karsın yapılan anahtarlama sonucu oluşan çıkış gerilimi kare dalga formatındadır. Bu gerilimin düzgünleştirilmesi için

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I BİPOLAR JONKSİYON TRANSİSTOR (BJT) YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ YRD.DOÇ.DR. ÖZHAN ÖZKAN BJT: Bipolar Jonksiyon Transistor İki Kutuplu Eklem

Detaylı

Bir fazlı AA Kıyıcılar / 8. Hafta

Bir fazlı AA Kıyıcılar / 8. Hafta AC-AC Dönüştürücüler AC kıyıcılar (AC-AC dönüştürücüler), şebekeden aldıkları sabit genlik ve frekanslı AC gerilimi isleyerek çıkışına yine AC olarak veren güç elektroniği devreleridir. Bu devreleri genel

Detaylı

Yarım Dalga Doğrultma

Yarım Dalga Doğrultma Elektronik Devreler 1. Diyot Uygulamaları 1.1 Doğrultma Devreleri 1.1.1 Yarım dalga Doğrultma 1.1.2 Tam Dalga Doğrultma İki Diyotlu Tam Dalga Doğrultma Dört Diyotlu Tam Dalga Doğrultma Konunun Özeti *

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva

3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva TRİE UPS LER 3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva 3 faz giriş -1 faz çıkış ve 3 faz giriş -3 faz çıkış kesintisiz güç kaynakları başta sanayi, tıp,

Detaylı