İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması"

Transkript

1 İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması A. DOLAŞIM SİSTEMİ Gelişmiş canlılarda hücrelerin gereksinim duydukları maddeleri hücreye taşıyan, hücrede oluşan artıkları hücreden uzaklaştırarak sabit bir iç çevrenin (homeostasi) devamlılığını sağlayan görevleri(taşıma) sistemi üstlenmiştir. Ayrıca vücut ısısını düzenler, hormonları hedef doku ve organlara taşır. Bir hücreli ve oldukça küçük çok hücreli canlılarda madde taşınması difüzyonla oluşur. Çok hücreli hayvanlarda sünger ve sölenterlerin hücreleri doğrudan çevre ile madde alış verişini gerçekleştirir. Bu nedenle özel bir dolaşım, solunum ve boşaltım sistemleri bulunmaz. Omurgasızların çoğu ile omurgalıların hepsinde kalp damarlar ve taşıma sıvısından (kan) oluşan dolaşım sistemleri vardır. Hayvanlarda açık ve kapalı olmak üzere 2 çeşit dolaşım sistemi vardır. 1. AÇIK DOLAŞIM Eklem bacaklılarda, çoğu yumuşakçalarda ve derisi dikenlilerde açık kan dolaşımı görülür. Bu dolaşımda bir yâda birkaç odacıklı kalp ile kısa atar ve toplardamarlar kan damarlardan oluşur. Kılcal damar bulunmaz. Vücut sıvısı (hemolenf) kalpten atardamarlara, ordanda sinüs adı verilen vücut boşluklarına geçer. Madde alış verişi burda olur. Sonra hemolenf toplardamarlara geçer. Açık dolaşım sistemi besin ve oksijene çok fazla ihtiyacı olmayan canlılarda görülür, taşıma hızı düşüktür. 2. KAPALI DOLAŞIM Halkalı solucan, mürekkep balığı gibi bazı omurgasızlarda ve omurgalılarda kanın damar dışına çıkmadığı dolaşım sistemidir. Doku ile kan arasındaki madde alış verişi kılcal damarlarda gerçekleşir. Kanın dolaşımı hızlıdır. Halkalı solucanlarda biri sırtta ikisi karında olmak üzere 3 ana damar bulunur. Bu damarları birbirine bağlayan enine damarla aynı zamanda kalp görevini de görür. Enine damarlar kasılıp gevşeyerek kanın sırt damarlarından karın damarlarına geçmesini sağlar. Kan daha sonra kılcallara geçerek doku sıvısı ve kılcallar arasında madde alış verişi olur. Kan sırt damarlarında arkadan öne doğru karın damarında ise önden arkaya doğru hareket eder. Omurgalı Hayvanlarda Dolaşım 1. Balıklarda Dolaşım Sistemi Kalp bir kulakçık ve bir karıncıktan oluşur. Toplardamarlarla kalbin kulakçığına gelen oksijence fakir kan, karıncığa geçer ve oksijence zenginleşmesi için solungaçlara gönderilir. Kan solungaçlardan kalbe gelmeden doğrudan vücuda gönderilir. Bu nedenle balıklarda küçük kan dolaşımı görülmez. Kalpte her zaman oksijence fakir kan bulunur. 2. Kurbağalarda Dolaşım Sistemi Kalp iki kulakçık, bir karıncık olmak üzere üç odalıklıdır. Vücutta oksijence fakirleşen kan kalbin sağ kulakçığına akciğerlerde oksijence zenginleşen kan ise kalbin son kulakçığına gelir. Kulakçıklar kasıldığında her iki kan tek odacıklı karıncıkta karışır. Karışık kan, atardamarlarla hem vücuda hamda akciğerlere gönderilir. Vücutlarında karışık kan dolaşan canlıların vücut sıcaklığı sabit değildir. Bu canlılara soğukkanlı (değişken sıcaklıklı)canlılar denir. 3. Sürüngenlerde Dolaşım Sistemi Sürüngenlerde kalp kurbağalarda olduğu gibi üç odacıklıdır. Ancak sürüngenlerin karıncıklarında yarım perde bulunur. Bu nedenle kan karıncıklarda kısmen karışır. Vücuda yine karışık kan gönderildiğinden

2 sürüngenlerde soğukkanlı canlılardır. Sürüngenlerden timsahta kalbin karıncığındaki perde tamamlanmıştır, bu nedenle timsahta dört odacıklıdır. Ancak akciğer atardamar ile akciğer toplardamarı arasında panizza kanalı bulunur, kan burada karışır. 4. Kuş ve Memelilerde Dolaşım Sistemi Kalpleri iki kulakçık, iki karıncık olmak üzere dört odacıklıdır. Akciğerlerle kalbe gelen oksijence zengin kan ile vücuttan kalbe gelen oksijence fakir kan birbirine karışmaz. Vücutta ayrı ayrı dolaşır. Kalpten vücuda oksijence zengin kan gönderildiğinden metabolizmalarında ürettikleri ısı sayesinde vücutlarını belirli bir sıcaklıkta tutabilirler. Bunlara sıcakkanlı (sabit sıcaklık)canlılar denir. Kuş ve memelilerin kalplerindeki temel farklılık, memelilerde kalpten çıkan aort yayı sola dönerken, kuşlarda sağa döner. B. İNSANDA DOLAŞIM SİSTEMİ İnsanlarda dolaşım sistemi kalp, damarlar ve kandan oluşur. 1. KALP Göğüs boşluğunda iki akciğer arasında hafif sola eğik olarak yerleşmiş bulunan ve kanı atardamara pompalayan organdır. Kalp dıştan içe doğru üç tabakadan oluşur. Kalbin dış duvarında iki katlı zar olan perikart tabakası bulunur. Kalbi dış etkilerden korur ve daha iyi çalışmasını sağlar. Ortak kısmında kaslı yapı olan miyokart tabakası bulunur. Kalp kası istemsiz çalışır. Miyokart, karıncıklarda kalın, kulakçıklarda incedir. En iç tabakasında endokart tabakası tek sıralı epitel dokudan oluşmuştur. Kalbi besleyen damarlara koroner damarlar denir. Kalbin yapısı Kalbin üst kısmında iki kulakçık (atrium), altta iki karıncık (ventrikül) bulunur. Kalbin kulakçıkları ile karıncıkları arasında kapakçıklar bulunur. Sağ kulakçıkta sağ karıncık arasında üçlü kapakçık (triküspit) sol kulakçık ve sol karıncıkarasında ise ikili kapakçık (biküspit, mitral) bulunur. Bu kapakçıklar,

