ARILARDA ZEHĐRLENMEYE BAĞLI ÖLÜMLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ARILARDA ZEHĐRLENMEYE BAĞLI ÖLÜMLER"

Transkript

1 ARILARDA ZEHĐRLENMEYE BAĞLI ÖLÜMLER *Uzman Veteriner Hekim Arılar bal yapmak amacıyla çevrelerinde bulunan çiçeklerin nektar, polen, propolis ve bitkiler ile bitki bitlerinin tatlı özsularından faydalanırlar. Bal yapmak için ziyaret ettikleri çiçek ve bitkilerin bir kısmı arılar üzerinde zehirleyici etkiye sahiptir. Ayrıca tarım ilaçlamalarında kullanılan kimyasal maddeler de arılara zehirleyici etki yapmaktadırlar. Hayvan ve bitki ilaçlarından ileri gelen ölümler Yurdumuzda bitkileri ve hayvanları hastalık ve zararlılardan korumak maksadı ile birçok hayvansal ve zirai mücadele ilacı kullanılmaktadır. Arılar hayvan ve bitki ilaçlarından olumsuz şekilde etkilenmektedirler. Bazı insektisid ilaçlar arılar üzerinde öldürücü etkiye sahiptirler. Tarım ilaçlarını arılar üzerindeki etki tarzlarına göre 3 gruba ayırmak mümkündür. 1- Arılara toksik etkili aktif maddeler, 2- Arılara az toksik etkili aktif maddeler, 3- Arılara zararsız aktif maddeler. Arılara toksik etkili aktif maddeler Aldicarb Dazomet Ethion Methamidophos Aminocarb Diazinon Fenitrothion Methidathion Azinphos-ethly Dichlorvos Fenthion * Samsun Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, 25/04/2007

2 Methidathion Azinphos-methyl Dimethoat Formothion Methomyl Carbaryl Dioxacarb Đmidan Mevinphos Chlorfenvinphos DNOC Malathion Naled Chlorpryrifos EPN Methabenzthiazuron Propoxur Parathion Arılara az toksik olan aktif maddeler Atrazin Carbophenothion Demethion Thiometon Bromophos Cyhexatin Pyrethrine Trifluralin Arılara zararsız aktif maddeler Amitraz Captan Dicofol Nabam Bakıroksiklorür Carbendazım Dinocap Prometryne Benzaton Chlorpropham Endosülfan Prometryne Benomyl 2.4-D Folpet Simazin Binapacryl Dalapon Linuron Zineb Captafol Dithianon Maneb Ziram Amerika Çevre Koruma Dairesi arıcılıkta kullanılmakta olan ilaçlardan arılara toksik etki yapacak maddeleri belirlemiştir. Amerika da bal arılarında ve bal arısı ekipmanlarında kullanılabilecek pestisidler şunlardır. Tracheal mite... Menthol Varroa mite... Fluvalinate Mum güvesi kontrolu... Bacillus thuringiensis Paradichlorobenzene Aluminum phosphide Magnesium phoshide

3 Nosemosis... Fumagillin Bakteri kontrolu... Oxytetracycline HCI Arı uzaklaştırıcı... Benzaldehyde Butyric anhyride Hastalıklı arı kovanları Ethylene oxide Kolonileri öldürmek için... Pyrethrin ler Aluminum phosphide Diazinon Tahta kovanları dezenfekte... Zinc naphthenate Copper naphthenate Bitki ilaçlarının cinsi, uygulama yeri ve zamanı, dekara atılan dozu, bitkiler üzerindeki etki süresi ve ilaçlamanın yapıldığı günlerdeki meteorolojik koşullar, kullanılan ilaçların arılara olan etkisi üzerinde rol oynamaktadır. Arılar için toksik etkili bir ilacın etkisi ilaçlamadan sonra 2 veya 3 gün süre ile yağan yağmur sebebiyle önemli ölçüde azalmaktadır. Toprak içine Pale injektör adı verilen özel aletler yardımıyla uygulanan nematosid lerin arılara hiçbir yan etkisi yoktur. Đlaçların arıları etkileme şekli Đlaçlar arıları 3 farklı biçimde etkilemektedir. Arılar çeşitli bitkilerden polen ve nektar toplarken aldıkları ilaçlarla, 1- Sindirim sistemlerine alarak zehirlenirler. 2- Temas ile zehirlenirler. 3- Solunum ile alarak zehirlenirler. Bazı ilaçlar aynı anda iki yada üç farklı yolla zehirleyici etki yapabilir. Bitkilerin çiçeklenme dönemlerinde yapılan toz yada sıvı ilaç uygulaması esnasında arılar ya doğrudan ilaca maruz kalmakta yada ilaçlı bitkileri ziyaret ederken çiçeklerin taç yapraklarında biriken ilaçlı su damlacıklarının veya ilaç tozlarının vücutlarına ulaşması ile zehiri bünyelerine almaktadırlar.

4 Polene bulaşmış toz ilaçları tarlacı arıların kovanlara taşımaları sonucunda, kovanda görevli genç işçi arılar ve beslenmekte olan larvalar, zehirin etkisinde kalarak ölmeye başlamaktadır. Đlaç Gruplarına Göre Arılarda Zehirlenme Belirtileri Zirai mücadelede kullanılan ilaçlar bal arılarında farklı etkiler meydana getirmekte ve dolayısıyla da zehirlenme belirtileri farklı olmaktadır. Đnsektisitlere bağlı bazı ilaç gruplarının neden olduğu zehirlenmelerde koloni bireylerinde görülen tipik belirtiler aşağıda kısaca açıklanmıştır. 1- Organik Fosforlular Organik fosforlu bileşikler mide, kontakt ve solunum yoluyla etkili olurlar. Anziphos-ethyl, Aziphos-methyl, Chlorpyrifos, Diazinon, Dichlorvos, Fenitrothion, Fenthion, Malathion, Mevinphos, Triazophos aktif maddelerini içeren yüzlerce ticari ilaç, bal arıları için çok zehirli olduklarından ani ölüm meydana getirmektedirler. Bu yüzden tarlacı arılar daha kovana dönemeden birkaç saat içinde zehirlenerek ölürler. Bu gruptaki ilaçların düşük dozunu alan arılarda önce aşırı bir saldırganlık başlamakta, daha sonra yaygın bir kusma görülmektedir. Arılar kusarken, bal midesinden çıkardıkları nektar ile ıslak ve yapışkan bir görünüş kazanmaktadır. Kanatlar yana açılmakta, abdomen şişmekte ve bacaklarda düzensiz kasılmalar meydana gelmektedir. Genel bir titreme ve istem dışı hareketlerden sonra paraliz olma süresi tamamlanmakta ve ölümler başlamaktadır. Yoğun şekilde zehirlenmeden sonra kusma kovanda meydana gelirse, kovan içinde ağır bir ilaç kokusu hissedilmektedir.kolonideki arı sayısı azalmakta, hatta koloni kısa zamanda sönebilir.

5 2- Klorlandırılmış hidrokarbonlar Bu gruptaki ilaçların etkileri, kontakt ve mide yolu ile olmaktadır. Kalıcılıkları uzun süre davam eden klorlandırılmış hidrokarbon bileşimi ilaçların çoğu son yıllarda yasaklanmışlardır. Halen sınırlı alanlarda kullanılmakta olan Endosülfan ve diflubenzuron aktif maddedeki ilaçlar, arılar için çok tehlikelidir. Arıların ilaçla teması sonunda deri yoluyla veya bal midesine nektar halinde karışmış halde alınan aktif madde, yavaş yavaş fakat devamlı şekilde toksik etki gösterir. Zehirlenmeden sonra tarlacı arıların büyük bir kısmı kovana dönebilmekte; ancak alınan ilaç dozuna bağlı olarak yaşama şansları giderek azalmaktadır. Bu gruptaki ilaçlarla zehirlenen arılarda iğnelerini batırma isteği artmakta, anormal aktivite, arka bacakları sürüyerek yürüme, titreme gibi belirtiler görülmektedir. Arılar felç durumunda, kanatlar vücuttan açık vaziyette tutmaktadır. Bazen sırtüstü düştükleri de olmaktadır. Bu durumda uzun süre bacak ve antenlerini hareket ettirerek canlı kalabilirler. Bazı karıncaların bu arıları daha ölmeden yuvalarına taşıdıkları gözlenmiştir. 3- Karbamatlı bileşikler Bunlar arılara kontakt ve mide zehiri olarak etki eden tehlikeli bileşiklerdir. Özellikle Aldicarb, Sevin, Carbaryl, Methomyl ve Propoxur aktif maddeli bileşiklerin toz formülasyonları arıları öldürür. Sıcak kanlı hayvanlara etkisinin az olduğu ve yağ dokusunda birikmediği için Karbamatlı bileşikler bugün klorlandırılmış hidrokarbonlar ın yerini almışlardır. Bu gruptaki ilaçların etki süresi 3-4 gün devam edebilir. Kovanlar ilaçlama yapılan alana yakınsa, arılar bu süre içinde kovan önüne tel kafes takılarak beslenebilir. Zehirlenmiş arıların vücut hareketleri yavaşlamakta ve uçmayı başaramayan davranışlar görülmektedir. Bunu paraliz ve ölüm takip eder. Arıların çoğu kovanda ölmektedir. Ana arı ölmediği takdirde, uzun süre yumurta bırakmamaktadır. 4- Dinitrofenil bileşikleri

