Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde"

Transkript

1 21 Yusuf Has Hacip in, ünlü eseri Kutadgu Bilig neredeyse bin yıldır insanlara yol göstermeyi sürdürüyor Kutadgu Bilig, Avusturya Ulusal Kütüphanesi"nde Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde atasözünün tanımı şöyle; Uzun deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte söz. Anonim özellik taşıyan, atalardan kaldığı kabul edilen ve toplumun yüzyıllar boyunca geçirdiği gözlem ve denemelerden, ortak düşünce, tutum ve davranışlarıyla dünya görüşünden oluşan, genel kural niteliğindeki kısa, özlü, kalıplaşmış söz. Bu tanımdan yola çıkarak Kutadgu Bilig için atasözü kitabı, yazarı Yusuf Has Hacip için de atasözlerinin atası diyebiliriz. 940 yıl önce tamamladığı bu ünlü eseri, günümüze gelinceye kadar insanlara yol göstermiş, varlığını sürdürmeyi bilmiştir. Onun kitabında okuduğumuz özlü sözler o kadar tanıdık ki, o zamana dek atasözü olarak belleğimize kazınmış olanlar böylece netleşip özdeyiş kimliğine bürünüyor. Balasagunlu Yusuf olarak da bilinen Yusuf Has Hacip, Türk düşünce tarihinin ilk büyük hümanisti sayılabilir. Aynı zamanda bir tarihçi, toplumbilimci ve ahlakçıdır. Büyük bir bilgi hazinesi olan Kutadgu Bilig de bilgeliği, doğruluğu ve yararlı olmayı savunmuş, kaderciliğe ve kötümserliğe karşı çıkmıştır. Ne yazık ki, yaşamına ilişkin bilgi yoktur. Milletimize özgü hasletlerden biri olan tevazunun etkisiyle olsa gerek, yazılarında kendinden bahsetmemiştir. Kutadgu Bilig den anlaşıldığına göre iyi bir öğrenim görmüş, Farsça ve Arapça * Selçuk Üniversitesi Atasözlerinin Atası öğrenmiştir. Eldeki bilgilere göre; M.S Karahanlı Devleti nin Balasagun şehrinde dünyaya geldi yılında Kaşgar da vefat etti. Türbesi bu kenttedir. Kutadgu Bilig, kutlandıran bilgi veya kutlu olma bilgisi demektir. Bilim çevrelerinde bu açıklama üzerinde anlaşmakla birlikte, kut kelimesinin anlamı üzerinde bir türlü fikir birliğine varılamamıştır. Vámbéry, Radloff ve Thomsen bu sözün saadet anlamında kullanıldığını ileri sürerken Barthold, majeste (haşmetmeab) olarak değerlendirmiştir. Arsal ve Kafesoğlu, kelimenin siyasi iktidar kavramını ifade ettiğini, talih, saadet, bahtiyarlık gibi karşılıkların ikinci planda kalan ve ancak sonraları ortaya çıkan tali anlamlar olduğu kanaatindedirler. Karamanlıoğlu, kut kavramının tamamen devlet sözünün bugün de ifade ettiği anlamlar karşılığı olduğunu kabul ediyor; yani, hem hükümranlık, hem saadet. Bu yorum, doğruya en yakın olanı gibi görünmektedir. Oysa Yusuf, bilerek böyle bir dil oyunu yapmış olabilir. Belki de, bu dil oyunu sayesindedir ki, Kutadgu Bilig felsefi yoruma daha uygun bir hale gelmiştir: Hükümdar olabilecek kişi, hükümdar olmakla, ancak kendini gerçekleştirebilir. Bu amaca eriştiğinde tamamlanmış olur ve aynı anda mutluluğa da kavuşur. Zira mutluluğun önündeki en büyük engel eksiklik tir. Bugüne kadar, eserle ilgili yapılan çalışma- Yrd. Doç. Dr. Sinan Gönen*

2 22 AYIN DOSYASI larda, üzerindeki Hint-İran, Çin, Yunan ve İslam etkileri vurgulanmıştır. Bunların hepsi mümkün olabilir. Türkler İslamiyet i doğrudan doğruya Araplardan değil, İranlılar vasıtasıyla almışlar ve özellikle Maveraünnehir deki İran kültürüyle ilişkide olmuşlardır. Çin i iki bin yıldır tanımaktadırlar ve kültür alışverişinde bulunmuşlardır. İslam felsefesi ise, Yunan felsefesinin en büyük mirasçısı olmuş; özellikle Aristoteles felsefesi, bu topraklarda, başta Fârâbî ve İbn-i Sinâ olmak üzere temsil edilmiştir. Ancak bu durumların hiçbiri Kutadgu Bilig in özgün olmadığını göstermez. Çünkü Kutadgu Bilig in önemi, hikâyesinde ve şeklinde değil, içerdiği tartışmaların konusudur. Sosyal hayat, ahlak, bilgi ve özellikle devlet anlayışı hakkındaki fikirler, tamamen eski Türk geleneklerinin sonucudur. Kutadgu Bilig de iyiliği telkin hâlâ bağlı kalmayı sürdüren bir dinin, gerçekten evrensel nitelikte bir dine dönüşmesine yardımcı olmaktır. K u t a d g u Bilig ve Türklük bilgisi: Türk dili ve edebiyatının olduğu kadar, Türk kültür tarihinin de en muazzam eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig, hâlâ el sürülmemiş bir abide hâlinde, karşımızda durmaktadır. Bugüne kadar, yalnız Kutadgu Bilig in değil, ondan önce veya sonra yazıl mış pek çok eserin, güvenle yararlanılacak bir şekilde işlenmemiş olmalarının sebepleri vardır. Bu sebeplerden biri, Türklerin ayrı devir ve farklı kültürel alanlarda vücuda getirmiş oldukları bu gibi eserlerin doğru okunup anlaşıl masını temin edecek esasların hâlâ yeterince hazırlanamamış olmasıdır. Türk dil bilgisi, kısa müddet içinde, büyük adımlar atmış olmakla beraber, diğer filolojilere nispetle, daha yeni bir ilim şubesidir. Bu sahada ya pılmış; fakat dağınık bir hâlde bulunan araştırmaların neticelerini kontrolden geçirip kolayca müracaat edilebilecek el kitapları hazırlamak, henüz tam manasıyla gerçekleştirilememiştir. Kendi sahasındaki araştırmaları teşvik ve tanzim edecek bir teşkilata sahip olmayan bu ilim şubesi nin gelişmesi, feragatle çalışan ve sayıları sınırlı olan âlimlerin şahsi gayret ve imkânlarına bağlı kalmıştır. Diğer mühim sebeplerden biri de, Türklük bilgisi sahasında; bir taraftan kendi kolları, diğer taraftan da Türklük bilgisiyle çok yakından temasta bulunması gereken ilim şubeleri arasında sıkı iş birliğinin sağlanamamış ol masıdır. Kutadgu Bilig in Arap harfleriyle yazılmış olan nüshaları, tam ola rak, ancak son yıllarda yayınlanabilmiştir. Bu eser üzerinde bugüne kadar yapılan araştırmalara esas teşkil eden nüshanın, son devir Uygur harfleriyle yazılmış eden sözlerin dayanağı ise, bütün dinlerde ve ahlakçı felsefe sistemlerinde rastlanabilen evrensel ilkelerdir ve kimsenin malı değildir. Bu tartışmaların dışında, çok yeni olarak, eser üzerinde bir Sümer etkisinden söz ediliyorsa da, bunu temellendirmek oldukça güçtür; yine de hükmü zamana bırakmak gerekir. Kutadgu Bilig, geçmişe referansla geleceği kurma çabası; yüzyıllar boyunca imparatorluklar kurmuş, bozkır atlı kültürünün pratik zekâ ve zihniyetini teorileştirme denemesidir. Jean- Paul Roux ya göre, Türk kültürü bakımından tartışılmaz bir öneme sahip Kutadgu Bilig, bunun yanı sıra başka bir işlevi daha gerçekleştirmiştir. Bu da, kavmî ve dilbilimsel köklerine Türkler İslamiyet i doğrudan doğruya Araplardan değil, İranlılar vasıtasıyla almışlar ve özellikle Maveraünnehir deki İran kültürüyle ilişkide olmuşlardır. Çin i iki bin yıldır tanımaktadırlar ve kültür alışverişinde bulunmuşlardır. olması da, kendisinden geniş ölçüde istifadeye engel olmuştur. Eseri ilk okuma ve tercüme tecrübeleri, Türk dil bilgisinin daha başlangıcına ve çok eksik olan bir hazırlık devresine tesadüf etmiş tir. Bu ilk tecrübelerin en mühimini teşkil eden Rus oryantalist Vasili Vasilyeviç Radloff un neşrettiği çalışmada, muhitin alışmadığı bir alfabe ve transkripsiyon sistemi kullanılmıştır.