3 karıncıklar kasıldığında kapanır, kulakçıklar kasıldığında açılır. Kalpten çıkan atardamarların kalpten çıkış noktalarında ise yarım ay şeklinde kapakçıklar vardır. Karıncıklardan pompalanan kanın geri akmasını önler. Kalbin çalışması, kulakçık ve karıncıkların kasılıp gevşemesi ile gerçekleşir. Kalbin kasılmasına sistol, gevşemesine diastol denir. Kulakçıklar kasılırken karıncıklar gevşer, karıncıklar kasılırken de kulakçıklar gevşer. Kalbin kasılma ve gevşemesinin atardamarda hissedilmesine nabız denir. Karıcıkların kasılması (sistol) sırasında, kanın atardamar çeperine uyguladığı basınç büyük tansiyon, karıncıkların gevşemesi sırasında kanın yaptığı basınca ise küçük tansiyon denir. Ortalama olarak büyük tansiyon 120 mm Hg, kütle 80 mm Hg normal kabul edilir. Kalbin ritmik çalışması otonom sinirlerle kontrol edilir. Kalp atışı kalbin sağ kulakçığının duvarında bulunan sinoatrial (SA) düğümünün uyarılması ile başlar ve bir kasılma dalgası halinde iki kulakçığa yayılır, kulakçıklar kasılır. Buradan yayılan uyartı kulakçıklarda karıncıklar arasında bulunan atriyoventrikuler (AV) düğümüne ulaşır. AV düğümünden çıkan özelleşmiş kas telcikleri his demetleridir. His demetleri karıncıkların duvarında bulunan purkinje liflerini oluşturur. Purkinje liflerine ulaşan uyartı ile karıncıklar kasılır. Kalbin çalışması kendi tarafından başlatılır; fakat pompaladığı kanın miktarını ve atım sayısını kandaki karbondioksit yoğunluğu, yüksek ısı, sempatik sinirler, adrenalin be tiroksin hormonu, nikotin ve kafein gibi kimyasal maddeler hızlandırır, parasempatik sinirler ve asetilkolin hormonu ise yavaşlatır. 2. KAN DAMARLARI Damarlar kanın taşıdığı kanal sistemidir. Yapı görevlerine göre üç çeşittir. Damarların Yapısı 1. Atar Damar İç gömlek: Tek katlı yassı epitel Orta gömlek: Halka ve uzunlamasına yerleşmiş kas dokusu. Dış gömlek: Bağ dokusu 2. Toplar Damar İç gömlek: Tek katlı yassı epitel. Orta gömlek: Halka ve uzunlamasına yerleşmiş kas dokusu. Dış gömlek: Bağ dokusu 3. Kılcal Damar: Tek katlı yassı epitel dokudan oluşmuştur.

4 Kan damarların yapısı 1. Atar damarlar (Arter) Atardamarlar kalpten organlara kan iletir. Bu damarlar üç tabakadan oluşur. En dışta lifli bağ doku, ortada elastik lifler içeren düz kaslar, en içte ise tek sıralı yassı epitel (endotel) dokusu bulunur. Akciğer atardamarı hariç atardamarların tümü oksijence zengin kan taşır. Atardamarlarda kan basıncı yüksek, kanın akış hızı fazladır. 2. Toplardamarlar (Ven) Organdaki kanı kalbin kulakçıklarına getiren damarlardır. Atardamar yapısındadır. Atardamarlardan farkı dış tabakada bağ doku lifleri azdır, orta tabakada kas doku incedir, elastik lifler bulunmaz. Akciğer toplardamarı hariç tüm toplardamarlar oksijence fakir kan taşır. Toplardamarlarda kan basıncı düşüktür, kan akış hızı atardamara göre yavaştır. Toplardamarlarda kanın hareketini etkileyen faktörler: Toplardamarları saran iskelet kaslarının yaptığı basınç

5 Soluk alma sırasında göğüs boşluğundaki basıncın azalması Kalp kulakçıklarının gevşemesiyle oluşan emme basıncı Damarların yapısındaki kaslar Vücudun kalbe göre alt kısımlarındaki toplardamarlarda kavle doğru açılan tek yönlü kapakçıktır. Bu kapakçıkların bozulması ve toplardamar duvarının genişlemesi varis hastalığına neden olur. Kalbin üstündeki toplardamarlarda, kanın kalbe doğru akışında yerçekimi etkisi 3. Kılcal damarlar Atardamarlar ve toplardamarlar arasında yer alan yalnız endotelden oluşan damarlardır. Kılcal damarlar kan ile hücreler arasında madde alış verişinin gerçekleşmesini sağlayan çok ince çeperli damarlardır. Kılcal damarlarda kanın akış hızı yavaştır. 3. KAN DOLAŞIMI Damarlarda kan basıncı ve kan akış hız grafiği Kanın vücuttaki dolaşımı büyük ve küçük kan dolaşımı olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Küçük Kan Dolaşımı: Kalbin sağ karıncığından çıkan oksijence fakir kan, akciğer atardamarı ile akciğerlere gidip oksijence zenginleştikten sonra akciğer toplardamarıyla kalbin sol kulakçığına gelir. Küçük dolaşımına akciğer dolaşımı da denir. Büyük Kan Dolaşımı: Kalbin sol kulakçığına gelen oksijence zengin kan sol karıncığa geçer. Sol karıncıktaki kanın aort atardamarı ile kalpten çıkıp, akciğer dışındaki tüm vücudu dolaştıktan sonra, oksijence fakirleşerek ana toplardamarlar ile kalbin sağ kulakçığına döner.

6 4. KANIN GÖREVLERİ VE YAPISI Büyük Küçük Kan Dolaşımı Kan dokusu, kan hücreleri ve hücreler arası maddelerden (plazma) oluşur. Kan dokusunun görevleri şunlardır: Besin ve oksijeni doku hücrelerine taşırken, hücrelerde metabolizma sonucu oluşan karbon dioksit, amonyak ve üre gibi atıkları solunum ve boşaltım organları taşır. Hormonları, hedef doku ve organları taşır.