6 Bu gruptaki ilaçlar genellikle ilkbaharda ağaçların uyanmasından önce kullanılmaktadır. Dinitro ortocresol (DNOC) ve Dinoseb (DNBP) aktif maddeli ilaçların arılarda zehirli etkisi, erken ilkbaharda temizlik uçuşuna çıkmış arılarda görülür. Đlaçtan etkilenen arıların çoğu kovanda ölmektedir. 5- Sentetik pyretroidler Son yıllarda ülkemizde Akdeniz bölgesi başta olmak üzere meyve ve sebzelerde Sentetik pyretroidler zararlı böceklere karşı yoğun biçimde kullanılmaya başlanmıştır. Bu grupta yer alan Alfoxylate, Cyhalothrin, Cypermethrin, Deltamethrin, Fenpropathrin, Fenvalerate, Permethrin aktif maddeli ilaçlar yüksek insektisid etkiye sahiptirler. Bunlar kuvvetli temas ve mide zehiri olduklarından arılarda toplu halde ölümlere neden olmaktadırlar. Sentetik pyretroidler, yağmurla yıkanmak yada buharlaşmak suretiyle etkilerini çok az kaybettiklerinden ilaçlamadan sonra iklim koşullarına bağlı olarak 1-3 hafta kadar arılar için tehlike teşkil ederler. Bunlar arasında sadece Deltamethrin aktif maddeli ilaçların arılara daha az toksik oldukları bilinmektedir. Zehirli etkisi çok yüksek olan pyretroidler, arılarda önce düzensiz hareketler, kusma ve halsizlik oluşturmakta, bunu çırpınma hareketleri, paraliz ve ölüm takip etmektedir. Pyretroid ilaçlar, normal tarla dozlarında gece uygulandıklarında arılar için pek zehirli olmazlar. Arılar mücadele yapılan tarla ve bahçelerden ilaçların kaçırıcı etkisi nedeniyle uzaklaşmakta ve bir ölçüde ölümler azalmaktadır. Özellikle Fenpropathrin ve Fenvalerate aktif maddeli ilaçlar arılara daha güvenli olan grubu oluşturmaktadır. 6- Diğer ilaç grupları

7 Akarisid, herbisid, fungusid ve diğer ilaç gruplarının arılar için insektisidler kadar zararlı olmadıkları bilinmektedir. Ancak akarisidlerden Cyhexatin, herbisidlerden Atrazin, Neburon ve Trifluralin, fungusidlerden bazı bakırlı preparatlar arıları zehirleyebilmektedir. Bal arılarına tehlikesiz olduğu bilinen ve yabancı ot ilacı olarak çok yaygın şekilde kullanılan 2.4 D birçok polenli ve nektarlı bitkinin ölümüne sebep olduğu için arıcılığa dolaylı yolla zarar vermektedir. Tarım Đlaçlarının Olumsuz Etkisinden Korunma Yöntemleri Bal arılarının hem arı yetiştiriciliğinde hem de bitkisel üretimle uğraşanlara büyük faydalar sağladığı tartışılmaz bir gerçektir. Bu yüzden arı varlığının korunması, her iki üretim grubu için de önemlidir. Tarımda kullanılan ilaçların zehirli etkisinden korunmak için arıcıların ve bitki üreticilerinin birlikte uyum içinde çalışmaları ve önlem almaları zarureti vardır. 1- Bitki yetiştiricilerinin alması gereken önlemler a) Đlaçlama, planlı ve programlı yapılmalıdır. b) Toplu meyve bahçelerinde kış mücadelesine ağırlık verilmeli, arı uçuşlarının seyrek olduğu Şubat-Mart aylarında ilaçlama yapılmalıdır. c) Đlaç seçerken, arılara tehlikesiz veya en az zararlı gruptaki ilaçlar göz önüne alınmalıdır. d) Đlaçlamalar, meyve ağaçları ve diğer kültür bitkilerinin çiçeklenme döneminde kesinlikle yapılmamalıdır. e) Çiçek tozları ile birlikte kovana taşınması kolay olan toz ilaçların yerine mümkünse sıvı ve granül ilaçlar kullanılmalıdır. f) Bahçe ve tarla sahipleri, ilaçlamadan önce çevredeki arıcılara haber vermelidir. Arıcılar koloniyi korumak için önlem alabilirler. g) Đlaçlamalar mümkünse hava karardıktan sonra veya gece yapılmalıdır h) Kullanılan ilaçların çevredeki su kaynaklarına karışmamasına dikkat edilmelidir.

8 2- Arıcıların alması gereken önlemler a) Kovanlar, yoğun ilaçlama yapılan meyve bahçeleri ve tarlaların kenarına konulmamalıdır. b) Çevrede arılar için çok zehirli ve uzun süre kalıcı etkisi olan tarım ilaçları kullanılıyorsa, kovanlar ilaçlama yapılmadan önce mücadele yapılacak alanın en az 7-8 km dışına güvenli bir yere taşınmalıdır. c) Arıları, etki süresi kısa olan ilaçların zehirli etkisinden 2-3 gün kadar korumak için, kovanları uzak mesafelere taşımak yerine, arılar kovanda tutulabilirler. Bunun için, uçuş deliğini kapatan takoz çıkartılır ve kafes teli kullanılarak arıların dışarıya çıkması önlenir. Ancak arıların içerde kaldığı günlerde, besin ve su gereksinimleri temin edilmelidir. Yasal Düzenlemeler Her ne kadar, arıların tarım ilaçlarından ölmesi, arıcı ve bitki üreticileri arasındaki bir problem gibi görülmekte ise de, aslında olay bu kadar basit değildir. Bal üreticisinin ürün alamaması yada az ürün elde etmesiyle hem üretici hem de ülke ekonomik kayba uğrayacaktır. Bunun yanı sıra zehirleyici madde içeren bal ve polenlerin insanlar tarafından yenilmesi ayrı bir sağlık problemi oluşturmaktadır. Đlgili bakanlıklar gıda olarak tüketilecek bal, polen ve diğer bal ürünlerinde pestisid ilaç rezidülerin kontrol etmelidir. Tarım Đl Müdürlüklerine bağlı ilgili birimler, toplu mücadele uygulamalarında önce, ilaçlama programına alınan sahaların genişliği, kullanılacak ilaçların cinsi, atılma zaman ve süreleri, arılara ne ölçüde zararlı olacağını yerli basın, kitle iletişim araçları, bölge radyoları hatta TV yayını ile üreticilere duyurmalıdır. Ayrıca, arıcılığın yoğun olarak yapıldığı il ve ilçelerde eğitimlere ağırlık verilmeli, seminer ve toplantılar düzenlenmeli, dergi, broşür ve arıcı mektupları yayınlanmalıdır. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılması beklenen bu düzenlemeler sonunda, hem binlerce koloni boş yere ölümden kurtarılacak hem de üreticiler meyve

9 ve tohum üretimini arttırmak suretiyle ülke ekonomisine daha büyük katkı sağlayacaklardır. Zehirli Bitkiler Toxicodendron cinsinden T. toxicarium (zehirli meşe), zehirli sarmaşık (T. radicans) ve zehirli sumak (T. vernix) türlerinin hepsinin özsularında urushiol vardır. Uçucu olmayan fenol maddesini içerdiklerinden insanların % 75 inde deri tahriş yapar. Zehirli meşe mükemmel bir bal kaynağıdır. Bir kişi bir tabak bal yediğinde midesi bozulmakta ve hatta ölebilmektedir. Zehirin insana etkisi ile hayvanlara olan etkisi farklıdır. Çiftlik hayvanları ve diğer hayvanlarda bağışıklık mevcuttur. T. toxicarium T. radicans T. vernix

10 Zakkum(Nerium oleander): Zakkumun tüm parçalarında nerrin ve oleandrin alkaloidleri içerir. Đnsan ve çiftlik hayvanlarına zehirleyici etkilidir. Zakkum nektarından bal elde edilmektedir. Balın tadı acı olup aynı zamanda zehirleyicidir. Zakkum(Nerium oleander) Senecio jacobaea (Tansy ragwort): Bitkide 6 çeşit pyrrolizidine alkaloid vardır. Çiftlik hayvanlarında zehirleyicidir. Hayvanlara göre zehirleme seviyeleri değişmektedir. Sığr ve atlar, diğer hayvanlardan koyun, keçi ve tavşanlara kıyasla çok daha duyarlıdır. Bitkinin çayını içen insanlarda karaciğer rahatsızılığı meydana gelir. Arılar bitkinin nektarını toplar ve balı tükettiklerinde herhangi bir rahatsızlık yapmaz. Balın tadı acı olup diğer ballarla karıştırılmazsa tadı iyi değildir. Senecio jacobaea (Tansy ragwort) Echium plantagineum: Nektarından elde edilen balda birçok pyrrolizidine alkoloid leri içermektedir. Başlıca "echimidine" toksinini taşırlar. Çiftlik hayvanlarında

11 zehirlidir. Civarda nektar azsa iyi bir nektar kaynağıdır. Bal ve nektarı arıda zehirlenme yapmaz. Echium plantagineum Küsküt (Cuscuta spp.): Ilıman bölgelerde, yeşil bitkiler üzerinde parazit olarak yaşayan yapraksız, asma şeklinde yaşayan bir bitkidir. Yurdumuzda 15 kadar türü görülmektedir. Küsküt çiçekleri küçüktür. Küsküt (Cuscuta spp.) Arılar küsküt çiçeklerini ziyaret eder. Nektar alımından kısa zaman sonra bazı arılıklarda koloni kayıpları % 50 ye varmaktadır. Çiçeklenme döneminde havalar kurak giderse tarlacı arıların tamamı ölmektedir. Bazı araştırmacılar ise arıların küskütü ziyaret etmesine karşın herhangi bir ölüm vakasına rastalmamışlardır. Bunun nedeni küskütün farklı türlerinde zehirleyicilik etkisinin değişik olduğunu göstermektedir. Coriaria arborea : Balı insanda zehirleme yapar. Ballarında ve yapraklardaki öz suda picrotoxin ve "tutin" isimli toksinler vardır. Yarım çay kaşığı sıvı bal insanı zehirler.