3 23 Türk dil bilgisi, kısa müddet içinde, büyük adımlar atmış olmakla beraber, diğer filolojilere nispetle, daha yeni bir ilim şubesidir. Bu sahada ya pılmış; fakat dağınık bir hâlde bulunan araştırmaların neticelerini kontrolden geçirip kolayca müracaat edilebilecek el kitapları hazırlamak, henüz tam manasıyla gerçekleştirilememiştir. Bu durumun eserin yazılmış olduğu dilin fonetiğine aykırı olması, sadece konuya ilgili olanların değil, aynı zamanda bu sahada çalışanların da bu emeğin mahsulünden istifadesini güçleştirmiştir. Onun için bu araştırmalar da, tıpkı eserin nüshaları gibi, geniş okuyucu kitlelerine ulaşamamış, ilim çevrelerinde de önemine yakışan ilgiyle karşılanmamıştır. Böylece eser hakkında şimdiye kadar bildikleri miz, asıl metnin incelenmesinden çok, şu veya bu münasebetle, parça-parça yapılan temas neticelerine dayanır. Bunun sonucunda, öne sü rülen fikirler bazen birbirini tamamlasa da, çok defa yanlış ve birbirine zıt bir nitelik de göstermektedir. Kutadgu Bilig in bir kenarda unutulup kalmasının sebeplerinden biri de, Türk-İslam muhitinin çok mühim bir merhalesini teşkil etmesine rağmen, bugüne kadar tamamen meçhul kalmış olmasıdır. Türk tarihinin hiçbir devri tam manasıyla işlenmiş, maddi ve ma nevi varlıkları, tarih çerçevesi içinde, ahenkli bir şekilde yerleştirilmiş değildir. Varılan neticelerin kendinden evvelki ve sonraki devirlerle bağlantısının kurulduğunu iddia etmek, bugün için, mümkün değildir. Bunların ne ana kay nakları taranmış ve kontrol edilmiş, ne de bu devrin kültür malzemesi herkesin istifade edebileceği bir hâle getirilmiştir. Bu vaziyette ele geçen herhangi bir eseri ve onunla bağlantılı olan meseleleri, muhit ve tarih çerçevesi içinde tetkik etmek çok güçtür. Barthold, Karahanlılar devletinin tarihine ait pek eser yazılmamış olduğu fikrindedir; buna delil olarak bilhassa Şark tarihçilerinin bu sa haya ait bütün malumatı İran da yazılmış eserlerden almış olmalarını göstermektedir. Kutadgu Bilig in şairi Yu s u f u n büyük Türk hü kümdarı Tonga Alp Er (Efrâsyâb) hakkındaki malumatı İran kay naklarından öğrendiğini kaydetmesi buna eklenebilir. Yusuf un Kutadgu Bilig de fikirlerine müracaat ettiği şahıslar ile isimlerini zikretmediği devlet adamlarının sözleri, halk arasında dolaşacak şifahi nakillere benzemediği gibi, Mahmud Kâşgari nin eserinde gördüğümüz edebî parçaların da hepsi, halk edebiyatı mahsulü olmasa gerektir. Mahmud un Türk şairinin adı diye tarif ettiği Çuçu, belki fazla izaha lüzum göstermeyen bilinen bir şahsiyetti. Türk milletinin ayrı ayrı devirlerini bildiren en mühim eserler, birer tesadüf eseri olarak keşfedilmiştir. Orhun abideleri ve hâlâ pek az kısmını görebildiğimiz muazzam Uygur edebiyatı bu şekilde öğrenilmiştir. Türk si yaset, edebiyat ve kültür tarihinin aydınlanması için, böyle tesadüfleri beklemek doğru değildir. Eski Türk kül tür merkezlerinde, bir plan dâhilinde, kazılara devam etmek zorunlu bir vazifedir. Aynı şekilde, dünya kütüphanelerinin tozlu rafları arasında, aynı tarzda yapılacak planlı araştırmalardan da çok ve rimli neticeler alınacaktır. Yusuf ile Mahmud, aynı devir ve ay nı muhitin yetiştirdiği Türk münevverlerinin temsilcileridirler. Eserlerini birbirlerinden uzakta yazmış, birbirlerini tanımamış ve bilmemiş olmalarına rağmen, ikisi de aynı malzeme üzerinde çalışmışlar ve birbirlerini tamamlamışlardır. Mahmud, bilhassa dil sahasında, devri için özgün, çağının ilerisinde bir filolog zihniyetiyle çalışmış, nispeten yeni olan mukayeseli dil tetkiki tarihinde mühim bir yer almağa hak kazanmıştır. M a h m u d u n ilgisi, yalnızca dil alanıyla sınırlı değildir. O Türk milleti ve Türk memleketleri hakkında tarihî malumatı ihmal etmediği gibi, kendi devri için de değerli gözlemlere sahiptir. Türk dünyası nın mühim bir kısmını dolaşmış, Türk halkının yaşayışını görmüş, bizzat göremediği Türk kavim ve ülkeleri hakkında bilgi top lamıştır. Geniş sahaya yayılmış olan bu kavimlerin oturdukları yerleri bir harita üzerinde tespit ve ayrı Türk boylarının birbirleriyle olan münasebetlerini tetkik etmiştir. Eserine, herhangi bir sözü belgelemek için koyduğu edebî parçalar yalnız bu maksatla toplanmış şeyler olmayıp icabında müracaat ettiği ve el altında bulundurduğu eserlerden alınmış olsa gerektir. Belki Mahmud bu eserlerden başka bir şekilde de yararlanmış olabilir. Muhakkak ki, Mahmud un yazmış olduğunu söylediği, fakat bugüne kadar meçhul kalmış olan gramer kita-

4 24 AYIN DOSYASI bından başka bilinmeyen eserleri de vardır. Mahmud un bize kadar gelmiş olan eserinden, onun daha çok Türk millî bünyesinin dış kısmıyla ilgili oldu ğu görülüyor. Yusuf ise, bu millî bünyenin iç kısmı üzerinde durmak tadır. O da milletinin tarihine ve Türk fikir mahsullerine yakından va kıftır ve sırası geldikçe bunlardan bol bol istifade eder. Türklerin içtimai teşkilatını yakından bilir. Gençliğinden beri devlet teşkila tı içinde mühim vazifeler görmüş ve belki de ölünceye kadar aynı teş kilat içinde çalışmaya devam etmiştir. Yusuf un eseri ilk bakışta doğrudan doğruya devlet teşkilatıyla ilgili görünse de, şair eserinde, tecrübenin verdiği bir olgunlukla, cemiyeti teşkil eden fertler ile bunların cemiyet içindeki mevki ve vazifelerini tayin etmeğe daha çok yer vermiştir. Burada Kutadgu Bilig in yazıldığı devir ve muhitin içtimai bünyesi, gerek ayrı fertler, gerekse ayrı sınıf ve zümrelerin bilgi ve fikir seviyeleriyle anlatılacaktır. Eserin tahlili sırasında bu sahalarda Türklerin geliştirdiği özellikler ile komşu millet ve kültür daireleriyle olan münasebetleri nin etkileri üzerinde de ayrıca durulacaktır. Yusuf bu meselelere, bazen bunlara tahsis etmiş olduğu ayrı bâblarda, bazen de dolaylı olarak temas etmektedir. Eserin esasını teşkil eden olgun insan kavram ve tarifi yanında, daha birçok faziletler vardır. Bunlar arasında her türlü bilgiyi edinmek, okumak, yazmak, güzel yazmak, bütün alfabeleri ve bütün dilleri bilmek, şiir yazmak, söz sanatları, hesap ve geometri öğrenmek, astronomi ilmine vâkıf olmak, tıp bil mek, rüya tabir etmek vb. gibi, devrin ilim şubelerini teşkil eden mevzuları vardır. Bunların yanı sıra, Türklere has avcılık, ok atmak, kuşçuluk ve satranç oyunları gibi maharetlere ait bahisler de vardır. Yusuf bunları bazen ayrı bir bilgi şubesi gibi vasıf landırıyor, bazen de bunların sosyal hayata uygulanması üzerinde du ruyor. Yusuf, münevver ve mütefekkir bir şahsiyet sıfatıyla, kendi devir ve muhitinde elde edilebilecek bütün bilgi ve fikirleri edinmeğe çalışmış, bunların bir kısmını bizzat elde etmiştir. Eserde kullanılan bazı terimler, Arapça ve Farsça eserlerden de istifade edildiğini göstermektedir. Eser incelendiği zaman Yusuf un Arapça ve Farsça bildiği, İslam dünyasını alakadar eden ilim şubeleri ile edebiyatlarını takip ettiği kolaylıkla anlaşılabilir. Kitapta bu muhitin eski Türk malze mesini teşkil eden burkancılık (Uygurların Budizme verdikleri ad; Burkan, Buda demektir) kültür ve felsefesine de aşina olduğunu belirten emareler vardır. Makam sahiplerinde ve bilhassa dev let başkanlarında bulunması gereken vasıflarda, Y u s u f ile İslam âlemi nin ilk ve büyük filozofu F a r a b i (ölümü, 950) arasında, çok sıkı bir yakınlık vardır (krş. Sadri Maksudi Arsal, Hukuk Felsefesi Tarihi, İstanbul, 1946, s. 130 vd.). Şairin soydaş ve vatandaşı olan Farabi nin eserlerini mütalaa etmiş ve onun fikirlerini belki herkesten daha iyi anlamış olduğunu kabul etmek mümkündür. X. ve XI. asırların baş lıca mümessillerinden olan bu iki mütefekkirin eserlerini mukayeseli bir tetkike tabi tutmak, bu yakınlığın nerelere kadar gittiğini göstereceği gibi, Türk fikir hayatının gelişmesini izaha yarayacak mühim sonuçlar da verebilecektir. Eserinde Bir Defa Adı Geçiyor Eserde kullanılan bazı terimler, Arapça ve Farsça eserlerden de istifade edildiğini göstermektedir. Eser incelendiği zaman Yusuf un Arapça ve Farsça bildiği, İslam dünyasını alakadar eden ilim şubeleri ile edebiyatlarını takip ettiği kolaylıkla anlaşılabilir. Yusuf kendi adını, eserinde yalnız bir defa zikretmektedir (bk. beyit 6627). Onun hâl tercümesi hakkında bildiklerimiz, Kutadgu Bilig i oku yuculara takdim etmek maksadıyla, sonradan eklenmiş olan manzum ve mensur mukaddimelerde verilen bilgilerden ibarettir. Bunlardan anlaşıldığına göre, şair Balasagun = Kuz- Ordu da (A ve C nüshalarını kopyalayanlar bu ismi artık bilmiyorlar) doğmuştur. Asil bir aileye mensup olup ilmi, faziletleri, dinin kurallarına hakkıyla uymasıyla cemiyetin içinde en yüksek hürmet mertebesine erişmiş bir zattır. Eserini Balasagun da yaz mağa başlamış, sonra Kâşgar a giderek, orada tamamlamış ve Tavgaç Kara Buğra hanlar hanının huzurun-