7 Vücudun Ph, su ve sıcaklığını düzenler. Vücuda giren yabancı maddeleri etkisiz hale getirir. Yaralanma durumunda pıhtılaşma sağlar. Yetişkin bir insanda ortalama 4-5 litre kan bulunur. Kanın %55 plazma, %45 i kan hücreleridir. A-PLAZMA Plazmanın %90 ı sudur. Su madde taşınmasında etkilidir. Plazmanın %7 si kan proteini (albumin, globülin, fibrinojen), geri kalan kısmı ise besinler, hormon, üre, ürik asit gibi organik maddeler ile sodyum, kalsiyum, bikarbonat gibi iyonlardan oluşur. B-KAN HÜCRELERİ Kan hücreleri alyuvar, akyuvar, kan pulcukları olmak üzere üç çeşittir. Alyuvarlar (Eritrositler) Kanda en çok bulunan hücrelerdir. 1mm (küp) kanda dişilerde 4 milyon erkeklerde 5 milyon kadar alyuvar bulunur. Alyuvarlar yapısında bulunan hemoglobin özel bir proteindir, kana kırmızı rengi verir ve solunum gazlarının taşınmasını sağlar. Alyuvarlar sayısı cinsiyete, yaşa ve deniz seviyesinden yüksekliğe göre değişir. Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça kanda alyuvar sayısı artar. Alyuvarlar embriyonal dönemde ve anemi durumunda, dalak ve karaciğerde, gebeliğin 5. Ayından sonra ise kırmızı kemik iliğinden üretilir. Alyuvarlar ilk oluştuklarında çekirdekleri ve organelleri bulunur. Olgunlaştıklarında bu yapıları kaybolur. Bu sebeple pasif olarak taşınır. Alyuvarlar ortalama 120 gün olan ömürlerini tamamladıklarında karaciğer ve dalakta parçalanır. Akyuvarlar( Lökositler) 1mm(küp) kanda yaklaşık 8 bin 10 bin arasında bulunur. Kemik iliği ve lenf bezlerinde üretilen akyuvarların çekirdekleri ve organelleri bulunur. Yalancı ayaklar oluşturarak aktif yer değiştirebilir. Vücutta enfeksiyon olduğunda akyuvar sayısı artar. Akyuvarlar granüllü ve granülsüz olmak üzere ikiye ayrılır. Granüllü Akyuvarlar: Sitoplâzmalarında granül adı verilen tanecikler bulunur, çekirdekleri boğumludur. Kemik iliğinde üretilir. Nötrofil, eozinofil, bazofil olmak üzere üçe ayrılır. Nötrofil, fagosizotla mikroorganizmaları yom eder. Eozinofil parazit enfeksiyonlarında ve alerjik reaksiyonlarda bağışıklık oluşturur. Bazofil. heparin ve histamin salgılar. Ortalama ömürleri 2-3 saattir. Granülsüz Akyuvar: Sitoplâzmalarında tanecik bulunmaz, çekirdekleri büyük ve yuvarlaktır. Kemik iliğinde üretildikten sonra dalak, lenf düğümleri ve timüs gibi organlarda aktif hale gelir. Monosit ve lenfosit olarak ikiye ayrılır. Monositler, fagositoz yeteneğindedir, dokular arasına geçerek makrofajlara dönüşür. Lenfositler, lenf düğümlerinde üretilir. T ve B lenfositleri olarak iki çeşit lenfosit vardır. Ömürleri birkaç gün ile 200 gün arasında değişir.

8 Kan Pulcukları (Trombositler) Kemik iliğindeki büyük hücrelerin parçalanmasıyla oluşur, renksiz ve çekirdeksizdir. 1mm (küp) kanda 150 bin 400 bin kadar bulunur. Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Yaklaşık bir hafta olan ömürlerini tamamladıklarında karaciğer ve dalakta parçalanır. 5. KAN GRUPLARI İnsanlarda A, B, AB VE 0 olmak üzere dört farklı kan grubu bulunur. Kan grupları alyuvarların zarında bulunan glikoproteinlere( antijen) ve plazmadaki proteinlere (antikor) göre belirlenir. Alyuvar zarında A ve B olmak üzere iki çeşit antijen, plazmasında ise anti-a ve anti-b olmak üzere iki çeşit antikor bulunabilir. Kan gruplarına göre antijen ve antikolar: KAN GRUBU Alyuvardaki Antijen (Aglütinojen) Plazmadaki Antikor (Aglütinin) A A Anti-B B B Anti-A AB A,B Anti-A ve Anti B Kan nakillerine vericinin kanında alıcı için yabancı olan ve antikor var ise alıcının kan serumunda bulunan antikorlar, antijenlere tutunur ve kan hücrelerini birbirine yapıştırarak kümeleştirir (çökelme). Bu çökelme alıcının ölümüne yol açar. Kan gruplarının belirlenmesinde Rh faktörü de etkilidir. Alyuvarlar üzerinde Rh antijeni taşıyan kana Rh(+), taşımayan kana Rh(-) denir. Rh- kanın plazmasında antikor hazır olarak bulunmaz, ancak Rh+ alyuvarla karşılaştığında Rh proteine karşı anti-rh (anti-d) antikoru oluşturabilir. KAN GRUBU Rh Antijeni Rh Antikoru (Anti-D) Rh(+) Var Yok Rh(-) Yok Var 6. KANIN PIHTILAŞMASI Zedelenen damar çeperinde hasar küçükse damar büzülür ve trombositler tıkaç görevi görerek kan kaybını durdurur. Damarda yaralanma büyükse fibrin iplikçiklerinin de oluşması gerekir.

9 Kanın Pıhtılaşması Pıhtılaşmada genetik faktörler de etkilidir. Genlerde sorun varsa pıhtılaşma faktörleri üretilemez, kan pıhtılaşmaz. Kalıtsal bir hastalık olan hemofili görülür. 7. KAN İLE VÜCUT HÜCRELERİ ARASINDAKİ MADDE ALIŞ VERİŞİ Kan ile doku sıvısı arasında madde alışverişi kılcal damarlardaki ozmotik basınç ile kan basıncı arasındaki fark sayesinde gerçekleşir. Kan proteinleri (albümin, globülin, fibrinojen) kanın ozmotik basıncını oluşturur ve damar boyunca sabittir. Kan basıncı kılcal damarlarda, atardamar ucundan toplardamar ucuna doğru düşer. Kılcal damarların atardamar ucunda kan basıncı ozmotik basınçtan büyük olduğunda su ve çözünmüş maddeler kılcal damarlardan doku sıvısına geçer. Kılcalların toplardamar ucunda ise kan basıncı ozmotik basınçtan düşüktür, su ve çözünmüş maddeler doku sıvısından kılcal kan damarlarına geçer. 8. LENF DOLAŞIMI Kılcal damar ile doku sıvısı arasında madde alış verişi Kan plazmasında kontrollü olarak ve doku hücreleri arasına geçmesiyle doku sıvısı oluşur. Bu sıvının tamamı kılcal damarlara geri dönmez, hücreler arası boşluklar kalır. Bu sıvının kan dolaşımına katılması lenf dolaşımı ile sağlanır. Lenf sıvısı (akkan) içinde fibrinojen, hemoglobin ve alyuvar bulunmaz, renksizdir. Besin monomerleri, mineraller ve akyuvar bulunur. Lenf dolaşımında, lenf düğümleri, lenf toplardamarları ve bir ucu kapalı lenf kılcalları bulunur, atardamar bulunmaz. Lenf toplardamarlarında tek yöne açılan kapakçıklara sahiptir. Lenf sıvısı hareketi