12 Coriaria arborea(new Zealand tutu) Brachyglottis repanda: Yeni Zellanda da Ağustos Ekim aylarında çiçek açmaktadır. Zehirli bal üretimi Şubat ve Mart aylarında olmaktadır yılında 27 kişi baldan zehirlenmiştir. Toksik madeninin bitkinin poleninden geldiği tahmin edilmektedir. Arılar ve çiftlik hayvanlarında zehirleyici etkisi yoktur. Ratlar ve kobaylarda toksiktir. Brachyglottis repanda Ranunculus rivularis: Bitkinin zehirleyici etkisi olduğu düşünülmektedir. Ranunculus rivularis

13 Scolypopa australya: Bal arıları bitkiden bal çiği toplar. Kuru havalarda diğer bitkilerde az miktarda nektar olduğunda bitkiden alınan bal çiğinden elde edilen bal zehirleyicidir. Bu ailedeki bitkilerin zehirleyici bal üretmeleri için birkaç etkenin bir arada olması lazımdır. Bitkilerin çok yoğun bulunması, sıcak ve kuru bir dönemin olması, diğer bitkilerin nektar ve bal çiğinin azalması gerekir. Corynocarpus laevigatus (New Zellanda karakanut, karaka tree): Nektarı arılar için çok çekicidir. Yeni Zellanda da Ağustos Aralık aylarında çiçek açmaktadır. Ergin arı kayıpları ilkbaharda görülmektedir. Çiçeklenme döeminde bikri üzerinde yoğun arı görülür. Koloniler başka bölgelere götürüldüğünde arı kayıpları ortadan kalkar. Araştırmalar, bitki olan bölgedeki tek bir kolonide 4000 arının öldüğünü yada ölmek üzere olduğunu göstermiştir. Etkilenmiş arılar uçamaz, güçsüzleşmiş olup bu arılar yavaş yavaş ölmektedir. Ana arılar ve larvalar etkilenmez. Tarlacı arılar Kasım-Aralık aylarında nektar aldığında kovan dışında ölmektedir. Nektar ve balları arılar için zehirleyicidir. Stoklanmış balları 26 hafta sonra bu özelliğini kaybeder. Toksini "karakin" (= [1, 2, 6 tri - 3- nitropropanol] β D - glucopryranose)dir. Arılar bitkinin polenin az miktarda toplar. Poleni arılarda zehirlenme yapmaz. Balı insanlarda zehirleyici değildir. Nektarı kobaylarda zehirleyici olup 9 hafta bekletilmiş ballar kobaylarda aynı etkiyi oluşturmaz. Arıcılar kolonilerini bitkinin olduğu bölgeden uzaklaştırmalıdır. Corynocarpus laevigatus (New Zealand karakanut, karaka tree)

14 Cyrilla racemiflora (titi, Southern leatherwood): Amerika nın Teksas eyaletinde Mayıs-Temmuz aylarında çiçek açmaktadır. Çiçekleri bol, güzel kokulu ve arılar için çekicidir. Nektarı zehirleyicidir. Zehirlenen larvalar mavi yada mor renk alır. Mayıs sonu yada Haziran başında kolonilerin tümündeki larvaların birdenbire mor renk aldığı görülmektedir. Larva, pupa ve gözden yeni çıkan arılar etkilenmektedir. Hastalığın şiddetini kaybetmesi bir ayı bulmaktadır. Koloniler ciddi kayıplara uğramaktadır. Kolonilerin iyileşmekte, ancak bal üretimleri önemli ölçüde azalmaktadır. Petek gözünde ölen larvalar mavi yada mor renklidir yılında Amerika nın Florida eyaletindeki kolonilerin yarısı kaybedilmiş ve zehirlenme nedeniyle larvalar mavi yada mor renk almıştır. Amerika da hala problem olarak kabul ediliyor. Arıcılar kolonilerini bölgeden uzaklaştırır. Koloniyi şurupla besler. Cyrilla racemiflora (titi, Southern leatherwood) Rhododendron türleri yaygın olarak bulur. Gruplar halinde görülen çiçekleri bol miktarda nektar ve polen üretir. Bazı araştırmacılar, polen ve nektarının arılara direkt zehirleyici olduğunu bildirmektedir. 17 tür ve 14 hibrit ile yapılan bir çalışmada, R. Thompsonii ve bazı hibritlerin arılara zehirleyici olduğunu göstermiştir. Rhododendron türlerinden, R. arboreum, R. luteum(=azalea pontica), R. occidentale, R. prattii, R. ponticum ve R. thomsonii arılarda zehirlenme yapar. Arının zehirli bitki nektarı yanı sıra zehirli olmayan bitkilerden nektar topladığında balda zehirli madde yoğunluğu azalmaktadır. Zehirlenme etkisinin oluşması için belli bir seviyede zehirli nektar alınmalıdır. Yoğunluğu azalan balda bu etki ortaya çıkmaz. Ancak baldaki su miktarı azaldığında baldaki zehirli madde oranı yükselir. Böylece ilerleyen dönemde balın zehirleyici etkisi görülür. Milattan önce 401 yılında Grek

15 askerleri Trabzon civarında Karadeniz orman gülü (Rhododendron ponticum) den zehirlenmişlerdir. Bazı araştırmacılar zehirlenmeye olgunlaşmamış balın neden olduğunu ileri sürmektedir. Ülkemizde deli bal olarak isimlendirilen orman gülü, balı bazı kişilerce özellikle tüketilmektedir. Günde bir çay kaşığı alınan deli balın bir takım hastalıkları tedavi edici etkisi olduğuna inanılmaktadır. Karadeniz orman gülü (Rhododendron ponticum) Nektar ve poleni toksiktir. Rhododendron spp.,sifin (R. luteum), R. azalea ve R. anthopogon nektar ve polenlerinde "antromedatoxin" adı verilen bir alkoloid arılar tarafından bala karıştırılmaktadır. Balı acı ve toksiktir. Zehirlenme yapacak kadar bal, polen yada bitki yaprağı yenildiğinde, ağız, göz ve burunda sulanma başlar. Altı saat içinde kusma ve mide bulantısı olur. Karın ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, terleme, inkordinasyon, kan basıncının düşmesi, derinin karıncalaşması ve solunum güçlüğü görülmektedir. Sonuç olarak, felç, koma ve ölüm meydana gelir. R. arboreum Karadeniz orman gülü (Rhododendron ponticum)

16 Sifin (Rhododendron luteum=azalea pontica) Sifin (Rhododendron luteum=azalea pontica) ülkemizde bol miktarda bulunmaktadır. Arılara zehirleyici etkisi arıcılar tarafından bilinmektedir. Çiçeklenme zamanından önce koloniler bölgeden uzaklaştırılır. Rhododendron azalea R. thomsonii

17 R. prattii Rhododendron anthopogon R. occidentale Bu ailenin diğer üyeleri olan, Pieris floribunda ve Pieris japonica andromedotoksin üretmektedir. Nektar ve balları insanlarda zehirlenme yapar.