5 25 da okumuştur. Hükümdar, şairin kalem kudretini takdir ederek ona iltifat etmiş ve yanına alarak ona has hacip unvanını vermiştir. Bundan dolayı adı Yusuf Has Hacip veya Yusuf Uluğ Has Hacip diye anılmaya başlamıştır. Eserin içinde, şairin temas ettiği mevzulardan hayatının bazı noktalarını, bir dereceye kadar, tespit veya tahmin etmek mümkünse de, tam bir hâl tercümesini vücuda getirmeye imkân yoktur. Üze rinde 18 ay uğraştığı eserini 462 de (1069/1070) tamamladığına ve yaz maya başladığında 50 yaşlarında olduğuna bakılırsa, Y u s u f 410 (1019) yılı, civarında doğmuş olmalıdır. Ölümü hakkında malumat yoktur. Eserin ilave kısmında, kendisinden bahsederken, ihtiyarladığını hayatını insanlara hizmetle geçirerek, Tanrıya ibadette geç kaldığını söylemesinden, oldukça uzun yaşamış olduğu düşünülebilir. Eserin metni tamamen anlaşılmadan ve eserde geçen konular üzerinde mümkün olan bütün tahliller yapılmadan, ayrı ayrı parçalardan herhangi bir netice çıkarmaya kalkışmak, insanı yanlış yollara sevk edebilir. Nitekim bugüne kadar yapılan bazı tecrübelerde de bunu görmekteyiz. Bu ihtiyat kapısını açık bırakmak şartıyla, Kutadgu Bilig de kut (saadet, ikbal, devlet), Ay-Toldı; ukuş (akıl), Ögdülmiş in şahıslarında temsil edilmişse de aslında bu tanımlamalarda şairin kendisini tasvir etmiş olduğunu söyleyebiliriz. Bu ikisi hakkında eserden öğrendiklerimiz, Yusuf un şahsı hakkında bildiklerimize uymaktadır. Her türlü faziletlere sahip fakat kendi muhitinde bu faziletlerinden istifade edilemediği için vaktini boşa harcayan Ay-Toldı, bir gün hükümdar Kün-Toğdı nın iyiliklerini, meziyetlerini ve kendi etrafına faziletli adamları topladığını öğrenir. Onun hizmetine girmek, kendisine faydalı olmak amacıyla uzun ve eziyetli bir yolculuğa katlanarak, hükümdarın bulun duğu şehre gider. Servetine işaret eden yanında götürdüğü altın, onun sadece hükümdarın hizmetine girmek ona emeliyle harekete geçtiğini gösteriyor. Eserde bu seyahat ve yabancı şehirdeki ilk günler, şair tarafından, çok doğal bir şekilde ve hissedilerek yazılmıştır. Bu kısımda Ay-Toldı nın seyahati ve hakkındaki tasvir ile bu seyahate Eserin metni tamamen anlaşılmadan ve eserde geçen konular üzerinde mümkün olan bütün tahliller yapılmadan, ayrı ayrı parçalardan herhangi bir netice çıkarmaya kalkışmak, insanı yanlış yollara sevk edebilir. neden olan fikrin, şairin doğrudan doğruya kendi hayatı ve tecrübesinden çıkarılmış olması müm kündür. Şairin bu hükümdarı daha Taraz hâkimiyken yakından tanıdığı ve tahta çıkınca da yanına gittiği düşünülebilir. Kitapta Ay-Toldı nın bundan sonraki hususi hayatı hakkında bilgi yoktur. Yalnız ihtiyarlayarak, ölüm yatağına düşünce, daha genç yaşında olduğu anlaşılan oğlu Ögdülmiş meydana çıkar. Gerçi oğul tabiri, eserin bazı yerlerinde, genellikle küçüklere hitap için kullanıl maktaysa da, bu kelimeyi, 186. ve 190. beyitlerde Yusuf un kendi oğlu manasında anlamak da mümkündür. Şairin dağınık veya toplu hâlde kendi hâletiruhiyesini anlatan parçalar ile Ögdülmiş in hayatının son zamanları karşılaştırılırsa, Ögdülmiş in tasvirinde yine Y u s u f u n kendisini bulmak mümkündür. Bilhassa hayatının sonlarına doğru Ögdülmiş in, kendisini sıkı bir nefs muhasebesinden geçirerek, dünya işle rini bırakmak ve ibadetle meşgul olmak arzusu, şairin eserinin sonunda kendisi hakkında söylediği sözlere tamamen uymaktadır. Şairin Tasavvur Ettiği İdeal Hayat Bununla beraber Kutadgu Bilig in bir otobiyografi olduğu düşün cesine kapılmamak gerekir. Eserde tasvir edilen hayat ile idealize edilmiş olan şahısların, şairin kendi devrinden önceki bir zamana ait olduğu açıkça bellidir. Y u s u f, ideal fertlerden teşekkül eden cemiyet ve devleti gözler önüne serdikten sonra, kendi devrinden acı acı şikâyet eder; eserinde büyük bir meziyet olarak gösterdiği hareket ve düşüncelerin artık kalmadığını söyler: onlar o zaman adam idi iseler, bugünkü halk nedir; eğer biz adam isek, onlara şüphesiz melek demeli (bk. beyit ). Eserin kaleme alınmasında asıl maksadın insanları şairin tasavvur ettiği ideal bir hayata kavuşturmak olduğu açıktır. Yusuf, inanmış bir Müslümandır. O Allah ın varlığına ve birliğine, gönülden inanır. Allah insanı seçerek yarat mış ve ona en büyük faziletleri vermiştir. Hayır ve şer Allahtan dır ancak, insan ne ekerse, onu biçer. İbadet lazımdır, fakat bu tek başına bir gaye değildir; insanın iyiliği,

6 26 AYIN DOSYASI onun toplum içinde faydalı olup olmamasıyla ölçülür (bu mevzuda, Ögdülmiş ile Odgurmış arasında geçen konuşma dikkate değerdir). Ölüm mefhumu, insanları iyi yola sevk etmek için, en mühim etkenlerden biridir. İyi ve kötü şahıslar için, sevap ve günah olarak, cennet ve cehennemden ziyade, insanların onlar hakkında, bu dünyada verdikleri hüküm önemlidir. İyi ad bırakarak ölmek ve öldükten sonra, iyi olarak anılmaya devam etmek, insan için en yüksek gaye ve asıl mükâfattır. Yukarıda da işaret edildiği gibi, Yu s u f, devrinin en geniş manada, bir âlim ve düşünürüdür. Onun askerî zümreyle alakası olmadığı, bu zümreye temas ettiği vakit kullandığı ifade tarzından bellidir. Y u s u f, gerek şair ve gerek mütefekkir sıfatıyla, kendi öneminin farkındadır ve bundan iftiharla söz etmekten geri kalmaz. Yusuf, Kutadgu Bilig in ithafiyesinde (bk. beyit ) eserinin ebediyeti hakkında emin olduğunu söyler; aradan geçen dokuz asır onu haklı çıkarmıştır. Bu bile, şahsiyetinin kuvvetini göstermek için yeterli bir delildir. O tarihe karışarak unutulup gidecek bir hükümdara eserini ithaf ederek yeniden bir hayat bağışlamakla kalmamış, Türk tarihinin önemli bir devresi için, kendisinin severek kullandığı tabirle sönmeyen bir meşale yakmıştır. İsminden de anlaşıldığı gibi (kut-ad-gu bili-g), insana her iki dünyada, tam anlamıyla, kutlu olmak için gerekli olan yolu göstermek maksadıyla, kaleme alınmış bir eserdir. Birbiriyle çok sıkı bağlı olan fert, toplum ve devlet hayatının ideal bir şekilde tanzimi için lazım olan zihniyet, bilgi ve faziletlerin ne ol duğu, ne şekilde elde edileceği ve nasıl kullanılacağı üze rinde duran şair-düşünür, kendi devrinde gündelik hayatın üstünde yükselenlerin düşüncelerine de tercüman olmuştur. O, iyi olmaları için, makam sahiplerine tatsız mecazlarla ahlak dersi veren kuru bir nasihatçı değildir. Yu s u f bu eseriyle, hayatın manasını tahlil ve insanın cemiyet; dolayısıyla devlet içindeki vazifesini tayin eden bir hayat felsefesi sis temi kurmuştur. Yusuf un Kutadgu Bilig i ne sebeple kaleme aldığı açık olarak bilinmemekle beraber, eserde bunun dışarıdan ge len bir emir veya arzu üzerine yazılmış olduğunu gösteren bir işarete de tesadüf edilmez. O devirde Orta Asya da hanedan mensupla rının birbirine karşı mücadelelerinin kuvvetlenmiş olması ve bu iç kargaşa arasında, gerek fertlerin durumunun, gerekse cemiyet ve devlet esaslarının sarsıldığı göz önünde tutulursa, cemiye tin temelini teşkil eden ahlak prensiplerini yeniden düzenlemenin bir zaruret hâline gelmiş olduğu düşünülebilir. Y u s u f eserinin ayrı bir bâ bında; şairlerin yüksek makam sahiplerini överek veya kınayarak onlardan çeşitli çıkarlar sağladığını belirtir. Ancak, o bu şairler zümresinden değildir; eserini göze girmek, iltifat görmek ve ihsan koparmak maksadıyla, şahsi menfaat sağlamak için yazmamıştır. Yoksa eseri, bir methiye mecmuasından ibaret olurdu. Hâlbuki burada fert ve makam sahiplerinden, yerine getirilmesi her devirde güç olan fazilet ve fedakârlıklar istenilmekte; geçmişte var olduğu söylenen ideal bir cemiyetin tasviri yoluyla, şair kendi devrini tenkit etmiştir. Şahsî ihtiraslar ve geçici menfaatlerin arkasından koşuşan insanlar arasında, bu fikirlerin müdafaası kolay olmamıştır. Şair, bu eseri sayesinde, has hacip veya uluğ hacip mevkisini elde etmiştir. Fakat çevresindekilerin diken le ri Y u s u f u vakit vakit acı şikâyetlere sevk etmiştir. Günümüzde dahi böyle bir tezle ortaya çıkacak bir düşünürün karşılaşacağı zihniyet göz önüne getirilirse, eserin içten gelen bir duygu ve bulunduğu cemiyete karşı derin bir mesuliyetle kaleme alınmış olduğu düşüncesi kuvvetlenir ve şair bir mücahit mertebesine yükselir. Diğer Eserinde Aruz Kalıbını Kullandı Türk yazı dili malzemesine hâkim ve inceliklerine vâkıf olan; bu sahada Uygurların geleneklerini devam ve inkişaf ettiren diğer eserinde, İran sanatkârlarını örnek tutarak, aruz kalıbını kullanmıştır. Bunun kendisi için büyük bir meziyet veya kusur olduğu hakkında herhangi bir mütalaada bulunmadan önce, çağdaşlarının eserlerinin meydana çıkmasını beklemek daha doğru olur. Eser, şairin seçtiği, yarı hikâye-yarı temsil tarzındadır. Arada hareketi hazırlayıcı ve açıklayıcı mono loglar ve canlı tabiat tasvirleriyle süslenmiş sahneler, mükemmel bir üslûp ve mimari içine yerleştirilmiştir. Yusuf un, her şeyden önce, bir şair olduğunu unutmamak lazımdır. Kutadgu Bilig ne olayları nakleden bir tarih, ne şehirleri tasvir eden bir coğrafya, ne din âlimlerinin içtihatlarını toplayan bir telif, ne hâkimlerin fikirlerini savunan bir felsefe ve ne

7 27 Uygur alfabesininse, Orta Asya, Altın-Ordu ve İran sahalarındaki Türk devletle rinde XVII. asra kadar ve bazı hâllerde Fatih Sultan Mehmed devrinde İstanbul da bile kullanıldığı görülüyor. de şeyhlerin vecizelerine dayanan bir nasihat kitabıdır. Burada açıkça tarif edilen hiçbir isim yoktur. Bir edebî eserden böyle bir teferruatı beklemek ve esere, ayrı sahaların karanlık noktalarını aydınlatıp aydınlatmadığı bakımından paha biçmeye çalışmak dar görüşlülük olurdu. Yusuf, gündelik hayat kaygılarının üstüne çıkmış ve kendi muhitinin seviyesinden çok yükselmiş olmakla beraber, insan olarak, o muhitin bir semeresidir. Düşünce ve tasvirlerini, içinde bulunduğu muhitin anlayabileceği şekil ve usullerle terennüm etmek mecburiyetindedir. Şair eserinde, devrinin üslup ve tarzına uyarak, kendi fikirlerini takviye için, çok kişinin fikir ürünlerine müracaat etmiş görünmektedir. Eğer müracaat edilen bu şahıs ve eserler, bugün bizim için bir şey ifade et miyorsa, burada suç, öncelikle o günkü Türk muhiti ile bugün kü arasındaki seviye farkında aranmalıdır. Aynı önemde suçu olanlar, o devir hakkında bilgiye sahip olmadıkları gibi, bu yolda hiçbir esaslı teşebbüste bulunma yan bilim insanlarımızdır. Eserde çeşitli konulara ait fikirleri nakledilen ve cemiyetin muhtelif zümrelerine mensup şahısların isimleri geçmektedir. Bunla rın ya şairin devrinde yaşayıp eserleriyle tanınan ya da bu gibi vesilelerle böyle eserlerde adları geçen kimseler olduğuna şüp he yoktur. Mesela, bunlar arasında böke yavgusı (5043, 5523), ıla atlığı (841,1629, 2319), ıla begi (1779), ıla erkini (4752), il kend begi (216, 3460), Uluğ kend begi (5354), öge buyrukı (2941), Ötüken begi (1962, 2682), Türk buyrukı (1163), Türk hanı (3817), uç ordu begi (1594), uç ordu hanı (2966, 3815) ve yagma begi (1758) gibi, nispeten belirtilmiş olan şahsiyetler ve budun başçısı, ajun tutguçı, ajun ilçisi, ajunçı beg, ilçi beg, ilçi bügü, bügü beg, bügü bilge beg, bügü ilçi beg, törü bilmiş er, törü birgüçi vb. gibi, imalarla zikri geçen devlet adamları yanın da, âlim, hâkim, şair, muallim, kumandan, kahraman, dindar, tecrübeli ihtiyar, ruhaniler zümresine mensup zatlar ve başka birçok kimselerin fikirleri söylenmekte ve Arapça eserler (tazi tili) ile İran uleması (tejik bilgesi) zikredilmektedir. Hükümdar, akıbeti temsil eden Odgurmış ile görüştükten sonra Ögdülmiş e, dünyadaki hayatın ne olduğunu anlayarak, üzerindeki ağır yükü taşımakta devam etmek istemediğini söyler. Bunun üzerine, bu zat, hükümdarın yapacağı işleri hatırlatır ve ona iyi ad kazanması için yeni bir faaliyet sahası gösterir. Müslümanların birbi rleriyle kardeş olduklarını, onlara karışmamak lazım geldiğini, fakat kâfirlere karşı harekete geçmesini, ev-barklarını yakmasını, mallarının hazineye alınmasını, putları nı kırarak, yerine mescit yapmasını ve onlar arasında İslamiyeti yaymasını tavsiye eder. Şair bu eseriyle, Kâşgarlı yöneticilere, garb-i Türkistan devletlerinin iş lerine karışacak durumda olmadıklarından, şarka doğru, Burkancı (Budist) Uygurlar ve onların komşularına karşı harekete geçmelerini tavsiye eder. Ona göre bu, aynı zamanda dinî bir vazifedir. Kutadgu Bilig de askerî kuvvet hakkında yürütülen fikirlerden, bu devletin, pek büyük teşebbüslere girişecek durumda olmadığı sonucuna varılabilir. Kutadgu Bilig'in Asıl Nüshaları Kutadgu Bilig in bun dan sonraki tarihi de mühimdir. Eser, yazıldıktan bir müddet sonra unutulmuş veya çok dar bir muhitin istifadesine münhasır kalmıştır. Kutadgu Bilig iki defa, eserin kıymetini takdir eden zümrelerce tarihin karanlık perdesinin arkasından aydınlığa çıkarılmıştır. Her ikisinde de esere eklenmiş olan mukaddimeler, bunları yazanların fikir seviyelerini gösterdiği gibi, bu muhitlerin eser hakkındaki görüş lerini de ihtiva etmektedir. Bu sonradan yazılmış olan satırlarda, Türk tarihi ve bilhassa kültür tarihi için, istifade edebileceğimiz bazı nokta lar da vardır. Y u s u f kendi eserini kısa, fakat veciz bir şekilde takdim etmiştir (bk. beyit ): Kitab atı urdum Kutadgu Bilig Kutadsu okıglıka tutsu elig