10 kalbe doğru tek yönlüdür, kana göre hareketi yavaştır. Lenf sıvısının hareketi iskelet kaslarının kasılması, solunum sırasında göğüs kafesinde meydana gelen basınç farkı, tek yöne açılan kapakçıklar ve arkadan gelen sıvının öndeki sıvıyı itmesi ile sağlanır. Lenf sıvısının görevleri şunlardır; Doku sıvısının fazlasını kalbe taşır ve kan dolaşımına karışmasını sağlar. Lenf düğümlerinde akyuvar üretir, bağışıklığa yardımcı olur, bakterileri yok eder. İnce bağırsaktan emilen yağ asitleri, gliserol ve yağda çözünen vitaminleri kalbe taşıyarak dolaşıma katar. Lenf sıvısı iki yolla kan dolaşımına katılır. C. VÜCUT SAVUNMASI Patojen organizmaların insan vücudunda çoğalmasına enfeksiyon denir. Vücudun hastalık etkenine karşı gösterdiği dirence bağışıklık, bağışıklığın oluşmasında etkili olan organ ve yapılara ise bağışıklıksistemi denir. 1. Bağışıklık Sistemi Vücudumuzda hastalık etkenlerinden korunmak için çeşitli savunma hatları bulunur. Savunmanın birinci hattı, özgül değildir. Hastalık etkeninin vücuda girişini engeller. Ağız, burun, göz, mide, epitelyum doku ve bunların salgıları birinci hattı oluşturur.

11 Savunmanın ikinci hattı da özgül değildir. Burada fagositoz, doğal katil hücreler i iltihaplanma (yangısal tepki) ve antimikrobiyal proteinler etkilidir. Fagositik hücreleri monositler, eozinofiller ve büyük çoğunluğunu nötrofiller oluşturur. Doğal katil hücreler salgıladıkları lizozim enzimleri ile virüs bulaşmış ya da kanserleşmiş hücrelere yapışarak yok eder. Çeşitli etkenlerle olmuş dokuda iltihaplanma görülür. İltihaplı yerde kızartı ve ödem oluşur. Yalı dokudan salınan çeşitli maddeler ve bakteriler nötrofil ve makrofaj gibi fagositoz yapan hücreleri uyararak yaralı dokuya geçmesini sağlar ve bakteriler yok edilir. Hücreler virüslerden korunmak için interferon adı verilen antimikrobiyal proteinler sağlar. İnterferonlar komşu hücrelerde geçerek bu hücrelerde virüslerin çoğalmasını engelleyen kimyasal maddeler üretilmesini sağlar. Ayrıca interferonlar fagositik hücreleri uyararak mikropların yok edilmesini sağlar. Enfeksiyon durumunda vücutta ateşin yükselmesi de mikroorganizmaların üremesini durdurur. Savunmanın üçüncü hattı özgüldür, antikor ve lenfositler görev alır. 2. Özgül Bağışıklık Bağışıklık sisteminin özgüllüğünün ve çeşitliliğini lenfositler sağlar. Lenfositler mikroorganizmaları Yabancı gördüğü hücre ve dokuları yok eder. Lenfositler için yabancı maddeler (antijenler) vücuda girdiğinde antikor oluşumu görülür. Vücutta genetik olarak antijeni tanıma özelliğine sahip B lenfositleri ve T lenfositleri bulunur. Lenfositler kemik iliğindeki kök hücrelerin farklılaşması ile oluşur. B lenfositler fetüs döneminde karaciğerde, doğumdan sonra kemik iliğinde olgunlaşır. Antijen vücuda girdiğinde lenfositler çoğalmaya başlar. Lenfositlerin bir kısmı antijenle savaşırken, bir kısmı da antijeni tanıyan hafıza (bellek) hücrelerine dönüşür. Bu olayabirincil bağışıklık denir. Aynı antijenle ikinci kez karşılaşıldığında hafıza hücreleri antijeni tanıdığı için tepki daha güçlü ve kısa sürede gerçekleşir. Buna da ikincil bağışıklık denir. B hücreleri humoral bağışıklık yanıtını oluştururken t hücreleri hücresel bağışıklığı oluşturur. Humoral (sıvısal) bağışıklık, enfeksiyonlara karşı üretilip kanla vücuda dağıtılan antikorlarla sağlanır. B lenfositleri tarafından üretilen antikorlar yara veya enfeksiyon bölgelerine giderek antijenleri etkisiz hale getirir. Hücresel bağışıklık, bakteri, virüs ve mantarların yaptığı enfeksiyonlara ve antijenlere karşı özel hücreler oluşturulması şeklindeki bağışıklıktır. T lenfosit hücreleri görevlidir, antijenleri tespit edip, direkt fagositozla yok etmeye çalışır. 3. Bağışıklık Kazanılması a. Kalıtsal (Doğal) Bağışıklık Canlının doğuştan getirdiği ve onu hastalık etkenlerine karşı koruyan hormonlar, doku ve salgılardaki özel koruyucu maddelerle sağlanan bağışıklıktır. Genetik yapıda mevcuttur ve türe özgüdür. b. Kazanılmış Bağışıklık Doğumda olmayan, daha sonraki zamanlarda spesifik antijenlere karşı kazanılmış bağışıklık tipidir.