18 Pieris floribunda Pieris japonica Dağ defne ağacı(kalmia latifolia), nektar ve balında "andromedotoxin" toksini mevcuttur. Balı insanı zehirler. Bir kaşık bal yenildiğinde birkaç saat içinde uyuşma ve bilinç kaybı meydana gelir. Nektar ve balı arıyı zehirlemez. Dağ defne ağacı(kalmia latifolia)

19 Yabani biberiye (Ledum palustre): Bitkisinin nektarından üretilen ballar insanları zehirler. Ballarında "ericolin" içerir. Yabani biberiye (Ledum palustre) Sütleğen (Euphorbia geniculata): Bitkisinin beyaz, sütlü özsuyunda birçok toksik madde vardır. Bir kısım arıcılar balının insanlarda zehirlenme yaptığını, bildirmesine karşın bir kısım arıcı buna karşı çıkmaktadır. Bitkisinin poleni arılarda toksik olmaktadır. Ülkemizde 60 kadar türü vardır ve çoğunluğu zehirlidir. Tarlacı arılarda zehirleme yapar. Zehirlenmiş arıların barsağında ve polen sepetinde bulunmuştur. Felç olan uçamaz, kanatlarını yanlara açmış halde görünürler. Arı bitkiye gittikçe arı sayısı azalmaktadır. Koyunlar ve sütleğen Sütleğen Meşe (Quercus spp.): Yapraklarına yerleşen yapışkan, tatlı bir bal çiği üzerinde bazen zehirleyici bir mantar olan Aspergillus calyptratus gelişmekte ve mantar arılar için bir tehlike oluşturmaktadır. Ayrıca meşe çiçeklerinde bulunan

20 sakkaroz şekeri de arıları öldürmektedir. Meşe ağaçlarına yakın olan kolonilerde arı kayıpları görülebilmektedir. Koloniden uçan arı sayısı ve ana arının yumurtlama sayısı azalmaktadır. Larva ölümü gerçekleşmekte ve larvalı alanlarda boşluklar meydana gelmektedir. Koloniler şurupla beslendiğinde iyileşmektedir. Bu etkilerin oluşması hava şartlarıyla da bağlantılıdır. Meşe Meşe çiçeği At kestanesi (Aesculus californica): Ağacında arılara toksik etkisi olan "Aesculin" toksini vardır. Amerika da 1926 yılında bildirilen bir olay şöyledir. Polen, nektar, bal ve ağaç özsuyundaki zehir bazen arılara çok etkidir. Ancak tarlacı arılara bu etkiyi yapmamasına karşın, erişkin ana arı, erişkin erkek arı, genç işçi arı arı ve

21 larvalara etki yapmaktadır. Şiddetli şekillenen zehirlenme olaylarında bal dolu olan kovandaki arıların tümünün öldüğü görülmüştür. Larvalar, erişkin arılarca beslenmekte ve zehirlenenen larvaları erişkin arılar yemektedir. Çünkü bu larvalar normal bir erişkin arı haline gelemezler yılındaki raporda ise, birkaç aşamalı zehirlenme vakaları görülmüştür. Orta şiddetteki vakada alacalı yavru gözleri görülmüştür. Boş, kapatılmamış, kapalı yavru gözleri karışık halde görülmektedir. Aesculus californica zehirlenmenin ilk belirtisi yavru sahasında alacalı bir manzaranın olmasıdır. Çok sayıda zehirli madde alınmışsa yalnızca yumurta, günlük larva ve kapalı gözlü larva sahaları vardır. Kapanmamış larvalı gözlerin bulunmaması tipik bir belirtidir. Zehirlenme devam ederse geriye yalnızca yumrtalar kalır. Petek gözlerinde diğer bazı hastalık ve zehirlenme vakalarında olduğu gibi ölmüş larva bulunmaz. Zehirlenme vakalarının birçoğunda kovan girişinde kümelenmiş gelişmemiş, şekilleri bozuk ve açık renkli arı kümeleri görülür. Zehirlenmiş kolonilerde ana arı erkek arı yumurtası bırakır. Şayet başka bir balla beslenirse işçi arı yumurtası bırakmaya başlar. Arılar 4 6 hafta süreyle at kestanesi çiçekleriyle temas edebilir. Yağış miktarı yeterli olduğunda diğer nektar kaynaklarıyla beslenmeye başladığında zehirlenmesinin kötü etkisi azalır. Arı kolonileri başka bir bölgeye nakledilmeli ve şurupla arılar beslenmelidir. At kestanesi (Aesculus californica) At kestanesi (Aesculus hippocastanum): Çiçekleri piramit şeklinde beyaz ve pembe renklidir. Zehirlenme belirtileri Aesculus californica daki gibidir. Zehirlenmiş arıların midelerinde Aesculus hippocastanum ve A. parvia polenine rastlanmaktadır.

22 Polenler yenildiğinde arıların yaşam süreleri kısalmaktadır. Aesculus hippocastanum tohumu, poleni, özsuyu ve nektarı toksik bir madde olan "Saponin" bakımından zengindir. Laboratuar testlerinde saponin maddesinin arı ömrünü kısaltdığı kaydedilmiştir. At kestanesi ve çiçekleri(aesculus hippocastanum) Çiçekleri kurak yıllarda arıları daha çok cezbeder. Eğer arılar kurak mevsimde çiçekleri yoğun ziyaret ederlerse polen alımını takiben 3-4 gün sonra zehirlenme belirtileri görülmektedir. Zehirlenmenin derecesi koloni çevresindeki at kestanesi sayısına bağlı olarak değişmektedir. At kestanesi bitkisinin Mayıs hastalığına benzer belirtiler yaptığı da belirlenmiştir. At kestanesi(aesculus pavia): Polenleri toksik etkilidir.

23 At kestanesi(aesculus pavia) Aesculus türlerinde bulunan "Digitonin" toksini arılar için çok zehirleyici olup arılar Aesculus türleri özsuları ile beslendiklerinde "Digitonin" toksininin etkisi kat fazla olmaktadır. Tüm Aesculus türleri toksik saponin leri içermektedir. Stachys arvensis (Nettle betony, staggerweed): Amerika da çok yaygın olmasına rağmen zehirlenme yapmasıyla ilgili bir bilgi yoktur. Avustralya da zehrlenme yaptığına dair bilgiler mevcuttur. Bitkinin nektarı toksiktir. Kolonideki arı sayısı yavaş yavaş azalmaktadır. Özellikle genç arılarda ölüm meydana gelmektedir. Barılar başka bölgeye götürülürse ölümler ortadan kalkar. Stachys arvensis (Nettle betony, staggerweed) Geven (Astragalus spp., locoweed, tragacanth): Türleri toksik olan selenyum maddesini bünyesinde biriktirmektedir. Çiçeklenme döneminde genç tarlacı arılarda toksik etki yapmaktadır. Astragalus lentiginosus bitkisinin nektarı öldürücü etkisini yavaşca yapmaktadır. Bal ve polenin larvalardaki olumsuz etkisi yavaş şekillenir. Bal uzaklaştırıldığında arılar iyileşir.

24 Geven(Astragalus spp., locoweed, tragacanth) Geven(Astragalus spp., locoweed, tragacanth) Ancak Anadolu da yetişen 370 den fazla geven türünden çok azı zehirlidir. Astragalus bolanderi içerdiği selenyum nedeni ile arılarda ölüm yapmaktadır. Astragalus bolanderi Bitkinin nektarı tarlacı arıları zehirlemektedir. Tarlacı arılar kovana dönerek toksik maddeyi ana arıya aktarırlarsa; ana arı yumurtlamayı bırakmakta, arıların beslediği larvalar ölmektedir. Kovanların yeri değiştiğinde hasta kolonilerdeki yaşam normalleşmektedir.

25 Astragalus miser Astragalus miser (milkvetch): Nektarında % 6 oranında mevcut olan "miserotoxin" (=3-nitro-1-propyl-β-D-glucopryranoside) ile ölüm yapmaktadır. Sophora microphylla (S. tetraptera): Yeni Zelanda nın erken çiçeklenen ağaçlarındandır. Çiçeklerine gelen arılarda uyuşturucu etki oluşturmaktadır. 20ºC sıcaklıkta arılarda öldürücü etki meydana getirmektedir. Nektarında toksik alkoloid ler bulunmaktadır. Sophora microphylla(s. tetraptera) Sophora japonica (Japanese pagodotree): Polen ve nektarı toksiktir. Ayrıca reçinesinde yoğun "galaktomannoz" ihtiva etmektedir.

26 Sophora japonica (Japanese pagodotree) Soğan (Allium cepa): Amerika da 1956 yılında polenin arılara zehir etkisi bildirilmiştir. Bu konuda daha fazla bilgiye ihtiyaç vardır. Arılar soğanı nektar ve poleni için ziyaret eder. Soğanın nektarındaki potasyum bal arıları için çekiciliğini azaltmaktadır. Diğer nektar kaynakları olmadığında soğanın nektar ve polenini toplar. Bu işlemin sonucunda hastalık belirtisi görülmez. Soğan ve çiçeği Lale (Tulipa spp): çiçeklerinde arılara zehirleyici tesir yapan mannoz ve galaktoz şekerleri bulunmaktadır. Đçerdiği şekerlerden "galaktoz" yoğunluğu "mannoz"a nazaran daha fazladır.

27 Lale Veratrum spp.: Zehirli alkaloidlerden veratrin ve glycoalkaloidler içermektedir. Bu maddelrin kanser yapıcı etkisi de vardır. Beyaz çöpleme (Veratrum album): Kuzey-doğu Karadeniz bölgesinde yetişmektedir. Çiçekleri yeşilimsi-beyazdır. Eğer civarda diğer çiçekli bitkiler var ise arılar Veratrum türlerini tercih etmezler. Bu bitkinin poleni, nektarı ve bitki özsuyunda zehirli birkaç alkoloid bulunmaktadır. Veratrum lobelianum, Veratrum dahuricrum, Veratrum nigrum ve Veratrum californicum (California false helleborne, corn lily) arılara zehirleyici etkileri vardır. Zehirlenmiş arılar bitkiye yapışmış halde görülebilir. Bitki zehirinden larvalar etkilenmezler. Larvalar daha çok açlıktan ölmektedir. Zehirlenme 2-3 gün kadar devam eder. Kovan ve çiçeklerde ölmüş ergin arılara rastlanır. Nektar ve polenleri öldürücüdür. Genç arılar yaşlı arılara oranla daha duyarlıdır. Beyaz çöpleme(veratrum album)

28 Veratrum lobelianum Veratrum nigrum Veratrum californicum Zygadenus venenosus (death camas): Steroidal alkaloidlerden zygadine içermektedir. Nektar ve polenleri toksiktir. Veratrumdakine benzer birçok alkoloid ler vardır. Bunlar "gliko-alkoloid" ler ve "ester alkoloid" lerdir. Bitki 10 gün kadar çiçeklenir ve çok az nektar salgılar. Çiçeklerini yiyen çoçuklar zehirlenir. Ergin arılar zehirlenmektedir. Tarlacı arılar çiçek ziyaretinden 9 saat sonra felç olmaktadır.

29 Zygadenus venenosus (death camas) Sarı yasemin(gelsemium sempervirens): Nektar ve poleni zehirlidir. Toksik alkaloidleri gelsemine, gelseminine ve gelsemicine dir. Bitkinin tüm parçaları zehrleyicidir. Bu bitkiden lede edilen balı yiyen insanlar zehirlenir. Arılar zehrlenmektedir. Arılar felç olur ve ölür. Polenleri tarlacı arılardan daha çok genç arıları zehirlemektedir. Larvalar zehirden etkilenmez. Sarı yasemin(gelsemium sempervirens) Spiraea ussurensis: Nektarı zehirlidir. Haşhaş (Papaver somniferum): Bitkinin alkaloidlerinden morfin, kodein ve noskapin vardır. Tüm alkaloidlerinin zehirleyici etkisinden şüphelenilmektedir. Bazı

30 araştırmacılar bitkinin ziyaretinden sonra narkoze olmuş arılara rastlamışlardır. Bitkinin kırmızı çiçeklerinin ziyaretinden sonra düzensiz hareketler görülmüştür. Haşhaş Göknar(Abies alba, Silver fir): Rüzgarla polinasyon yapan bitkilere örnektir. Đsviçre de ağacın bitli bitlerinin bal çiğini topladıktan sonra arıların felç oldukları görülür. Kovan girişinde birçok ölmüş arıya rastlanır. Canlı arılar felç hali görülür. Koloniler bölgeden uzaklaştırılıp şurupla beslendiğinde arılar hemen iyileşir. Göknar(Abies alba, Silver fir) Macadamia integrifolia (macadamia): arılara rastlanır. Çiçekten çıkan siyanid gazı arıları öldürmektedir. Ağaçların çiçeklerinde ölmüş

31 Macadamia integrifolia (macadamia) Kurtboğan (Aconitum spp., monkshood): Bitkinin yaklaşık 100 türü "diterpenoid alkoloid" leri taşımaktadır. Çok zehirli olan Kurtboğan bitkisinin Aconitum orientale ve Aconitum nasutum türleri Kuzey-doğu ve Doğu Anadolu bölgesinde yaygın olarak bulunmaktadır. Aconitum spp. Küçük miktarları bile memeli hayvanlarda zehirlenme yapar. Balında da toksik maddeler vardır. Ancak bu maddeler insanlara nazaran daha az toksiktir yılında Çin de bombus arısı yuvasından alınan acotinum balının insanlarda ölüm yaptığına dair bilgi vardır. Ancak bal arıları her zaman bitkinin derinde olan nektarına kolay ulaşamazlar. Bal ve poleni zehirleyicidir. Delphinium da bulunanlara benzer diterpenoid alkoloid leri taşımaktadır. Balları insanlara kıyasla arılarda daha az toksiktir. Aconitum chinense bitkisinin tüm parçaları zehirlidir. Acotinum bitkisinin birçok türleri Avrupa ve Amerika da yetiştirilmektedir.

32 Düğün çiçeği (Ranunculus spp., crowsfoot, buttercups): Yurdumuzda 80 kadar türü bulunmaktadır. Nektar ve poleni toksiktir. Yüksek toksisitesi olan "protoanemonin" yağı içermektedir. Glycoside ve ranunculin toksini içerir. Ranunculus poleni zehirlenmeye neden olur. Petek gözlerine depolanan polenleri en az 3 yıl toksik etkisini sürdürmektedir. Ranunculus spp Düğün çiçeği bitkisi ilkbaharda çiçeklenme döneminde arılarda ölümlere neden olmaktadır. Ranunculus acer, R. aconitifolius, R. acris, R. alpestris, R. auriconus, R. breyninus(=r. nemorosus), R. lanuginosus, R. polyanthemos, R. puberulus, R. repens ve R. steveni arılarda zehirlenme yaparlar. Genç arıların tümü zehirlenir. Kovan girişinde titreyen, uçamayan arılar görülür. Bacaklarını kontrol edemezler. Arılar kısa zaman içinde ölmektedir. Anemon (Anemone nemorosa, European anemone): Bitkide bulunan "protoanemonin" maddesi toksiktir. Anemon (Anemone nemorosa, European anemone)

33 Caltha patustris (Marsh marigold): Bitki üzerinde ölmüş işçi arılara rastlanır. Ölmüş arılarda inseksidal maddeler bulunur. Caltha patustris (Marsh marigold) bildirilmiştir. Sapindus marginatus: Amerika dan 1945 yılında arılarda ölüm yaptığı Sapindus marginatus Yüksük otu (Digitalis purpurea): Ekimi yapılan tarlalara yakın yerleştirilmiş kolonilerde bazen yüksük otu poleninden zehirlenmeler görülmektedir. Yüksük otu toksik bir madde olan "Digitonin" ihtiva etmektedir. Zehirlenen arılarda yüksük otu plenine rastlanmıştır. Çiçeklerini çocuklar emdiğinde zehirlenirler.

34 Yüksük otu (Digitalis purpurea) Şeytan elması, boru çiçeği, tatula (Datura stramonium, Jimsonweed): Bitkinin tüm parçaları, poleni toksik alkaloidleri içerir. Atropine ve scopolamine alkaloidleri vardır. Ballarında hyoscine, atropine tek olarak ya da her ikisi bir arada bulunur. Vertebralar üzerine zehirleyici etkisi vardır. Bu alkaloidler çok toksik değildir. Şeytan elması, boru çiçeği Mısır a ait banotu(datura metel) : Balı toksiktir.

35 Mısır a ait banotu(datura metel) Banotu (Hyoscyamus niger): yurdumuzun her bölgesinin yol kenarları ve tarla kenarlarında görülmektedir. Banotu, "atropin", "hyoscine" ve "hyoscyanamine" toksinleri ihtiva etmektedir. Banotu (Hyoscyamus niger) Bitkiden nektar toplayan tarlacı arıların bir kısmı ölmekte, nektarı kovana taşıyan arılar ise bala toksik maddeleri bulaştırmaktadır. Alkoloidlerle yoğun bir şekilde bulaşık ballarla beslenen yavru arılar ölürler yılında Ermenistan da 50 koloniden 24 koloni bu bitkiden zehirlenmiştir. 150 koloniden 50 koloni zayıflamıştır.

36 Porsuk ağacı (Taxus baccata): Trakya, Karadeniz bölgesi ve Toros dağlarında yetişen, kışın yapraklarını dökmeyen arılar için zehirli bir ağaçtır. Yeni ölmüş işçi arıların midesinden çok sayıda T. baccata poleni çıkarılmıştır. Taxus baccata türleri Yaprakları, meyveleri ve poleni zehirlidir. Bitki "taxine" adı verilen zehirli bir alkoloid içermekte bu arılara toksik etki yapmaktadır. Camellia reticulata (netvein camelia): nektarı binlerce arı larvasını öldürebilir. Camelia japonica da nektarın % 5 i nisbetinde olan "Rafinoz" şekeri toksiktir.

Zygadenus venenosus (death camas): Steroidal alkaloidlerden zygadine

Zygadenus venenosus (death camas): Steroidal alkaloidlerden zygadine Zygadenus venenosus (death camas): Steroidal alkaloidlerden zygadine içermektedir. Nektar ve polenleri toksiktir. Veratrumdakine benzer birçok alkoloid ler vardır. Bunlar "gliko-alkoloid" ler ve "ester

Detaylı

Zakkum(Nerium oleander): Zakkumun tüm parçalarında nerrin ve

Zakkum(Nerium oleander): Zakkumun tüm parçalarında nerrin ve Zehirli Bitkiler Bal arılarında zehirli etki yapan bitkilerin bu etkileri sürekli olarak yapmalarına karşı bir kısmı ise uzun süren yağışsız geçen kurak geçen dönemde bu etkilerini göstermektedir. Bu bitkilerden

Detaylı

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ Badem Anadolu nun en eski meyve türlerinden birisidir. Ancak ülkemizde bademe gerekli önem verilmemekte, genellikle tarla kenarlarında sınır ağacı olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde

Detaylı

ARICILIĞA GENEL BAKIŞ

ARICILIĞA GENEL BAKIŞ ARICILIĞA GENEL BAKIŞ TÜRKİYE VE DÜNYADA ARICILIK Dünyada 65 milyon koloni ile 1.5 milyon ton bal üretimi yapılmaktadır. Türkiye ise 5 milyon koloni ile Çin in arkasından 2.,bal üretim miktarı 94.000 ton

Detaylı

AHMET ALİ YAĞCI VETERİNER HEKİM

AHMET ALİ YAĞCI VETERİNER HEKİM AHMET ALİ YAĞCI VETERİNER HEKİM ARILI KOVANLARININ KONULDUĞU VE ARICININ ÇALIŞTIĞI YERE ARILIK DENİR GEZGİNCİ? SABİT? Arıcılık büyük ölçüde doğa koşullarına bağlıdır! DOĞA KOŞULLARI? İKLİM BİTKİ ÖRTÜSÜ

Detaylı

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması Pestisit; herhangi bir istenmeyen canlının (zararlı organizma), yayılmasını engelleyen, uzaklaştıran ya da ondan koruyan her türlü bileşik ya da bileşikler karışımıdır. Tarımda pestisitler, zararlı organizmaları

Detaylı

Gübre Kullanımının Etkisi

Gübre Kullanımının Etkisi 1 Gübre Kullanımının Etkisi Tarımsal üretimi artırmanın en kolay yollarından biri gübre Dünyada gübre kullanımı sürekli artıyor. En çok tüketilen azotlu ve fosforlu gübreler Kirlilik açısından ahır gübresi

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Zeytin

Detaylı

VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU

VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU TÜRKİYE DE YAPILAN BİR ANKET ÇALIŞMASINDA: Arıcılar; % 34 ü yaşlı, zayıf kovan ve kraliçeyi, % 26 sı varroosisi, % 20 si aşırı soğuk ve rutubeti, %12 si açlığı, % 4 ü kireç

Detaylı

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta ÖNEMLİ ZARARLILARI Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) Ergin 20 mm yumurta Larva 35-40 mm ÖNEMLİ ZARARLILARI ÇİÇEK TRİPSİ (Frankliniella tritici) Küçük sigara şeklinde 1,3 mm uzunluğunda, genelde sarı renkli

Detaylı

Bal Arılarında Bazı Kimyasal İlaçların Varroosise Karşı Etkileri

Bal Arılarında Bazı Kimyasal İlaçların Varroosise Karşı Etkileri Bal Arılarında Bazı Kimyasal İlaçların Varroosise Karşı Etkileri Onur Girişgin, Mehmet Özüiçli, Levent Aydın Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Parazitoloji Anabilim Dalı, Bursa - TÜRKİYE VARROOSİS

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Zeytin

Detaylı

Pestisitlerin Uygulamaya Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar

Pestisitlerin Uygulamaya Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar Pestisitlerin Uygulamaya Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar Hüseyin Duran Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Samsun 2009 Tarımsal mücadele yöntemleri içinde en çok Kimyasal Mücadele Yöntemi tercih

Detaylı

ARICILIKTA ORGANİK ÜRETİM

ARICILIKTA ORGANİK ÜRETİM ARICILIKTA ORGANİK ÜRETİM İNCİ AKGÜL ZİRAAT MÜHENDİSİ ORGANİK TARIM PROJELER KOORDİNATÖRÜ Giriş Arıcılık; arı kolonilerini ve bitkisel kaynakları birlikte kullanarak arı sütü, bal ve polen gibi çeşitli

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

Arıcılığın Tanımı. Arı Yetiştirme Ürünler. Ürünler. Ürünler. Ürünler. Hayvan Yetiştirme ve Besleme Dersi

Arıcılığın Tanımı. Arı Yetiştirme Ürünler. Ürünler. Ürünler. Ürünler. Hayvan Yetiştirme ve Besleme Dersi Hayvan Yetiştirme ve Besleme Dersi Arıcılığın Tanımı Arı Yetiştirme Arıcılık; bitkisel kaynakları, arıyı ve emeği bir arada kullanarak, bal, polen, arısütü, balmumu, propolis, arı zehiri gibi ürünler ile

Detaylı

Veteriner Hekim ; Abdullah AKIN

Veteriner Hekim ; Abdullah AKIN Veteriner Hekim ; Abdullah AKIN 1-İşçi ARI 2-Kraliçe ( Ana ) Arı 3-Erkek Arı 1-İşçi Arı 1-İşçi Arılar İşçi arılar, bir arı kolonisinde çiftleşme kapasitesine sahip olmayan dişi arılar. Pek çok arı

Detaylı

Kimyasal savaş nedir?

Kimyasal savaş nedir? KİMYASAL SAVAŞ Kimyasal savaş nedir? Tarımsal savaş; zararlı popülasyonlarını ekonomik zarar eşiği altında tutmak amacıyla kimyasal bileşiklerin kullanıldığı tarımsal savaş yönetimidir. Tarihçesi M.Ö 12.

Detaylı

BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN KULLANIMINDA DİKKAT EDİLİCECEK HUSUSLAR

BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN KULLANIMINDA DİKKAT EDİLİCECEK HUSUSLAR 2015 BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN KULLANIMINDA DİKKAT EDİLİCECEK HUSUSLAR Bitki Koruma Ürünleri 1 Bitki Koruma Ürünü Nedir? İlaç Seçimi ve Hazırlanması BKÜ Kullanırken Uyulması Gereken Kurallar BKÜ Kullanımı

Detaylı

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı)

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı Zararlı Organizma Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Sınıf: Insecta Takım: Hymenoptera Familya:Cynipidae Tanımı Konukçuları Zarar

Detaylı

"ARI ÜRÜNLERİNDE ÜRETİM ve TÜKETİMİNDE GIDA GÜVENLİĞİ "

ARI ÜRÜNLERİNDE ÜRETİM ve TÜKETİMİNDE GIDA GÜVENLİĞİ "ARI ÜRÜNLERİNDE ÜRETİM ve TÜKETİMİNDE GIDA GÜVENLİĞİ " 5 Temmuz 2012 İstanbul Prof. Dr. Muhsin DOĞAROĞLU Bal ve Diğer Arı Ürünleri ile Sağlık Yaşam Platformu Bal ve Diğer Arı Ürünleri ile Sağlıklı Yaşam

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

A R I C I L I K MİLLİ EKONOMİNİN TEMELİ ZIRAATTIR. KEMAL ATATÜRK

A R I C I L I K MİLLİ EKONOMİNİN TEMELİ ZIRAATTIR. KEMAL ATATÜRK A R I C I L I K MİLLİ EKONOMİNİN TEMELİ ZIRAATTIR. KEMAL ATATÜRK ARILARIN BİYOLOJİK EVRELERİ: Yumurta : Petek üzerinde işçi arılar için yapılmış gözler küçük, döllenmemiş yumurtadan oluşan erkek arıların

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

8. Familya: Curculionidae. Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti)

8. Familya: Curculionidae. Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti) 8. Familya: Curculionidae Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti) Sitophilus granarius (L.) Erginler koyu kahve veya kırmızımsı gri renkte, 3-5 mm. boydadır. Baş kısmı

Detaylı

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) 1 Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Nedir? Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), çoğunlukla keneler aracılığıyla hayvanlardan insanlara bulaştırılan mikrobik bir hastalıktır.

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDAKİ İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere olarak bitki ve hayvan topluluklarını

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Aylara

Detaylı

PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ (2. BÖLÜM)

PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ (2. BÖLÜM) TARIM İLAÇLARI Dünyada üretilen tarımsal üretimin bugün için mevcut bitki koruma faaliyetlerinin sürdürülmesine karsın %36 sı bitki hastalıkları, zararlı böcekler, nematotlar ve yabancı otlar nedeniyle

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ LIQUIDAMBAR ORIENTALIS ANADOLU SIĞLA AĞACI Muğla Relikt Tarihteki Önemi Kleopatra aşk iksiri ve parfüm olarak kullanmıştır Hipokrat döneminden beri ilaç olarak kullanılmıştır.

Detaylı

Arıcılıkta İlaç Kullanımı: Varroasis. Drug use in Beekeeping: Varroasis

Arıcılıkta İlaç Kullanımı: Varroasis. Drug use in Beekeeping: Varroasis Prof. Dr. Hayrettin Akkaya Arıcılıkta İlaç Kullanımı: Varroasis Drug use in Beekeeping: Varroasis Ülkemiz arıcılığını 1978 yılından bu yana tehdit eden varroasis, arıların haemolenf ini emmek suretiyle

Detaylı

Çiçek açan bitkilerin, çiçeklerinin tepeciklerine polen getirecek, böylece üremeyi sağlayacak mekanizmalara gereksinimi vardır.

Çiçek açan bitkilerin, çiçeklerinin tepeciklerine polen getirecek, böylece üremeyi sağlayacak mekanizmalara gereksinimi vardır. Doğada bulunan ve çiçek açan bitkilerin çoğunun varlığını sürdürmesi, polinasyonu ya da tohum yayılmasını sağlayacak uygun ajanların bulunmasına bağlıdır. Çiçek açan bitkilerin, çiçeklerinin tepeciklerine

Detaylı

Badem Yetiştiriciliğinde Genel Bahçe İlaçlama Programı Nasıl Olmalıdır?

Badem Yetiştiriciliğinde Genel Bahçe İlaçlama Programı Nasıl Olmalıdır? Badem Yetiştiriciliğinde Genel Bahçe İlaçlama Programı Nasıl Olmalıdır? Badem bahçelerinde genel olarak ikaçlama programını 5 farklı ketagoride ele alabiliriz. 1:İLKBAHARDA İlk baharda genel koruma için

Detaylı

ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV. BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni

ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV. BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni 1. TANIMI VE YAŞAYIŞI Hastalığa neden olan etmen obligat bir parazittir. Hücrelerarası gelişir,

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

İlkbahar Dönemi Çalışmaları

İlkbahar Dönemi Çalışmaları İlkbahar Dönemi Çalışmaları İlkbaharda Yapılacak İşlemler Hava sıcaklığının +14 0 C üzerine çıktığı zaman kovanlarda ilk kontroller yapılır. İlk kontroller kısa ve seri bir şekilde yapılarak yavruların

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR GİRİŞ Solanaceae familyasına ait olduğu bilinen patatesin Güney Amerika`nın And Dağları nda doğal olarak yetiştiği; 16. yüzyılın ikinci yarısında

Detaylı

BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER

BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER Prof. Dr. Hülya Güven 1 Özellikle son 10 yıl içinde dünyada alternatif tıp olarak tanımlanan bitkisel ilaçlara ilginin arttığı görülmektedir 2 1 Bitkisel ilaçların yanlış

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI 16 EKİM DÜNYA GIDA GÜNÜ Dünya da bir yanda obeziteyle mücadele yapılırken diğer tarafta açlıktan ölme noktasına gelen insanlara

Detaylı

Suyun Zirai Mücadeledeki Önemi

Suyun Zirai Mücadeledeki Önemi Suyun Zirai Mücadeledeki Önemi Zirai mücadelede hazırladığımız karışımların neredeyse %99 unu oluşturan suyun önemi büyüktür. Kullanılan suyun kalitesinin yüksek olması yapılacak ilacın başarısını ve etkinlik

Detaylı

AYLARA GÖRE BAKIM İŞLEMLERİ. 4.1. Ocak-Şubat Aylarında Bakım İşlemleri

AYLARA GÖRE BAKIM İŞLEMLERİ. 4.1. Ocak-Şubat Aylarında Bakım İşlemleri ZEYTİNDE BAKIM İŞLEMLERİ 37 AYLARA GÖRE BAKIM İŞLEMLERİ 4.1. Ocak-Şubat Aylarında Bakım İşlemleri 4 Bu aylarda hava ve toprak sıcaklığının uygun olduğu günlerde toprağın derince sürülmesi yararlıdır. Böylece

Detaylı

Dünyada ve Türkiye'de A R I C I L I K

Dünyada ve Türkiye'de A R I C I L I K Dünyada ve Türkiye'de A R I C I L I K Arıcılık tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de son yıllarda önemli gelişme kaydeden bir sektör haline gelmiştir. Ülke ekonomisine önemli katkısı olan arıcılık dünyanın

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-F Miray DAĞCI Ömür Mehmet KANDEMİR DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. Projenin Amacı ve Hedefi.. 2 2. Afit

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır. KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI VE KENELER Derleyen: Yusuf AKBABA KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

Detaylı

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM 1 Timsahlar dişlerini kendileri temizleyemezler. Timsahlar yemek yedikten sonra dişlerinin temizlenmesi için ağızlarını açarlar.

Detaylı

ARTFONİL DEFOLLİANTLAR. 48 g/l Ethephon.

ARTFONİL DEFOLLİANTLAR. 48 g/l Ethephon. ARTFONİL 48 g/l Ethephon Ürün Detayları: Sera veya açıkta yetiștirilen hibrit çeșitlerde sadece yeșil olgunluk așamasına gelmiș domates salkımlarına püskürtme biçiminde uygulama yapıldığında turfanda ürün

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

Uzm. Sedat EREN AĞUSTOS-2015 Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü/DİYARBAKIR

Uzm. Sedat EREN AĞUSTOS-2015 Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü/DİYARBAKIR PAMUKTAKİ ZARARLILARI ÖRNEKLEME ZAMANI, ÖRNEKLEME YÖNTEMİ, EZE ve MÜCADELE ZAMANLARI Uzm. Sedat EREN AĞUSTOS-2015 Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü/DİYARBAKIR KONU BAŞLIKLARI Tanımlar Başarılı

Detaylı

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta Tuta absoluta Bu nesne Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu kullan-destekle kategorisinden bir öğrenme nesnesidir. Kullan-Destekle nesneleri bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanmak istisna

Detaylı

NOHUT HASTALIKLARI VE ZARARLILARI

NOHUT HASTALIKLARI VE ZARARLILARI NOHUT HASTALIKLARI VE ZARARLILARI Antraknoz, nohut sineği ve yeşil kurt hakkında bilgiler verilecektir. Nohut antraknozu, Ascochyta rabiei adlı mantar tarafından meydana getirilen, Dr. Metin BABAOĞLU Ziraat

Detaylı

Arı Ürünleri, Bitkiler ve Sağlığımız Yard.Doç. Dr. Mine Koçyiğit

Arı Ürünleri, Bitkiler ve Sağlığımız Yard.Doç. Dr. Mine Koçyiğit Deli Bal Ericaceae Gymnospermae Arı Ürünleri, Bitkiler ve Sağlığımız Yard.Doç. Dr. Mine Koçyiğit Deli Balı Çoğu Rhododendron türünün yaprak ve özellikle çiçeklerinde grayanotoksinler denen zehirli maddeler

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II 1. Laurocerasus officinalis 2. Salvia officinalis 3. Tilia tomentosa 4. Tilia cordata 5. Tilia platyphyllos 6. Tilia rubra 7. Quercus brantii 8. Castanea sativa

Detaylı

ARICILIKTAN ELDE EDİLEN ÜRÜNLERİN ORGANİK OLABİLMESİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR

ARICILIKTAN ELDE EDİLEN ÜRÜNLERİN ORGANİK OLABİLMESİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR ORGANİK ARICILIK Doğada bulunan nektar, polen, su ve propolisin arılar tarafından toplanarak, üretimden tüketime kadar tüm aşamalarda suni besleme ve kimyasal ilaçlama yapmadan, organik tarım alanlarında

Detaylı

Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları. Dr. K.Necdet Öngen

Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları. Dr. K.Necdet Öngen GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Tükettiğimiz gıdaların güvenilirliği hayati derecede önemlidir Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz gıdalar

Detaylı

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir? Tükettiğimiz imiz gıdalarg daların n güvenilirlig venilirliği i hayati derecede önemlidir KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi

Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi FİDAN ÜRETİMİNDE BAKIM ÇALIŞMALARI Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi SULAMA Sulamada kullanılan suyun miktarı; toprağın

Detaylı

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ Yulafın Kökeni Yulafın vatanını Decandolle Doğu Avrupa ve Tataristan; Hausknecht ise orta Avrupa olduğunu iddia etmektedir. Meşhur tasnifçi Kornicke ise Güney Avrupa ve Doğu Asya

Detaylı

Türkiye Arıcılığının Yapısı, Sorunları ve Sürdürülebilir Arıcılık Açısından Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Ayhan GÖSTERİT

Türkiye Arıcılığının Yapısı, Sorunları ve Sürdürülebilir Arıcılık Açısından Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Ayhan GÖSTERİT Türkiye Arıcılığının Yapısı, Sorunları ve Sürdürülebilir Arıcılık Açısından Değerlendirilmesi Yrd. Doç. Dr. Ayhan GÖSTERİT Amaç Türkiye arıcılığının yapısı ve sorunlarını ortaya koymak Doğal kaynaklardan

Detaylı

Patates te Çözümlerimiz

Patates te Çözümlerimiz Patates te Çözümlerimiz Sürdürülebilir Tarım, yeterli ve kaliteli miktarlarda gıda maddesinin uygun maliyetlerde üretimini, dünya tarımının ekonomik canlılığını, çevrenin ve doğal tarım kaynaklarının

Detaylı

VETERİNER HEKİM: ABDULLAH AKIN

VETERİNER HEKİM: ABDULLAH AKIN VETERİNER HEKİM: ABDULLAH AKIN OĞUL NEDİR? Arıların çoğalma içgüdüsü ile; yeni bir arı ailesi oluşturmak için bir ana arı önderliğinde bir gurup arının kovanı terk etmesidir Koloni bireylerinin %30 - %70

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON

HİJYEN VE SANİTASYON HİJYEN VE SANİTASYON TEMİZLİK+ HİJYEN= SANİTASYON Bulunduğumuz ortamda hastalık yapan mikroorganizmaların hastalık yapamayacak seviyede bulunma durumuna hijyen denir. Sağlıklı (temiz ve hijyenik) bir ortamın

Detaylı

GIDALARDA İLAÇ KALINTILARI

GIDALARDA İLAÇ KALINTILARI GIDALARDA İLAÇ KALINTILARI Prof. Dr. Ayhan FİLAZİ Ankara Üni. Veteriner Fak. Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı Hayvanlarda ilaç, hormon, vitamin, mineral md. vb maddeler neden kullanılır? Hastalıkların

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #3

YGS ANAHTAR SORULAR #3 YGS ANAHTAR SORULAR #3 1) Bir insanın kan plazmasında en fazla bulunan organik molekül aşağıdakilerden hangisidir? A) Mineraller B) Su C) Glikoz D) Protein E) Üre 3) Aşağıdakilerden hangisi sinir dokunun

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur.

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur. Elma Tarihçe İklim İstekleri Elma ılıman, özellikle soğuk ılıman iklim bitkisidir. Akdeniz Bölgesinde 800 m. den yukarı yerlerde yetişir. Yüksek ışık yoğunluğu elmada çok iyi renk oluşumunu sağlar. Elma

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı 1.Ünite : Canlılar ve İlişkileri 1.Besin Zincirinde Akışı Anahtar Kavramlar: Üretici Tüketici Ayrıştırıcı Fotosentez Klorofil 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar

Detaylı

Bitkiler genel olarak 4 temel kategoride incelenir.

Bitkiler genel olarak 4 temel kategoride incelenir. Bitkiler -Herbs- Bitkiler - Herbs Bitkiler doğanın insanlığa bahşettiği en önemli kaynaklardan biridir. İnsanlar bu doğal kaynaklar sayesinde besin ihtiyaçlarını karşılayabilir, hastalıklar ve yaralanmalar

Detaylı

a) Oksin b) Etilen c) Gibberellinler d) Maleic Hydrazide 3) Yedi noktalı gelin böceği aşağıdaki zararlı böceklerden hangisi ile beslenmektedir?

a) Oksin b) Etilen c) Gibberellinler d) Maleic Hydrazide 3) Yedi noktalı gelin böceği aşağıdaki zararlı böceklerden hangisi ile beslenmektedir? 1) Aşağıdaki hastalıklardan hangisi bağlardaki ana hastalıktır? a) Kav b) Kurşuni küf c) Ölü kol d)külleme 2) Aşağıdakilerden hangisi bitkisel hormon değildir? a) Oksin b) Etilen c) Gibberellinler d) Maleic

Detaylı

Sağlıklı, lezzetli, pratik

Sağlıklı, lezzetli, pratik Daldır ve karıştır Kalem çayınızı ambalajından çıkartıp, TEASTİR logosundan tutarak bir bardak kaynamış suya daldırıp, 1-2 dakika kaşığa gerek duymadan, dilerseniz şeker ekleyerek karıştırın. Özel dizayn

Detaylı

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA GÜNÜMÜZDE ve GAP KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA Türkiye nüfusunun yaklaşık %48.4

Detaylı

Önceden Tahmin ve Erken Uyarı

Önceden Tahmin ve Erken Uyarı Önceden Tahmin ve Erken Uyarı Hava sıcaklığı Nem Rüzgar hızı ve yönü Güneş şiddeti Yağmur miktarı Toprak nemi sıcaklığı Yaprak ıslaklığı Zamanında doğru ilaçlama Ürün ve çevrenin korunması Gereksiz ilaçlamalar

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

ÖLÜKOL HASTALIĞI Phomopsis viticola. MANĠSA TARIM ĠL MÜDÜRLÜĞÜ BĠTKĠ KORUMA ġb. MD.

ÖLÜKOL HASTALIĞI Phomopsis viticola. MANĠSA TARIM ĠL MÜDÜRLÜĞÜ BĠTKĠ KORUMA ġb. MD. MANĠSA TARIM ĠL MÜDÜRLÜĞÜ BĠTKĠ KORUMA ġb. MD. Üreticiler tarafından Çelikmarazı Kömür gibi isimler verilen Ölükol Hastalığı Ege Bölgesi bağ alanlarında yoğun olarak görülmekte ve zarar yapmaktadır. Hastalık

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013 Tarımsal Meteoroloji Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 2 EKİM 201 Prof. Dr. Mustafa Özgürel ve Öğr. Gör. Gülay Pamuk Mengü tarafından yazılan Tarımsal Meteoroloji kitabından faydalanılmıştır. Hava ve İklim ile

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

ARILAR. Arıların yaşadıkları yere arı kovanı denir. Her kovanda yaklaşık 50.000 (elli bin) arıdan oluşan bir arı kolonisi yaşar.

ARILAR. Arıların yaşadıkları yere arı kovanı denir. Her kovanda yaklaşık 50.000 (elli bin) arıdan oluşan bir arı kolonisi yaşar. ARILAR Arıların yaşadıkları yere arı kovanı denir. Her kovanda yaklaşık 50.000 (elli bin) arıdan oluşan bir arı kolonisi yaşar. Böyle bir kovan içinde farklı arılar farklı görevleri yerine getirmek zorundadır.

Detaylı

Salix caprea L., Keçi Söğüdü, Orman Söğüdü

Salix caprea L., Keçi Söğüdü, Orman Söğüdü ÇALILAR Salix caprea L., Keçi Söğüdü, Orman Söğüdü 2 3 m çalı, ~ 7 8 m küçük bir ağaçtır. Yaprak uzunca, geniş yumurta, saplıdır, sivri, küttür, kalın, üstü kırışık, altı beyaz keçe gibi sık tüylü damar

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Farklı Isıl İşlem Uygulamalarının Balların Kristalize Olması Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Prof. Dr. Ethem AKYOL

Farklı Isıl İşlem Uygulamalarının Balların Kristalize Olması Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Prof. Dr. Ethem AKYOL Farklı Isıl İşlem Uygulamalarının Balların Kristalize Olması Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi Ömer Halisdemir Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Hayvansal Üretim ve Teknolojileri Bölümü

Detaylı

Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ

Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ ığa Etkileri Süreyya ÖZCAN 16-17 Ekim 2007, Bursa Hayvan Yeminde Bulunan Mikotoksinler Aflatoxin B1, B2, G1, G2 Deoksinivalenol (DON, vomitoxin)

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

ŞEFTALİ ZARARLI VE HASTALIKLARININ ZARARLI OLDUĞU PERİYOTLAR

ŞEFTALİ ZARARLI VE HASTALIKLARININ ZARARLI OLDUĞU PERİYOTLAR ŞEFTALİ ZARARLI VE HASTALIKLARININ ZARARLI OLDUĞU PERİYOTLAR Hastalık ve zararlıların, şeftali ağaçlarında görüldüğü ve zararlı olduğu periyotlar Zararlı ve Hastalıklar Doğu meyve güvesi Şeftali güvesi

Detaylı

Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı

Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı Zararlı Organizma Anoplophorachinensis(Forster, 1771) (Turunçgil uzunantenli böceği) Sınıf: Insecta Takım: Coleoptera Familya:Cerambycidae

Detaylı

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı)

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) - İnfeksiyöz Hastalıkların Bulaşma ve Yayılmasında Potansiyel Tehlike - Kırmızı tavuk biti ( Dermanyssus gallinae ) evcil kümes hayvanlarında özellikle

Detaylı

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ Dr. Aydan Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı Araştırmaları

Detaylı

ARI ZARAR VEREN KURBAĞALAR VE SÜRÜNGENLER

ARI ZARAR VEREN KURBAĞALAR VE SÜRÜNGENLER ARI ZARAR VEREN KURBAĞALAR VE SÜRÜNGENLER Mitat KURT Uzman Veteriner Hekim Omurgalı hayvanlar, Balıklar, kurbağalar, Sürüngenler, Kuşlar ve memeliler olmak üzere 5 önemli sınıfa ayrılırlar. Kurbağalar,

Detaylı

Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü

Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü ÜREME ORGANI ÇİÇEK ÇİÇEKLER BİTKİLERİN EŞEYLİ ÜREME ORGANIDIR. ÇİÇEĞİN KISIMLARI taç yaprak TAM ÇİÇEĞİN ŞEKLİ başçık sapçık dişicik

Detaylı

En ideali ağaçların tamamının tohum tuttuğu dönemdir.

En ideali ağaçların tamamının tohum tuttuğu dönemdir. Ormancılıkta yaygın olarak kullanılan kabule göre, tohum verimi itibariyle beş durum söz konusudur. Bunlar; 1- zengin, 2- iyi, 3- orta, 4- zayıf (serpili tohum yılı) ve 5- tohumsuz yıl olmak üzere adlandırılır.

Detaylı

Mikroorganizmalar gıda üretiminde en önemli tehlike veya tehlike kaynaklarıdır. Hayatımızda da önemli yere sahip olan bu canlılar hakkında genel

Mikroorganizmalar gıda üretiminde en önemli tehlike veya tehlike kaynaklarıdır. Hayatımızda da önemli yere sahip olan bu canlılar hakkında genel 1 Mikroorganizmalar gıda üretiminde en önemli tehlike veya tehlike kaynaklarıdır. Hayatımızda da önemli yere sahip olan bu canlılar hakkında genel bilgi edinmemiz hem gıda üretimi sırasında dikkat etmemiz

Detaylı

ÖLÇÜ BİRİMİ BİRİM FİYATI ÜRÜN CİNSİ NO NO Ton/Kg/Adet TL. GÖVDE DAL ve ÇALILAR 1 Çıra Ton 1,38 2 Şimşir(Odun) Ton 4,55 3 Süpürge Çalısı Ton 0,41

ÖLÇÜ BİRİMİ BİRİM FİYATI ÜRÜN CİNSİ NO NO Ton/Kg/Adet TL. GÖVDE DAL ve ÇALILAR 1 Çıra Ton 1,38 2 Şimşir(Odun) Ton 4,55 3 Süpürge Çalısı Ton 0,41 TARİFE BEDELİ CETVELLERİ-1 GÖVDE DAL ve ÇALILAR 1 Çıra Ton 1,38 2 Şimşir(Odun) Ton 4,55 3 Süpürge Çalısı Ton 0,41 A 4 Kamış Adet 0,03 5 Diğer Gövde ve Dallar Ton 0,85 6 Diğer Çalılar Ton 0,55 7 Delice(Yabani

Detaylı

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale Ekrem Yüce Dr. Turgay Turna Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Ali Kabaoğlu Safiye Pınar Özer Gökhan Tanyel ÇAYKUR Atatürk

Detaylı