8 28 AYIN DOSYASI Sözüm sözledim men bitidim bitig Sunup iki ajunnı tutgu elig Kişi iki ajunnı tutsa kutun Kutadmış bolur bu sözüm çın bütün (Kitap, adını Kutadgu Bilig koydum / Okuyana kutlu olsun ve yol göstersin / Sözümü söyledim ve eserimi yazdım / Elini uzatan iki dünyayı kut ile tutarsa / o kutlu olmuş olur; bu sözüm doğrudur, inan) Eserin esasını teşkil eden dört şey (neng) ile bunları canlandıran sembolik şahsiyetler şunlardır: (bk. beyit ); 1. Kün-Toğdı köni törü (doğru kanun), 2. Ay-Toldı kut (saadet, ikbal, devlet), 3. Ögdülmiş ukuş (akıl) ve 4. Odgurmış akıbet (hayatın sonu). Kitaba ilk ilave edilen manzum mukaddimede, bir taraftan eserin kendisi ve müellifi hakkında bilgi verilmekte, diğer taraftan mukaddimeyi yazanın fikirlerine göre, eserin en önemli kısımları tebarüz et tirilmektedir. Bu 77 beyitlik mukaddimeyi yazan şair, gerek kendisi, ge rek çevresi ve devri hakkında açık bir fikir edinmemize yarayacak hiçbir ipucu vermemiştir. Kutadgu Bilig in üslubunu benimsemiş olan bu şairin, eserin esas fikrini iyi kavramamış olmasına rağmen, terkip kud retine sahip bir sanatkâr olduğu görülüyor. Türk muhitinde daha sonraları umumî olan bazı yorum ve terimler dışında, manzum mukaddime nin dili Kutadgu Bilig inkine çok yakındır. Bu önsözden artık bu muhitte birçok Türkün Kutadgu Bilig in manasını doğrudan doğruya anlayamadıkları ve izaha lüzum görüldüğü anlaşılıyor. Eserin Buğra Han vakti içinde, han dilince, söylendiği ve Kâşgar ilinde tamamlandığı kaydıyla ile Arapça ve Farsçaya mukabil, bizim dilimiz ve kendi şiiri için Türkçe tabirlerini kullanmasından, mukaddimeyi yazan şairin, Kâşgar dışında ve daha sonraki bir devre mensup olduğu anlamı çıkıyor. Mukad dimeyi yazanın, Balasagun yerine, Kuz-Ordu ismini kullanmış olmasının da, devrini tayinde bir yardımı olacağı görülmektedir. Bu mukaddimeye göre, eser çok kıymetli bilgileri ve hâkimlerin sözleriyle teyit edilmiş fikirleri kapsayan, çok faydalı ve aziz bir kitaptır. Bu kitap herkesin işine yaradığı gibi, bilhassa hükümdarlara (burada ilig veya beg yerine melik tabiri kullanılmaktadır) memleket idaresi için gereklidir. Bir devletin ayakta durması veya yıkılmasının sebeplerini izah eder ve onu korumanın şartlarını anlatır. Memleketi idare etmek için lazım olan vasıfları, hükümdarların halka, halkın hükümdarlara karşı haklarını; halkın itaatli ol ması için, hükümdarların tebaasına nasıl muamele edeceği, kimlere yakın, kimlere uzak duracağı, idarede nasıl bir siyaset ve feraset kullanacağı anlatılır. Kitapta askerin tanzimi ve harp etmek usulleri ile düşmanın mağlûp edilmesi için çareler gösterilir. Çin ve Maçin hâkimleri ve Şark ilindeki bütün Türk ve Çin, bu kitabın faydalı bir eser olduğunda müttefiktirler. Şark meliki ve Maçin beylerinin hepsi bu kitabı benimsemişlerdir. Miras yoluyla kendilerine kalan bu eseri başkalarına vermemişlerdir. Ayrı memleket, şehir ve saraylarda bu illerin hâkimleri, kendi âdet ve usullerine göre, kitaba ayrı ayrı ad vermişler; Çinliler, Edebü l-müluk; Maçinliler Enisü l-memalik; Şark ilinin büyükleri Ziynetü l-ümera; İranlılar Şahname ve Turanlılar Kutadgu Bilig demişlerdir. Bunlardan anlaşıldığına göre, mukaddimeyi yazanın muhitinde Kutadgu Bilig bir nevi siyâsetname olarak telakki edilmektedir. etmektedir. Türklerin muhtelif zümrelerince esere verilmiş olduğu söy lenilen diğer isimler de, bunun bu şekilde anlaşıldığını göstermektedir. Eserin asıl önemli olan insanî ve beşerî kıymeti, bu suretle ikinci plana atılarak, kitapta çok tali bir yer işgal eden askerlik işleri gibi meseleler ön plana alınmıştır. Arapça ve Farsçada pek çok kitap olduğu halde, Şark ilinde, bütün Türk ve Çin de bunun gibi bir kitabın, bundan evvel ve sonra, yazılmamış olması kaydından da, bu mukaddi meyi yazanın irfanca pek parlak bir seviyede olmadığı anlaşılıyor. Eserin üzerine bina edilmiş olduğu 4 temelin (bu rada: nik şerif ) üçüncüsü olan ukuş, mukaddimede hired, dördüncüsü olan akıbet ise kanaat şeklinde geçmekte olup bu keyfiyet son zamanlarda Kutadgu Bilig in üzerinde uğraşanları yanlış yola sevk etmiştir. Eserin en mühim motiflerinden birini teşkil eden akıbet in burada kanaat (bazen kanaat ve afiyet ) şekline girmesinin sebebi, bir yanlış okuma neticesi olabilir; her hâlde mukaddimeyi yazanın buna yeni bir mana vermek istemiş olmasını tasavvur etmek müm kün değildir. Bunlardan anlaşıldığına göre, mukaddimeyi yazanın muhitinde Kutadgu Bilig bir nevi siyâsetname olarak telakki edilmektedir. Üçüncü Defa Sahnede Kutadgu Bilig in üçüncü defa meydana çıkarılması, daha sonraki bir devreye aittir. Bu defa esere manzum mukaddimenin eksik ve kötü bir özeti olan mensur bir önsöz eklenmiş; fakat bunun ne zaman ve nerede yazıldığı hakkında hiçbir bilgi verilmemiştir. Dil ve

9 29 üslup hususiyetleri, bu önsözün daha yeni bir devreye ait oldu ğu konusunda hiçbir şüpheye yer bırakmıyor. Mukaddimeyi yazanın, eser ve kıymeti hakkında, özel bir görüşü de yoktur. Eseri okuyan ve onu izah edenin, k i t a b ı n kendis i n d e n d a h a aziz olduğu kaydından, eserin bu devirde yeterince anlaşılamadığı sonucu çıkarılabilir. Coğrafya ve kavim isimleri burada daha çok basitleştirilmiş, millet ismi olarak, Türk tabiri büsbütün atılmış, yerine Çin, Maçin ve Meşrik tabirleri kullanılmıştır. Manzum mukaddimedeki melik tabiri yerine, padişah kelimesi tercih edilmiştir. Y u s u f u n doğduğu yer için Balasagun ismi kullanılmış ve şairin eserinden dolayı almış olduğu has hacip unvanı burada uluğ has hacip şekline girmiştir. Bu mukaddimelerden Kutadgu Bilig in ikinci ve üçüncü defa canlanmasının, eserin asıl yazılmış olduğu muhitin dışında ve birbirinden oldukça uzun aralarla gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Ancak bunları, zaman ve mekân bakımından, daha dar bir çerçeve içine almak şimdilik güçtür. Her iki mukaddimedeki coğrafi terimler, bunların Kâşgar ın batısında yazıl mış olduğunu göstermektedir. Türk ülkesinin şark bölgelerinde, böyle bir eserin dikkati yeniden üstüne çekmesine en uygun yer olarak, Türk kültür merkezlerinin en mühimi olan Semerkand düşünülebilir. Manzum mukaddimedeki bazı yeni sözcükler (örnek: ukuş yerine hired) bu merkezin İran etkisi altında bulunduğu devri hatırlattığı gibi, devlet idaresi ve bilhassa askerlik işlerinin ön plana alınmış olması da, mukaddimenin yazıldığı muhitin kargaşalık devrine tesadüf etmiş olmasıyla izah edilebilir. Kutadgu Bilig in bugün elimizde bulunan her üç nüshası, eserin bu üçüncü tedvinine aittir. Aynı nüshanın birer el yazması kopyası olan eli mizdeki nüshalar aralarındaki farklara bakılırsa, eserin yazıldığı tarih ten asırlarca sonra tespit edilmiş olan bu yeni metinlerin, ne gibi deği şikliklere uğramış olacağını tasavvur etmek güç olmaz. Mevcut nüsha ların birbirlerine olan münasebetleri hakkında bir hüküm vermek için daha erken olmakla beraber, Mısır ile Herat nüshalarının, Fergana nüs hasına nispetle, birbirine daha yakın olduğu söylenebilir. Türk dilinin XI. asırdan sonraki gelişimi göz önünde tutulursa, bu değişikliklerin eserin lehine değil, aleyhine olduğu kolayca tahmin edilebilir. Metinde, eserin yazıldığı tarihte bulun ması gereken bazı ses ve eklerin daha sonraki şekilleriyle karışık kullanılmasını, kafiye ve vezin bozuklukları ile yabancı sözcüklerin bulunmasını, Y u s u f un kaleminden ziyade, eserin geçirdiği bu maceralara atfetmek daha doğru olacaktır. Bunlara bir de el yazması metni yine el yazması olarak kopyalayanların bilerek veya bilmeyerek kattıkları uygunsuzluklar da eklenmelidir. Daha eski devirlere ait nüshalar, hiç olmazsa, eserin ikinci defa yazılmış şekli ele geçinceye kadar, eserde görülen uygunsuzlukları şair hesabına kaydetmek, ona karşı büyük bir haksızlık olacaktır. Bu Türk d i l i n i n tarihî gelişimi meselesini de lüzumsuz bir karışıklığa itecektir. Y u s u f u n, Kutadgu Bilig i yazarken, kullanmış olduğu alfabe sık sık tartışma konusu olmuştur. Bu devirde Kâşgar ve civarının İslam muhitiyle olan sıkı bağlılığı ve İslam edebiyatının buralarda kendine bir zemin hazırlamış olduğu da göz önüne alınınca, Türklerin o devirde, millî alfabeleri olan Uygur alfabesi yanın da, Arap alfabesini de yakın olmaları kabul edilebilir. Kutadgu Bilig in ithaf edildiği hükümdarın devrine ait Yârkend de tanzim edilmiş mah keme kayıtları arasında, Uygur harfleriyle yazılanlarla birlikte, Arap harfleriyle yazılmış Türkçe ve Arapça vesikalar da tespit edilmiştir. Bu vesikaların bazılarında şahitlerin imzaları Uygur harfleriyledir. Yusuf a gelince, yukarıda da işaret edildiği gibi, şairin bu alfabelerden ikisini de aynı kolaylıkla kullanacak durumda olduğu şüphesizdir. Yalnız Mahmud Kâş gari,bu muhitte, bilhassa resmî muamelede, hangi alfabenin esas olarak kullanıldığı meselesinde kesin hükme varmıştır. Mahmud un ifadesinden Türk yazısı olarak adlandırılan Uygur alfabesinin o muhitte artık Türkler arasında (eskiden kullanılmış olan diğer alfabeler yerine) tek bir yazı olarak kullanıldığı anlaşı lır. Kâşgar dan yukarı Çin e kadar, bütün Türk ülkelerinde hükümdar ve beylerin yarlığ (ferman) ve mektuplarının Uygur alfabesiyle yazıldığına bakı lırsa, idarede bu alfabenin hâkim olduğu anlaşılır. Uygur alfabesi ile yan yana kullanılan Arap alfabesinin hangi ta rihten itibaren hâkim vaziyete geçtiğini şimdilik bilmiyoruz. Uygur alfabesininse, Orta Asya, Altın-Ordu ve İran sahalarındaki Türk devletle rinde XVII. asra kadar ve bazı hâllerde F a t i h S u l t a n Mehmed devrinde İstanbul da bile kullanıldığı görülüyor. Bu durumda, Kutadgu Bilig in

10 30 AYIN DOSYASI hükümdara takdim edilen asıl nüshasının Uygur harfleriyle yazılmış olduğunu kabul etmek, şimdilik, daha doğ ru olur. Kutadgu Bilig in bizi burada alakadar eden ve bugün elimiz de bulunan nüshalarına esas olan üçüncü defa yazılışında kullanılan alfabeye gelince, bunun Arap harfleriyle yazılmış olduğunda şüphe edilecek bir cihet yoktur. Uygur alfabesi ile yazılmış olan Herat nüsha sının da Arap harfleriyle yazılmış bir nüshadan kopyalandığı muhakkaktır. Kutadgu Bilig in bugünkü nüshaları Kâşgar dan yukarı Çin e kadar, bütün Türk ülkelerinde hükümdar ve beylerin yarlığ (ferman) ve mektuplarının Uygur alfabesiyle yazıldığına bakı lırsa, idarede bu alfabenin hâkim olduğu anlaşılır. A. Herat n ü s h a s ı : Kutadgu Bilig in ilk malûm olan ve dolayısıyla bu eser üzerindeki çalışmalara esas teşkil eden nüshası Herat nüshasıdır ki, Arap harfleriyle kopyalanmış bir el yazmasından Uygur harflerine çevril miştir. Kopyalayan kişinin oldukça işlek yazabilecek bir şekilde Uygur alfabe sine vâkıf olduğu görülüyor. Ancak nüsha çok itinasız yazılmıştır. Belli başlı bir kütüphane veya şahıs için değil, sanki müsvedde olarak tasarlanmıştır. Bi r çok defa beyitlerin, mısraların yerleri değişmiş, kelime ve satırlar atlandığı gibi, zaman zaman satır tekrarları olmuştur. Sonra yanlışlığın farkına varılarak düzeltilmeye çalışılmış; eksik satırlar olması gereken yerde satır aralarına sıkıştırılmış ve mükerrer satırlar, itinasız bir şekilde üzerleri çizilerek iptal edilmiştir. Seyitleri ihtiva eden kısım eksiktir. Bunun, kopyalayan yazıcının dikkatsizliği yü zünden ileri geldiği düşünülebileceği gibi, bu kısmın kopya edilen nüshada da eksik olması ihtimali vardır. 98. sahifenin so nundan itibaren beyitleri ihtiva eden sahifeler, herhâlde tanzim edildikten sonra kaybolmuştur. Arap harfleriyle yazılmış olan esas nüshada noktaların bulunmaması veya bunların karışık olma sından ileri gelen yanlışlar da Herat nüshasında oldukça mühim bir yekün tutmaktadır. Kopyalayan büyük ihtimalle Kutadgu Bilig in metnini pek iyi okuyamamış; Uygur harflerine çevirirken, manalarını bilmediği ve bilhassa vokal işaretsiz yazılan kelimeleri çok defa kendi düşüncesine göre okumuş veya onların yalnızca şekillerini nakletmiştir. Bazı kelimelerin altında manalarını kaydetmeye lüzum görmesinden ve böyle yaparken, bazen yanlışlıklara düşmüş olmasından da, metni yeterince anlamadan kopyaladığı anlaşılmaktadır. B. F e r g a n a n ü s h a s ı: Kutadgu Bilig in ele geçen nüshaları ara sında en mühimi olan Fergana nüshası hakkında, nüshayı bulan Fitret, Maarif ve okutguçı mecmuasında, eser hakkında genel bilgiyle bu nüshanın 145. sahifesinin tıpkıbasımını vermiş; fakat nüshanın açıklamasını yapmamıştır. Bu makaleden yalnızca nüshanın sahifelerinin dağılmış ve sonradan bir araya getirilerek, dikilmiş olduğunu ve dörtlük lerin altın suyuyla yazıldığını öğreniyoruz. Bu nüshayı 1913 yılında Nemengân da bir şahsın özel kütüphanesinde görmüş olan A hmed Zeki Velidi de eserin ithaf kısmına ait bir başlık ile metinde Kutadgu Bilig in ismi geçen kıs mından üç beyit nakletmekle yetinmiş; fakat nüsha hakkında ayrıca malumat vermemiştir. Nakledilen başlık ve beyitlerdeki farklar her hâlde dikkatsizlik eseri olacaktır ve bunların aynı nüsha olduğunu kabul etmek mümkündür. Nüshanın baş ve son kısmı eksiktir. Nerede, ne zaman, kimin tarafından ve kimin için yazılmış olduğu hakkındaki kayıtlar da bu eksik sayfalarla birlikte kaybolmuştur. Yazıldığı tarih hakkındaki bilgimiz de yalnız tahminden ibarettir. Takriben 30 sayfalık bir kısım eksiktir. Birkaç sayfa dışında, nüsha çok iyi muhafaza edilmiştir. C. M ı s ı r nüshası : Kutadgu Bilig in Mısır nüshası 1896 da Kahire de, Hidiv (Osmanlının Mısır valisi) Kütüphanesinin o zamanki müdürü Alman âlimlerinden Moritz tarafından bulunmuştur. Bu kütüphane düzenlenirken, bodrum kata atılmış olan dağınık kitap ve sahife yığınları göz den geçirildiği sırada, Kutadgu Bilig e ait parçalar toplanarak, bir ara ya getirilmiş, böylece tesadüflerin yardımıyla, bu mühim nüs ha kaybolmaktan kurtarılmıştır. Radloff un verdiği bilgiye göre, bu nüshanın sayfaları cm büyüklüğünde, satırları 18,5 cm uzunluğunda ve satır araları 1,5 cm genişliğindedir. Yazısı açık ve okunaklı nesih yazı karakteriyle yazılmıştır. Nüshanın başında ve ortalarında bazı sayfalar, rutubet etkisiyle zedelenmiş; büyük bölümü iyi muhafaza edilmiştir. Kitabın bulunması esnasındaki vaziyetten de tah min edilebileceği gibi, nüshanın bazı

11 31 kısımları zayi olmuştur. Nüsha çok dikkatle yazılmış ve atlanılmış kelime ve beyitlerin, yerleri işaretlenerek, sayfa kenarına eklenmiş olduğuna bakılırsa, nüsha yazıldıktan sonra, tekrar karşılaştırılmış olacaktır. Fotoğraflardan nüshanın ithaf sahifesi ile bâblarının başka bir renkte ve belki de altın suyuyla yazıl mış olduğu anlaşılıyor. D. Nüshalardan alıntı yapan mecmua: Kutadgu Bilig in bu üç nüshasından başka, bir de ayrı ayrı vesilelerle, eserdeki bazı beyitlerin zikredilmesine rastlanmaktadır. Bunlar dan iki beyit Ankara Milli Eğitim Bakanlığı Kütüphanesinde bir mecmuada bulunmaktadır. Fuat Köprülü incelemesi sonunda, mecmuanın 755 (1354) ten sonraki bir tarihte yazılmış olduğu kanaatine varmıştır. Mecmuadaki beyitler, o zaman artık Moğul hattı adıyla anılan Uygur harflerine ait fasılda bulunmaktadır. Kutadgu Bilig üzerinde çalışmalara başlarken, Fergana nüshası fotoğraflarının elde edilmesi için girişimlerde bulunulmuştu yılında Türk Dil Kurultayı na iştirak eden Samoyloviç, Rus İlim Akademisi nin Kurultaya bir armağanı olarak, bu nüshanın bir fotoğrafını takdim etmiştir. Fakat aradan geçen zaman içinde bu fotoğraflar iyi muha faza edilememiş ve tıpkıbasımın yayını öncesinde, yeni bir fotoğrafa ihtiyaç duyulmuştur. Bu defa da fotoğraflar çekilirken, öncekin den daha dar bir karton çerçeve kullanılmış ve sayfalar, ister büyük ister küçük olsun, bu çerçeve içine sıkışmak durumunda kal mıştır. Böylece bazı sayfaların baş ve sol kenarları fotoğrafların dışında kalmıştır. M ı s ı r nüshası, yazı bakımından, nüshalar arasında en iyi ola nıdır ve fotoğraf tekniği bakımından da kusursuzdur. Onun için tıpkıbasımı hiçbir müdahale yapılmadan, basılabilirdi. Maalesef yayıncılar en çok bu nüsha üzerinde uğraşmışlar, silik görünen her nokta ve çizgi üzerinden kalem gezdirmişlerdir. İyi niyetle yapılan bu çalışmanın eserin lehinde olmadığını söylemeye lüzum bile yoktur. Buna bir örnek olmak üzere, 274 te noktasız t ile yazılmış olan tadung kelimesinin, böyle bir tashihten sonra, ladung şekline girmiş olmasını göstermek yeterlidir. Nüshalarda eserin ismini taşıyan başlıklara gelince; Herat nüshası nın ayrı bir baş sahifesi olmadığı görülüyor ki, bu hâl belki de nüsha nın müsvedde mahiyetinde yazılmış olmasından ileri gelmiştir. Fergana nüshasının ilk sayfası kaybolduğundan, nüshanın başında eserin isminin, herhangi bir şekilde, belirtilmiş olup olmadığını bilemiyoruz. Mısır nüshasına gelince, bunun baş sayfası mevcuttur; fakat eserin isminin bulunması gereken yerde, Okıgıl silig gibi, büsbütün başka bir ibare görülmektedir. Kutadgu Bilig metninin Herat nüshasına ait bir kısmını ilk defa neşretmiş olan Vambery, U ygur harfleriyle dizdirmiş olduğu kısımda Kutadgu Bilig isminin matbaa harfleriyle basılmış şeklini alarak büyütmüş ve bunu kırmızı renkle eserin baş sayfasına koymuştur. Radloff ise, aynı nüshanın so nunda İstanbul da ilave edilmiş olan bir kayıtta geçen Kutadgu Bilig kelimesini oradaki şekliyle büyüterek, bunu kendi yayınına başlık yapmıştır. Türk Dil Kurumu, tıpkıbasımları, Herat nüshasında görülen bu şekli aynen almış olduğu gibi, Fer gana nüshasının mensur mukaddimesindeki yazılış şeklini taklit ederek büyütmüş ve bunu Fergana ve Mısır nüshala rının kabında, bir başlık gibi, bastırmıştır. Hiç isabetli olmayan bu tarz, âdeta ananeleşerek devam etmektedir ki bunun okuyucuları şaşırtmak ve yanlış yollara sevk etmekten başka bir sonucu yoktur.

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) *

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) * - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.981-986, TURKEY ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME ТУРКИЙ ТAФСИР

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 Hayatı ve Edebi Kişiliği İbrahim Şinasi 5 Ağustos 1826 da İstanbulda doğdu. 13 Eylül 1871 de aynı kentte öldü. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmed Ağa 1829 da Osmanlı Rus savaşı

Detaylı

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATININ OLUŞUMU KAZANIMLAR.Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini.batı düşüncesine,

Detaylı

Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Ziyareti:

Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Ziyareti: Türk Ocakları Genel Merkezi Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Efendi BARUTCU, Türk Ocakları nın 100 üncü kuruluş yıldönümü kutlamaları çerçevesinde, Sönmeyen Ocak Türk Ocakları ve Türkiye nin Geleceği konulu

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Akademik İncelemeler Cilt:3 Sayı:1 Yıl:2008 Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Emek Üşenmez 1 fahemek@gmail.com ÖZET Karahanlı Türkçesi Türk dilinin önemli devrelerinden birisini oluşturmaktadır.

Detaylı

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ Ahmet AKDAĞ 1. Dr. Özer ŞENÖDEYİCİ : Şenödeyici, 1981 yılında Kocaeli de doğdu. İlk ve ortaöğrenimi bu şehirde tamamladıktan sonra 1999 yılında

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

Hüsn-i Hat yazı çeşitleri - İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh - Kişisel Bilgi Sitesi

Hüsn-i Hat yazı çeşitleri - İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh - Kişisel Bilgi Sitesi Hüsn-i Hat yazı çeşitleri başlıca altı kısımda toplanmış olup, buna Aklâm-ı sitte (altı kalem) denir. Aklam-ı sitte peyderpey icat olunarak, Bağdat da Yakut-ı Musta sami tarafından kesin şekli verilen

Detaylı

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. ILO Kabul Tarihi: 18 Haziran 1949 Kanun Tarih

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : İsmail Kıllıoğlu İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : ikillioglu@fsm.edu.tr 2. Doğum -

Detaylı

Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek

Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek 2 ve 4ncü Maddelerinin Değiştirilmesine, Değişik 60 nci ve Bu Kanuna Bir Ek Madde ile Bir Geçici Madde İlâvesine Dair nın C. Senatosunca

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1

MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1 MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1 Türk edebiyatında Mehmet Akif kadar hayatı, edebiyat anlayışı ile şiirleri arasında büyük bir uygunluk bulunan pek az şair vardır. 2 Akif II. Meşrutiyet in ilan edildiği

Detaylı

626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun

626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun 626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun (Resmî Gazete ile ilâm : 14. V. 1958 - Sayı: 9906) No. Kabııl tarihi 7115 7. V. 1958

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam)

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam) ve referanslar ve elbette tarihsel ve entelektüel ardalan ileri derecede önemlidir. Çünkü genelde Batýlý kavramlar, kendilerinde ne olduklarý na bakýlmaksýzýn (aslýnda akademik ve entelektüel bir soruþturmanýn

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ. (11 Mayıs -19 Haziran 2015 )

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ. (11 Mayıs -19 Haziran 2015 ) 3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (11 Mayıs -19 Haziran 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ Uluslararası Şiir ve Nesir Yarışması ŞEHİR VE EDEBİYAT ÖDÜLLÜ www.tdmmb.org.tr YARIŞMAYI AÇAN KURULUŞLAR Türk Dünyası

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara)

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mağfiret Kemal YUNUSOĞLU 2. Doğum yeri ve tarihi: DT, Gulca 3. Çalıştığı kurum: T.C. Beykent Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. Unvanı: Yar.Doç.Dr. 5. Öğrenim Durumu:

Detaylı

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora

Detaylı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı Atatürk ün Kişisel Özellikleri Atatürk cesur ve iyi bir liderdir Atatürk iyi bir lider olmak için gerekli bütün özelliklere sahiptir. Dürüstlüğü ve davranışları ile her zaman örnek olmuştur. Gerek devlet

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ

HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ 17-26 MAYIS 2013 / CEMAL REŞİT REY SERGİ SALONU Başkan dan Yazı,

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu ABANT İET BAYAL ÜNİVERİTEİ OYAL BİLİMLER ENTİTÜÜ Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık ınıfı Dersleri ANABİLİM DALI :Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı : Türk Dili Birinci Yarıyıl/First emester Dersi Adı T U

Detaylı

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ZORUNLU DERSLER BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL 1 YDİ 101

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır.

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır. 4.MEKTUP MEVZUU : a) Mübarek ramazan ayının faziletleri. b) Hakikat-ı Muhammediye'nin (kabiliyet-i ulâ) beyanı.. Ona ve âline salât, selâm ve saygılar.. c) Kutbiyet makamı, ferdiyet mertebesi.. NOT : İMAM-I

Detaylı

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 9 / 2004 s. 219-223 kitap tanıtımı HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Coğrafya Her tarihi olay belli bir coğrafi mekanda meydana gelir.tarihi olayların oluşumu esnasında iklim,yeryüzü şekiller,ekonomik faaliyetler konum vb. coğrafi faktörler

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

İÇİNDEKİLER. F. Unvan. III. Sermaye ve şirket mameleki A. Esas sermaye. B. Sermayenin paylara bölünmüş olması ;... 32

İÇİNDEKİLER. F. Unvan. III. Sermaye ve şirket mameleki A. Esas sermaye. B. Sermayenin paylara bölünmüş olması ;... 32 İÇİNDEKİLER 1. GtRÎŞ 1-20 I. Ticaret şirketleri 1 II. Anonim şirketlerin yarar ve sakıncaları 2 A. Yararları 2 B. Sakıncaları 3 III. Tarihçe 4 A. Avrupada durum 4 B. Türkiyede durum 6 IV. Türk Ticaret

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ARAB DİLİ VE BELAGATİ Arap Dili ve Belagati Anabilim Dalı, İslâm dininin temel kaynaklarını doğrudan anlayabilmek, temel İslâm bilimleri ve kültür tarihi alanlarında yazılmış olan

Detaylı

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 1. Alp Er Tunga öldi mü Issız ajun kaldı mu Ödlek öçin aldı mu Emdi yürek yırtılur

Detaylı

MALİYE BAKANLIĞI BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ GENELGELER

MALİYE BAKANLIĞI BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ GENELGELER MALİYE BAKANLIĞI BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ GENELGELER 1 31 Sayılı BAHUM İç KONU; 659 sayılı KHK nın Adli uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli, uzlaşma ve vazgeçme yetkileri başlıklı

Detaylı

2011-2012 GÖKYÜZÜ EĞİTİM KURUMLARI

2011-2012 GÖKYÜZÜ EĞİTİM KURUMLARI 2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÖKYÜZÜ EĞİTİM KURUMLARI Şubat Ayı E-Bülteni 1 İÇİNDEKİLER 1. Doğum günü Olan Yıldızlarımız 2. Mihver Dersler 3. Branş Dersler 4. Kulüpler 2 DOĞUM GÜNÜ OLAN YILDIZLARIMIZ

Detaylı

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi Ahlâk Düşüncesi Projesi İSLAM İSLAMAHLÂK AHLÂKDÜŞÜNCESİ DÜŞÜNCESİ PROJESİ PROJESİ düşüncesi düşüncesiiçerisinde içerisindepek pekçok çokdisiplin disiplintarafından tarafındantartıtartışılagelmiş şılagelmiş

Detaylı

I. BÖLÜM I. DİL. xiii

I. BÖLÜM I. DİL. xiii I. BÖLÜM I. DİL DİL NEDİR?... 1 İNSAN HAYATINDA DİLİN ÖNEMİ... 3 ÇOCUĞUN İNSAN OLMA SÜRECİNDE DİLİN ÖNEMİ... 5 ANA DİLİNİN ÖNEMİ... 6 DİL VE DÜŞÜNCE... 7 DİL, SEMBOL VE İŞARET İLİŞKİSİ... 12 DİL, KÜLTÜREL

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ Uluslararası Şiir ve Nesir Yarışması ŞEHİR VE EDEBİYAT ÖDÜLLÜ www.tdmmb.org.tr Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

8, Safsaf sokak Emirrân Tel. 63 52 31 27 Ağustos 1963. Muhterem Bey Efendi

8, Safsaf sokak Emirrân Tel. 63 52 31 27 Ağustos 1963. Muhterem Bey Efendi 8, Safsaf sokak Emirrân Tel. 63 52 31 27 Ağustos 1963 Muhterem Bey Efendi Yılmaz öztuna Beye 20/8/1968 tarihiyle yazdırınız mektubu gördüm. Orman Mektebinin Sami Paşa tarafından tesis edildiği "lalnamei

Detaylı

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayın Kataloğu 2013 2 TAHRÎRU USÛLİ L-HENDESE VE L-HİSÂB EUKLEIDES İN ELEMANLAR KİTABININ TAHRİRİ Nasîruddin Tûsî (ö. 1274) Meşhur Matematikçi Eukleides in (m.ö.

Detaylı

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 Çeşitli Türk topluluklarının mitolojileriyle ilgili malzemelerin bir çoğunu bilim adamları, misyonerler, seyyahlar ya da bazı yabancı araştırmacılar tarafından derlenmiştir.

Detaylı

Takdim. Bu, Türkiye nüfusu göz önüne alındığından her 90 kişiden birinin aday olması anlamına geliyor (TV, 17.00 Haberleri, 20.10.2013).

Takdim. Bu, Türkiye nüfusu göz önüne alındığından her 90 kişiden birinin aday olması anlamına geliyor (TV, 17.00 Haberleri, 20.10.2013). Takdim Biliyor musunuz? Bir televizyon haberine göre Türkiye de 2014 yerel seçimlerinde muhtar adaylarıyla birlikte 830 bin kişinin aday olması bekleniyordu. Bu, Türkiye de yaklaşık her 90 kişiden birinin

Detaylı

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY Hasan POLAT * Bilim dünyasında, ilk olarak aritmetikte ondalık sayı usulünü kullanma şerefini taşıyan ve Uluğ Bey Rasathanesinin ilk müdürü olan GIYASÜDDİN CEMŞİT, 1425 yılında

Detaylı

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,

Detaylı

APADOKYA. Güzel atlar ülkesi

APADOKYA. Güzel atlar ülkesi K Güzel atlar ülkesi APADOKYA Aslına bakarsanız anlatacağım hikayenin neresinden başlamalıyım inanın bilemiyorum. İçinde tarih olan, mitolojik çağların mistik kokularını çağrıştıran ilginç ve bir o kadar

Detaylı

geliştirmemize yardımcı olur.

geliştirmemize yardımcı olur. 3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; PYP disiplinler üstü temaları ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET TAKDİR VE TEŞEKKÜR BELGESİ YÖNETMELİĞİ GİRİŞ

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET TAKDİR VE TEŞEKKÜR BELGESİ YÖNETMELİĞİ GİRİŞ LÜĞÜ HİZMET TAKDİR VE TEŞEKKÜR BELGESİ YÖNETMELİĞİ Amaç ve Kapsam GİRİŞ Madde 1-Bu Yönetmelik, Toprak Mahsulleri Ofisini ziyaret eden Devlet Başkanı ve Devlet Büyüklerine; Ofise katkıda bulunan yerli ve

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

First Discoveries Seviyesi Kullanım Kılavuzu

First Discoveries Seviyesi Kullanım Kılavuzu First Discoveries Seviyesi Kullanım Kılavuzu FIRST DİSCOVERİES SEVİYESİNE HOŞ GELDİNİZ FIRST DISCOVERIES-BAŞLANGIÇ First Discoveries, seviyesine ulaşmak için ComLearning Online English ana sayfasından

Detaylı

09.01.2016 fatihtekinkaya@hotmail.com

09.01.2016 fatihtekinkaya@hotmail.com Fatih TEKİNKAYA Sosyal Bilgiler Öğretmeni ANAYASALARIMIZ Teşkilat-ı Esasi 1921 Anayasası 1924 Anayasası 1961 Anayasası 1982 Anayasası Türkiye Cumhuriyeti Anayasası MADDE 1- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİNAL SINAVI TAKVİMİ TARİH SAAT DERSİN ADI SALON ÖĞRETİM ÜYESİ Mukayeseli Adab ve Erkanı Prof. Dr. Tahir YAREN Kıraat Farklılıklarının Manaya Etkisi Aşere,Takrib,Tayyibe

Detaylı

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı:

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Gencmevtoo Sözlük. Gencmevtoo Terimler Sözlüğü

Gencmevtoo Sözlük. Gencmevtoo Terimler Sözlüğü Gencmevtoo Sözlük Gencmevtoo Terimler Sözlüğü Önsöz Bu sözlük, Gencmevtoo Okyanusu sitesinde, ürün ve hizmetlerinde kullanılan önemli terim ve sözcüklerin açıklamalarını barındırmaktadır. Kaynak olarak

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI

Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı TDE 601 Divan Şiiri

Detaylı

BAKA BULUŞMALARI -I-

BAKA BULUŞMALARI -I- BAKA BULUŞMALARI -I- Onur Konuğu Isparta Belediye Başkanı Y. Mimar Yusuf Ziya GÜNAYDIN Tarih 01 Ekim 2010 Cuma Saat 10:00 Katılımcılar Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri ve Uzmanları Batı Akdeniz

Detaylı

03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir.

03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir. 03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir. 1. SINIF GÜZ YARII I.YARI KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ İKİLİ ÖĞRETİM

Detaylı

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI T U : Teorik ders saati : Uygulamalı ders saati : Dersin redisi : Avrupa redi Transfer Sistemi 1.SINIF 1.SINIF ODU I. YARIYIL/GÜZ

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN 1.SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında, disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

ZONGULDAKLI GENÇ ŞAİR VE BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ DİN KÜLTÜRÜ ÖĞRETMNENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ UFUK SİLİK ŞİİR İLE HAYATIM YENİDEN ŞEKİLLENDİ

ZONGULDAKLI GENÇ ŞAİR VE BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ DİN KÜLTÜRÜ ÖĞRETMNENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ UFUK SİLİK ŞİİR İLE HAYATIM YENİDEN ŞEKİLLENDİ ZONGULDAKLI GENÇ ŞAİR VE BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ DİN KÜLTÜRÜ ÖĞRETMNENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ UFUK SİLİK ŞİİR İLE HAYATIM YENİDEN ŞEKİLLENDİ SORU- Bize kısaca kendinizi tanıtır mısınız ve hangi okulları

Detaylı

Ulusal Kredi Osmanlı Türkçesi Grameri 224022300001102 3 0 0 3 4. Ön Koşullar : Bu dersin ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Ulusal Kredi Osmanlı Türkçesi Grameri 224022300001102 3 0 0 3 4. Ön Koşullar : Bu dersin ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır. Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Ulusal Kredi Osmanlı Türkçesi Grameri 224022300001102 3 0 0 3 4 Ön Koşullar : Bu dersin ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır. Önerilen Dersler : Önceki dönemde Osmanlı

Detaylı

İSMEK İN USTALARI SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ

İSMEK İN USTALARI SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ İSMEK İN USTALARI ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ 10-17 MART 2014 / Dolmabahçe Sanat Galerisi Başkan dan eserlerin hiçbiri zahmetsiz,

Detaylı

VATAN İŞLERİNDE CÜR ETKARLIKLARIM

VATAN İŞLERİNDE CÜR ETKARLIKLARIM 1 2 VATAN İŞLERİNDE CÜR ETKARLIKLARIM 3 VATAN İŞLERİNDE CÜR ETKARLIKLARIM Zağnos Kültür ve Eğitim Vakfı Genel Yayın No.10 ISBN 975 94473 6 3 Kapak tasarım: Şule İLGÜĞ - ilgug75@hotmail.com Baskı Yeri:

Detaylı

4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012)

4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012) 4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (22 Ekim-14 Aralık 2012) Sayın Velimiz, 22 Ekim 2012-14 Aralık 2012 tarihleri arasındaki ikinci temamıza ait bilgiler bu bültende yer almaktadır. Böylece temalara bağlı düzenlediğimiz

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 7

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 7 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TÜRK DİLİ I Hafta 7 Okutman Engin ÖMEROĞLU Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan bu ders

Detaylı

TÜRKİYE HÜKÜMETİ İLE MİLLETLER ARASI ÇALIŞMA TEŞKİLATI

TÜRKİYE HÜKÜMETİ İLE MİLLETLER ARASI ÇALIŞMA TEŞKİLATI TÜRKİYE HÜKÜMETİ İLE MİLLETLER ARASI ÇALIŞMA TEŞKİLATI ARASINDA TÜRKİYEDE BİR ÇALIŞMA ENSTİTÜSÜ KURULMASINA MÜTEALLİK 13 SAYILI EK ANLAŞMA Milletlerarası Çalışma Teşkilatı (Badema Teşkilatı diye anılacaktır.)

Detaylı

80 NOLU SÖZLEŞME. Bu tekliflerin, bir milletlerarası Sözleşme şeklini alması lazım geldiği mütalaasında bulunarak;

80 NOLU SÖZLEŞME. Bu tekliflerin, bir milletlerarası Sözleşme şeklini alması lazım geldiği mütalaasında bulunarak; 80 NOLU SÖZLEŞME MİLLETLERARASI ÇALIŞMA TEŞKİLATININ 1946 YILINDA MONTREAL DE AKDETTİĞİ 29 UNCU TOPLANTISINDA KABUL EDİLEN SON MADDELERİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA SÖZLEŞME ILO Kabul Tarihi: 19 Eylül 1946

Detaylı

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm:

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm: Hatim-i Esam hazretleri, hocası Şakik-i Belhi hazretlerinin yanında 33 sene kalır, ilim tahsil eder. Hocası, bu zaman içinde ne öğrendiğini sorduğu zaman, sekiz şey öğrendiğini söyler ve bunları hocasına

Detaylı

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN*

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* * Gnkur.ATASE D.Bşk.lığı Türk kültüründe bayrak, tarih boyunca hükümdarlığın ve hâkimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir. Bayrak dikmek bir yeri mülkiyet sahasına

Detaylı

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile 870 sayılı ilamın 6.maddesi ile 1.038.500.000 liraya ilişkin verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile 870 sayılı ilamın 6.maddesi ile 1.038.500.000 liraya ilişkin verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Temyiz Kurulu Kararı Saymanlık Adı : Rize Belediye Saymanlığı Yılı : 2003 Dairesi : 2 İlam No : 870 Dosya No : 29404 Tutanak No : 30137 Tutanak Tarihi : 06.05.2008 Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden

Detaylı

ZKÜ DEVREK MESLEK YÜKSEKOKULU

ZKÜ DEVREK MESLEK YÜKSEKOKULU ZKÜ DEVREK MESLEK YÜKSEKOKULU YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI Öğr.Gör.Afitap BULUT 2012 3. VE 4. HAFTALAR SEKRETERİN MESLEKİ ÖZELLİKLERİ B. SEKRETERİN MESLEKİ ÖZELLİKLERİ İletişim becerisi etkili kullanmak 1.1 Türkçe

Detaylı

SATIN ALMA DAİRE BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam Dayanak ve Tanımlar

SATIN ALMA DAİRE BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam Dayanak ve Tanımlar SATIN ALMA DAİRE BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Satın Alma

Detaylı

ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Başlıkları

ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Başlıkları ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Bireysel Farklılıklar ÜNİTE 1 Duygular ve Düşünceler Duygu ve Düşüncelere Saygı Kronolojik Sıra Resmî Kimlik Belgeleri Sözlü Tarih Yöntemi Aile Tarihi Millî Kültür Ögeleri

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

Karahanlılar (840-1212)

Karahanlılar (840-1212) Karahanlılar (840-1212) Karahanlılar, Orta Asya İlk Müslüman Türk devletidir. Bu özeliğinden dolayı Türk tarihinde Karahanlıların özel bir yeri ve önemi vardır. Hâkaniye ve İlig-Hanlar şeklinde de isimlendirilen

Detaylı