12 Aktif ve pasif olarak iki şekilde ortaya çıkar. Aktif Bağışıklık: Organizmanın bizzat kendisinin sağladığı bağışıklıktır. Hastalık etkeni mikroorganizma veya mikroorganizmanın toksinlerine karşı vücudun lenfositleri ile yapılan savunmadır. İki şekilde oluşur: Bireye hastalık antijeninin bulaşması ile antikor üretiminde birinci tepkime gerçekleşir. Hastalığı geçirerek vücut bağışıklı kazanır. Bireye aşı yapılarak bağışıklık kazandırılabilir. Aşı, öldürülmüş veya kısırlaştırılmış hastalık etkenidir. Aşı vücuda yapıldığında vücutta birinci tepkime gerçekleşir. Aşı hastalığa yakalanmadan önce yapılır, koruyucudur. Aktif bağışıklılıkta kişi aynı hastalıklı ikinci kez karşılaştığında hafıza hücreleri antikorların hızla üretilmesini sağlar. Pasif Bağışıklık: Hasta bireye başka bir canlının vücudunda üretilen antikorların verilmesiyle pasif bağışıklık sağlanır. Hazır antikorlar bireye serumla verilir. Serum hazırlanırken, ad, tavşan, sığır gibi hayvanlara hastalık etkeni uygulanır. Böylece o hayvanın kanında aktivene karşı antikor üretilmesi sağlanır. Daha sonra hayvanda alınan kanın hücreleri ve diğer proteinleri ayrıştırılarak serum elde edilir. Serum içinde ilgili antikor, su, minareller ve bazı monomer organik besinler bulunur. Serum uygulanır, tedavi edicidir. Etki süresi kısadır. 4. Kan uyuşmazlığı Kan uyuşmazlığı anne adayının kanının HR (-) fetüs kanının ise HR (+) olduğu durumda ortaya çıkar. Fetüs kanında Rh antijenleri bulunur, antijenler plasenta aracılığı ile anneye geçerse anne kanında antikor oluşur. Oluşan antikorlar plasenta üzerinden fetüse geçer ve fetüsün alyuvarlarını parçalar. Doğum sırasında bebeğin alyuvarlarının parçalanması ile bilurubin oluşur, sarılık ortaya çıkar. Tedavi edilmezse ölüm ya da sakatlık görülebilir. İlk gebelikte kan uyuşmazlığı görülmez, daha sonraki gebeliklerde ortaya çıkar. 5. Alerjilerde Bağışıklık Sisteminin Rolü Alerji, organizmada enfeksiyon etkisinin yayılmasına karşı koyar ve bağışıklılığa benzer bir dirençtir. Alerjide görülen belirtiler, antijen ile antikorun vücut içerisinde çalışmasından kaynaklanır. Alerjik reaksiyona yol açan antijenlere alerjen denir. Alerjenler birbirinden farklı yollarla vücuda alınabilir. 6. Virüsler ve Bağışıklık Sistemi Virüsler, bir protein kılıf ve DNA ya da RNA dan dan oluşan bir genomu olan özel hayat formlarıdır. Virüslerde hücresel yapı bulunmaz. Virüsler herhangi bir hücreden bağımsız olarak yaşamazlar ancak canlı hücrelerin içinde çoğalır. Cansız ortamlarda ise virüsler kristalleşir. Bu nedenle zorunlu parazittirler. Virüsler konak hücrenin metabolizmasını kullanarak kendilerini kopyalar ve bu kopyalanma sırasında mutasyon geçirebilir. Virüslerin her bir türünün ürediği özel canlılar ve dokular vardır. Her virüs tüm canlılarda hastalığa sebep olmaz. Hepatit virüsü karaciğerlerde, kuduz virüsü beyin ve omurilikte, AIBS virüsü akyuvarlarda, sivil virüsü deride çoğalır. Virüsler antibiyotiklerden etkilenmez, ancak fiziksel ve kimyasal faktörlerden etkilenir. Virüslere karşı vücutta üretilen bağışıklık maddesine interferon denir. Ayrıca hastalık etkeni olan virüse karşı aşı olmakta bağışıklık kazanmada etkilidir. Bakterileri enfekte eden virüslere bakteriyofaj denir. Bir bakteriyofajın üremesi sırasında görülen olaylar şöyledir: 1. Virüs kuyruk kısmından konakçı bakteri hücre duvarını eriterek genomu bakteri içine geçer.

13 2. Bakterinin yönetimini ele geçirerek, bakteri genomunu parçalar ve virüs genomunu bakteri genomuna ekler. 3. Konak hücre de yeni virüs genomunu bakteri genomuna ekler. 4. Genomlar protein kılıf içine girer. Yeni virüsler oluşur. 5. Konak hücre parçalanır, yeni virüsler serbest kalır. Bakteriyofajın hayat devresi

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI 11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI DOLAŞIM SİSTEMİ İki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere kalpler dört odacıktır. Temiz kan ve kirli kan birbirine karışmaz. Vücuda temiz

Detaylı

Sistemin Diğer Özellikleri Atar ve toplar damarlar birbirleriyle bağlantılı olduğu için devamlıdır. Bu bağlantıyı kılcal damarlar sağlar. Kan devamlı

Sistemin Diğer Özellikleri Atar ve toplar damarlar birbirleriyle bağlantılı olduğu için devamlıdır. Bu bağlantıyı kılcal damarlar sağlar. Kan devamlı DOLAŞIM SİSTEMLERİ Çok hücreli canlılarda, alınan besinlerin ve oksijenin hücrelere ulaştırmak ve artık maddeleri dokulardan uzaklaştırmak için bir taşıma sistemine ihtiyaç vardır. Hayvanlarda bu işlemleri

Detaylı

DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI

DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI Tek hücreli canlılarda ve çok hücreli olup da hücreleri dış ortamla sıkı ilişkide olan canlılarda (hidra, planarya) özel bir dolaşım sistemi yoktur. Çünkü bunlarda gerekli maddeler

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 5 İNSANDA BAĞIŞIKLIK VE VÜCUDUN SAVUNULMASI

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 5 İNSANDA BAĞIŞIKLIK VE VÜCUDUN SAVUNULMASI ADIM ADIM YGS LYS 177. Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 5 İNSANDA BAĞIŞIKLIK VE VÜCUDUN SAVUNULMASI İNSANDA BAĞIŞIKLIK VE VÜCUDUN SAVUNULMASI Hastalık yapıcı organizmalara karşı vücudun gösterdiği dirence bağışıklık

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR ADIM ADIM YGS LYS 174. Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR Dolaşım Sisteminde görev alan damarlar şunlardır; 1) Atardamarlar (arterler) 2) Kılcal damarlar (kapiller) 3) Toplardamarlar (venler) 1) Atardamar

Detaylı

Şekil : Açık Dolaşım Şeması

Şekil : Açık Dolaşım Şeması DOLAŞIM SİSTEMLERİ Çok hücreli canlılarda, alınan besinlerin ve oksijenin hücrelere ulaştırmak ve artık maddeleri dokulardan uzaklaştırmak için bir taşıma sistemine ihtiyaç vardır. Hayvanlarda bu işlemleri

Detaylı

1- Kulakçıklar Gevşer, Karıncıklar Kasılır :

1- Kulakçıklar Gevşer, Karıncıklar Kasılır : DOLAŞIM SİSTEMİ : Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden sağlanır. Canlıların hücrelerinde enerjinin üretilebilmesi için gerekli

Detaylı

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir.

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. İskelet Sistemi - İskelet sisteminin oluşturan yapılar kemiklerdir. - Kemikler şekillerine

Detaylı

DOLAŞIM VE SAVUNMA SİSTEMİ

DOLAŞIM VE SAVUNMA SİSTEMİ DOLAŞIM VE SAVUNMA SİSTEMİ 1 Canlılar metabolik olaylarda kullanmak üzere aldığı besin ve oksijenin dokulara,dokularda oluşan metabolik ürünlerin, karbondioksit ve diğer artıklarını da boşaltım organlarına

Detaylı

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi A. GAZ ALIŞ VERİŞİ Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi Canlılarda hayatsal olayların sürdürülebilmesi için gerekli olan enerji hücresel solunumla elde edilir. Genellikle oksijenli olarak gerçekleşen

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #3

YGS ANAHTAR SORULAR #3 YGS ANAHTAR SORULAR #3 1) Bir insanın kan plazmasında en fazla bulunan organik molekül aşağıdakilerden hangisidir? A) Mineraller B) Su C) Glikoz D) Protein E) Üre 3) Aşağıdakilerden hangisi sinir dokunun

