Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde"

Transkript

1 21 Yusuf Has Hacip in, ünlü eseri Kutadgu Bilig neredeyse bin yıldır insanlara yol göstermeyi sürdürüyor Kutadgu Bilig, Avusturya Ulusal Kütüphanesi"nde Türk Dil Kurumu nun sözlüğünde atasözünün tanımı şöyle; Uzun deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte söz. Anonim özellik taşıyan, atalardan kaldığı kabul edilen ve toplumun yüzyıllar boyunca geçirdiği gözlem ve denemelerden, ortak düşünce, tutum ve davranışlarıyla dünya görüşünden oluşan, genel kural niteliğindeki kısa, özlü, kalıplaşmış söz. Bu tanımdan yola çıkarak Kutadgu Bilig için atasözü kitabı, yazarı Yusuf Has Hacip için de atasözlerinin atası diyebiliriz. 940 yıl önce tamamladığı bu ünlü eseri, günümüze gelinceye kadar insanlara yol göstermiş, varlığını sürdürmeyi bilmiştir. Onun kitabında okuduğumuz özlü sözler o kadar tanıdık ki, o zamana dek atasözü olarak belleğimize kazınmış olanlar böylece netleşip özdeyiş kimliğine bürünüyor. Balasagunlu Yusuf olarak da bilinen Yusuf Has Hacip, Türk düşünce tarihinin ilk büyük hümanisti sayılabilir. Aynı zamanda bir tarihçi, toplumbilimci ve ahlakçıdır. Büyük bir bilgi hazinesi olan Kutadgu Bilig de bilgeliği, doğruluğu ve yararlı olmayı savunmuş, kaderciliğe ve kötümserliğe karşı çıkmıştır. Ne yazık ki, yaşamına ilişkin bilgi yoktur. Milletimize özgü hasletlerden biri olan tevazunun etkisiyle olsa gerek, yazılarında kendinden bahsetmemiştir. Kutadgu Bilig den anlaşıldığına göre iyi bir öğrenim görmüş, Farsça ve Arapça * Selçuk Üniversitesi Atasözlerinin Atası öğrenmiştir. Eldeki bilgilere göre; M.S Karahanlı Devleti nin Balasagun şehrinde dünyaya geldi yılında Kaşgar da vefat etti. Türbesi bu kenttedir. Kutadgu Bilig, kutlandıran bilgi veya kutlu olma bilgisi demektir. Bilim çevrelerinde bu açıklama üzerinde anlaşmakla birlikte, kut kelimesinin anlamı üzerinde bir türlü fikir birliğine varılamamıştır. Vámbéry, Radloff ve Thomsen bu sözün saadet anlamında kullanıldığını ileri sürerken Barthold, majeste (haşmetmeab) olarak değerlendirmiştir. Arsal ve Kafesoğlu, kelimenin siyasi iktidar kavramını ifade ettiğini, talih, saadet, bahtiyarlık gibi karşılıkların ikinci planda kalan ve ancak sonraları ortaya çıkan tali anlamlar olduğu kanaatindedirler. Karamanlıoğlu, kut kavramının tamamen devlet sözünün bugün de ifade ettiği anlamlar karşılığı olduğunu kabul ediyor; yani, hem hükümranlık, hem saadet. Bu yorum, doğruya en yakın olanı gibi görünmektedir. Oysa Yusuf, bilerek böyle bir dil oyunu yapmış olabilir. Belki de, bu dil oyunu sayesindedir ki, Kutadgu Bilig felsefi yoruma daha uygun bir hale gelmiştir: Hükümdar olabilecek kişi, hükümdar olmakla, ancak kendini gerçekleştirebilir. Bu amaca eriştiğinde tamamlanmış olur ve aynı anda mutluluğa da kavuşur. Zira mutluluğun önündeki en büyük engel eksiklik tir. Bugüne kadar, eserle ilgili yapılan çalışma- Yrd. Doç. Dr. Sinan Gönen*

2 22 AYIN DOSYASI larda, üzerindeki Hint-İran, Çin, Yunan ve İslam etkileri vurgulanmıştır. Bunların hepsi mümkün olabilir. Türkler İslamiyet i doğrudan doğruya Araplardan değil, İranlılar vasıtasıyla almışlar ve özellikle Maveraünnehir deki İran kültürüyle ilişkide olmuşlardır. Çin i iki bin yıldır tanımaktadırlar ve kültür alışverişinde bulunmuşlardır. İslam felsefesi ise, Yunan felsefesinin en büyük mirasçısı olmuş; özellikle Aristoteles felsefesi, bu topraklarda, başta Fârâbî ve İbn-i Sinâ olmak üzere temsil edilmiştir. Ancak bu durumların hiçbiri Kutadgu Bilig in özgün olmadığını göstermez. Çünkü Kutadgu Bilig in önemi, hikâyesinde ve şeklinde değil, içerdiği tartışmaların konusudur. Sosyal hayat, ahlak, bilgi ve özellikle devlet anlayışı hakkındaki fikirler, tamamen eski Türk geleneklerinin sonucudur. Kutadgu Bilig de iyiliği telkin hâlâ bağlı kalmayı sürdüren bir dinin, gerçekten evrensel nitelikte bir dine dönüşmesine yardımcı olmaktır. K u t a d g u Bilig ve Türklük bilgisi: Türk dili ve edebiyatının olduğu kadar, Türk kültür tarihinin de en muazzam eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig, hâlâ el sürülmemiş bir abide hâlinde, karşımızda durmaktadır. Bugüne kadar, yalnız Kutadgu Bilig in değil, ondan önce veya sonra yazıl mış pek çok eserin, güvenle yararlanılacak bir şekilde işlenmemiş olmalarının sebepleri vardır. Bu sebeplerden biri, Türklerin ayrı devir ve farklı kültürel alanlarda vücuda getirmiş oldukları bu gibi eserlerin doğru okunup anlaşıl masını temin edecek esasların hâlâ yeterince hazırlanamamış olmasıdır. Türk dil bilgisi, kısa müddet içinde, büyük adımlar atmış olmakla beraber, diğer filolojilere nispetle, daha yeni bir ilim şubesidir. Bu sahada ya pılmış; fakat dağınık bir hâlde bulunan araştırmaların neticelerini kontrolden geçirip kolayca müracaat edilebilecek el kitapları hazırlamak, henüz tam manasıyla gerçekleştirilememiştir. Kendi sahasındaki araştırmaları teşvik ve tanzim edecek bir teşkilata sahip olmayan bu ilim şubesi nin gelişmesi, feragatle çalışan ve sayıları sınırlı olan âlimlerin şahsi gayret ve imkânlarına bağlı kalmıştır. Diğer mühim sebeplerden biri de, Türklük bilgisi sahasında; bir taraftan kendi kolları, diğer taraftan da Türklük bilgisiyle çok yakından temasta bulunması gereken ilim şubeleri arasında sıkı iş birliğinin sağlanamamış ol masıdır. Kutadgu Bilig in Arap harfleriyle yazılmış olan nüshaları, tam ola rak, ancak son yıllarda yayınlanabilmiştir. Bu eser üzerinde bugüne kadar yapılan araştırmalara esas teşkil eden nüshanın, son devir Uygur harfleriyle yazılmış eden sözlerin dayanağı ise, bütün dinlerde ve ahlakçı felsefe sistemlerinde rastlanabilen evrensel ilkelerdir ve kimsenin malı değildir. Bu tartışmaların dışında, çok yeni olarak, eser üzerinde bir Sümer etkisinden söz ediliyorsa da, bunu temellendirmek oldukça güçtür; yine de hükmü zamana bırakmak gerekir. Kutadgu Bilig, geçmişe referansla geleceği kurma çabası; yüzyıllar boyunca imparatorluklar kurmuş, bozkır atlı kültürünün pratik zekâ ve zihniyetini teorileştirme denemesidir. Jean- Paul Roux ya göre, Türk kültürü bakımından tartışılmaz bir öneme sahip Kutadgu Bilig, bunun yanı sıra başka bir işlevi daha gerçekleştirmiştir. Bu da, kavmî ve dilbilimsel köklerine Türkler İslamiyet i doğrudan doğruya Araplardan değil, İranlılar vasıtasıyla almışlar ve özellikle Maveraünnehir deki İran kültürüyle ilişkide olmuşlardır. Çin i iki bin yıldır tanımaktadırlar ve kültür alışverişinde bulunmuşlardır. olması da, kendisinden geniş ölçüde istifadeye engel olmuştur. Eseri ilk okuma ve tercüme tecrübeleri, Türk dil bilgisinin daha başlangıcına ve çok eksik olan bir hazırlık devresine tesadüf etmiş tir. Bu ilk tecrübelerin en mühimini teşkil eden Rus oryantalist Vasili Vasilyeviç Radloff un neşrettiği çalışmada, muhitin alışmadığı bir alfabe ve transkripsiyon sistemi kullanılmıştır.