Detaylı

Kardivasküler Sistem

Kardivasküler Sistem Kardivasküler Sistem Kalp Fonksiyonları Kan damarları yoluyla oksijeni ve barsaklarda emilen besin maddelerini dokulara iletir Metabolizma sonucu oluşan artık maddeler ve CO 2 nin dokulardan uzaklaştırılmasında

Detaylı

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 4. Laboratuvar: KAN DOKU Kan dokusunun görevleri 1 Kan dokusunun yapı elemanları 2 Kan grupları 12 İnce yayma kan preparatı tekniği 15 1. GİRİŞ Kan doku, atardamar, toplardamar

Detaylı

DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI AÇIK DOLAŞIM:

DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI AÇIK DOLAŞIM: DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI Çok hücreli organizmalarda besin ve oksijenin hücrelere iletilmesi ile boşaltım maddelerinin vücut dışına atılması taşıma ve dolaşım sistemleriyle yapılır. Yüksek yapılı

Detaylı

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner

Detaylı

Bağışıklık sistemi nasıl çalışır?

Bağışıklık sistemi nasıl çalışır? On5yirmi5.com Bağışıklık sistemi nasıl çalışır? İnsanda bağışıklık sistemi, özellik ve görevleri nelerdir? Kaç çeşit bağışıklık sistemi vardır? Yayın Tarihi : 23 Ekim 2012 Salı (oluşturma : 10/3/2017)

Detaylı

Dolaşım sistemi OMURGASIZLARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ OMURGALILARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ

Dolaşım sistemi OMURGASIZLARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ OMURGALILARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ Dolaşım sistemi Dolaşım sistemi, Canlılarda çözünmüş maddelerin (oksijen, karbon diosit, besinler ve atıklar) bedenin her yanına taşınmasını sağlayan sistem. Canlı ne kadar basitse, dolaşım sistemi de

Detaylı

SINIFLAR/1.DÖNEM YAZILIYA HAZIRLIK ÇALIŞMASI-2

SINIFLAR/1.DÖNEM YAZILIYA HAZIRLIK ÇALIŞMASI-2 2016-2017 6.SINIFLAR/1.DÖNEM YAZILIYA HAZIRLIK ÇALIŞMASI-2 1. 1.Kafatası 2.Omurga 3.Kalça 4.El bilek 5.Pazu 6.Köprücük 7.Bacak 8.Kaburga 9.Kol 10.Ayak bilek kemikler Yukarıda verilen tabloda vücudumuzda

Detaylı

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistemler Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistem İskelet Sistemi İskeletin Görevleri Vücuda şekil verir. Vücuda destek sağlar. Göğüs kafes ve kafatası kemikleri

Detaylı

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

KAN VE KAN HÜCRELERİ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33

KAN VE KAN HÜCRELERİ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33 İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33 İlkyardım, sağlıkla ilgili bazı uygulamalar olduğundan, uygulamalarda başarılı olabilmek için ilkyardımcının, insan vücudunun yapısı ve işleyişi konusunda

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ Halkalı solucanlar çift cinsiyetli olmalarına rağmen döllenme kendi kendine değil, iki ayrı

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU 11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan

Detaylı

Kan ve kan bozuklukları ile ilgili araştırmaların yapıldığı ve tedavinin geliştirildiği bilim dalına hematoloji (kan bilim) denilir.

Kan ve kan bozuklukları ile ilgili araştırmaların yapıldığı ve tedavinin geliştirildiği bilim dalına hematoloji (kan bilim) denilir. KAN KİMYASI Kan; atardamar, toplar damar ve kılcal damarlardan oluşan damar ağının içinde dolaşan ;akıcı plazma ve hücrelerden meydana gelmiş kırmızı renkli hayati bir sıvıdır. Kan ve kan bozuklukları

Detaylı

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir.

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir. GAZ ALIŞVERİŞİ O2'li solunum yapan canlıların bazılarında O2'in alınıp CO2'in atılmasını sağlayan yapılar bulunur.bu yapı ve organlar solunum sistemini oluşturur. solunum ------>solunum organlarıyla dış

Detaylı

GENEL ÖZELLİKLER. Vücudun kendini çeşitli hastalık meydana getirici etkenlere karşı savunması immün sistem (Bağışıklık) tarafından gerçekleştirilir.

GENEL ÖZELLİKLER. Vücudun kendini çeşitli hastalık meydana getirici etkenlere karşı savunması immün sistem (Bağışıklık) tarafından gerçekleştirilir. BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ GENEL ÖZELLİKLER Vücudun kendini çeşitli hastalık meydana getirici etkenlere karşı savunması immün sistem (Bağışıklık) tarafından gerçekleştirilir. Organizma için yabancı olan ve bağışıklık

Detaylı

Dolaşım Sistemi. Dolaşım sistemi, kan, kan plazması, şekilli elemanları. Dicle Aras

Dolaşım Sistemi. Dolaşım sistemi, kan, kan plazması, şekilli elemanları. Dicle Aras Dolaşım Sistemi Dicle Aras Dolaşım sistemi, kan, kan plazması, şekilli elemanları 3.9.2015 1 Dolaşım Dolaşım sistemi taşıyıcı bir sistemdir. İki başlık altında incelenir. Kardiyovasküler sistem; kan, kalp

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde

Detaylı

HAYVANSAL DOKULAR Doku Histogenez

HAYVANSAL DOKULAR Doku Histogenez HAYVANSAL DOKULAR Çokhücreli canlılarda, yapı ve işlev bakımından birbirine benzeyen hücreler ile hücrelerarası maddelerden oluşan yapıya Doku denilmektedir. Bütün doku ve organlar embriyonun ektoderm,

Detaylı

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf 1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM Fen ve Teknoloji-4.sınıf A. DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İSKELET Kemiklerden oluşan ve eklemlerle bağlanan, vücudumuzun dik durmasını ve hareket etmesini sağlayan yapıya

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

Detaylı

KAN DOKUSU. Prof. Dr. Levent ERGÜN

KAN DOKUSU. Prof. Dr. Levent ERGÜN KAN DOKUSU Prof. Dr. Levent ERGÜN 1 Kan Dokusu Plazma (sıvı) ve şekilli elemanlarından oluşur Plazma fundememtal substans olarak kabul edilir. Kanın fonksiyonları Transport Gaz, besin, hormon, atık maddeler,

Detaylı

Kanın bileşimi iki kısımdan oluşur:

Kanın bileşimi iki kısımdan oluşur: KAN FİZYOLOJİSİ Kan Dokusu Plazma veya serum adı verilen sıvıda, süspansiyon halindeki hücresel elementleri içeren dokuya kan dokusu denir. " Total miktarı vücut ağırlığının ~ % 8 idir." Kanın bileşimi

Detaylı

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir?

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? On5yirmi5.com İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? Yayın Tarihi : 16 Kasım 2012 Cuma (oluşturma : 1/4/2017) A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların çoğunda, vücuda destek

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ ve VÜCUDUN SAVUNULMASI ÜN TE 14

DOLAŞIM SİSTEMİ ve VÜCUDUN SAVUNULMASI ÜN TE 14 DOLAŞIM SİSTEMİ ve VÜCUDUN SAVUNULMASI ÜN TE 14 Süngerlerde, sölenterelerde ve yassı solucanlarda özel bir dolaşım sistemi yoktur. Hayvanlarda dolaşım açık ve kapalı kan dolaşımı olmak üzere iki kısımda

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ. Dr. Güvenç Görgülü

DOLAŞIM SİSTEMİ. Dr. Güvenç Görgülü DOLAŞIM SİSTEMİ Dr. Güvenç Görgülü Dolaşım sistemi kalp ve damarların oluşturduğu bir sistemdir. Bu sistemde kalp merkezde yerleşmiş olup, damarlar kalpten çıkıp, kalbe tekrar geri dönen kapalı bir boru

Detaylı

Spor fizyolojisi. Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu Antrenörlük Eğitimi Bölümü Malatya/2015

Spor fizyolojisi. Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu Antrenörlük Eğitimi Bölümü Malatya/2015 Spor fizyolojisi Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu Antrenörlük Eğitimi Bölümü Malatya/2015 DOLAŞIM SİSTEMİ Dolaşım sistemi; kanın damarlar içerisinde belirli bir basınç

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler KAN VE EGZERSİZ KAN VE EGZERSİZ ASİT-BAZ DENGESİ VE EGZERSİZ - Damarlarda dolaşan kırmızı renkli sıvıya kan adı verilir. - Vikoz bir sıvıdır. - Sudan daha koyu ve yoğundur. - Suyun vizkositesi 1.0 - Kanın

Detaylı

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler:

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler: LÖKOSİT WBC; White Blood Cell,; Akyuvar Lökositler kanın beyaz hücreleridir ve vücudun savunmasında görev alırlar. Lökositler kemik iliğinde yapılır ve kan yoluyla bütün dokulara ulaşır vücudumuzu mikrop

Detaylı

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir?

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir? Fizyoloji Nedir? FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bilim dalıdır. Yaşayan

Detaylı

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

Yaşayan organiznaların karakteristik özellikleri nelerdir

Yaşayan organiznaların karakteristik özellikleri nelerdir FİZYOLOJİ 1 Fizyoloji Nedir? Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bir bilim dalıdır. Yaşayan organizmaları inceler Yaşayan organizmaların

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Olumsuz yanıtları: Alerjiler - normalde zararsız maddelere tepki Otoimmün hastalıklar (Diyabet)(Kendi dokularını yok eder)

ayxmaz/biyoloji Olumsuz yanıtları: Alerjiler - normalde zararsız maddelere tepki Otoimmün hastalıklar (Diyabet)(Kendi dokularını yok eder) Vücut Savunmasını Bağışıklık : potansiyel zararlı yabancı maddelere ve anormal hücrelere karşı vücudun ortaya koyduğu savunma yeteneğidir. Aşağıdaki faaliyetleri gerçekleştirir: virüsler ve bakterilere

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

Dolaşım Sistemi Dicle Aras

Dolaşım Sistemi Dicle Aras Dolaşım Sistemi Dicle Aras Kalbin temel anatomisi, dolaşım sistemleri, kalbin uyarlaması, kardiyak döngü, debi, kalp atım hacmi ve hızı 3.9.2015 1 Kalbin Temel Anatomisi Kalp sağ ve sol olmak üzere ikiye

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

VÜCUDUMUZDA SISTEMLER. Destek ve Hareket

VÜCUDUMUZDA SISTEMLER. Destek ve Hareket VÜCUDUMUZDA SISTEMLER Destek ve Hareket DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Vücudun hareket etmesini sağlamak Vücutta bulunan organlara destek sağlamak Destek ve Hareket Sistemi İskelet Sistemi Kaslar Kemikler Eklemler

Detaylı

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır.

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. 2000 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. Aşağıdakilerden hangisinde

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsan iskeleti ;Baş-Gövde-Üyeler olmak üzere 3 bölümde incelenir. Baş: kafatası ve yüz iskeleti Gövde: Omurga, göğüs kemiği, kaburgalar, omuz ve kalça kemeri Üyeler: Kollar, bacaklar

Detaylı

Kanın Bileşenleri. Total kan Miktarı: Vücut Ağırlığı x0.08. Plazma :%55 Hücreler : %45. Plazmanın %90 su

Kanın Bileşenleri. Total kan Miktarı: Vücut Ağırlığı x0.08. Plazma :%55 Hücreler : %45. Plazmanın %90 su KAN DOKUSU Kanın Bileşenleri Total kan Miktarı: Vücut Ağırlığı x0.08 Plazma :%55 Hücreler : %45 Plazmanın %90 su Kan Hücreleri Eritrosit Lökosit Trombosit Agranulosit Lenfosit Monosit Granulosit Nötrofil

Detaylı

6.Sınıf. Canlılık Hücreyle Başlar Konu Testi FEN BİLİMLERİ. Test-01 I II III. Yukarıdaki şekilde bir hayvan hücresi genel kısımlarıyla modellenmiştir.

6.Sınıf. Canlılık Hücreyle Başlar Konu Testi FEN BİLİMLERİ. Test-01 I II III. Yukarıdaki şekilde bir hayvan hücresi genel kısımlarıyla modellenmiştir. Canlılık Hücreyle Başlar Konu Testi FEN BİLİMLERİ 6.Sınıf Test-01 1. 4. I II III Yukarıdaki şekilde bir hayvan hücresi genel kısımlarıyla modellenmiştir. Buna göre I, II ve III numaralı yapılar aşağıdakilerden

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #4

YGS ANAHTAR SORULAR #4 YGS ANAHTAR SORULAR #4 1) Düz ve çizgili kasları ayırt etmek için, I. Kasılıp gevşeme hızı II. Oksijensiz solunum yapma III. Çekirdeğin sayısı ve konumu IV. İstemli çalışma verilen özelliklerden hangileri

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya

Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya gelerek organları,organlar ise organ sistemlerini oluştururlar.