3 23 Türk dil bilgisi, kısa müddet içinde, büyük adımlar atmış olmakla beraber, diğer filolojilere nispetle, daha yeni bir ilim şubesidir. Bu sahada ya pılmış; fakat dağınık bir hâlde bulunan araştırmaların neticelerini kontrolden geçirip kolayca müracaat edilebilecek el kitapları hazırlamak, henüz tam manasıyla gerçekleştirilememiştir. Bu durumun eserin yazılmış olduğu dilin fonetiğine aykırı olması, sadece konuya ilgili olanların değil, aynı zamanda bu sahada çalışanların da bu emeğin mahsulünden istifadesini güçleştirmiştir. Onun için bu araştırmalar da, tıpkı eserin nüshaları gibi, geniş okuyucu kitlelerine ulaşamamış, ilim çevrelerinde de önemine yakışan ilgiyle karşılanmamıştır. Böylece eser hakkında şimdiye kadar bildikleri miz, asıl metnin incelenmesinden çok, şu veya bu münasebetle, parça-parça yapılan temas neticelerine dayanır. Bunun sonucunda, öne sü rülen fikirler bazen birbirini tamamlasa da, çok defa yanlış ve birbirine zıt bir nitelik de göstermektedir. Kutadgu Bilig in bir kenarda unutulup kalmasının sebeplerinden biri de, Türk-İslam muhitinin çok mühim bir merhalesini teşkil etmesine rağmen, bugüne kadar tamamen meçhul kalmış olmasıdır. Türk tarihinin hiçbir devri tam manasıyla işlenmiş, maddi ve ma nevi varlıkları, tarih çerçevesi içinde, ahenkli bir şekilde yerleştirilmiş değildir. Varılan neticelerin kendinden evvelki ve sonraki devirlerle bağlantısının kurulduğunu iddia etmek, bugün için, mümkün değildir. Bunların ne ana kay nakları taranmış ve kontrol edilmiş, ne de bu devrin kültür malzemesi herkesin istifade edebileceği bir hâle getirilmiştir. Bu vaziyette ele geçen herhangi bir eseri ve onunla bağlantılı olan meseleleri, muhit ve tarih çerçevesi içinde tetkik etmek çok güçtür. Barthold, Karahanlılar devletinin tarihine ait pek eser yazılmamış olduğu fikrindedir; buna delil olarak bilhassa Şark tarihçilerinin bu sa haya ait bütün malumatı İran da yazılmış eserlerden almış olmalarını göstermektedir. Kutadgu Bilig in şairi Yu s u f u n büyük Türk hü kümdarı Tonga Alp Er (Efrâsyâb) hakkındaki malumatı İran kay naklarından öğrendiğini kaydetmesi buna eklenebilir. Yusuf un Kutadgu Bilig de fikirlerine müracaat ettiği şahıslar ile isimlerini zikretmediği devlet adamlarının sözleri, halk arasında dolaşacak şifahi nakillere benzemediği gibi, Mahmud Kâşgari nin eserinde gördüğümüz edebî parçaların da hepsi, halk edebiyatı mahsulü olmasa gerektir. Mahmud un Türk şairinin adı diye tarif ettiği Çuçu, belki fazla izaha lüzum göstermeyen bilinen bir şahsiyetti. Türk milletinin ayrı ayrı devirlerini bildiren en mühim eserler, birer tesadüf eseri olarak keşfedilmiştir. Orhun abideleri ve hâlâ pek az kısmını görebildiğimiz muazzam Uygur edebiyatı bu şekilde öğrenilmiştir. Türk si yaset, edebiyat ve kültür tarihinin aydınlanması için, böyle tesadüfleri beklemek doğru değildir. Eski Türk kül tür merkezlerinde, bir plan dâhilinde, kazılara devam etmek zorunlu bir vazifedir. Aynı şekilde, dünya kütüphanelerinin tozlu rafları arasında, aynı tarzda yapılacak planlı araştırmalardan da çok ve rimli neticeler alınacaktır. Yusuf ile Mahmud, aynı devir ve ay nı muhitin yetiştirdiği Türk münevverlerinin temsilcileridirler. Eserlerini birbirlerinden uzakta yazmış, birbirlerini tanımamış ve bilmemiş olmalarına rağmen, ikisi de aynı malzeme üzerinde çalışmışlar ve birbirlerini tamamlamışlardır. Mahmud, bilhassa dil sahasında, devri için özgün, çağının ilerisinde bir filolog zihniyetiyle çalışmış, nispeten yeni olan mukayeseli dil tetkiki tarihinde mühim bir yer almağa hak kazanmıştır. M a h m u d u n ilgisi, yalnızca dil alanıyla sınırlı değildir. O Türk milleti ve Türk memleketleri hakkında tarihî malumatı ihmal etmediği gibi, kendi devri için de değerli gözlemlere sahiptir. Türk dünyası nın mühim bir kısmını dolaşmış, Türk halkının yaşayışını görmüş, bizzat göremediği Türk kavim ve ülkeleri hakkında bilgi top lamıştır. Geniş sahaya yayılmış olan bu kavimlerin oturdukları yerleri bir harita üzerinde tespit ve ayrı Türk boylarının birbirleriyle olan münasebetlerini tetkik etmiştir. Eserine, herhangi bir sözü belgelemek için koyduğu edebî parçalar yalnız bu maksatla toplanmış şeyler olmayıp icabında müracaat ettiği ve el altında bulundurduğu eserlerden alınmış olsa gerektir. Belki Mahmud bu eserlerden başka bir şekilde de yararlanmış olabilir. Muhakkak ki, Mahmud un yazmış olduğunu söylediği, fakat bugüne kadar meçhul kalmış olan gramer kita-

4 24 AYIN DOSYASI bından başka bilinmeyen eserleri de vardır. Mahmud un bize kadar gelmiş olan eserinden, onun daha çok Türk millî bünyesinin dış kısmıyla ilgili oldu ğu görülüyor. Yusuf ise, bu millî bünyenin iç kısmı üzerinde durmak tadır. O da milletinin tarihine ve Türk fikir mahsullerine yakından va kıftır ve sırası geldikçe bunlardan bol bol istifade eder. Türklerin içtimai teşkilatını yakından bilir. Gençliğinden beri devlet teşkila tı içinde mühim vazifeler görmüş ve belki de ölünceye kadar aynı teş kilat içinde çalışmaya devam etmiştir. Yusuf un eseri ilk bakışta doğrudan doğruya devlet teşkilatıyla ilgili görünse de, şair eserinde, tecrübenin verdiği bir olgunlukla, cemiyeti teşkil eden fertler ile bunların cemiyet içindeki mevki ve vazifelerini tayin etmeğe daha çok yer vermiştir. Burada Kutadgu Bilig in yazıldığı devir ve muhitin içtimai bünyesi, gerek ayrı fertler, gerekse ayrı sınıf ve zümrelerin bilgi ve fikir seviyeleriyle anlatılacaktır. Eserin tahlili sırasında bu sahalarda Türklerin geliştirdiği özellikler ile komşu millet ve kültür daireleriyle olan münasebetleri nin etkileri üzerinde de ayrıca durulacaktır. Yusuf bu meselelere, bazen bunlara tahsis etmiş olduğu ayrı bâblarda, bazen de dolaylı olarak temas etmektedir. Eserin esasını teşkil eden olgun insan kavram ve tarifi yanında, daha birçok faziletler vardır. Bunlar arasında her türlü bilgiyi edinmek, okumak, yazmak, güzel yazmak, bütün alfabeleri ve bütün dilleri bilmek, şiir yazmak, söz sanatları, hesap ve geometri öğrenmek, astronomi ilmine vâkıf olmak, tıp bil mek, rüya tabir etmek vb. gibi, devrin ilim şubelerini teşkil eden mevzuları vardır. Bunların yanı sıra, Türklere has avcılık, ok atmak, kuşçuluk ve satranç oyunları gibi maharetlere ait bahisler de vardır. Yusuf bunları bazen ayrı bir bilgi şubesi gibi vasıf landırıyor, bazen de bunların sosyal hayata uygulanması üzerinde du ruyor. Yusuf, münevver ve mütefekkir bir şahsiyet sıfatıyla, kendi devir ve muhitinde elde edilebilecek bütün bilgi ve fikirleri edinmeğe çalışmış, bunların bir kısmını bizzat elde etmiştir. Eserde kullanılan bazı terimler, Arapça ve Farsça eserlerden de istifade edildiğini göstermektedir. Eser incelendiği zaman Yusuf un Arapça ve Farsça bildiği, İslam dünyasını alakadar eden ilim şubeleri ile edebiyatlarını takip ettiği kolaylıkla anlaşılabilir. Kitapta bu muhitin eski Türk malze mesini teşkil eden burkancılık (Uygurların Budizme verdikleri ad; Burkan, Buda demektir) kültür ve felsefesine de aşina olduğunu belirten emareler vardır. Makam sahiplerinde ve bilhassa dev let başkanlarında bulunması gereken vasıflarda, Y u s u f ile İslam âlemi nin ilk ve büyük filozofu F a r a b i (ölümü, 950) arasında, çok sıkı bir yakınlık vardır (krş. Sadri Maksudi Arsal, Hukuk Felsefesi Tarihi, İstanbul, 1946, s. 130 vd.). Şairin soydaş ve vatandaşı olan Farabi nin eserlerini mütalaa etmiş ve onun fikirlerini belki herkesten daha iyi anlamış olduğunu kabul etmek mümkündür. X. ve XI. asırların baş lıca mümessillerinden olan bu iki mütefekkirin eserlerini mukayeseli bir tetkike tabi tutmak, bu yakınlığın nerelere kadar gittiğini göstereceği gibi, Türk fikir hayatının gelişmesini izaha yarayacak mühim sonuçlar da verebilecektir. Eserinde Bir Defa Adı Geçiyor Eserde kullanılan bazı terimler, Arapça ve Farsça eserlerden de istifade edildiğini göstermektedir. Eser incelendiği zaman Yusuf un Arapça ve Farsça bildiği, İslam dünyasını alakadar eden ilim şubeleri ile edebiyatlarını takip ettiği kolaylıkla anlaşılabilir. Yusuf kendi adını, eserinde yalnız bir defa zikretmektedir (bk. beyit 6627). Onun hâl tercümesi hakkında bildiklerimiz, Kutadgu Bilig i oku yuculara takdim etmek maksadıyla, sonradan eklenmiş olan manzum ve mensur mukaddimelerde verilen bilgilerden ibarettir. Bunlardan anlaşıldığına göre, şair Balasagun = Kuz- Ordu da (A ve C nüshalarını kopyalayanlar bu ismi artık bilmiyorlar) doğmuştur. Asil bir aileye mensup olup ilmi, faziletleri, dinin kurallarına hakkıyla uymasıyla cemiyetin içinde en yüksek hürmet mertebesine erişmiş bir zattır. Eserini Balasagun da yaz mağa başlamış, sonra Kâşgar a giderek, orada tamamlamış ve Tavgaç Kara Buğra hanlar hanının huzurun-

5 25 da okumuştur. Hükümdar, şairin kalem kudretini takdir ederek ona iltifat etmiş ve yanına alarak ona has hacip unvanını vermiştir. Bundan dolayı adı Yusuf Has Hacip veya Yusuf Uluğ Has Hacip diye anılmaya başlamıştır. Eserin içinde, şairin temas ettiği mevzulardan hayatının bazı noktalarını, bir dereceye kadar, tespit veya tahmin etmek mümkünse de, tam bir hâl tercümesini vücuda getirmeye imkân yoktur. Üze rinde 18 ay uğraştığı eserini 462 de (1069/1070) tamamladığına ve yaz maya başladığında 50 yaşlarında olduğuna bakılırsa, Y u s u f 410 (1019) yılı, civarında doğmuş olmalıdır. Ölümü hakkında malumat yoktur. Eserin ilave kısmında, kendisinden bahsederken, ihtiyarladığını hayatını insanlara hizmetle geçirerek, Tanrıya ibadette geç kaldığını söylemesinden, oldukça uzun yaşamış olduğu düşünülebilir. Eserin metni tamamen anlaşılmadan ve eserde geçen konular üzerinde mümkün olan bütün tahliller yapılmadan, ayrı ayrı parçalardan herhangi bir netice çıkarmaya kalkışmak, insanı yanlış yollara sevk edebilir. Nitekim bugüne kadar yapılan bazı tecrübelerde de bunu görmekteyiz. Bu ihtiyat kapısını açık bırakmak şartıyla, Kutadgu Bilig de kut (saadet, ikbal, devlet), Ay-Toldı; ukuş (akıl), Ögdülmiş in şahıslarında temsil edilmişse de aslında bu tanımlamalarda şairin kendisini tasvir etmiş olduğunu söyleyebiliriz. Bu ikisi hakkında eserden öğrendiklerimiz, Yusuf un şahsı hakkında bildiklerimize uymaktadır. Her türlü faziletlere sahip fakat kendi muhitinde bu faziletlerinden istifade edilemediği için vaktini boşa harcayan Ay-Toldı, bir gün hükümdar Kün-Toğdı nın iyiliklerini, meziyetlerini ve kendi etrafına faziletli adamları topladığını öğrenir. Onun hizmetine girmek, kendisine faydalı olmak amacıyla uzun ve eziyetli bir yolculuğa katlanarak, hükümdarın bulun duğu şehre gider. Servetine işaret eden yanında götürdüğü altın, onun sadece hükümdarın hizmetine girmek ona emeliyle harekete geçtiğini gösteriyor. Eserde bu seyahat ve yabancı şehirdeki ilk günler, şair tarafından, çok doğal bir şekilde ve hissedilerek yazılmıştır. Bu kısımda Ay-Toldı nın seyahati ve hakkındaki tasvir ile bu seyahate Eserin metni tamamen anlaşılmadan ve eserde geçen konular üzerinde mümkün olan bütün tahliller yapılmadan, ayrı ayrı parçalardan herhangi bir netice çıkarmaya kalkışmak, insanı yanlış yollara sevk edebilir. neden olan fikrin, şairin doğrudan doğruya kendi hayatı ve tecrübesinden çıkarılmış olması müm kündür. Şairin bu hükümdarı daha Taraz hâkimiyken yakından tanıdığı ve tahta çıkınca da yanına gittiği düşünülebilir. Kitapta Ay-Toldı nın bundan sonraki hususi hayatı hakkında bilgi yoktur. Yalnız ihtiyarlayarak, ölüm yatağına düşünce, daha genç yaşında olduğu anlaşılan oğlu Ögdülmiş meydana çıkar. Gerçi oğul tabiri, eserin bazı yerlerinde, genellikle küçüklere hitap için kullanıl maktaysa da, bu kelimeyi, 186. ve 190. beyitlerde Yusuf un kendi oğlu manasında anlamak da mümkündür. Şairin dağınık veya toplu hâlde kendi hâletiruhiyesini anlatan parçalar ile Ögdülmiş in hayatının son zamanları karşılaştırılırsa, Ögdülmiş in tasvirinde yine Y u s u f u n kendisini bulmak mümkündür. Bilhassa hayatının sonlarına doğru Ögdülmiş in, kendisini sıkı bir nefs muhasebesinden geçirerek, dünya işle rini bırakmak ve ibadetle meşgul olmak arzusu, şairin eserinin sonunda kendisi hakkında söylediği sözlere tamamen uymaktadır. Şairin Tasavvur Ettiği İdeal Hayat Bununla beraber Kutadgu Bilig in bir otobiyografi olduğu düşün cesine kapılmamak gerekir. Eserde tasvir edilen hayat ile idealize edilmiş olan şahısların, şairin kendi devrinden önceki bir zamana ait olduğu açıkça bellidir. Y u s u f, ideal fertlerden teşekkül eden cemiyet ve devleti gözler önüne serdikten sonra, kendi devrinden acı acı şikâyet eder; eserinde büyük bir meziyet olarak gösterdiği hareket ve düşüncelerin artık kalmadığını söyler: onlar o zaman adam idi iseler, bugünkü halk nedir; eğer biz adam isek, onlara şüphesiz melek demeli (bk. beyit ). Eserin kaleme alınmasında asıl maksadın insanları şairin tasavvur ettiği ideal bir hayata kavuşturmak olduğu açıktır. Yusuf, inanmış bir Müslümandır. O Allah ın varlığına ve birliğine, gönülden inanır. Allah insanı seçerek yarat mış ve ona en büyük faziletleri vermiştir. Hayır ve şer Allahtan dır ancak, insan ne ekerse, onu biçer. İbadet lazımdır, fakat bu tek başına bir gaye değildir; insanın iyiliği,

6 26 AYIN DOSYASI onun toplum içinde faydalı olup olmamasıyla ölçülür (bu mevzuda, Ögdülmiş ile Odgurmış arasında geçen konuşma dikkate değerdir). Ölüm mefhumu, insanları iyi yola sevk etmek için, en mühim etkenlerden biridir. İyi ve kötü şahıslar için, sevap ve günah olarak, cennet ve cehennemden ziyade, insanların onlar hakkında, bu dünyada verdikleri hüküm önemlidir. İyi ad bırakarak ölmek ve öldükten sonra, iyi olarak anılmaya devam etmek, insan için en yüksek gaye ve asıl mükâfattır. Yukarıda da işaret edildiği gibi, Yu s u f, devrinin en geniş manada, bir âlim ve düşünürüdür. Onun askerî zümreyle alakası olmadığı, bu zümreye temas ettiği vakit kullandığı ifade tarzından bellidir. Y u s u f, gerek şair ve gerek mütefekkir sıfatıyla, kendi öneminin farkındadır ve bundan iftiharla söz etmekten geri kalmaz. Yusuf, Kutadgu Bilig in ithafiyesinde (bk. beyit ) eserinin ebediyeti hakkında emin olduğunu söyler; aradan geçen dokuz asır onu haklı çıkarmıştır. Bu bile, şahsiyetinin kuvvetini göstermek için yeterli bir delildir. O tarihe karışarak unutulup gidecek bir hükümdara eserini ithaf ederek yeniden bir hayat bağışlamakla kalmamış, Türk tarihinin önemli bir devresi için, kendisinin severek kullandığı tabirle sönmeyen bir meşale yakmıştır. İsminden de anlaşıldığı gibi (kut-ad-gu bili-g), insana her iki dünyada, tam anlamıyla, kutlu olmak için gerekli olan yolu göstermek maksadıyla, kaleme alınmış bir eserdir. Birbiriyle çok sıkı bağlı olan fert, toplum ve devlet hayatının ideal bir şekilde tanzimi için lazım olan zihniyet, bilgi ve faziletlerin ne ol duğu, ne şekilde elde edileceği ve nasıl kullanılacağı üze rinde duran şair-düşünür, kendi devrinde gündelik hayatın üstünde yükselenlerin düşüncelerine de tercüman olmuştur. O, iyi olmaları için, makam sahiplerine tatsız mecazlarla ahlak dersi veren kuru bir nasihatçı değildir. Yu s u f bu eseriyle, hayatın manasını tahlil ve insanın cemiyet; dolayısıyla devlet içindeki vazifesini tayin eden bir hayat felsefesi sis temi kurmuştur. Yusuf un Kutadgu Bilig i ne sebeple kaleme aldığı açık olarak bilinmemekle beraber, eserde bunun dışarıdan ge len bir emir veya arzu üzerine yazılmış olduğunu gösteren bir işarete de tesadüf edilmez. O devirde Orta Asya da hanedan mensupla rının birbirine karşı mücadelelerinin kuvvetlenmiş olması ve bu iç kargaşa arasında, gerek fertlerin durumunun, gerekse cemiyet ve devlet esaslarının sarsıldığı göz önünde tutulursa, cemiye tin temelini teşkil eden ahlak prensiplerini yeniden düzenlemenin bir zaruret hâline gelmiş olduğu düşünülebilir. Y u s u f eserinin ayrı bir bâ bında; şairlerin yüksek makam sahiplerini överek veya kınayarak onlardan çeşitli çıkarlar sağladığını belirtir. Ancak, o bu şairler zümresinden değildir; eserini göze girmek, iltifat görmek ve ihsan koparmak maksadıyla, şahsi menfaat sağlamak için yazmamıştır. Yoksa eseri, bir methiye mecmuasından ibaret olurdu. Hâlbuki burada fert ve makam sahiplerinden, yerine getirilmesi her devirde güç olan fazilet ve fedakârlıklar istenilmekte; geçmişte var olduğu söylenen ideal bir cemiyetin tasviri yoluyla, şair kendi devrini tenkit etmiştir. Şahsî ihtiraslar ve geçici menfaatlerin arkasından koşuşan insanlar arasında, bu fikirlerin müdafaası kolay olmamıştır. Şair, bu eseri sayesinde, has hacip veya uluğ hacip mevkisini elde etmiştir. Fakat çevresindekilerin diken le ri Y u s u f u vakit vakit acı şikâyetlere sevk etmiştir. Günümüzde dahi böyle bir tezle ortaya çıkacak bir düşünürün karşılaşacağı zihniyet göz önüne getirilirse, eserin içten gelen bir duygu ve bulunduğu cemiyete karşı derin bir mesuliyetle kaleme alınmış olduğu düşüncesi kuvvetlenir ve şair bir mücahit mertebesine yükselir. Diğer Eserinde Aruz Kalıbını Kullandı Türk yazı dili malzemesine hâkim ve inceliklerine vâkıf olan; bu sahada Uygurların geleneklerini devam ve inkişaf ettiren diğer eserinde, İran sanatkârlarını örnek tutarak, aruz kalıbını kullanmıştır. Bunun kendisi için büyük bir meziyet veya kusur olduğu hakkında herhangi bir mütalaada bulunmadan önce, çağdaşlarının eserlerinin meydana çıkmasını beklemek daha doğru olur. Eser, şairin seçtiği, yarı hikâye-yarı temsil tarzındadır. Arada hareketi hazırlayıcı ve açıklayıcı mono loglar ve canlı tabiat tasvirleriyle süslenmiş sahneler, mükemmel bir üslûp ve mimari içine yerleştirilmiştir. Yusuf un, her şeyden önce, bir şair olduğunu unutmamak lazımdır. Kutadgu Bilig ne olayları nakleden bir tarih, ne şehirleri tasvir eden bir coğrafya, ne din âlimlerinin içtihatlarını toplayan bir telif, ne hâkimlerin fikirlerini savunan bir felsefe ve ne

7 27 Uygur alfabesininse, Orta Asya, Altın-Ordu ve İran sahalarındaki Türk devletle rinde XVII. asra kadar ve bazı hâllerde Fatih Sultan Mehmed devrinde İstanbul da bile kullanıldığı görülüyor. de şeyhlerin vecizelerine dayanan bir nasihat kitabıdır. Burada açıkça tarif edilen hiçbir isim yoktur. Bir edebî eserden böyle bir teferruatı beklemek ve esere, ayrı sahaların karanlık noktalarını aydınlatıp aydınlatmadığı bakımından paha biçmeye çalışmak dar görüşlülük olurdu. Yusuf, gündelik hayat kaygılarının üstüne çıkmış ve kendi muhitinin seviyesinden çok yükselmiş olmakla beraber, insan olarak, o muhitin bir semeresidir. Düşünce ve tasvirlerini, içinde bulunduğu muhitin anlayabileceği şekil ve usullerle terennüm etmek mecburiyetindedir. Şair eserinde, devrinin üslup ve tarzına uyarak, kendi fikirlerini takviye için, çok kişinin fikir ürünlerine müracaat etmiş görünmektedir. Eğer müracaat edilen bu şahıs ve eserler, bugün bizim için bir şey ifade et miyorsa, burada suç, öncelikle o günkü Türk muhiti ile bugün kü arasındaki seviye farkında aranmalıdır. Aynı önemde suçu olanlar, o devir hakkında bilgiye sahip olmadıkları gibi, bu yolda hiçbir esaslı teşebbüste bulunma yan bilim insanlarımızdır. Eserde çeşitli konulara ait fikirleri nakledilen ve cemiyetin muhtelif zümrelerine mensup şahısların isimleri geçmektedir. Bunla rın ya şairin devrinde yaşayıp eserleriyle tanınan ya da bu gibi vesilelerle böyle eserlerde adları geçen kimseler olduğuna şüp he yoktur. Mesela, bunlar arasında böke yavgusı (5043, 5523), ıla atlığı (841,1629, 2319), ıla begi (1779), ıla erkini (4752), il kend begi (216, 3460), Uluğ kend begi (5354), öge buyrukı (2941), Ötüken begi (1962, 2682), Türk buyrukı (1163), Türk hanı (3817), uç ordu begi (1594), uç ordu hanı (2966, 3815) ve yagma begi (1758) gibi, nispeten belirtilmiş olan şahsiyetler ve budun başçısı, ajun tutguçı, ajun ilçisi, ajunçı beg, ilçi beg, ilçi bügü, bügü beg, bügü bilge beg, bügü ilçi beg, törü bilmiş er, törü birgüçi vb. gibi, imalarla zikri geçen devlet adamları yanın da, âlim, hâkim, şair, muallim, kumandan, kahraman, dindar, tecrübeli ihtiyar, ruhaniler zümresine mensup zatlar ve başka birçok kimselerin fikirleri söylenmekte ve Arapça eserler (tazi tili) ile İran uleması (tejik bilgesi) zikredilmektedir. Hükümdar, akıbeti temsil eden Odgurmış ile görüştükten sonra Ögdülmiş e, dünyadaki hayatın ne olduğunu anlayarak, üzerindeki ağır yükü taşımakta devam etmek istemediğini söyler. Bunun üzerine, bu zat, hükümdarın yapacağı işleri hatırlatır ve ona iyi ad kazanması için yeni bir faaliyet sahası gösterir. Müslümanların birbi rleriyle kardeş olduklarını, onlara karışmamak lazım geldiğini, fakat kâfirlere karşı harekete geçmesini, ev-barklarını yakmasını, mallarının hazineye alınmasını, putları nı kırarak, yerine mescit yapmasını ve onlar arasında İslamiyeti yaymasını tavsiye eder. Şair bu eseriyle, Kâşgarlı yöneticilere, garb-i Türkistan devletlerinin iş lerine karışacak durumda olmadıklarından, şarka doğru, Burkancı (Budist) Uygurlar ve onların komşularına karşı harekete geçmelerini tavsiye eder. Ona göre bu, aynı zamanda dinî bir vazifedir. Kutadgu Bilig de askerî kuvvet hakkında yürütülen fikirlerden, bu devletin, pek büyük teşebbüslere girişecek durumda olmadığı sonucuna varılabilir. Kutadgu Bilig'in Asıl Nüshaları Kutadgu Bilig in bun dan sonraki tarihi de mühimdir. Eser, yazıldıktan bir müddet sonra unutulmuş veya çok dar bir muhitin istifadesine münhasır kalmıştır. Kutadgu Bilig iki defa, eserin kıymetini takdir eden zümrelerce tarihin karanlık perdesinin arkasından aydınlığa çıkarılmıştır. Her ikisinde de esere eklenmiş olan mukaddimeler, bunları yazanların fikir seviyelerini gösterdiği gibi, bu muhitlerin eser hakkındaki görüş lerini de ihtiva etmektedir. Bu sonradan yazılmış olan satırlarda, Türk tarihi ve bilhassa kültür tarihi için, istifade edebileceğimiz bazı nokta lar da vardır. Y u s u f kendi eserini kısa, fakat veciz bir şekilde takdim etmiştir (bk. beyit ): Kitab atı urdum Kutadgu Bilig Kutadsu okıglıka tutsu elig

8 28 AYIN DOSYASI Sözüm sözledim men bitidim bitig Sunup iki ajunnı tutgu elig Kişi iki ajunnı tutsa kutun Kutadmış bolur bu sözüm çın bütün (Kitap, adını Kutadgu Bilig koydum / Okuyana kutlu olsun ve yol göstersin / Sözümü söyledim ve eserimi yazdım / Elini uzatan iki dünyayı kut ile tutarsa / o kutlu olmuş olur; bu sözüm doğrudur, inan) Eserin esasını teşkil eden dört şey (neng) ile bunları canlandıran sembolik şahsiyetler şunlardır: (bk. beyit ); 1. Kün-Toğdı köni törü (doğru kanun), 2. Ay-Toldı kut (saadet, ikbal, devlet), 3. Ögdülmiş ukuş (akıl) ve 4. Odgurmış akıbet (hayatın sonu). Kitaba ilk ilave edilen manzum mukaddimede, bir taraftan eserin kendisi ve müellifi hakkında bilgi verilmekte, diğer taraftan mukaddimeyi yazanın fikirlerine göre, eserin en önemli kısımları tebarüz et tirilmektedir. Bu 77 beyitlik mukaddimeyi yazan şair, gerek kendisi, ge rek çevresi ve devri hakkında açık bir fikir edinmemize yarayacak hiçbir ipucu vermemiştir. Kutadgu Bilig in üslubunu benimsemiş olan bu şairin, eserin esas fikrini iyi kavramamış olmasına rağmen, terkip kud retine sahip bir sanatkâr olduğu görülüyor. Türk muhitinde daha sonraları umumî olan bazı yorum ve terimler dışında, manzum mukaddime nin dili Kutadgu Bilig inkine çok yakındır. Bu önsözden artık bu muhitte birçok Türkün Kutadgu Bilig in manasını doğrudan doğruya anlayamadıkları ve izaha lüzum görüldüğü anlaşılıyor. Eserin Buğra Han vakti içinde, han dilince, söylendiği ve Kâşgar ilinde tamamlandığı kaydıyla ile Arapça ve Farsçaya mukabil, bizim dilimiz ve kendi şiiri için Türkçe tabirlerini kullanmasından, mukaddimeyi yazan şairin, Kâşgar dışında ve daha sonraki bir devre mensup olduğu anlamı çıkıyor. Mukad dimeyi yazanın, Balasagun yerine, Kuz-Ordu ismini kullanmış olmasının da, devrini tayinde bir yardımı olacağı görülmektedir. Bu mukaddimeye göre, eser çok kıymetli bilgileri ve hâkimlerin sözleriyle teyit edilmiş fikirleri kapsayan, çok faydalı ve aziz bir kitaptır. Bu kitap herkesin işine yaradığı gibi, bilhassa hükümdarlara (burada ilig veya beg yerine melik tabiri kullanılmaktadır) memleket idaresi için gereklidir. Bir devletin ayakta durması veya yıkılmasının sebeplerini izah eder ve onu korumanın şartlarını anlatır. Memleketi idare etmek için lazım olan vasıfları, hükümdarların halka, halkın hükümdarlara karşı haklarını; halkın itaatli ol ması için, hükümdarların tebaasına nasıl muamele edeceği, kimlere yakın, kimlere uzak duracağı, idarede nasıl bir siyaset ve feraset kullanacağı anlatılır. Kitapta askerin tanzimi ve harp etmek usulleri ile düşmanın mağlûp edilmesi için çareler gösterilir. Çin ve Maçin hâkimleri ve Şark ilindeki bütün Türk ve Çin, bu kitabın faydalı bir eser olduğunda müttefiktirler. Şark meliki ve Maçin beylerinin hepsi bu kitabı benimsemişlerdir. Miras yoluyla kendilerine kalan bu eseri başkalarına vermemişlerdir. Ayrı memleket, şehir ve saraylarda bu illerin hâkimleri, kendi âdet ve usullerine göre, kitaba ayrı ayrı ad vermişler; Çinliler, Edebü l-müluk; Maçinliler Enisü l-memalik; Şark ilinin büyükleri Ziynetü l-ümera; İranlılar Şahname ve Turanlılar Kutadgu Bilig demişlerdir. Bunlardan anlaşıldığına göre, mukaddimeyi yazanın muhitinde Kutadgu Bilig bir nevi siyâsetname olarak telakki edilmektedir. etmektedir. Türklerin muhtelif zümrelerince esere verilmiş olduğu söy lenilen diğer isimler de, bunun bu şekilde anlaşıldığını göstermektedir. Eserin asıl önemli olan insanî ve beşerî kıymeti, bu suretle ikinci plana atılarak, kitapta çok tali bir yer işgal eden askerlik işleri gibi meseleler ön plana alınmıştır. Arapça ve Farsçada pek çok kitap olduğu halde, Şark ilinde, bütün Türk ve Çin de bunun gibi bir kitabın, bundan evvel ve sonra, yazılmamış olması kaydından da, bu mukaddi meyi yazanın irfanca pek parlak bir seviyede olmadığı anlaşılıyor. Eserin üzerine bina edilmiş olduğu 4 temelin (bu rada: nik şerif ) üçüncüsü olan ukuş, mukaddimede hired, dördüncüsü olan akıbet ise kanaat şeklinde geçmekte olup bu keyfiyet son zamanlarda Kutadgu Bilig in üzerinde uğraşanları yanlış yola sevk etmiştir. Eserin en mühim motiflerinden birini teşkil eden akıbet in burada kanaat (bazen kanaat ve afiyet ) şekline girmesinin sebebi, bir yanlış okuma neticesi olabilir; her hâlde mukaddimeyi yazanın buna yeni bir mana vermek istemiş olmasını tasavvur etmek müm kün değildir. Bunlardan anlaşıldığına göre, mukaddimeyi yazanın muhitinde Kutadgu Bilig bir nevi siyâsetname olarak telakki edilmektedir. Üçüncü Defa Sahnede Kutadgu Bilig in üçüncü defa meydana çıkarılması, daha sonraki bir devreye aittir. Bu defa esere manzum mukaddimenin eksik ve kötü bir özeti olan mensur bir önsöz eklenmiş; fakat bunun ne zaman ve nerede yazıldığı hakkında hiçbir bilgi verilmemiştir. Dil ve

9 29 üslup hususiyetleri, bu önsözün daha yeni bir devreye ait oldu ğu konusunda hiçbir şüpheye yer bırakmıyor. Mukaddimeyi yazanın, eser ve kıymeti hakkında, özel bir görüşü de yoktur. Eseri okuyan ve onu izah edenin, k i t a b ı n kendis i n d e n d a h a aziz olduğu kaydından, eserin bu devirde yeterince anlaşılamadığı sonucu çıkarılabilir. Coğrafya ve kavim isimleri burada daha çok basitleştirilmiş, millet ismi olarak, Türk tabiri büsbütün atılmış, yerine Çin, Maçin ve Meşrik tabirleri kullanılmıştır. Manzum mukaddimedeki melik tabiri yerine, padişah kelimesi tercih edilmiştir. Y u s u f u n doğduğu yer için Balasagun ismi kullanılmış ve şairin eserinden dolayı almış olduğu has hacip unvanı burada uluğ has hacip şekline girmiştir. Bu mukaddimelerden Kutadgu Bilig in ikinci ve üçüncü defa canlanmasının, eserin asıl yazılmış olduğu muhitin dışında ve birbirinden oldukça uzun aralarla gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Ancak bunları, zaman ve mekân bakımından, daha dar bir çerçeve içine almak şimdilik güçtür. Her iki mukaddimedeki coğrafi terimler, bunların Kâşgar ın batısında yazıl mış olduğunu göstermektedir. Türk ülkesinin şark bölgelerinde, böyle bir eserin dikkati yeniden üstüne çekmesine en uygun yer olarak, Türk kültür merkezlerinin en mühimi olan Semerkand düşünülebilir. Manzum mukaddimedeki bazı yeni sözcükler (örnek: ukuş yerine hired) bu merkezin İran etkisi altında bulunduğu devri hatırlattığı gibi, devlet idaresi ve bilhassa askerlik işlerinin ön plana alınmış olması da, mukaddimenin yazıldığı muhitin kargaşalık devrine tesadüf etmiş olmasıyla izah edilebilir. Kutadgu Bilig in bugün elimizde bulunan her üç nüshası, eserin bu üçüncü tedvinine aittir. Aynı nüshanın birer el yazması kopyası olan eli mizdeki nüshalar aralarındaki farklara bakılırsa, eserin yazıldığı tarih ten asırlarca sonra tespit edilmiş olan bu yeni metinlerin, ne gibi deği şikliklere uğramış olacağını tasavvur etmek güç olmaz. Mevcut nüsha ların birbirlerine olan münasebetleri hakkında bir hüküm vermek için daha erken olmakla beraber, Mısır ile Herat nüshalarının, Fergana nüs hasına nispetle, birbirine daha yakın olduğu söylenebilir. Türk dilinin XI. asırdan sonraki gelişimi göz önünde tutulursa, bu değişikliklerin eserin lehine değil, aleyhine olduğu kolayca tahmin edilebilir. Metinde, eserin yazıldığı tarihte bulun ması gereken bazı ses ve eklerin daha sonraki şekilleriyle karışık kullanılmasını, kafiye ve vezin bozuklukları ile yabancı sözcüklerin bulunmasını, Y u s u f un kaleminden ziyade, eserin geçirdiği bu maceralara atfetmek daha doğru olacaktır. Bunlara bir de el yazması metni yine el yazması olarak kopyalayanların bilerek veya bilmeyerek kattıkları uygunsuzluklar da eklenmelidir. Daha eski devirlere ait nüshalar, hiç olmazsa, eserin ikinci defa yazılmış şekli ele geçinceye kadar, eserde görülen uygunsuzlukları şair hesabına kaydetmek, ona karşı büyük bir haksızlık olacaktır. Bu Türk d i l i n i n tarihî gelişimi meselesini de lüzumsuz bir karışıklığa itecektir. Y u s u f u n, Kutadgu Bilig i yazarken, kullanmış olduğu alfabe sık sık tartışma konusu olmuştur. Bu devirde Kâşgar ve civarının İslam muhitiyle olan sıkı bağlılığı ve İslam edebiyatının buralarda kendine bir zemin hazırlamış olduğu da göz önüne alınınca, Türklerin o devirde, millî alfabeleri olan Uygur alfabesi yanın da, Arap alfabesini de yakın olmaları kabul edilebilir. Kutadgu Bilig in ithaf edildiği hükümdarın devrine ait Yârkend de tanzim edilmiş mah keme kayıtları arasında, Uygur harfleriyle yazılanlarla birlikte, Arap harfleriyle yazılmış Türkçe ve Arapça vesikalar da tespit edilmiştir. Bu vesikaların bazılarında şahitlerin imzaları Uygur harfleriyledir. Yusuf a gelince, yukarıda da işaret edildiği gibi, şairin bu alfabelerden ikisini de aynı kolaylıkla kullanacak durumda olduğu şüphesizdir. Yalnız Mahmud Kâş gari,bu muhitte, bilhassa resmî muamelede, hangi alfabenin esas olarak kullanıldığı meselesinde kesin hükme varmıştır. Mahmud un ifadesinden Türk yazısı olarak adlandırılan Uygur alfabesinin o muhitte artık Türkler arasında (eskiden kullanılmış olan diğer alfabeler yerine) tek bir yazı olarak kullanıldığı anlaşı lır. Kâşgar dan yukarı Çin e kadar, bütün Türk ülkelerinde hükümdar ve beylerin yarlığ (ferman) ve mektuplarının Uygur alfabesiyle yazıldığına bakı lırsa, idarede bu alfabenin hâkim olduğu anlaşılır. Uygur alfabesi ile yan yana kullanılan Arap alfabesinin hangi ta rihten itibaren hâkim vaziyete geçtiğini şimdilik bilmiyoruz. Uygur alfabesininse, Orta Asya, Altın-Ordu ve İran sahalarındaki Türk devletle rinde XVII. asra kadar ve bazı hâllerde F a t i h S u l t a n Mehmed devrinde İstanbul da bile kullanıldığı görülüyor. Bu durumda, Kutadgu Bilig in

10 30 AYIN DOSYASI hükümdara takdim edilen asıl nüshasının Uygur harfleriyle yazılmış olduğunu kabul etmek, şimdilik, daha doğ ru olur. Kutadgu Bilig in bizi burada alakadar eden ve bugün elimiz de bulunan nüshalarına esas olan üçüncü defa yazılışında kullanılan alfabeye gelince, bunun Arap harfleriyle yazılmış olduğunda şüphe edilecek bir cihet yoktur. Uygur alfabesi ile yazılmış olan Herat nüsha sının da Arap harfleriyle yazılmış bir nüshadan kopyalandığı muhakkaktır. Kutadgu Bilig in bugünkü nüshaları Kâşgar dan yukarı Çin e kadar, bütün Türk ülkelerinde hükümdar ve beylerin yarlığ (ferman) ve mektuplarının Uygur alfabesiyle yazıldığına bakı lırsa, idarede bu alfabenin hâkim olduğu anlaşılır. A. Herat n ü s h a s ı : Kutadgu Bilig in ilk malûm olan ve dolayısıyla bu eser üzerindeki çalışmalara esas teşkil eden nüshası Herat nüshasıdır ki, Arap harfleriyle kopyalanmış bir el yazmasından Uygur harflerine çevril miştir. Kopyalayan kişinin oldukça işlek yazabilecek bir şekilde Uygur alfabe sine vâkıf olduğu görülüyor. Ancak nüsha çok itinasız yazılmıştır. Belli başlı bir kütüphane veya şahıs için değil, sanki müsvedde olarak tasarlanmıştır. Bi r çok defa beyitlerin, mısraların yerleri değişmiş, kelime ve satırlar atlandığı gibi, zaman zaman satır tekrarları olmuştur. Sonra yanlışlığın farkına varılarak düzeltilmeye çalışılmış; eksik satırlar olması gereken yerde satır aralarına sıkıştırılmış ve mükerrer satırlar, itinasız bir şekilde üzerleri çizilerek iptal edilmiştir. Seyitleri ihtiva eden kısım eksiktir. Bunun, kopyalayan yazıcının dikkatsizliği yü zünden ileri geldiği düşünülebileceği gibi, bu kısmın kopya edilen nüshada da eksik olması ihtimali vardır. 98. sahifenin so nundan itibaren beyitleri ihtiva eden sahifeler, herhâlde tanzim edildikten sonra kaybolmuştur. Arap harfleriyle yazılmış olan esas nüshada noktaların bulunmaması veya bunların karışık olma sından ileri gelen yanlışlar da Herat nüshasında oldukça mühim bir yekün tutmaktadır. Kopyalayan büyük ihtimalle Kutadgu Bilig in metnini pek iyi okuyamamış; Uygur harflerine çevirirken, manalarını bilmediği ve bilhassa vokal işaretsiz yazılan kelimeleri çok defa kendi düşüncesine göre okumuş veya onların yalnızca şekillerini nakletmiştir. Bazı kelimelerin altında manalarını kaydetmeye lüzum görmesinden ve böyle yaparken, bazen yanlışlıklara düşmüş olmasından da, metni yeterince anlamadan kopyaladığı anlaşılmaktadır. B. F e r g a n a n ü s h a s ı: Kutadgu Bilig in ele geçen nüshaları ara sında en mühimi olan Fergana nüshası hakkında, nüshayı bulan Fitret, Maarif ve okutguçı mecmuasında, eser hakkında genel bilgiyle bu nüshanın 145. sahifesinin tıpkıbasımını vermiş; fakat nüshanın açıklamasını yapmamıştır. Bu makaleden yalnızca nüshanın sahifelerinin dağılmış ve sonradan bir araya getirilerek, dikilmiş olduğunu ve dörtlük lerin altın suyuyla yazıldığını öğreniyoruz. Bu nüshayı 1913 yılında Nemengân da bir şahsın özel kütüphanesinde görmüş olan A hmed Zeki Velidi de eserin ithaf kısmına ait bir başlık ile metinde Kutadgu Bilig in ismi geçen kıs mından üç beyit nakletmekle yetinmiş; fakat nüsha hakkında ayrıca malumat vermemiştir. Nakledilen başlık ve beyitlerdeki farklar her hâlde dikkatsizlik eseri olacaktır ve bunların aynı nüsha olduğunu kabul etmek mümkündür. Nüshanın baş ve son kısmı eksiktir. Nerede, ne zaman, kimin tarafından ve kimin için yazılmış olduğu hakkındaki kayıtlar da bu eksik sayfalarla birlikte kaybolmuştur. Yazıldığı tarih hakkındaki bilgimiz de yalnız tahminden ibarettir. Takriben 30 sayfalık bir kısım eksiktir. Birkaç sayfa dışında, nüsha çok iyi muhafaza edilmiştir. C. M ı s ı r nüshası : Kutadgu Bilig in Mısır nüshası 1896 da Kahire de, Hidiv (Osmanlının Mısır valisi) Kütüphanesinin o zamanki müdürü Alman âlimlerinden Moritz tarafından bulunmuştur. Bu kütüphane düzenlenirken, bodrum kata atılmış olan dağınık kitap ve sahife yığınları göz den geçirildiği sırada, Kutadgu Bilig e ait parçalar toplanarak, bir ara ya getirilmiş, böylece tesadüflerin yardımıyla, bu mühim nüs ha kaybolmaktan kurtarılmıştır. Radloff un verdiği bilgiye göre, bu nüshanın sayfaları cm büyüklüğünde, satırları 18,5 cm uzunluğunda ve satır araları 1,5 cm genişliğindedir. Yazısı açık ve okunaklı nesih yazı karakteriyle yazılmıştır. Nüshanın başında ve ortalarında bazı sayfalar, rutubet etkisiyle zedelenmiş; büyük bölümü iyi muhafaza edilmiştir. Kitabın bulunması esnasındaki vaziyetten de tah min edilebileceği gibi, nüshanın bazı

11 31 kısımları zayi olmuştur. Nüsha çok dikkatle yazılmış ve atlanılmış kelime ve beyitlerin, yerleri işaretlenerek, sayfa kenarına eklenmiş olduğuna bakılırsa, nüsha yazıldıktan sonra, tekrar karşılaştırılmış olacaktır. Fotoğraflardan nüshanın ithaf sahifesi ile bâblarının başka bir renkte ve belki de altın suyuyla yazıl mış olduğu anlaşılıyor. D. Nüshalardan alıntı yapan mecmua: Kutadgu Bilig in bu üç nüshasından başka, bir de ayrı ayrı vesilelerle, eserdeki bazı beyitlerin zikredilmesine rastlanmaktadır. Bunlar dan iki beyit Ankara Milli Eğitim Bakanlığı Kütüphanesinde bir mecmuada bulunmaktadır. Fuat Köprülü incelemesi sonunda, mecmuanın 755 (1354) ten sonraki bir tarihte yazılmış olduğu kanaatine varmıştır. Mecmuadaki beyitler, o zaman artık Moğul hattı adıyla anılan Uygur harflerine ait fasılda bulunmaktadır. Kutadgu Bilig üzerinde çalışmalara başlarken, Fergana nüshası fotoğraflarının elde edilmesi için girişimlerde bulunulmuştu yılında Türk Dil Kurultayı na iştirak eden Samoyloviç, Rus İlim Akademisi nin Kurultaya bir armağanı olarak, bu nüshanın bir fotoğrafını takdim etmiştir. Fakat aradan geçen zaman içinde bu fotoğraflar iyi muha faza edilememiş ve tıpkıbasımın yayını öncesinde, yeni bir fotoğrafa ihtiyaç duyulmuştur. Bu defa da fotoğraflar çekilirken, öncekin den daha dar bir karton çerçeve kullanılmış ve sayfalar, ister büyük ister küçük olsun, bu çerçeve içine sıkışmak durumunda kal mıştır. Böylece bazı sayfaların baş ve sol kenarları fotoğrafların dışında kalmıştır. M ı s ı r nüshası, yazı bakımından, nüshalar arasında en iyi ola nıdır ve fotoğraf tekniği bakımından da kusursuzdur. Onun için tıpkıbasımı hiçbir müdahale yapılmadan, basılabilirdi. Maalesef yayıncılar en çok bu nüsha üzerinde uğraşmışlar, silik görünen her nokta ve çizgi üzerinden kalem gezdirmişlerdir. İyi niyetle yapılan bu çalışmanın eserin lehinde olmadığını söylemeye lüzum bile yoktur. Buna bir örnek olmak üzere, 274 te noktasız t ile yazılmış olan tadung kelimesinin, böyle bir tashihten sonra, ladung şekline girmiş olmasını göstermek yeterlidir. Nüshalarda eserin ismini taşıyan başlıklara gelince; Herat nüshası nın ayrı bir baş sahifesi olmadığı görülüyor ki, bu hâl belki de nüsha nın müsvedde mahiyetinde yazılmış olmasından ileri gelmiştir. Fergana nüshasının ilk sayfası kaybolduğundan, nüshanın başında eserin isminin, herhangi bir şekilde, belirtilmiş olup olmadığını bilemiyoruz. Mısır nüshasına gelince, bunun baş sayfası mevcuttur; fakat eserin isminin bulunması gereken yerde, Okıgıl silig gibi, büsbütün başka bir ibare görülmektedir. Kutadgu Bilig metninin Herat nüshasına ait bir kısmını ilk defa neşretmiş olan Vambery, U ygur harfleriyle dizdirmiş olduğu kısımda Kutadgu Bilig isminin matbaa harfleriyle basılmış şeklini alarak büyütmüş ve bunu kırmızı renkle eserin baş sayfasına koymuştur. Radloff ise, aynı nüshanın so nunda İstanbul da ilave edilmiş olan bir kayıtta geçen Kutadgu Bilig kelimesini oradaki şekliyle büyüterek, bunu kendi yayınına başlık yapmıştır. Türk Dil Kurumu, tıpkıbasımları, Herat nüshasında görülen bu şekli aynen almış olduğu gibi, Fer gana nüshasının mensur mukaddimesindeki yazılış şeklini taklit ederek büyütmüş ve bunu Fergana ve Mısır nüshala rının kabında, bir başlık gibi, bastırmıştır. Hiç isabetli olmayan bu tarz, âdeta ananeleşerek devam etmektedir ki bunun okuyucuları şaşırtmak ve yanlış yollara sevk etmekten başka bir sonucu yoktur.

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 2 EDEBİ BİLGİLER (ŞİİR BİLGİSİ) 1. İncelediği şiirden hareketle metnin oluşmasına imkân sağlayan zihniyeti 2. Şiirin yapısını çözümler. 3. Şiirin

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN 1) XI. Yüzyıl dil ürünlerinden olan bu eserin değeri, yalnızca Türk dilinin sözcüklerini toplamak, kurallarını ve

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM Uygur Harfli OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM FERRUH AĞCA Ankara / 2016 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 2016. Türk Kültürünü Araştırma

Detaylı

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) *

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) * - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.981-986, TURKEY ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME ТУРКИЙ ТAФСИР

Detaylı

ARİF NİHAT ASYA'NIN NESİRLERİ

ARİF NİHAT ASYA'NIN NESİRLERİ ARİF NİHAT ASYA'NIN NESİRLERİ %> KÜLTÜR BAKANLIĞI YAYINLARI / 1252 Kültür Eserleri Dizisi! 160 ARİF NİHAT ASYA'NIN NESİRLERİ Saadettin YILDIZ (c) Kültür Bakanlığı / Ankara 1991 ISBN 975-17-0785-4 Kapak

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 KISALTMALAR GİRİŞ İran ve Türk Edebiyatlarında Husrev ü Şirin Hikâyesi BİRİNCİ BÖLÜM Âzerî nin Biyografisi...

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 KISALTMALAR GİRİŞ İran ve Türk Edebiyatlarında Husrev ü Şirin Hikâyesi BİRİNCİ BÖLÜM Âzerî nin Biyografisi... İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 KISALTMALAR...11 GİRİŞ İran ve Türk Edebiyatlarında Husrev ü Şirin Hikâyesi...13 BİRİNCİ BÖLÜM Âzerî nin Biyografisi...27 5 İKİNCİ BÖLÜM Husrev ü Şirin Mesnevisinin İncelenmesi...57

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ü Ölümünün 78. Yılında Saygı ve Minnetle Anıyoruz

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ü Ölümünün 78. Yılında Saygı ve Minnetle Anıyoruz ANMA PROGRAMI 1. Saygı Duruşu ve İstiklal Marşı 4 2. Çeşitli Yönleriyle Gazi Mustafa Kemal Atatürk 10 (Yrd. Doç. Dr. Levent KALYON) 1. Resimlerle Atatürk 15 2. Kendi sesiyle Atatürk 18 2 Beni görmek

Detaylı

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR 1. İletişim 2. İnsan, İletişim ve Dil 3. Dil Kültür İlişkisi DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ 1. Dillerin Sınıflandırılması

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Yrd. Doç. Dr.

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri.  Yrd. Doç. Dr. Türk Eğitim Tarihi 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU www.agurbetoglu.com agurbetoglu@yahoo.com 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri

Detaylı

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 Hayatı ve Edebi Kişiliği İbrahim Şinasi 5 Ağustos 1826 da İstanbulda doğdu. 13 Eylül 1871 de aynı kentte öldü. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmed Ağa 1829 da Osmanlı Rus savaşı

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR 1. Edebiyat tarihinin incelediği konuları açıklar. 2. Edebî eserlerin yazıldığı dönemi temsil eden belge olma niteliğini sorgular 3. Uygarlık tarihiyle edebiyat

Detaylı

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;

Detaylı

V Ön Söz Birinci fasıl: İşletme İktisadının Esasları 3 A. İşletme ve işletme iktisadının mahiyeti 3 I. İşletmenin mâna ve tarifi 3 II. İşletme iktisadı ilminin mahiyeti 8 III. İşletme iktisadı ilminin

Detaylı

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu.

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Türk İslam Bilginleri: İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir Tabiatı

Detaylı

Kur'an-ı Kerimde tevafuk mucizesi Kainatta tesadüf yok, tevafuk vardır

Kur'an-ı Kerimde tevafuk mucizesi Kainatta tesadüf yok, tevafuk vardır Kur'an-ı Kerimde tevafuk mucizesi Kainatta tesadüf yok, tevafuk vardır Tevafuk birbirine denk gelmek, birbiriyle uygun vaziyet almak demektir. Tevafuklu Kur anda tam 2806 Allah lafzı pek az müstesnalar

Detaylı

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ Türk Dilinin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri Türk Dilinin Gelişmesi ve Tarihî Devreleri TÜRK DİLİ - I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Türk dilinin dünya dilleri

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Ziyareti:

Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Ziyareti: Türk Ocakları Genel Merkezi Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Efendi BARUTCU, Türk Ocakları nın 100 üncü kuruluş yıldönümü kutlamaları çerçevesinde, Sönmeyen Ocak Türk Ocakları ve Türkiye nin Geleceği konulu

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. ILO Kabul Tarihi: 18 Haziran 1949 Kanun Tarih

Detaylı

11. HAFTA 2.ARAŞTIRMA İNCELEME YAZILARI

11. HAFTA 2.ARAŞTIRMA İNCELEME YAZILARI 11. HAFTA 2.ARAŞTIRMA İNCELEME YAZILARI A. RAPOR: Herhangi bir konuyu, olayı veya incelenmekle görevlendirilen kişi veya kişilerin, yaptıkları araştırmanın sonuçlarını ilgili yere bildirmek üzere yazdıkları

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

HALK EDEBİYTI IV AŞIK EDEBİYATINDA ÜSLUP

HALK EDEBİYTI IV AŞIK EDEBİYATINDA ÜSLUP HALK EDEBİYTI IV AŞIK EDEBİYATINDA ÜSLUP Türk halk şiirinde kullanılan dilin, yalın veya sadece olduğu yönünde yaygın bir kanaat vardır. Divan Şiiri'nde kaleme alınmış şiirler göz önüne alındığında bu

Detaylı

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 406 A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 A GRU BU STAJ ARA DÖ NEM DE ER LEN D R ME S AY RIN TI LI SI NAV KO NU LA

Detaylı

Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek

Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek Dönem : 4 Topiant, : 3 MİLLET MECLİSİ S. Sayısı : 194'e 2 nci Ek 2 ve 4ncü Maddelerinin Değiştirilmesine, Değişik 60 nci ve Bu Kanuna Bir Ek Madde ile Bir Geçici Madde İlâvesine Dair nın C. Senatosunca

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...9 GİRİŞ...11

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...9 GİRİŞ...11 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...9 GİRİŞ...11 BİRİNCİ BÖLÜM İLK TÜRK DEVLETLERİNDE EĞİTİM 1.1. HUNLARDA EĞİTİM...19 1.2. GÖKTÜRKLERDE EĞİTİM...23 1.2.1. Eğitim Amaçlı Göktürk Belgeleri: Anıtlar...24 1.3. UYGURLARDA

Detaylı

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar 1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar İÇİNDEKİLER KUR AN NEDİR? KUR AN-IN AMACI? İNANÇ NEDİR İBADET NEDİR AHLAK NEDİR KISSALAR AYETLER KUR AN NEDİR? Kur an-ı Hakîm, alemlerin Rabbi olan Allah ın kelamıdır.

Detaylı

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Akademik İncelemeler Cilt:3 Sayı:1 Yıl:2008 Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Emek Üşenmez 1 fahemek@gmail.com ÖZET Karahanlı Türkçesi Türk dilinin önemli devrelerinden birisini oluşturmaktadır.

Detaylı

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora

Detaylı

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ Ahmet AKDAĞ 1. Dr. Özer ŞENÖDEYİCİ : Şenödeyici, 1981 yılında Kocaeli de doğdu. İlk ve ortaöğrenimi bu şehirde tamamladıktan sonra 1999 yılında

Detaylı

Dünyayı Değiştiren İnsanlar

Dünyayı Değiştiren İnsanlar Dünyayı Değiştiren İnsanlar Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı, bir mutluluk parıltısısınız! Memleketi asıl aydınlığa boğacak sizsiniz. Kendinizin ne kadar mühim,

Detaylı

Hüsn-i Hat yazı çeşitleri - İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh - Kişisel Bilgi Sitesi

Hüsn-i Hat yazı çeşitleri - İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh - Kişisel Bilgi Sitesi Hüsn-i Hat yazı çeşitleri başlıca altı kısımda toplanmış olup, buna Aklâm-ı sitte (altı kalem) denir. Aklam-ı sitte peyderpey icat olunarak, Bağdat da Yakut-ı Musta sami tarafından kesin şekli verilen

Detaylı

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATININ OLUŞUMU KAZANIMLAR.Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini.batı düşüncesine,

Detaylı

EHL-İ SÜNNET'İN ÜSTÜNLÜĞÜ.

EHL-İ SÜNNET'İN ÜSTÜNLÜĞÜ. EHL-İ SÜNNET'İN ÜSTÜNLÜĞÜ www.almuwahhid.com 1 Müellif: Şeyhu'l-İslam İbni Teymiyye (661/728) Eser: Mecmua el-feteva, cilt 4 بسم هللا الرحمن الرحيم Selefin, kendilerinden sonra gelenlerden daha alim, daha

Detaylı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı Fikret BABAYEV * Sayın Başkan, değerli katılımcılar! Öncelikle belirtmek isterim ki, bugün bu faaliyete iştirak etmek ve sizlerle bir arada bulunmak benim için büyük bir mutluluktur. Bu toplantıya ve şahsıma

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1

MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1 MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1 Türk edebiyatında Mehmet Akif kadar hayatı, edebiyat anlayışı ile şiirleri arasında büyük bir uygunluk bulunan pek az şair vardır. 2 Akif II. Meşrutiyet in ilan edildiği

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam)

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam) ve referanslar ve elbette tarihsel ve entelektüel ardalan ileri derecede önemlidir. Çünkü genelde Batýlý kavramlar, kendilerinde ne olduklarý na bakýlmaksýzýn (aslýnda akademik ve entelektüel bir soruþturmanýn

Detaylı

KİTABİYAT. Mevlānā Celāleddin-i Rumî, Mesnevî 1-2/3-4/5-6, Nazmen Tercüme: Ahmet Metin Şahin, Kaynak Yayınları, İstanbul 2006.

KİTABİYAT. Mevlānā Celāleddin-i Rumî, Mesnevî 1-2/3-4/5-6, Nazmen Tercüme: Ahmet Metin Şahin, Kaynak Yayınları, İstanbul 2006. KİTABİYAT Mevlānā Celāleddin-i Rumî, Mesnevî 1-2/3-4/5-6, Nazmen Tercüme: Ahmet Metin Şahin, Kaynak Yayınları, İstanbul 2006. Yayınlanalı yedi yıl olmuş. İlk yayınlandığını bir gazetede mütercim ile yapılmış

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

DBY Ajans. This book has been supported by the Office of Scientific Research Projects of Istanbul Medeniyet University Istanbul, Turkey - March 2014.

DBY Ajans. This book has been supported by the Office of Scientific Research Projects of Istanbul Medeniyet University Istanbul, Turkey - March 2014. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince desteklenmiştir. Proje Numarası: 458 Kitabın Adı: Büyük Doğu Kapaklarında Portreler, Toplum ve Gençlik Yazarlar: Ahmet

Detaylı

626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun

626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun 626 Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan Kültür Anlaşmasının tasdiki hakkında Kanun (Resmî Gazete ile ilâm : 14. V. 1958 - Sayı: 9906) No. Kabııl tarihi 7115 7. V. 1958

Detaylı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı Atatürk ün Kişisel Özellikleri Atatürk cesur ve iyi bir liderdir Atatürk iyi bir lider olmak için gerekli bütün özelliklere sahiptir. Dürüstlüğü ve davranışları ile her zaman örnek olmuştur. Gerek devlet

Detaylı

Ebû Dâvûd un Sünen i (Kaynakları ve Tasnif Metodu) Mehmet Dinçoğlu

Ebû Dâvûd un Sünen i (Kaynakları ve Tasnif Metodu) Mehmet Dinçoğlu Ebû Dâvûd un Sünen i (Kaynakları ve Tasnif Metodu) Mehmet Dinçoğlu Cilt/Volume: II Sayı/Number: 1 Yıl/Year 2016 Meridyen Derneği hadisvesiyer.info Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları 2012, 472 sayfa.

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : İsmail Kıllıoğlu İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : ikillioglu@fsm.edu.tr 2. Doğum -

Detaylı

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Birçok dilde olduğu gibi Türkçede de kelimeler isim ve fiil olarak iki temel gruba ayrılır. Diğer kelime

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ Kodu Dersin Adı Statüsü T P K AKTS TAE 700 Özel Konular Z 5 0 0 30 TAE 701 Kültür Kuramları ve Türkiyat Araştırmaları

Detaylı

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ZORUNLU DERSLER BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL 1 YDİ 101

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

Akıl Fikir yayınlarından yeni kitaplar

Akıl Fikir yayınlarından yeni kitaplar On5yirmi5.com Akıl Fikir yayınlarından yeni kitaplar Akıl Fikir Yayınlarından çocuk kitapları ve hikaye kitapları. Yayın Tarihi : 24 Şubat 2016 Çarşamba (oluşturma : 1/5/2017) Akıl Fikir yayınları yeni

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu ABANT İET BAYAL ÜNİVERİTEİ OYAL BİLİMLER ENTİTÜÜ Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık ınıfı Dersleri ANABİLİM DALI :Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı : Türk Dili Birinci Yarıyıl/First emester Dersi Adı T U

Detaylı

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ

TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ Uluslararası Şiir ve Nesir Yarışması ŞEHİR VE EDEBİYAT ÖDÜLLÜ www.tdmmb.org.tr YARIŞMAYI AÇAN KURULUŞLAR Türk Dünyası

Detaylı

ARAPÇA YAZMA ESERLERİN DİZGİSİNDE TAKİP EDİLECEK YAZIM KURALLARI

ARAPÇA YAZMA ESERLERİN DİZGİSİNDE TAKİP EDİLECEK YAZIM KURALLARI ARAPÇA YAZMA ESERLERİN DİZGİSİNDE TAKİP EDİLECEK YAZIM KURALLARI 1. Âyetlerin yazımında Resm-i Osmânî esas alınacaktır. Diğer metinlerde ise güncel Arapça imlâ kurallarına riâyet edilecek, ancak özel imlâsını

Detaylı

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır.

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır. 4.MEKTUP MEVZUU : a) Mübarek ramazan ayının faziletleri. b) Hakikat-ı Muhammediye'nin (kabiliyet-i ulâ) beyanı.. Ona ve âline salât, selâm ve saygılar.. c) Kutbiyet makamı, ferdiyet mertebesi.. NOT : İMAM-I

Detaylı

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Bashar al-assad ın Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül ve Bayan Hayrünnisa Gül onuruna verilen Akşam Yemeği nde yapacakları konuşma 15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara)

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mağfiret Kemal YUNUSOĞLU 2. Doğum yeri ve tarihi: DT, Gulca 3. Çalıştığı kurum: T.C. Beykent Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. Unvanı: Yar.Doç.Dr. 5. Öğrenim Durumu:

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

Dilin Tanımı DİLİN TANIMI, ÖZELLİKLERİ / DİL-MİLLET İLİŞKİSİ

Dilin Tanımı DİLİN TANIMI, ÖZELLİKLERİ / DİL-MİLLET İLİŞKİSİ DİLİN TANIMI, ÖZELLİKLERİ / DİL-MİLLET İLİŞKİSİ Dilin Tanımı 2 Türkçe Sözlükte; İnsanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma, lisan. (1998/I:

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ

HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ HAT SANATINDAN ENSTANTANELER İSMEK HÜSN-İ HAT HOCALARI KARMA SERGİSİ 17-26 MAYIS 2013 / CEMAL REŞİT REY SERGİ SALONU Başkan dan Yazı,

Detaylı

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ. (11 Mayıs -19 Haziran 2015 )

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ. (11 Mayıs -19 Haziran 2015 ) 3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (11 Mayıs -19 Haziran 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

Sayın Ahmet Davutoğlu na Yöneltilen Sorular 1) Bakanlık ve Başbakanlık yaptığınız süre içerisinde FETÖ örgütlenmesi hakkında resmi veya gayri resmi

Sayın Ahmet Davutoğlu na Yöneltilen Sorular 1) Bakanlık ve Başbakanlık yaptığınız süre içerisinde FETÖ örgütlenmesi hakkında resmi veya gayri resmi Sayın Ahmet Davutoğlu na Yöneltilen Sorular 1) Bakanlık ve Başbakanlık yaptığınız süre içerisinde FETÖ örgütlenmesi hakkında resmi veya gayri resmi herhangi bir istihbari bilgi aldınız mı? Aldıysanız bu

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 11. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 11. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY EKİM HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI EDEBİYATININ OLUŞUMU ÖĞRETİCİ METİNLER 2 KAZANIMLAR 1. Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini belirler.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ II TRD103 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok Question Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok kez karşılaşmaktayız, bu iki kavramdan maksat nedir? Answer: Kuran müfessirleri ayet ve rivayetlere

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İSLAM EĞİTİM TARİHİ ILA323 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

Türk Dilleri Araştırmaları 14 (2004):

Türk Dilleri Araştırmaları 14 (2004): Türk Dilleri Araştırmaları 14 (2004): 197-201 Max Scherberger, Das Micrağname Die Himinel- und Höllenfahrt des Propheten MuJ:ıammed in der osttürkischen Überlieferung, Arbeitsmaterialian zum Orient, Bd.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. F. Unvan. III. Sermaye ve şirket mameleki A. Esas sermaye. B. Sermayenin paylara bölünmüş olması ;... 32

İÇİNDEKİLER. F. Unvan. III. Sermaye ve şirket mameleki A. Esas sermaye. B. Sermayenin paylara bölünmüş olması ;... 32 İÇİNDEKİLER 1. GtRÎŞ 1-20 I. Ticaret şirketleri 1 II. Anonim şirketlerin yarar ve sakıncaları 2 A. Yararları 2 B. Sakıncaları 3 III. Tarihçe 4 A. Avrupada durum 4 B. Türkiyede durum 6 IV. Türk Ticaret

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ARAB DİLİ VE BELAGATİ Arap Dili ve Belagati Anabilim Dalı, İslâm dininin temel kaynaklarını doğrudan anlayabilmek, temel İslâm bilimleri ve kültür tarihi alanlarında yazılmış olan

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

ETKİNLİKLER/KONFERSANS

ETKİNLİKLER/KONFERSANS ETKİNLİKLER/KONFERSANS Anadolu'nun Vatanlaşmasında Selçukluların Rolü Züriye Oruç 1 Prof. Dr. Salim Koca'nın konuk olduğu Anadolu'nun Vatanlaşmasında Selçukluların Rolü konulu Şehir Konferansı gerçekleştirildi.

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Lisans İLAHİYAT ERCİYES Üniversitesi Y. Lisans Sosyal Bilimler Enstitüsü ANKARA Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Lisans İLAHİYAT ERCİYES Üniversitesi Y. Lisans Sosyal Bilimler Enstitüsü ANKARA Üniversitesi 1989 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Nuri ADIGÜZEL Doğum Tarihi: YAHYALI 13 MART 1962 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İLAHİYAT ERCİYES Üniversitesi 1985 Y. Lisans Sosyal Bilimler

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı:

Detaylı

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba

Detaylı

Şehit yakınları ve gaziler için iş kurası

Şehit yakınları ve gaziler için iş kurası Şehit yakınları ve gaziler için iş kurası Temmuz 15, 2015-4:50:00 Başbakan Ahmet Davutoğlu, salonda bulunanlara, "Bayrama ulaşmadan önce bir bayramı daha sizlerle yapabilmek için bu atama merasimi gerçekleştirme

Detaylı

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI 1.... ilkesi, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmez. Belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret olup bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve işbirliği olduğunu anlatır.

Detaylı

34 NOLU SÖZLEŞME ÜCRETLİ İŞ BULMA BÜROLARININ KAPATILMASI HAKKINDA SÖZLEŞME

34 NOLU SÖZLEŞME ÜCRETLİ İŞ BULMA BÜROLARININ KAPATILMASI HAKKINDA SÖZLEŞME 34 NOLU SÖZLEŞME ÜCRETLİ İŞ BULMA BÜROLARININ KAPATILMASI HAKKINDA SÖZLEŞME Aynı konudaki 96 sayılı sözleşmenin onaylanması sonucu yürürlükten kalkmıştır ILO Kabul Tarihi: 8 Haziran 1933 Kanun Tarih ve

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM FELSEFE TARİHİ I Ders No : 0070040158 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 GİRİŞ / Bilal Kemikli...9 1. Din Edebiyat İlişkisi...9 2. Tasavvuf: İrfan ve Hikmet...12 3. Türk-İslâm Edebiyatı: Konu ve Kapsam...16 4. Türk-İslâm Edebiyatının Kaynakları...18 a.

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

ALEXANDER RUSSEL WEBB-MUHAMMED

ALEXANDER RUSSEL WEBB-MUHAMMED ALEXANDER RUSSEL WEBB-MUHAMMED Benim araştırıcı, meraklı bir ahlâkım vardı. Her şeyin sebebini ve maksadını arıyordum. Bunlar için mantıkî cevaplar bekliyordum. Hâlbuki râhiplerin ve diğer Hıristiyan din

Detaylı

Gündemdeki Tartışmalı Dinî Konular-2, Prof. Dr. Nihat Dalgın, Etüt Yayınları, Samsun, 2012, 448 s.

Gündemdeki Tartışmalı Dinî Konular-2, Prof. Dr. Nihat Dalgın, Etüt Yayınları, Samsun, 2012, 448 s. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2016, sayı: 40, ss. 207-211. Gündemdeki Tartışmalı Dinî Konular-2, Prof. Dr. Nihat Dalgın, Etüt Yayınları, Samsun, 2012, 448 s. Bir birey olarak Müslüman

Detaylı