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

A. Aşağıdaki destek ve hareket sistemi ile ilgili verilen kavram ağını uygun şekilde doldururunuz.

A. Aşağıdaki destek ve hareket sistemi ile ilgili verilen kavram ağını uygun şekilde doldururunuz. VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2017 A. Aşağıdaki destek ve hareket sistemi ile ilgili verilen kavram ağını uygun şekilde doldururunuz. Kas Sistemi Destek ve Hareket

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Canlıların kendilerine has şekillerini koruyan ve hareketlerini sağlayan sistemdir. Bu iki sistemin birlikte bulunduğu canlı grubu özellikle omurgalılardır. İnsanlarda destek

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI B) ÇEVRESEL (PERİFERAL) SİNİR SİSTEMİ Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir

Detaylı

Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır

Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır Egzersiz sırasında kaslara daha çok oksijen sağlanması ve oksijen kullanımı sonucu oluşan atık maddelerin kaslardan

Detaylı

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ Kan Bağışı LİSELER İÇİN BİLGİLENDİRME SEMİNERİ Kahraman olmak için ne yapmak lazım? Sadece 15 dakikanızı ayırarak hiç tanımadığınız 3 insanın

Detaylı

BEDEN SIVILARI KAN dolaşım sistemi 1. kan vücut ağırlığının %8 i 2. damarlar kanın dokulara ulaşımı 3. kalp pompa kan hücreleri eritrositler; kırmızı kan hücreleri, alyuvarlar lökositler; beyaz kan

Detaylı

Akciğerin yapısı ve görevleri

Akciğerin yapısı ve görevleri On5yirmi5.com Akciğerin yapısı ve görevleri Akciğer, karaciğer, böbrek, kalp ve gözün yapı, çalışması ve görevleri Yayın Tarihi : 15 Kasım 2012 Perşembe (oluşturma : 3/17/2017) AKCİĞERİN YAPISI VE GÖREVLERİ

Detaylı

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor.

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. 1- Hiçbir şey susuz yaşayamaz. 2- Göreceli su yetersizliği vücudun bazı fonksiyonlarını

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dolaşım Sisteminin Bileşenleri ve Fonksiyonları Kalbin Yapısı Kalp toplam dört odacıktan oluşur. Sağ ve sol atriyumlara venöz sistemden kan gelir. Sağ ve sol

Detaylı

Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi

Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi Yazar Yrd.Doç.Dr. Hülya ZEYTİNOĞLU ÜNİTE 7 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; dolaşım sistemlerin, dolaşım sıvılarını, kanın yapısı ile işlevi arasındaki bağıntıyı,

Detaylı

Mekanik zedelenmelerde nazik olan solunum yüzeylerinin korunması

Mekanik zedelenmelerde nazik olan solunum yüzeylerinin korunması SOLUNUM SİSTEMLERİ Hücre işlevlerinin yürütülmesi için gerekli enerji, genellikle biyolojik oksidasyonlardan elde edilir. Hücresel solunumda besin maddeleri parçalanarak enerji elde edilir. Burada O 2

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL DOKULAR

BİTKİSEL VE HAYVANSAL DOKULAR ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU BİTKİSEL VE HAYVANSAL DOKULAR Hazırlayanlar: Aksel Adnan Yüksel TAN Çağlar BÜYÜKTOPÇU Denizhan ÇAKAR Dorukhan DEMİR Yunus SANCAK Rehber Öğretmen: Münire Savranoğlu Nisan,2002

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

İNSANDA DOLAŞIM SİSTEMİ

İNSANDA DOLAŞIM SİSTEMİ İNSANDA DOLAŞIM SİSTEMİ İnsanda dolaşım sistemini oluşturan organlar; kalp, atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarlardır. 1. KALP: Kalp göğüs boşluğunda sol akciğer üzerine hafif yaslanmış koni şeklinde

Detaylı

10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Kalıtımın Genel İlkeleri Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları

10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Kalıtımın Genel İlkeleri Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları 10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Mitoz ve Eşeysiz Üreme Canlılarda hücre bölünmesinin gerekliliği Mayoz ve Eşeyli Üreme Kalıtımın Genel İlkeleri Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik Kalıtımın genel

Detaylı

LENF DOLAŞIMI LENF SİSTEMİ

LENF DOLAŞIMI LENF SİSTEMİ LENF DOLAŞIMI Hücreler için gerekli olan besin ve oksijen temiz kan sayesinde atardamarlardan kılcal damarlara geçer ve kılcal damarlar sayesinde dokulardaki hücrelerin arasını dolduran ara maddeye (doku

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ KAZIM ÖZALP ORTAOKULU 6.SINIF 5.ÜNİTE VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER

FEN VE TEKNOLOJİ KAZIM ÖZALP ORTAOKULU 6.SINIF 5.ÜNİTE VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsanlar ve hayvanlar hareket etme özeliğine sahiptirler. Bu hareketlerin büyük bir kısmı besin bulma, düşmanda kaçma, göç etme ve yaşadığı alanı savunma gibi gereksinimlerden

Detaylı

EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ

EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ İçerik Dolaşım sisteminin kısa anatomi ve fizyolojisi Egzersizde periferal dolaşımın düzenlenmesi-etkili mekanizmalar Damar endotelinin ve Nitrik Oksitin (NO) periferal

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast hücreleri) Kompleman sistemi(direkt bakteri hücre membranı parçalayarak diğer immün sistem hücrelerin bunlara atak yapmasına

Detaylı

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması :

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması : KAS SİSTEMİ İskelet sistemindeki kemiklerin üzerini örten, iç organların yapısına katılarak vücudun ve iç organların hareket etmesini sağlayan kasların oluşturduğu sisteme kas sistemi denir. a) Kasların

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 4) Mide Tek gözlü torba şeklinde olan, kaburgaların ve diyaframın altında karın boşluğunun sol üst bölgesinde, yemek borusu ve ince

Detaylı

İNSANDA SİNDİRİM İnsanda sindirim sistemi; ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, pankreas, karaciğer, kalın bağırsak ve anüs olmak üzere 9

İNSANDA SİNDİRİM İnsanda sindirim sistemi; ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, pankreas, karaciğer, kalın bağırsak ve anüs olmak üzere 9 İNSANDA SİNDİRİM İnsanda sindirim sistemi; ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, pankreas, karaciğer, kalın bağırsak ve anüs olmak üzere 9 bölümden oluşmuştur. Ağız; dil, diş ve tükürük bezlerinden

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsanlar ve hayvanlar hareket etme özeliğine sahiptirler. Bu hareketlerin büyük bir kısmı besin bulma, düşmanda kaçma, göç etme ve yaşadığı alanı savunma gibi gereksinimlerden

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Sınav Süresi 85 Dakikadır

Sınav Süresi 85 Dakikadır Sınav Süresi 85 Dakikadır ŞEFKAT İMFO 6. SINIF SORU KİTAPÇIĞI ORTAOKUL 6. SINIF SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-2014 6.SINIF FEN SORULARI 1. Bir devredeki ampul parlaklığının iletkenin kesit alanına bağlılığını

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

TG 3 ÖABT BİYOLOJİ. KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ 29 30 Mart 2014

TG 3 ÖABT BİYOLOJİ. KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ 29 30 Mart 2014 KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ 29 30 Mart 2014 TG 3 ÖABT BİYOLOJİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı