T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ÇAY FABRĠKASI SCADA OTOMASYONU.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ÇAY FABRĠKASI SCADA OTOMASYONU."

Transkript

1 T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ÇAY FABRĠKASI SCADA OTOMASYONU Gökhan KILINÇ Ahmet ġeref KOÇAR Mehmet BELEK Yrd. Doç. Dr. Halil Ġbrahim OKUMUġ Mayıs 2012 TRABZON

2 T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ÇAY FABRĠKASI SCADA OTOMASYONU Gökhan KILINÇ Ahmet ġeref KOÇAR Mehmet BELEK Yrd. Doç. Dr. Halil Ġbrahim OKUMUġ Mayıs 2012 TRABZON iv

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Gökhan KILINÇ, Ahmet ġeref KOÇAR, Mehmet BELEK, tarafından Yrd. Doç. Dr. Halil Ġbrahim OKUMUġ yönetiminde hazırlanan ÇAY FABRĠKASI SCADA OTOMASYONU baģlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiģ, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiģtir. DanıĢman : Ünvanı Adı ve SOYADI Yrd. Doç. Dr. Halil Ġbrahim OKUMUġ Jüri Üyesi 1 : Ünvanı Adı ve SOYADI Prof. Dr. Ġsmail Hakkı ALTAġ Jüri Üyesi 2 : Ünvanı Adı ve SOYADI Prof. Dr. Adem Sefa AKPINAR Bölüm BaĢkanı : Ünvanı Adı ve SOYADI Prof. Dr. Ġsmail Hakkı ALTAġ ii

4 ÖNSÖZ Günümüzde SCADA(Supervisory Control And Data Acquisition) nın kullanım alanları hızla artmaktadır. Bununla orantılı olarak SCADA tasarımı hazırlanabilecek yapılandırma ara yüzleri üretimi ve desteğinde hızlı bir artıģ olmaktadır. Bu tezde, Schneider Electric firmasına ait Vijeo Citect SCADA yapılandırma ara yüzü ile hazırlanan Çay Fabrikası Otomasyonu gerçeklenmiģtir. Çay fabrikaları yapı olarak kontrol edilecek birçok birime sahiptir. Bunlar genellikle çayın üretiminin baģlangıcından sonuna kadar anlık olarak gözlemlenmesi gereken noktalardır. Hazırlanan bu proje, çayın üretim süreci aģamalarını bir bilgisayar üzerinden SCADA sistemleriyle kontrol ederek, sistemde oluģan arızaların daha kısa zamanda tespit etme ve müdahalesinin yapılmasına imkan tanımaktadır. Çay fabrikası SCADA otomasyonu projemizin tamamlanmasında, değerli arkadaģlarımız Abdullah DAĞLI ya, Aslıhan ALAN a, Gözde BENZER e, Gökhan CAYHAN a, bizden manevi desteklerini eksik etmeyen değerli ailelerimize, tecrübelerini ve bilgilerini esirgemeyen danıģman hocamız olan Yrd. Doç. Dr. H. Ġbrahim OKUMUġ a teģekkürlerimizi bir borç biliriz. Gökhan KILINÇ Ahmet ġeref KOÇAR Mehmet BELEK Mayıs, 2012 iii

5 İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ... iii ĠÇĠNDEKĠLER... iv ÖZET...vii ġekġller DĠZĠNĠ... viii ÇĠZELGELER... x 1. GĠRĠġ Genel Bilgiler Projenin Amacı Projenin Kapsamı Projeden Beklenenler TEORĠK ALTYAPI PROGRAMLANABĠLĠR MANTIKSAL DENETLEYĠCĠ(PLC) PLC nin Tanımı ve Tarihçesi PLC nin Yapısı PLC nin Uygulama Alanları PLC nin Avantajları UZAKTAN KONTROL GÖZLEM VE VERĠ ĠġLEME SĠSTEMĠ (SCADA) GiriĢ SCADA nın Tanımı SCADA Sisteminin Amaçları SCADA Sistemlerinin ĠĢlevleri SCADA Sistemlerinden Beklenenler SCADA Sisteminin Yazılımından Beklenenler SCADA Sisteminin Uygulama Alanları SCADA Sisteminin Avantajları SCADA Sisteminin Genel Yapısı Ara Yüz Programı iv

6 Vijeo Citect Explorer Yazılımı TASARIM ÇAY ÜRETĠM AġAMALARI Çayın Soldurma ĠĢlemi Çayın Kıvırma ĠĢlemi Çayın Fermantasyon ĠĢlemi Çayın Kurutma ĠĢlemi Çayın Tasnif ĠĢlemi DENEYSEL ÇALIġMALAR ÇAY FABRĠKASI OTOMASYONUNUN VĠJEO CĠTECT EXPLORER ARAYÜZ PROGRAMI ĠLE GERÇEKLEġTĠRĠLMESĠ GiriĢ Runtime Sistem Konfigirasyon Sistem Citect Explorer HaberleĢme Ayarları Project Editör Citect Graphics Builder Cicode Editör Projenin GerçekleĢtirilmesi DeğiĢkenlerin Tanımlanması ve Atanması Variable Tag Local Variable Tag Event (Olay) lar Event ların Tanımlanması Alarmlar Digital Alarm Analog Alarm Advanced Alarm Alarmların Raporlanması Trendler Trendlerin Raporlanması v

7 Tasarlanan Sistemin ĠĢleyiĢi SONUÇLAR VE ÖNERĠLER KAYNAKLAR EKLER ÖZGEÇMĠġ vi

8 ÖZET Bu çalıģmada, günümüz sistemlerinin, teknolojik geliģmeler karģısında yetersiz kalan ve çeģitli sorunlar çıkaran yanları göz önüne alındığında, bir çok teknik alanda iģleri kolaylaģtıran bir sistem olan SCADA nın çay üretim otomasyonundaki uygulanıģı incelenip, uygulamanın iģlevselliği gösterilmeye çalıģılmıģtır. Bu sistemler bir çok bilgisayardan kontrol edilebileceği gibi tek bir bilgisayardan da kontrol edilebilmektedir. Projemizde tek bir bilgisayar üzerinden çayın iģletim süreçlerini VĠJEO CĠTECT EXPLORER ortamında animasyonu oluģturularak kullanıcıya görsel bir ortam sunulmuģ, düzenli ve anlaģılabilir Ģekilde kontrolünü sağlanmıģtır. Bu projede iki ayrı kontrol ünitesi bulunmaktadır. Birincisi; çayın üretim aģamalarından soldurma, kıvırma ve fermantasyon iģlemlerinin kontrolünün görsel olarak sağlandığı kontrol ünitesidir. Ġkincisi ise kurutma ve tasnif iģlemlerinin kontrol altına alındığı ünitedir. Bu kontrol üniteleri içerisindeki sistemin kotrolü iki türlü gerçekleģtirilmiģtir. Birincisi; sistemin sürekli hareket etmesini sağlayan automatic kontrol, ikinicisi ise kullanıcının isteğine bağlı olarak sistemin aģamalarını kontrol etmek için kullanılan manual kontrolden oluģmaktadır. Bu kontrolörler sayesinde sistem butonlarla çalıģtırılmıģ, ayrıca kullanıcı sistemin çayın üretim aģamalarını istediği yerde ve zamanda durdurabilecek bir ortam hazırlanmıģtır. Uygulanan bu otomasyon sistemi günümüz Ģartlarında pahalı olsada güvenilirlik ve üretim kapasitesi bakımından oldukça kârlı bir yere sahiptir. Ayrıca birden fazla kiģinin yaptığı tek bir iģin, bir kiģi tarafından bilgisayardan kontrol edilerek yapılmasını sağlar. Böylece hem iģin çabukluğu artar, hemde can güvenliği açısından oldukça güvenilir bir ortam sağlanmıģ olur. vii

9 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA NO ġekil 1. PLC blok diyagramı... 5 ġekil 2. SCADA iģlevleri blok diyagramı... 9 ġekil 3. SCADA sisteminin genel yapısı ġekil 4. Çay fabrikası üretim akıģ diyagramı ġekil 5. Çay üretim süreci blok diyagramı ġekil 6.Çay soldurma trafları ġekil 7. Çayın soldurma iģleminin AutoCAD ile çizimi ġekil 8. Çayın kıvırma iģleminin AutoCAD ile çizimi ġekil 9. Çayın fermantasyon iģleminin AutoCAD ile çizimi ġekil 10. Çayın kurutma iģleminin AutoCAD ile çizimi ġekil 11. Çayın tasnif iģleminin AutoCAD ile çizimi ġekil 12. Runtime sistem ġekil 13. Citect explorer ġekil 14. Alarm server ve cluster ġekil 15. Citect graphics builder ġekil 16. Cicode editör ġekil 17. Variable tag ġekil 18. Local variable tag ġekil 19. Event ların tanımlandığı pencere ġekil 20. Digital alarmın atandığı editör penceresi ġekil 21. Analog alarmların atandığı editör penceresi viii

10 ġekil 22. Advanced alarmların atandığı editör penceresi ġekil 23. Alarm raporlarının göründüğü pencere ġekil 24. Trend lerin atandığı editör penceresi ġekil 25. Trend lerin gösterildiği pencere ġekil 26. Çayın soldurma, kıvırma ve fermantasyon iģleminin SCADA tasarımı ġekil 27. Çayın kurutma ve tasnif iģleminin SCADA tasarımı ix

11 ÇİZELGELER SAYFA NO Çizelge 1. Çay fabrikası otomasyonu için gerekli değiģkenler ve bunlara atanan değerler Çizelge 2. Local variable ların açıklamaları ve atandığı değerler Çizelge 3. Sistem için tanımlanan Event lar Çizelge 4. Sisteme atanan dijital alarmlar Çizelge 5. Sisteme atanan analog alarm değiģkenleri ve değerleri Çizelge 6. Sisteme atanan advanced alarm değiģkenleri ve değerleri Çizelge 7. Sistem için oluģturulan trendler x

12 xi

13 1.GİRİŞ 1.1. Genel Bilgiler Günümüzde yüksek kalitede verimli bir üretim elde etmek için vazgeçilmez olan endüstriyel otomasyon sistemleri hızla geliģmektedir.birçok fabrikada görülen bu otomasyon sistemleri çayın üretim sürecinin geliģmesinde önemli ölçüde etki etmiģtir. GeçmiĢe baktığımızda yeģil çay ve siyah çayın üretiminin artması nedeniyle çay fabrikalarının kurulma zorunluluğu ortaya çıkmıģtır. [1] Türkiye de ilk çay fabrikası 1947 yılında, çayın ana avatanı olan Doğu Karadeniz Bölgesi nde kurulmuģtur. Zamanın getirdiği teknolojik yetersizlikten dolayı kurulan fabrikalar tam teģekküllü fabrikalar değildi. Çaylar elle iģlendikten sonra atölyelerde daha çok insan gücüne dayanmaktadır. Çay sektörünün geliģmesiyle birlikte ve çaya duyulan ihtiyacın artmasıyla, fabrikaların daha kaliteli ve daha hızlı üretim yapması için otomasyon sistemlerinin geliģmesi de büyük etken olmuģtur. Teknolojinin geliģmesiyle insan gücü yerini makina gücüne, otomasyon sistemlerinin geliģmesiyle de sistemlerin dizaynı, çalıģması, kontrolü vb. yerini bilgisayar sistemlerine bırakmıģtır. [7] Ġlerleyen teknolojiyle beraber çay üretim süreci Ģu aģamalardan geçmektedir: Soldurma Kıvırma Fermantasyon Kurutma Tasnif Ambalajlama Yukarıdaki aģamalar çay fabrikasının otomasyon sistemlerinin bir parçası olup üretim sürecinde üretimin daha kaliteli, daha güvenli ve daha hızlı bir Ģekilde gerçeklenmesini sağlar. Otomasyon sistemlerinde, yazılan ve tasarlanan programa göre iģleyen ve aynı zamanda aldığı komutları sistemdeki iģ elemanlarına aktaran, mikroiģlemci tabanlı PLC ler kullanılmaktadır. Daha da geliģmiģ sistemlerde PLC ler ile kontrolü sağlanan çay fabrikasının, tek bir bilgisayar üzerinden izlenmesi SCADA sistemleriyle sağlanmaktadır. SCADA sisteminin maliyeti fazla olmasına rağmen verilerin izlenebilmesi kayıt altına 1

14 alınabilmesi, raporlanabilmesi ve sistemde oluģan arızaları daha kısa zamanda tespit etme olanakları SCADA sistemlerinin gün geçtikçe geliģmesine ve çoğu fabrikada uygulanmasına neden olmuģtur Projenin Amacı Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte daha çok iģ daha az zamanda yapılabilmektedir. Bunun yanında teknolojinin hızla ilerlemesi otomasyon sistemlerinin de giderek büyümesine neden olmuģtur. Büyük iģletmelerde otomasyon sistemlerini tek bir bilgisayar üzerinden izlenmesi ve arıza durumlarında hızlı bir Ģekilde müdahale edilebilmesi SCADA sistemleri sayesinde sağlanmaktadır. Çayın üretim süreci üretim aģamalarını bir bilgisayar üzerinden SCADA sistemleriyle kontrol ederek, sistemde oluģan arızaların daha kısa zamanda tespit edilip, müdahalesi sağlanacaktır Projenin Kapsamı Endüstriyel otomasyon sistemlerinin hızlı geliģmesinde, teknolojinin yardımıyla PLC kullanımı her geçen gün artmakta ve otomasyon sistemlerinini geliģmesinde önemli bir paya sahiptir. Endüstriyel otomasyon sistemleri en küçük üretim biriminin amaca uygun çalıģmasını düzenlediği gibi bütün üretim sistemleri arasında veri iletiģim olanağı sağlayarak daha üst düzeyde yönetim ve planlama için gerekli bilgi tabanını oluģturulur. SCADA ise kurulan otomasyon sistemlerinin kontrol edilmesinde PLC ler, röleler, kontaktörlerle birlikte çalıģarak sistemin bir bilgisayar üzerinden veya birden fazla bilgisayar üzerinden kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılır. [1] Ülkemizde ve dünyada çay üretimi ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Çayın üretildiği fabrikaların otomasyonunda PLC ler kulanılmakta üretim belli bir sıraya göre gerçekleģmektedir. PLC lerle gerçekleģen bu otomasyon sistemini tek bir bilgisayar üzerinden kontrol edip, yönetebilmemiz için yeni bir sistem olan SCADA sistemlerine ihtiyaç vardır. ĠĢte bu proje kapsamında çay fabrikasının üretimini ve kontrolünü ele alarak, üretim aģamalarının SCADA sistemleriyle uzaktan kontrolünü sağlayıp ara yüz programı olan VĠJEO CĠTECT ortamında simülasyonu gerçekleģtirilecektir. 2

15 Bu projenin hazırlanmasında Ek-1 deki ĠĢ zaman çizelgesi takip edilmiģtir Projeden Beklenenler Bu projenin gerçekleģtirilmesiyle; Daha yüksek kalitede çay üretilmesi, Çayın üretim sürecini uzaktan kontrolü, Belirlenen referanslara göre üretim aģamaları, Detaylı ölçüm sonuçlarının kaydedilmesi, Sistemde oluģan arızaları daha kısa zamanda tespit edip, müdahale edilebilmesi, SCADA nın bir otomasyon sisteminde kullanılması bakım ve servis kolaylığı sağlaması, Uygulamada karģılaģılan zorlukların ve belirsizliklerin ortadan kalkması gibi sorunlar önlenmiģ olacaktır. 3

16 2. TEORİK ALTYAPI 2.1. PROGRAMLANABİLİR MANTIKSAL DENETLEYİCİ (PLC) Bu kısımda PLC nin tanımından, tarihçesinden, yapısından, uygulama alanlarından, ve avantajlarından bahsedilecektir PLC nin Tanımı ve Tarihçesi PLC(Programmable Logic Controller), ingilizce kelimelerinin baģ harflerinin kısaltılması ile oluģur. PLC üniteleri, ikili ve üst denetimsel(süpervisory) kontrolü sağlayan mikroiģlemci tabanlı elektronik ünitelerdir. PLC ler otomasyonun vazgeçilmez yapı taģlarını oluģturarak otomasyon sisteminin daha güvenilir, daha basit, daha kontrollü çalıģma ortamı sağlarlar. [2] Endüstriyel otomasyon sistemlerinin, kumanda ve kontrol devrelerini gerçekleģtirmeye uygun yapıda olan PLC, giriģ-çıkıģ birimleri ve iletiģim arabirimleri ile donatılmıģtır. Ayrıca PLC, SCADA sistemi ile uyumlu çalıģan endüstriyel bir cihaz olup, baģlangıçta röleli kumanda sistemlerinin yerine kullanılması düģünülmüģ ve ilk ticari PLC, 1969 yılında Modicon firması tarafından geliģtirilmiģtir yıllarında, röleli kumanda devrelerin yerine kullanılmak üzere geliģtirilen PLC yalnız temel lojik iģlem komutları içermektedir. Mitsubishi, Omron ve Toshiba gibi firmaların ucuz maliyette yüksek performanslı PLC ler geliģtirmesinden sonra bu aygıtlar endüstriyel otomasyon devrelerinde yaygın olarak kullanılmaya baģlanmıģtır. Zaman geçtikçe PLC lere ek olarak aritmetik ve özel matematiksel iģlemler yapan komutlar eklenip, PLC lerin geliģmesi sağlanmıģtır. [2] PLC nin Yapısı PLC yapısında, iģlemci(cpu), giriģ-çıkıģ arayüzleri, güç kaynağı ve hafıza(memory) bulunmaktadır. PLC ile kontrolde programlama konsolundan PLC ye çeģitli giriģ sinyalleri ve kontrol içerikleri gönderilir. Sonuç olarak da çıkıģ sinyalleri, çıkıģ elemanlarına yöneltilir. [2] 4

17 GiriĢ, çıkıģ gereçleri ve PLC arasındaki sinyal değiģiminde giriģ arabirimi ve çıkıģ arabirimi olarak adlandırılan tekrarlayıcı gereklidir. ġekil 1. de PLC nin block diagramı gösterilmektedir. Buton, Anahtar, Algılayıcı kontakları GĠRĠġ BĠRĠMĠ Programlayıcı Birimi veya KiĢisel Bilgisayarlar KONTROLLER ÇIKIġ BĠRĠMĠ Kontaktör, Selenoid Valf ġekil 1. PLC block diyagramı PLC de giriģ elemanı olarak anahtar buton çeģitleri vb. kullanılır. Bu elemanlardan gelen sinyaller PLC nin iģlemcisine giriģ ara birimi üzerinden gönderilir. ÇıkıĢ elemanı olarak ise elektromanyetik valf, lamba küçük güçlü motorlar vb. elemanlar kullanılmakta olup alıcıların elektriksel değerleri uygun olması durumunda doğrudan PLC ye bağlanabileceği gibi transistör, röle vb. gibi diğer kontrol elemanları üzerindende kontrol edilebilir. Merkezi iģlemci (CPU) ise, hafızaya kaydedilmiģ olan programın içeriğine göre giriģ sinyalleriyle çıkıģ sinyallerini kontrol eder PLC nin Uygulama Alanları Yakın zamana kadar PLC lerin bugünkü kadar yaygın olarak kullanılmamasının iki nedeni vardır. Bunlar: 5

18 MikroiĢlemcilerin ve ilgili parçaların fiyatlarının oldukça düģmesiyle maliyet verimliliğinin artması, PLC lerin karmaģık hesap ve iletiģim görevlerini üstlenme özelliğinin olmasıyla daha önce özelleģtirilmiģ bir bilgisayarın kullanılıyor olduğu yerlerde kullanılabilir hala getirmesidir PLC nin Avantajları PLC nin en büyük avantajı; düģük voltajlarda çalıģabilmesi ve bakım maliyetlerinin elektromekaniki röle kontrol sistemlerine göre oldukça ucuzdur. Buna ilave olarak bir çok avantajlar sağlamaktadır. Bunlar: PLC de basitlik önemli kavramlardan biridir. PLC nin modüler yapısı her türlü özel uygulamaları ve sistemleri değiģtirebilme ve hataları düzeltme özelliği vardır. PLC ler birçok makinenin kontrolünü aynı anda sağlar. Belleğe kaydedilen alt programlar sayesinde makinelerin istenilen biçimde çalıģtırarak kontrolünü sağlar. Elektromekanik sistem kontrolleri ve bunların devre bağlantıları göz önünde bulundurulursa, PLC nin yaptığı iģe göre kapladığı alan oldukça azdır. PLC ler kendi aralarında, kiģisel bilgisayarlarla ve diğer akıllı cihazlarla iletiģim sağlayabilmektedir. [3] PLC lerle ilgili geniģ bilgiye kaynak [3] ten ulaģabilirsiniz. 6

19 2.2. UZAKTAN KONTROL GÖZLEM VE VERİ İŞLEME SİSTEMİ (SCADA) Bu kısımda SCADA sistemlerinin tanımından, tarihçesinden, iģlevlerinden, SCADA sisteminden beklenenlerden, uygulama alanlarından, amaçlarından, ara yüzünden, avantajlarından, kontrol birimlerinden ve iletiģim sistemlerinden bahsedilecektir Giriş Ġnsanların büyük kentlere göç etmesiyle birlikte, Ģehirlerin nüfusu hızla artmaya baģlamıģtır. Artan nüfusa paralel olarak, insanların rahat ve konforlu bir yaģam sürmeleri için gerekli olan ısı, ıģık ve enerji gibi ihtiyaçları da hızla artmıģtır. Ġhtiyaca cevap vermesi için insanların hizmetine sunulan dağıtım Ģebekeleri hatalaģmıģ, iģletimi, kontrolü ve denetimi zorlaģmıģtır. ĠĢte bu noktada, zorlukların çözümünde SCADA sistemi ortaya çıkmıģtır. Gerçek zamanlı kontrol ve izleme sistemlerin uygulanmaması durumunda konvansiyonel kontrol sistemleri ile bilginin hızla bir merkeze ulaģması mümkün değildir. Bundan baģka Ģebekenin tek bir merkezden bütün olarak kesintisiz, sürekli izlenmesi ve kontrolünün sağlanması ancak gerçek zamanlı Uzaktan Kontrol Gözlem ve Veri ĠĢleme Sistemleriyle (SCADA) gerçekleģtirilebilir. Dağıtım Ģebekelerine ait elemanlar genellikle büyük coğrafi alanlara dağılmıģ durumdadırlar, bunun sonucunda otomasyon ve kontrol elemanlarıyla, iģletim personelinin farklı konumlarda olmasının gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Böylece insan ve makine arasında bir bilgi taģıma ortamının da kullanılması zorunlu hale gelmektedir. ĠĢte bu gereksinmeyi, birçok değiģik fonksiyona sahip Ģebekelerde, uzun yıllardan beri kullanılan, güvenirliliğini ve fonksiyonelliğini ispatlamıģ, günümüzde çok daha yaygın hale gelen ve teknolojik açıdan büyük mesafeler kat eden SCADA sistemi rahatlıkla sağlayabilmektedir SCADA nın Tanımı SCADA; Ġngilizce Supervisory Control And Data Acquisition, Denetlemeli Kontrol ve Veri Edinme kelimelerinin baģ harflerinden oluģan bir sözcük olup, yerel terminal ünitelerinin prosesten topladığı saha verilerinin merkezi bilgisayarlara, iģlenmesi için gönderildiği, burada Ģebeke operatörleri tarafından anlaģılabilecek Ģekilde görüntü ve mesajlara dönüģtürülerek iģlem gördüğü ve saklandığı sistemlerdir. [4] 7

20 Kısaca SCADA: Bilgisayar veya bilgisayarlardan, haberleģme aygıtlarından, sürücü düzeneklerinden oluģmuģ, uzaktan kontrol gerektiren sistemler için tasarlanmıģ, maksimum verim, maksimum güvenlik sağlayan görsel ve grafiksel tabanlı bir sistemdir SCADA Sisteminin Amaçları Amaç minimum maliyetle, daha kaliteli ve daha çok ürün üretmek için gerekli yapıyı kurmaktır. ĠĢletmedeki tesislerden maksimum verimlilikle yararlanmak, yöneticilerin iģletmeye ve üretim bilgilerine tam olarak hakim olmasını sağlamak, scada sistemlerini fabrikalara aktararak bu firmaların otomasyon sistemlerini modern hale getirmektir SCADA Sistemlerinin İşlevleri Bir SCADA sisteminin görevlerini dört grupta toplayabiliriz. [6] Bunlar: 1. Ġzleme ĠĢlevleri (Olay ve Alarm ĠĢleme), 2. Kontrol ĠĢlevleri, 3. Veri Toplama, 4. Verilerin Kaydı ve Saklanması Ģeklindedir. SCADA iģlevlerinin blok diyagramı ġekil 2. de verilmiģtir. 8

21 Durum ölçü noktaları Bilgisayarlar arabirimler Durum kontrol noktaları Bilgi toplama ve denetleme birimi çıkışlar sayıcılar Analog ölçü noktaları ġekil 2. SCADA iģlevleri blok diyagramı SCADA Sistemlerinden Beklenenler SCADA sisteminden; Sisteme ait elektriksel ve endüstriyel parametrelerin PC den izlenebilmesi, Ürün bazına indirgenen enerji maliyetini minumuma indirgemesi, Tek bir merkezden otomasyon sistemlerine sahip yapıtlarda yük kontrolünü sağlaması, Sistemde arıza meydana geldiği taktirde kolaylıkla takip edilip bulunmasını, Sistemdeki her noktanın PC den kumanda imkanını sağlaması gerekmektedir SCADA Sisteminin Yazılımından Beklenenler Çabuk, kolay ve uygulama tasarımını desteklemesi, Dinamik grafik çizim araçlarına sahip olması, Çizim kütüphanesinin geliģmiģ olması, Alarm yönetimine sahip olması, 9

22 Tarih bilgilerinin toplanıp rapor halinde sunması istenmektedir SCADA Sisteminin Uygulama Alanları SCADA sistemlerinin birçok uygulama alanları vardır. GeniĢ bir coğrafya alanına yayılmıģ, bölgesel ve yerel tesislerin birçoğunda kullanılmaktadır. BaĢka sistemlere de alt yapı teģkil etmektedir. SCADA sistemlerine ilave iģler eklenerek Enerji Yönetim Sistemleri (EMS) ve Dağıtım Yönetim Sistemleri (DMS) gibi sistemler oluģturur. SCADA sistemlerinin baģlıca kullanım alanları Ģunlardır: Gıda Endüstrisi Bina Otomasyonu Elektrik Üretim ve Ġletim Sistemleri Elektrik Dağıtım Tesisleri Otomotiv Endüstrisi Trafik Kontrolü Kısaca bir iģletmeye sürekli, düzenli ve hızlı cevap süreleri gerekli ise SCADA sistemi uygulanması daha ekonomiktir SCADA Sistemin Avantajları SCADA nın bir otomasyon sisteminde kullanılması bakım ve servis kolaylığı sağlamasının yanında, uygulamada karģılaģılan zorluklar ve belirsizliklerin ortadan kalkması gibi avantajlar da sağlamaktadır. Raporlama ve alarm bilgilerini ekrana taģıma ve kaydetme olanağı sağlamaktadır. Hatta alarm bilgileri cep telefonlarına mesaj Ģeklinde de gelebilmektedir. Bu Ģekilde genel bir optimizasyon ve güvenilirlik sağlanmaktadır. Ayrıca SCADA sistemindeki veri sunucuların internete bağlı olması sistemin web üzerinden izlenmesi ve kontrol edilmesini sağlamaktadır. Ancak internete bağlı olmak birçok güvenlik problemlerini yanında getirmektedir. 10

23 SCADA Sistemlerinin Genel Yapısı SCADA esas olarak dört bölümden oluģur. 1. Ara yüz Programı 2. ĠletiĢim Sistemi 3. Kontrol Merkezi Sistemi (Master Terminal Unit (MTU)) 4. Uzak Uç Birim (Remote Terminal Unit (RTU)) Çay fabrikasının SCADA otomasyonu projesinde ele alınan sistem, bir arayüz programı olan Vijeo Citect Explorer ortamında tasarlanacağından, bu arayüz programı üzerinde durulacaktır. SCADA sistemlerinin genel yapısı için ayrıntılı bilgiye [4] den ulaģılabilir. SCADA sisteminin genel yapısı ġekil 3. de verilmiģtir. ġekil 3. SCADA sisteminin genel yapısı 11

24 Ara Yüz Programı SCADA da bulunan yazılım, PLC nin yaptığı iģlemleri ve RTU(Remote Terminal Unit) den gelen bilgileri, kullanıcılara gösteren bir ara yüz programıdır Vijeo Citect Explorer Yazılımı Vijeo Citect Explorer bir SCADA yapılandırma yazılımıdır yılında kurulan dünyanın en büyük SCADA yazılım üreticilerinden CĠTECT, 2006 yılında Schneider Electric firmasının bünyesine katılmıģtır. Projemizi gerçekleģtirirken Vijeo Citect Explorer i seçmemizin nedenleri aģağıda maddeler halinde verilmiģtir. [5] SCADA yazılımları kontrol edilebildikleri nokta sayılarına göre değerlendirilir. Her bir nokta fiziksel bir çıkıģ veya giriģ birimini niteler. Bu noktalar çıkıģ veya giriģ olarak kullanılacak birer nokta olur. Yazılım içerisinde kullanılacak değiģkenler birer nokta olamaz. Vijeo Citect Explorer birçok harici donanımla uyumlu çalıģabilir. Vijeo Citect Explorer arayüzü kütüphanesi çok geliģmiģ olduğu için istenilen semboller kolaylıkla bulunabilir. Bazı sembollerin animasyon Ģeklinde gösterebilme özelliği vardır.(hareketli bir görüntü sağlamak gibi) Örneğin; fan, motor, karıģtırıcı, öğütücü gibi semboller kullanıldığı taktirde hareket ettiği görülür. Genie veya Super Genie ile oluģturulacak yapılar istenildiği kadar kullanılır. Bunun en büyük avantajı ise bir yapının tekrar kullanılması gerekiyorsa her seferinde değiģken atamaya gerek kalmamasıdır. Düzenleme sadece bir kereye mahsustur. Vijeo Citect Explorer aynı zamanda süreç analizinin yapılmasını sağlar. Sisteme entegre edilen her bir noktanın geçmiģ tüm hareketleri kaydedilir. Böylece sistemin verimlilik analizini yapmak için ayrıca bir yapı veya yazılıma ihtiyaç duyulmaz. Vijeo Citect Explorer da raporlama özelliği bulunur. OluĢturulacak raporlama yapısına göre, istediğiniz durumların veya değiģkenlerin raporlaması tek tuģla yapılabilir. Ayrıntılı bilgi [5] den bulunabilir. 12

25 3. TASARIM 3.1. ÇAY ÜRETİM AŞAMALARI Bu bölümde fabrikaya gelen çayların iģlenip tüketime hazır oluncaya kadar geçirdiği aģamalar ayrıntılı bir Ģekilde verilmiģtir. Bu aģamalar, çayın iģlemine göre sırasıyla ġekil 4. de gösterilmiģtir. Yeşil Çay Yaprağı Soldurma Kıvırma Fermantasyon Kurutma Tasnif Paketleme ġekil 4. Çay fabrikası üretim akıģ diyagramı Çay üretim süreci aģamalarında belirli kontroller yapılır. Bu kontroller, çayın üretim sürecinde, iģlenmesinde gerekli olan nem, sıcaklık, uygun süre ve taģıma iģlemlerini içermektedir. Soldurma süreci, çayın kıvrılma süreci için hazırlanması, gerekli nem seviyelerine düģürülmesi için yapılmaktadır. Çayın, soldurma iģlemi sonucunda %80-70 nem seviyesinden %60-50 seviyelerine kadar düģürülmesi amaçlanır. Nem seviyesi, soldurma bölümünde bahsedilen yöntemlerle düģürülür. Alınan örneklerle nem seviyesi ölçülerek 13

26 süreç devam ettirilir, test edilir. Yeterli soldurma sağlanana dek süreç devam ettirilir ve sonlandırılır. [7] Ġkinci aģama kıvırma için, soldurma iģleminden çıkan çay grupları buraya taģınırlar. Kıvırma iģlemi için nem kaybetmiģ çay yaprakları bu süreçte ufalanıp küçülürler. Süreç sonunda belli gruplara göre tasnif edilmiģ elekler, boyut küçültme iģleminin istenilen seviyelere gelip gelmediğini kontrol ederler. Eleklerden geçemeyen kıvırma süreci çıktıları, tekrar iģleme alınarak ikinci kıvırmaya alınırlar ve daha ileri kıvırma aģamalarına geçerler. Ġstenilen boyutlar sağlanana dek bu iģlemler tekrarlanır. Kıvırma sonrası fermantasyon sürecine alınan çaylar, uygun nem oranı sağlanarak fermente edilir. Bu süreçte belli bir fermente seviyesine ulaģmak istenir. Bu sürecin kontrolünde uygulanan nem oranı ve fermantasyon sürecinin süresi rol oynamaktadır. Fazla fermente edilen çaylar iģlevselliğini kaybederler, çok az fermantasyona uğramıģ çaylar ise bu süreç için istenilen çıktıyı vermezler. Bunun için fermantasyon iģlemi sırasında önemli kontrol iģlemi süre ve nem kontrolünün sağlanmasıdır. Çayın üretim sürecinde gerçekleģen blok diyagramı ġekil 5. de verilmiģtir. 14

27 Yabancı madde ve temizlik kontrolü (Taze çayların sürece alınması) Çıktıların Test edilmesi Soldurma iģlemi (Kıvırma aģaması için Soldurma sürecinde nem ve süre kontrolü) Fırınlama ĠĢlemi (Süre ve nem kontrolü ve Bantların Hızı) Soldurma Sonucunda Test Fermente ĠĢlemi (Fermente sürecinde nem ve süre kontrolü) Kıvırma iģlemi Kıvırma sonucunda Test ġekil 5. Çay üretim süreci blok diyagramı Fermente iģlemi sonucu fırına alınan çaylar, fırında uygulanan ısı ile kurumaya alınır. Uygulanın ısının belli bir seviyede kontrol edilmesi bu süreç için önemli konulardan biridir. Kuruma iģlemi sonucunda da çayın neminin belli bir seviyede tutulması gerekmektedir. Fırın süresinin iyi kontrol edilmemesi çay yaprakları gibi ince, küçük organik yapıların fazla kavrulmasına ve bozulmalarına yol açabilir. Süreç sonunda belli nem seviyelerine indirilip, kurutulan çaylar tasnif aģamasına giderler. Bu aģamada çayın çöpü, lifi ve çayın içerisindeki yabancı maddelerin ayrıģtırılması gerekmektedir. Bunlar statik elektrik yüklü toprak tarafında topraklanmalıdır. Süreç içinde yabancı maddelerin kontrolü bu statik toplar ve özelleģtirilmiģ eleklerce yapılmaktadır. Bu aģamadan geçen çaylar paketlenmek üzere ambalajlanma bölümüne alınırlar. 15

28 Çayın Soldurma İşlemi Soldurma çay üretiminin zorunlu ilk iģlemidir. Pratikte basit bir uygulama gibi gözükmektedir. Ancak soldurma iģlemi kuramsal olarak karmaģık önemli bir iģlemdir. Soldurmanın amacı; kısmi kurutma ile suyu buharlaģtırarak azaltılan çay yaprağını, fiziksel olarak değiģime sokarak kıvırma iģlemi için uygun Ģekle dönüģtürür. Soldurma iģleminde çay yaprağına, iyi bir fermantasyon için uygun bir ortam da sağlanmıģolur. Çay yığınları fabrika içine alındıktan sonra bunker adı verilen bir ambar alanına alınırlar. Bunker, arabalardan gelen çayın iģleme sokulmadan önce hazırlandığı yerdir. Burada "V" Ģeklinde bir sarmal, çay içinde sürekli dönerek hem çayı havalandırır hem de çayı bir sonraki aģama traflara götüren bantlara aktarır. Bunker den trafa çay aktarılırken çayın belirli bir kalınlıkta olması istenir. Bu kalınlılık daha önceden manuel olarak ayarlanan bir skala üzerinden yapılır. Soldurma iģleminde kullanılan traflar ġekil 6. da verilmiģtir. ġekil 6. Çay soldurma trafları Traflar taze çayı soldurmak amacıyla kullanılan tül bantlardan oluģan, fabrikadan fabrikaya değiģen üç veya dört kademeli bir sistemdir. Her kademe geçiģinde çay belirli bir yükseklikten düģerek iyice tek yaprak halini alması sağlanır. Fabrikada yer alan buhar kazanlarında elde edilen buharlarla çayın durumuna göre derece ısıtılan hava, yalıtımlı bir geçitten geçirilerek trafların altından fan yardımıyla çaya uygulanır. Ya da duruma göre çay buhar kazanlarına alınır. Bu sayede çayın içindeki nem miktarı %60-50 seviyelerine kadar düģer. ĠĢlem sonunda çay yapraklarının nem oranı fabrika içinde yer alan laboratuvarda ETÜV lerle birlikte ölçülürler. Bu aģamaya soldurma denilir. Çayın soldurma iģlemi AutoCAD ortamında çizilip, ġekil 7. de gösterilmiģtir. 16

29 Çizen: Mehmet BELEK 13\12\2011 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Halil İ. OKUMUŞ : Mehmet BELEK Ölçek: 1/1000 ġekil 7. Çayın soldurma iģleminin AutoCAD ile çizimi Çayın Kıvırma İşlemi Çayın kıvırma iģleminde, solmuģ çay yapraklarının değiģik çay kıvırma makinelerinde parçalanması, ezilmesi ve bükülmesiyle hücre öz suyunun kıvrılmıģ yaprak yüzeyine yayılması ve oksidasyonun baģlaması sağlanır. Soldurma iģleminden geçen çay traģe adı verilen bölüme gelir. Burada çayın iģlenirken fazla hacim kaplamaması için daha küçük parçalara ayrılması sağlanır. Çok sayıda elmas uçlar içeren traģe, çayı iki üç parçaya ayırdıktan sonra çayı birinci grup kıvırmaya gönderir. Burada hem çayın ekstratının çıkması hem çayın kıvrım kazanması hem de parçalanması sağlanır. Kıvırma yapan makinanın hızı sabit, iģlem süresi dk arası değiģir. Daha sonra bantlarla çaylar birinci grup yaģ çay eleğine taģınır. Elekten geçip ayrılan çaylar fermantasyona giderken elekten geçemeyenler ise ikinci grup kıvırmaya giderler. Bu kıvırmada ise hızı yine sabit iģlem süresi dk arası olan kıvırma makinaları kullanılır. Buradan da çay ikinci grup yaģ çay eleğine taģınır. Çaylar ikinci grup yaģ çay eleğine alındıktan sonra elekten geçemeyen çaylar kıyıcı rotervan makinalarına alınırlar. 17

30 Rotervanlarda çay, küçük parçalara ayırılır. Çayın kıvırma iģlemi AutoCAD ortamında çizilip, ġekil 8. de gösterilmiģtir. ġekil 8. Çayın kıvırma iģleminin AutoCAD ile çizimi Çizen: Mehmet BELEK 18\12\2011 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Halil İ. OKUMUŞ : Mehmet BELEK Ölçek: 1/ Çayın Fermantasyon İşlemi Çayın aroma ve renk alması için belli sıcaklıkta nem verilmesine fermantasyon denir. Bu iģlem sırasında çay fermente edilir, iģlem yaklaģık iki saat sürmektedir. Kıvrılan yaģ çay yaprağının hücre öz suyunda bulunan kimyasal bileģiklerin, oksidaz enziminin etkisi ile biyolojik değiģikliğe uğrayarak siyah çayda istenen koku, burukluk, renk ve aromanın oluģmasını sağlar. Fermantasyon aģamasında uygun sıcaklık, nem kontrolü önemli rol oynar. Çay imalatında ilk kalite kontrolü fermantasyon safhasında yapılır. Bu esnada çayın kıvrılma ve solma durumu hakkında bilgi edinilir. [7] Fermentasyon sırasında nem, fermente odalarında yaklaģık olarak % seviyelerinde tutulmalıdır. Sıcaklık, genelde C arasında tutulmalıdır. Ancak çay da ideal bir oksidasyon olması için fermente odalarının sıcaklıkları C arasında 18

31 tutulmalıdır. Çayın fermantasyon iģlemi AutoCAD ortamında çizilip, ġekil 9. da gösterilmiģtir. Çizen: Mehmet BELEK 23\12\2011 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Halil İ. OKUMUŞ : Mehmet BELEK Ölçek: 1/1000 ġekil 9. Çayın fermantasyon iģleminin AutoCAD ile çizimi Çayın Kurutma İşlemi Bu fırınlarda çay, 30 dereceden 100 dereceye kadar dört kademeli Ģekilde içindeki nem oranı %3-%5 e indirmek için kurutulurlar. Fırın içinde alttan sıcak hava fan yardımıyla çaya uygulanırken üstten de vakum yardımıyla hava çekilere çayın neredeyse havada yol alması sağlanarak maksimum kurutma sağlanır. Fırın sürecinde ayrıca ayrıģtırma için statik elektrik yüklü kauçuk toplar bulundurulur. Bu toplarla çay içindeki hafif olan liflerin alınması sağlanır. Daha sonra çay türlerine (nevilerine) göre ayrılırlar. Fırından çıkan çay Midilton adı verilen bir elekten geçirilirler. Bu iģlem sonunda elenen ve elekte kalan çaylar daha hassas ayrım için Sortex denilen baģka bir elekten geçirilerek türlerine (nevilerine) ayırma iģlemi son bulur. Çayın kurutma iģlemi AutoCAD ortamında çizilip, ġekil 10. da gösterilmiģtir. 19

32 ġekil 10. Çayın kurutma iģleminin AutoCAD ile çizimi Çizen: Mehmet BELEK 28\12\2011 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Halil İ. OKUMUŞ : Mehmet BELEK Ölçek: 1/ Çayın Tasnif İşlemi Tasnif fırından çıkan çayların eleklerden geçirilerek incelik, kalınlık ve kalitelerine göre ayrılma iģlemidir. Fırın çıkıģında kurutulan çay lif tutucularından geçirilerek çay çöpleri ayrılır. Çay parçacıklarının tasnifi yapılmadan önce lif ve çöplerinin ayıklanması gerekir. Bunun için elektrostatik lif toplayıcısı kullanılmaktadır. Bu iģlem kasnak üzerine sarılan plastik malzeme, keçe ile sürtündüğünde elektrostatik olarak yüklenmede ve alttan geçen çay parçacıklarının içerisinden lifleri çekmektir. Daha sonra lif ve çöplerine ayrılan çay eleklerden geçirilerek sınıflarına ayrılır. Kolay anlaģılabilmesi için ġekil 11. de çayın tasnif iģleminin AutoCAD ortamında çizilmiģ bir Ģekli gösterilmektedir. 20

33 ġekil 11. Çayın tasnif iģleminin AutoCAD ile çizimi Çizen: Mehmet BELEK 13\12\2011 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Halil İ. OKUMUŞ : Mehmet BELEK Ölçek: 1/

34 4. DENEYSEL ÇALIŞMALAR 4.1. ÇAY FABRİKASI OTOMASYONUNUN VİJEO CİTECT EXPLORER ARAYÜZ PROGRAMI İLE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ Giriş Bölüm Vijeo Citect Explorer da anlatıldığı gibi, Vijeo Citect Explorer ortamını iki kısım altında inceleyebiliriz; 1. Runtime Sistem 2. Konfigürasyon Sistemi 2.1.Citect Explorer, 2.2.Projet Editör, 2.3.Citect Graphics Builder, 2.4.Cicode Editör ortamıdır Runtime Sistem Runtime sistem, iģlemin kontrol edildiği, gerçek zamanlı olarak çalıģtırıldığı kısımdır. Runtime sistem ġekil 12. de gösterilmiģtir. ġekil 12. Runtime sistem 22

35 Konfigürasyon Sistem Konfigürasyon sistemi, runtime ın çalıģtırılabilmesi için daha önce yapılan ve sistemin altyapısını oluģturan bölümlerdir Citect Explorer GerçekleĢtirilen projelerin görüldüğü ya da yeni projelerin oluģturulduğu yerdir. Bu kısımda projelerin tüm ana kısımları görülmektedir. Projedeki haberleģme ayarları bu bölümde oluģturulur. Bu bölümün Vijeo Citect de görünümü ġekil 13. de gösterilmektedir. ġekil 13. Citect explorer Haberleşme Ayarları Sistemin uygulamada kullanılması için yapılması zorunlu ayarlardır. Vijeo Citect Explorer da yapılan tasarımların sahada kullanılabilmesi için sistemin bazı cihazlarla haberleģtirilmesi gerekir. Sistemin bir veya daha fazla bilgisayardan kontrolünü sağlamak için Cluster ve Server ların tanıtılması gerekmektedir. Ayrıca Cluster ve Server ları oluģturduktan sonra tek bir bilgisayardan çalıģtırılacağı gibi bir network ağı kurarak birden fazla bilgisayarlarda da çalıģtırılması sağlanabilir. Ayrıca bilgisayarımızı bir PLC gibi çalıģmasını sağlamak için ise I/O Device ayarlarının yapılması gerekir. 23

36 Project Editör HaberleĢme ayarları, Alarm Server, Trend Server gibi tüm Server ların ve Cluster ların tanımlandığı kısımdır. Kısaca sistemle ilgili tüm ayarların yapıldığı kısımdır. Editörün pencerelerinin görünümü ġekil 14. de gösterilmektedir. ġekil 14. Alarm server ve cluster Citect Graphics Builder Vijeo Citect Explorer ortamında tasarlanacak grafik sayfalarının oluģturulduğu kısımdır. ġekil 15. de citect graphics builder penceresi gösterilmiģtir. 24

37 ġekil 15. Citect graphics builder Cicode Editör Program kodlarının yazıldığı ve yazılan programların depo edildiği, sistemin çalıģma ve iģleyiģinin sağlandığı kısımdır.bukısım ġekil 16. da gösterilmiģtir. Vijeo BASIC tabanlı olan Vijeo Citect Explorer arayüz programında sistemin çalıģabilmesi için gerekli olan kodların yazılması gerekmektedir. Bu kodlar, kod dizisini oluģturarak sistemin akıģını sağlarlar. ġekil 16. Cicode editör 25

38 Projenin Gerçekleştirilmesi Değişkenlerin Tanımlanması ve Atanması Vijeo Citect Explorer arayüz programını kullanarak, oluģtulacak sistemin haberleģme ayarları, Cluster name, I/O Device gibi gerekli olan tanımlamalar yapılarak, çay fabrikası SCADA otomasyonun alt yapısı için ilk olarak değiģkenlerin atanması gerekir HaberleĢme ayarı yapılan sisteme belirli değiģkenler tanımlanır. DeğiĢkenler tanımlanırken unutulmamalıdırki her PLC nin adres yapısı farklıdır. Buna uygun olarak adresleme yapılması gerekir. Vijeo Citect te oluģturulacak tasarımın adreslemesini sağlayan, ISE standartlarından gelen % iģareti vardır. Bu ister gerçek fiziksel adres, isterse iç değiģken olsun bu adreslerin baģına % iģareti eklenerekoluģturulur. %M :Ġç değiģken olup, digital değerler için, %MW :INT ve Analog değerler için ise bu adresleme yapısı kullanılır Variable Tag Variable Tag ler, I/O Device ve Vijeo Citect I/O server arasında transfer edilen dataları belirlerler. Her bir Variable Tag, sadece bir isim, bir data, bir adres ve bir I/O Device ile tanımlanır. ġekil 17. de adresleme, data tip, I/O Device Name gibi sistem için gerekli olan bilgilerin girildiği editör peceresi gösterilmiģtir. 26

39 Format Eng Units Eng Full Eng Zero Raw Full Raw Full Zero Adress Type Açıklama Variable Tag Name ġekil 17. Variable tag Çay fabrikası SCADA sistemi için gerekli olan değiģkenler sırayla atanarak Çizelge 1. de tablo halinde gösterilmiģtir. Çizelge 1. Çay fabrikası otomasyonu için gerekli değiģkenler ve bunlara atanan değerler Karistirici Kıvırma iģlemi INT %MW % ###EU Kurutma_P1 Fırın sıcaklığı iģlemi INT %MW deg ###EU Fermantasyon Fermantasyon iģlemi INT %MW % ###EU 27

40 Local Variable Tag Local değiģkenler sistem Runtime a geçtiği zaman hafızada bilgi saklamaya izin vermektedir. Sistem baģlatıldığında her zaman oluģturulabilirler, bundan dolayı Runtime kapatıldığında değerlerini tutmazlar. ġekil 18. deki Local variables editör penceresinden local değiģkenler tanımlanmaktadır. ġekil 18. Local variable tag Otomasyon için gerekli olan değiģkenler ve bu değiģkenlerin ne iģ yaptığını, biçiminin ne olduğunu, baģlangıç ve bitiģ değerlerinin ve format açıklamasının bulunduğu tablo Çizelge 2 de gösterilmiģtir. 28

41 Format Eng units Full Scale Zero Scale Type Açıklama Local Variable Name Çizelge 2. Local variable ların açıklamaları ve atandığı değerler Open Automatic Control Digital Open1 Manual Soldurma-1 Digital Open2 Manual Soldurma-2 Digital Open3 Manual Kıvırma-1 Digital Open4 Manual Kıvırma-2 Digital Open5 Manual Fermantasyon-1 Digital Open6 Manual Fermantasyon-2 Digital Open7 Manual Kurutma-1 Digital Open8 Manual Kurutma-2 Digital Open9 Manual Tasnif-1 Digital Open10 Manual Tasnif-2 Digital Hareket1 Soldurma-1 INT Hareket2 Soldurma-2 INT Hareket3 Kıvırma-1 INT Hareket4 Kıvırma-2 INT Hareket5 Fermantasyon-1 INT Hareket6 Fermantasyon-2 INT Hareket7 Kurutma-1 INT Hareket8 Kurutma-2 INT Hareket9 Tasnif-1 INT Hareket10 Tasnif-2 INT seviye Tank seviyesi INT % ###EU kontrol Kontrol iģlemi INT Event (Olay) lar Event(Olay) lar, tasarımı yapılan sistemdeki cihazların hangi zaman aralıklarında, ne kadar süre ile çalıģacağının belirlendiği ve bu süre içerisinde herhangi bir olaya ya da 29

42 koģula bağlı olarak sistemdeki cihazların çalıģıp çalıģmayacağının saptandığı kısımdır. ġekil.19. da event ların tanımlandığı pencere gösterilmiģtir. Event lar iki kısımdan oluģur. Bunlar; 1. Zamana Bağlı Event: Tasarlanan sistemdeki cihazların, belirli periyotlarda aktif olmasını sağlayan event dır. Örneğin; soldurma bantlarında çayın taģınma esnasında 20 saniye aralıklarla steam makinasının çalıģması. 2. Olaya Bağlı Event: Tasarlanan sistemdeki cihazların, sistem içerisinde referans alınan bir cihazın, iģlevini yerine getirmesine bağlı olarak aktif olmasını sağlayan event dır. Örneğin; sistemdeki kıvırma tankının dolmasıyla soldurma bantlarının durması. ġekil.19. Event ların tanımlandığı pencere Event ların Tanımlanması Bu kısımda global olarak tanımlanan event lar; 5 saniye aralıklarla periyodik olarak Çizelge 3. de action kısmında yazan komutları yerine getirmektedir. 30

43 Bu komutlardan Kurutma_P1=50+Rand(65) komutu, kurutma bölümünde kullanılan fırın sıcaklık değeri, 50 C ile 115 C arasında bir değer alarak periyodunun tamamlanmasını beklemektedir. Fermantasyon=45+Rand(30) komutu ise, fermantasyonun gerçekleģmesi için gereken nem oranı %45 ile %75 arasında bir değer alıp periyodunun tamamlamasını beklemektedir. Çizelge 3. Sistem için tanımlanan Event lar Name Time Period Trigger Action Global 00:00:00 00:00:05 - Kurutma_P1=50+Rand(65) Global 00:00:00 00:00:05 - Fermantasyon=45+Rand(30) Alarmlar Alarmlar sistemdeki bütün hataları otmatik olarak kullanıcıya rapor eden sistemlerdir. Her alarm tipi farklı olaylarla, farklı parametrelerle ve farklı seçeneklerle ayrı ayrı konfigire edilmelidir. Sistemde uygulanan alarmları genel olarak sıralamak gerekirse; 1. Digital alarmlar, 2. Analog alarmlar, 3. Advanced alarmlar Ģeklinde sıralanır Digital Alarm Bu alarmlar, bir ya da iki dijital değiģkenin durumunun değiģimine bağlıdır. Eğer bu iki değiģken belirlenirse, her iki değiģken alarmın harekete geçirilebilmesi için değiģtirilmelidir. ġekil 20. de digital alarmların atandığı editör penceresi gösterilmiģtir. Bu pencere yardımıyla, sisteme eklenmesi istenilen alarmlar sırayısla atanabilmektedir. 31

44 ġekil 20. Digital alarmın atandığı editör penceresi Editör penceresi yardımıyla sisteme atanan dijital alarmların, alarm tag ları, bu alarmların isimleri, variable tag ları ve kategorisi Çizelge 4 de verilmiģtir. 32

45 Çizelge 4. Sisteme atanan dijital alarmlar Alarm Tag AUTOMATIC ACILSTOP SOLDURMA KIVIRMA FERMANTASYON FERMANTASYON_K URUTMA KURUTMA KURUTMA_TASNĠF TASNĠF Alarm Name AUTOMATIC ON ACIL STOP SOLDURMA2 ÇALIġMIYOR KIVIRMA2 ÇALIġMIYOR FERMANTASYON2 ÇALIġMIYOR KURUTMA1 ÇALIġMIYOR KURUTMA2 ÇALIġMIYOR TASNĠF1 ÇALIġMIYOR TASNĠF2 ÇALIġMIYOR Alarm Description SĠSTEM ÇALIġIYOR SĠSTEM DURDU MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI MOTOR ARIZALI Variable Tag A Variable Tag B Open - NOT Open - NOT Open6 NOT Open2 NOT Open3 NOT Open9 NOT Open4 NOT Open10 NOT Open5 Open1 Open7 Open8 Open3 Open9 Open4 Open Analog Alarm Analog alarmlar bir analog değiģken yada daha fazla belirlenmiģ sınırlara bağlı olarak değiģtiğinde harekete geçerler. ġekil 21. de analog alarmların atandığı editör penceresi veilmiģtir. Ayrıca sisteme atanan analog alarm değiģkenleri ve değerleri Çizelge 5. de gösterilmektedir. 33

46 Format Low Low Low High High High Setpoint Variable Tag Alarm Name Alarm Tag ġekil 21. Analog alarmların atandığı editör penceresi Çizelge 5. Sisteme atanan analog alarm değiģkenleri ve değerleri Fermantasyon_ Fermantasyon Fermantasyon ### KURUTMA_ Kurutma Kurutma_P ### 34

47 Advanced Alarm Advanced alarmlar Cicode ifadelerinin yanlıģtan doğruya değiģiminin sonucunda harekete geçerler. Yani sisteme yazılan Cicode fonksiyonlarının girilen koģula göre çalıģıp çalıģmadığını belirleyen alarm serverlerdir. ġekil 22. advanced alarmların atandığı editör penceresi veilmiģtir. ġekil 22. Advanced alarmların atandığı editör penceresi Sisteme atanan advanced alarm değiģkenleri ve değerleri Çizelge 6. de gösterilmektedir. 35

48 Çizelge 6. Sisteme atanan advanced alarm değiģkenleri ve değerleri Alarm Tag Alarm Name Alarm Description Expression Kivirici KIVIRMA TANK YÜKSEK SEVĠYE Karistirici>=100 Kivirici1 KIVIRMA TANK DÜġÜK SEVĠYE Karistirici<=20 Kurutmaa KURUTMA FIRIN ISITILIYOR Kurutma_P1<= Alarmların Raporlanması Vijeo Citect Explorer arayüz programı bir çok kolaylığa imkan verdiği gibi sistemde oluģan hatalar sonucunda sistem hakkında kullanıcıya dijital alarm, analog alarm ve advanced alarmların rapor halinde sunulmasını sağlar. Alarm raporları ġekil 23. de gösterilmektedir. ġekil 23. Alarm raporlarının göründüğü pencere 36

49 Trendler Trend ler, analog değiģkenlerin zamana bağlı olarak grafik ekranında çizdirilmesi olayına denir. Vijeo Citect Explorer daki trendler, trend tag ların eklenmesiyle oluģturulmuģtur. Her trend değiģkeni trend datanın depolandığı bir ya da birden fazla ayrı dosyalar içermelidir. Vijeo Citect Explorer, sürekli olarak grafik sayfasında gösterilip gösterilmediğine aldırmadan dataları kaydetmektedir.trendlerin atandığı editör penceresi ġekil 24. de gösterilmiģtir.. Trend leri üç farklı Ģekilde belirlemek mümkündür. Bunlar; -Periyodik Trend: Verilen periyot aralıklarında zamana bağlı olarak trendin çizilmesini sağlar. -Event Trend: Verilen olaya bağlı olarak Trend in çizildiği kısımdır. -Periyodik - Event Trend: Verilen olaya ve zamana bağlı olarak trendin çalıģmasını sağlar. ġekil 24. Trend lerin atandığı editör penceresi 37

50 Sisteme atanan trendlerin isimleri ve parametre değerleri Çizelge 7. de gösterilmektedir. Çizelge 7. Sistem için oluģturulan trendler Trend Tag Name Expression Type File Name Period Kurutma_P1_ Kurutma_P1 TRN_PERIODIC [DATA]Kurutma P1 24:00:00 Ferman_tasyon Fermantasyon TRN_PERIODIC [DATA]Fermantasyon 24:00:00 Seviye seviye TRN_PERIODIC [DATA]seviye 24:00: Trendlerin Raporlanması Trend ler, atanan trend biçimine göre belirli raporlamalar yapar ve grafikler çizerler. Bu trendler yani grafikler, ġekil 25 de gösterilmektedirler. ġekil 25. Trend lerin gösterildiği pencere 38

51 Tasarlanan Sistemin İşleyişi Tasarımı yapılan çay fabrikası SCADA otomasyon sisteminin, Manual ve Automatic Mode olarak ayrı ayrı kontrolü sağlanmaktadır. Sistemin sorunsuz bir Ģekilde sürekli çalıģmasını sağlamak amacıyla sisteme alarmlar, trendler gibi algılayıcılar konmuģtur. Sisteme eklenen alarmlar sayesinde sistemde oluģan arızaların algılanmasıyla arızalar kullanıcıya rapor edilmektedir. Böylece arızalara anında müdahale etme imkanı bulunmaktadır. Sisteme atanan trendler aracılığıyla da, sistemde bulunan fermantasyon odasının nem oranının, kurutma fırının sıcaklığının ve tank dolum seviyesinin değiģim grafiği ayrı bir ekranda izlenmekte ve analizi yapılmaktadır. Sistem baģlatıldığında ilk olarak Soldurma-1 bant ı çalıģıyor. Birinci bant çalıģtıktan sonra bantlarda herhangi bir yığılma olmaması için Soldurma-1 ve Soldurma-2 bantlarının aynı anda çalıģtırılması gerekir. Aynı anda çalıģtırılan bantlar, kıvırma tankına çay yapraklarını taģımaya baģlar. Bu esnada iyi bir fermantasyon ortamı için taģınan çay yapraklarına steam uygulanır. Kıvırma tankına çay yaprağı geldikçe tankın dolum seviyesini hem analog hem de dijital olarak izlenebilmektedir. Kıvırma tankının seviyesi %100 olduğunda sistem alarm vererek soldurma bantlarının hareketini durdurur ve böylelikle kıvırma tankına çay yaprağının taģınması olayı sona erer. Çay yapraklarıyla doldurulan kıvırma tankı artık kıvrılmaya hazırdır. Kıvırma iģlemi baģladığında tankın içindeki kıvırıcının hareketi izlenebilmektedir. Kıvırma iģleminin baģlamasıyla soldurma bantları haricindeki tüm bantlar aynı anda çalıģmaya baģlar. Kıvrılan çay yaprakları bir sonraki kısım olan fermantasyona taģındıkça analog ve dijital olarak tankın dolum seviyesinin azaldığı görülecektir. Bu seviye %20 nin altına indiğinde sistem tekrar alarm vererek kıvırma ve fermantasyon bantlarını durduracak tekrardan tankın dolması için soldurma bantlarını çalıģtıracaktır. Fermantasyon kısmına gelen çaylar, bu aģamada uygun sıcaklık ve nem kontrolüne tabi tutulurlar. Fermantasyon odalarında kullanılan steam makinaları nem oranının ayarlamasını sağlamaktadır. Nem oranı dijital bir ekranda izlenerek, bu oranının %80 olması istenmektedir. Eğer nem oranı %80 in altındaysa sistem otomatik olarak alarm verip, steam makinasını çalıģtırarak fermantasyon odasına buhar üflemektedir. Fermantasyondan çıkan çaylar kurutma iģlemi için fermantasyon bantlarıyla 39

52 kurutma fırınına aktarılırlar. ġekil 26. da çayın soldurma kıvırma ve fermantasyon iģlemini gösteren SCADA tasarımı gösterilmiģtir. ġekil 26. Çayın soldurma, kıvırma ve fermantasyon iģleminin SCADA tasarımı Fermantasyon iģlemi sonucu fırına alınan çaylar, fırında uygulanan ısı ile kurutulurlar. Kurutma sırasında fırının sıcaklık değeri 95 C ile 105 C arasında kalması gerekmektedir. Bunun için fırın sıcaklık değerini ayarlamada bir pompa kullanılmıģtır. Bu pompa fırın sıcaklık değeri 95 C nin altına düģünce sistem alarm vermekte ve bu alarm ile otomatik olarak çalıģmakta, içeriye ısı yaymaktadır. Eğer fırın sıcaklık değeri çok yükselirse sistem High High alarmı vererek pompayı durdurmaktadır. Fırından kurutulmuģ olarak çıkan çaylar bantlar yardımıyla tasnif bölümüne alınırlar. Kurutma bölümünden tasnif bölümüne gelen çaylar ilk olarak lif ayırıcılardan geçerek liflerinden ayrılırlar. Lifleri ayrılmıģ çaylar kırıcılara doğru bantlar yardımıyla taģınırlar. Kırıcılara gelen çayların kırılma iģlemi baģladığında, sınıflarına ayrılmak üzere çeģitli eleklerden geçmektedir. Ġlk kırma 40

53 iģleminden sonra kırılan çaylar çok ince bir elekten geçerek birinci sınıf çay elde edilir. Bu elekten geçmeyen çaylar diğer bir kırıcıya doğru bantlarla taģınır. Ġkinci kırma iģleminden sonra kırılan çaylar, farklı bir elek tipinden geçerek ikinci sınıf çayın elde edilmesi sağlanır. Bu elekten de geçmeyen çaylar son kez kırılarak üçüncü sınıf çayın kalitesi belirlenmiģ olur. ġekil 27. de çayın kurutma ve tasnif iģlemini gösteren SCADA tasarımı gösterilmiģtir. ġekil 27. Çayın kurutma ve tasnif iģleminin SCADA tasarımı 41

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

SCADA VE RAPORLAMA SĠSTEMLERĠ

SCADA VE RAPORLAMA SĠSTEMLERĠ SCADA VE RAPORLAMA SĠSTEMLERĠ SCADA (Supervisory Control And Data Your Acquisition Slide ) Title RAPORLAMA SİSTEMİ Kapsamlı ve entegre bir Veri Tabanlı Kontrol ve Gözetleme Sistemi (SCADA) sayesinde, bir

Detaylı

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA NEDIR? Proses (İşlem), Endüstriyel ve Bina Otomasyonunda kullanılan Programlanabilir Kontrolörler

Detaylı

Program AkıĢ Kontrol Yapıları

Program AkıĢ Kontrol Yapıları C PROGRAMLAMA Program AkıĢ Kontrol Yapıları Normal Ģartlarda C dilinde bir programın çalıģması, komutların yukarıdan aģağıya doğru ve sırasıyla iģletilmesiyle gerçekleģtirilir. Ancak bazen problemin çözümü,

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3

ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 AMAÇ ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 Bu öğrenme faaliyetiyle elektronik posta hesabınızı, e-posta yönetim yazılımlarını kullanarak yönetmeyi öğrenebileceksiniz. ARAġTIRMA Ġnternet ortamında e-posta

Detaylı

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI Otomasyon Nedir? Otomasyon u kısaca, bir işin insan ile makine arasında paylaşılması şeklinde tanımlayabiliriz. Bir otomasyon sisteminde toplam işin paylaşım yüzdesi

Detaylı

1.3.4. Veri Toplama Üniteleri

1.3.4. Veri Toplama Üniteleri 1.3.4. Veri Toplama Üniteleri Kontrol üniteleri SCADA sistemlerinin diğer önemli birimini oluşturur. Kontrol üniteleri kontrol odası seviyesinden çeşitli yardımcı işletmelerin kontrol ünitelerinden işletme

Detaylı

PLC (Programlanabilir Lojik. Denetleyici)

PLC (Programlanabilir Lojik. Denetleyici) PLC (Programlanabilir Lojik Denetleyici) İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama Alanları PLC lerin Yapısı PLC lerin Avantajları PLC Çeşitleri SİEMENS PLC JAPON PLCLER KARŞILAŞTIRMA Giriş PLC

Detaylı

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir.

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir. Mikrotek Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 2827 sokak No:28/3 1.Sanayi Sitesi 35110 İ Z M İR TÜRKİYE Tel:90-232-458 92 73 Fax:90-232-433 74 78 E-mail:info@mikrotek.com Internet:www.mikrotek.com GİRİŞ Mikrotek

Detaylı

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu OTOMASYON SİSTEMLERİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu Temel Kavramlar ve Tanımlar Açık Çevrim Kontrol Sistemleri Kapalı Çevrim (Geri Beslemeli) Kontrol Sistemleri İleri Beslemeli Kontrol Sistemleri

Detaylı

5.31. MODÜLER MOBİLYA ÜRETİMİNDE KULLANILAN SERİ ÜRETİM HATLARINDAN ZIMPARA MAKİNASININ BESLEME ÜNİTESİ OTOMASYONU

5.31. MODÜLER MOBİLYA ÜRETİMİNDE KULLANILAN SERİ ÜRETİM HATLARINDAN ZIMPARA MAKİNASININ BESLEME ÜNİTESİ OTOMASYONU 5.31. MODÜLER MOBİLYA ÜRETİMİNDE KULLANILAN SERİ ÜRETİM HATLARINDAN ZIMPARA MAKİNASININ BESLEME ÜNİTESİ OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr ÖZET: GeliĢen teknolojilerin en büyük eksikliği

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, bir fiziksel sistem verildiğinde, bu sistemi kontrol etmek için temelde hangi adımların izlenmesi gerektiğinin kavranması amaçlanmaktadır.

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU

5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU 5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr GiriĢ: Hızla geliģen bilgisayar teknolojisi, her alanda olduğu gibi etkisini robot teknolojisi ve otomasyon sistemleri

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

Simatic PLC Eğitim Kataloğu 2013 Sayfa -1

Simatic PLC Eğitim Kataloğu 2013 Sayfa -1 Simatic PLC Eğitim Kataloğu 2013 Sayfa -1 Global Otomasyon San. Ve Tic. Ltd. Şti Yukarı Mah. Atatürk Bulvarı Yaman Apt. No:7/4 Kartal İstanbul Tel: 0216-3895250 Fax: 0216-3898275 Kurslarımız Simatic S5

Detaylı

Otomasyon Sistemleri Eğitiminde Animasyon Tabanlı Uygulamaların Yeri ve Önemi. Murat AYAZ*, Koray ERHAN**, Engin ÖZDEMİR**

Otomasyon Sistemleri Eğitiminde Animasyon Tabanlı Uygulamaların Yeri ve Önemi. Murat AYAZ*, Koray ERHAN**, Engin ÖZDEMİR** Otomasyon Sistemleri Eğitiminde Animasyon Tabanlı Uygulamaların Yeri ve Önemi Murat AYAZ*, Koray ERHAN**, Engin ÖZDEMİR** *Elektrik Eğitimi, Teknik Eğitim Fak., Kocaeli Üniversitesi 41380 Kocaeli **Enerji

Detaylı

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1)

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Akıllı Trafik Ağı ve Adaptif Trafik Yönetim Sistemi, hızlı ve güvenli trafik akışını sağlar. /o95 doğruluk oranı ile ölçümler gerçekleştirerek uygun kavşak

Detaylı

PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ

PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ AÇIKLAMALAR-KULLANIM-BAĞLANTILAR Sayfa 1 ĠÇĠNDEKĠLER SAYFA 1-) Sistemin Genel Tanıtımı 3 2-) Sistemin ÇalıĢma ġekli.4 3-) Sistem Yazılımı 5 4-) Sistemin Elektrik ve Bağlantı

Detaylı

ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI

ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ Faaliyetlerinden Örnekler KOMPANZASYON KOMPANZASYON UYGULAMALARI

Detaylı

REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015

REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015 REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015 YARININ TEKNOLOJİSİ BUGÜNDEN ELİNİZDE TÜM HABERLEŞME PORTLARI ÜZERİNDE RS-232 ETHERNET USB USB HOST RS-485 GPRS MODEM ETHERNET 10/100 Mb DAHİLİ

Detaylı

Kullanıcı Hesabı ve Şifre Yönetimi

Kullanıcı Hesabı ve Şifre Yönetimi 1. Amaç Bu prosedürün amacı BĠLGĠ bünyesinde veya yan kuruluģlarda çalıģan ve BILGINETWORKS alanına dahil olan kullanıcıların Ģifrelerinin azami ölçüde güvenlikli ve sağlam bir yapıda oluģturulmasını,

Detaylı

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri BĠLGĠSAYAR AĞLARI 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri Ağ Kavramı Bilgisayarların birbirleri ile iletiģimlerini sağlamak, dosya paylaģımlarını aktif

Detaylı

2. SCADA PROGRAMI. TEOS' un size sunduğu bir çok hizmet içerisinde en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz:

2. SCADA PROGRAMI. TEOS' un size sunduğu bir çok hizmet içerisinde en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz: 2. SCADA PROGRAMI Bu bölümde ülkemizde sıklıkla kullanılmaya başlayan, ülkemiz mühendislerince geliştirilmiş bir scada yazılım programı olan TEOS SCADA programı hakkında bilgiler vereceğiz. TEOS SCADA

Detaylı

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR 3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR Endüstride çok yaygın olarak kullanılan asenkron motorların sürekli izlenmesi ve arızalarının en aza indirilmesi büyük önem kazanmıştır.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ APPROXIMATION AIR TEMPERATURE WITH ARTIFICIAL NEURAL NETWORK

YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ APPROXIMATION AIR TEMPERATURE WITH ARTIFICIAL NEURAL NETWORK YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ Hande ERKAYMAZ, Ömer YAŞAR Karabük Üniversitesi / TÜRKĠYE herkaymaz@karabuk.edu.tr ÖZET : Bu çalıģmada Yapay Sinir Ağları (YSA) ile hava sıcaklığının tahmini

Detaylı

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır.

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. Fatih Üniversitesi SIMATIC S7-200 TEMEL KUMANDA UYGULAMALARI 1 İstanbul Haziran 2010 Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ...

Detaylı

VACAM ÖZELLİKLERİ. VACAM Kontrol Yazılımı program çalıģırken dönüģtürülebilen 13 tercüme edilmiģ lisan ile

VACAM ÖZELLİKLERİ. VACAM Kontrol Yazılımı program çalıģırken dönüģtürülebilen 13 tercüme edilmiģ lisan ile VACAM KONTROL YAZILIMI VACAM kontrol yazılımı çelik iģleme makinaları alanında uzun yıllardan sonra elde edilen deneyimlerin bir sonucu olarak Voortman tarafından geliģtirilmiģtir. Voortman'ın imalat programındaki

Detaylı

5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU

5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU 5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr Giriş: Metro ulaģım sisteminde amaç araçların değil insanların ekonomik, hızlı ve güvenli bir biçimde ulaģımına öncelik vermektir.

Detaylı

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 (Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Omron Sysmac ailesi ile gerçek makina otomasyonu. Nurcan Konak, Mayıs 2012

Omron Sysmac ailesi ile gerçek makina otomasyonu. Nurcan Konak, Mayıs 2012 Omron Sysmac ailesi ile gerçek makina otomasyonu Nurcan Konak, Mayıs 2012 İçerik Omron Hakkında Sysmac Platfotmuna Genel Bakış Gerçek Bir Uygulama Mercek Altında Omron Şirketleri Endüstriyel Otomasyon

Detaylı

Reliance SCADA Referans Projesi İSKİ Altgeçit Otomasyonu

Reliance SCADA Referans Projesi İSKİ Altgeçit Otomasyonu Reliance SCADA Referans Projesi İSKİ Altgeçit Otomasyonu Proje Yeri: İstanbul Türkiye Proje Yılı: 2013 İstanbul 14 milyondan fazla nüfusu ile Türkiye nin en kalabalık şehri. İstanbul yollarında her gün

Detaylı

OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ

OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ NGT ENDÜSTRİYEL OTOMASYON PROJE VE TAAHHÜT NGT mühendislik olarak uzun yıllar otomasyon sektörüne hizmet eden deneyimli ve uzman kadromuzla, sahip olduğumuz bilgi birikim, uzmanlık

Detaylı

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU simplifies predictive maintenance 25 Şubat 2010 GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU ARTESİS A.Ş. GOSB Üretim Tesisleri HAZIRLAYAN: Simge ÇAKIR ONAYLAYAN: Dr. İzzet Yılmaz ÖNEL The Institution of Engineering,

Detaylı

ELEKTRİK GRUBU ELEKTRİK MAKİNELERİ EĞİTİM SETİ ELECTRICAL MACHINERY TRAINING SET

ELEKTRİK GRUBU ELEKTRİK MAKİNELERİ EĞİTİM SETİ ELECTRICAL MACHINERY TRAINING SET ELEKTRİK GRUBU ELEKTRİK MAKİNELERİ EĞİTİM SETİ ELECTRICAL MACHINERY TRAINING SET Elektrik Makineleri ve Kumanda Eğitim Seti; çok fonksiyonlu deney masası ve enerji üniteleri, elektrik motorları, motor

Detaylı

Merkez Ofis : Up Hill Towers A1 B Blok No:146 TR- 34746 Ataşehir / Istanbul

Merkez Ofis : Up Hill Towers A1 B Blok No:146 TR- 34746 Ataşehir / Istanbul Merkez Ofis : Up Hill Towers A1 B Blok No:146 TR- 34746 Ataşehir / Istanbul 27.02.2011 1 Giriş Okosis San. Ve Tic. Ltd. Şirketi, otomasyon sektörü için yazılım ve donanım çözümleri üretmek, konusunda profesyonel

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 (Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ

Detaylı

PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ

PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ Öğr.Gör. Mehmet TAŞTAN Celal Bayar Üniversitesi Kırkağaç M.Y.O 45700-Kırkağaç/Manisa Tel:0-236-5881828 mehmettastan@hotmail.com

Detaylı

Mobil Takip Sistemleri

Mobil Takip Sistemleri Mobil Takip Sistemleri Trio Filo Yöne,m Sistemi Yazılım Fonksiyonları Üstün teknolojik altyapısı ile rakiplerinden ayrılan bir araç takip yazılımıdır. Tüm internet tarayıcılarında ek kurulum gerektirmeden

Detaylı

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA. Enes Al 1027.

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA. Enes Al 1027. T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA Enes Al 1027.32121 BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI DANIŞMAN: ÖĞR. GÖR. FERDA BOZKURT TEMMUZ 2012

Detaylı

AC SERİSİ ASANSÖR KUMANDA SİSTEMLERİ. Melih AYBEY AYBEY ELEKTRONİK

AC SERİSİ ASANSÖR KUMANDA SİSTEMLERİ. Melih AYBEY AYBEY ELEKTRONİK AC SERİSİ ASANSÖR KUMANDA SİSTEMLERİ Melih AYBEY AYBEY ELEKTRONİK AC SERİSİ GENEL ÖZELLİKLERİ CANBus tabanlı kat, kabin ve grup haberleşme sistemi Kat bilgisini sayıcı, monostabil sayıcı, gray kod, kuyu

Detaylı

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Yenilikçi Bir Anlayışla Kontrol Edin. Yenilikçilik PSH Pres sürücüsünde Servopompalar klasik valf ve kontrol teknolojisinin yerini alır. Bu

Detaylı

KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ

KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ Tam yetkili Türkiye temsilciliğini yaptığımız CONSPEC Controls yaklaşık 50 yıldır kömür madenlerinde, gaz izleme ve ekipman kontrolünde Kuzey Amerika

Detaylı

BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ

BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ GİRİŞ : Bir binanın işletilmesinde her adımda çalışan insanlar var. Günümüzde bilgisayarlar insanların yaptıkları işlerin çoğunu üstlenmekte ve bunları kusursuz olarak gerçekleştirmektedirler.

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi çözümler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi çözümler... www.mekatromuhendislik.com.tr Profesyonel, verimli, yenilikçi çözümler... www.mekatromuhendislik.com.tr çözüm üretiyoruz... Hakkımızda 2012 yılında endüstriyel otomasyon sektöründe yenilikçi ve kaliteli

Detaylı

İKMAL ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ GENEL TANITIM

İKMAL ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ GENEL TANITIM İKMAL ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ GENEL TANITIM TeĢkilatımızdaki makine ve ekipman ile atelye tezgahlarının faal halde bulundurulması için ihtiyaç duyulan yedek parçalar Ġkmal ġubesi Müdürlüğünce yurt içinden ve

Detaylı

YÖNTEM FİLO YÖNETİMİ ARAÇ İZLEME SİSTEMLERİ

YÖNTEM FİLO YÖNETİMİ ARAÇ İZLEME SİSTEMLERİ YÖNTEM FİLO YÖNETİMİ ARAÇ İZLEME SİSTEMLERİ YÖNTEM M2M ÇÖZÜMLERİ Makineler arası iletişim olarak değerlendirebileceğimiz Yöntem M2M çözümleri sayesinde, sahada bulunan her tür makineden dilediğiniz veriler

Detaylı

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve ALGORİTMALAR Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve daha sonra bu izi takip ederek evin yolunu

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI 1 1. Ev tipi soğutma 2. Ticari tip soğutma 3. Endüstriyel soğutma 2 1. Bireysel iklimlendirme (Split, paket, vb.) 2. Ticari

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU DCB-I KRAMER KAPI KONTROL KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik DCB-I. D.No: 005 - D.Ver: 104-27.04.2015 - www.lifkon.

KULLANIM KLAVUZU DCB-I KRAMER KAPI KONTROL KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik DCB-I. D.No: 005 - D.Ver: 104-27.04.2015 - www.lifkon. KRAMER KAPI KONTROL KARTI KULLANIM KLAVUZU Bütün Hakları Saklıdır. 1 / 11 İÇİNDEKİLER GĠRĠġ... 3 TEKNĠK ÖZELLĠKLER... 4 BAĞLANTI ġemasi... 5 KART ÇALIġMA MODLARI... 6 MENÜ... 7 KAPI HAREKETLERĠ... 10 MONTAJ...

Detaylı

RDM ürünleri aşağıdaki konularda kullanıcıya kontrol ve otomasyon imkanı sağlar; a-) Evaporatör (kabin-soğuk oda vs) kontrolü

RDM ürünleri aşağıdaki konularda kullanıcıya kontrol ve otomasyon imkanı sağlar; a-) Evaporatör (kabin-soğuk oda vs) kontrolü RDM (Resource Data Management) Firması, soğutma endüstrisi ve tüm binalar için kontrol sistemleri tasarımını ve üretimini gerçekleştirmektedir. Bu sistemler için gerekli donanımlar(hardware)ve yazılımlar(software),

Detaylı

MIKROSAY YAZILIM ve BİLGİSAYAR SAN. TİC. A.Ş

MIKROSAY YAZILIM ve BİLGİSAYAR SAN. TİC. A.Ş MIKROSAY YAZILIM ve BİLGİSAYAR SAN. TİC. A.Ş TEOSMETER OTOMATİK SAYAÇ İZLEME SİSTEMİ Emrah KÜÇÜKALİ Rev1 (27/10/2004) SİSTEMİN AMACI Teosmeter Otomatik Sayaç İzleme Sistemi özellikle haberleşmeli dijital

Detaylı

ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM

ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM NETWORKER GÖZLEMLEME SİSTEMİ ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM Her tür makinene de kullanılabilir Kullanıcının bilgisayarına ilave bir yazılım yüklenmesi gerekmiyor Bağımsız

Detaylı

MASA ÜSTÜ CNC FREZE TEZGÂH TASARIMI VE PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ CNC FREZE TEZGÂH TASARIMI VE PROTOTİP İMALATI Araştırma Makalesi / Research Article MASA ÜSTÜ CNC FREZE TEZGÂH TASARIMI VE PROTOTİP İMALATI Ahmet KOLERĠ a ve Kerim ÇETĠNKAYA b, * a K.Ü.Teknik Eğitim Fakültesi, Karabük, Türkiye, ahmet_koleri42@hotmail.com

Detaylı

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ ALİ SAĞLIK İSU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI EKİM 2015 2015 YILI İTİBARİYLE ATIKSU

Detaylı

RAINBOW SCADA UZAKTAN İZLEME VE KONTROL SİSTEMİ REV-03 25.12.2014

RAINBOW SCADA UZAKTAN İZLEME VE KONTROL SİSTEMİ REV-03 25.12.2014 RAINBOW SCADA UZAKTAN İZLEME VE KONTROL SİSTEMİ REV-03 25.12.2014 NASIL ÇALIŞIR? KONTROL CİHAZI İNTERNET RAINBOW SCADA SUNUCUSU JENERATÖR WEB TARAYICI AKILLI TELEFON İNTERNET ÜZERİNDEN HABERLEŞME LAN +

Detaylı

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRE BAġKANLIĞI FAALĠYET RAPORU

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRE BAġKANLIĞI FAALĠYET RAPORU BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRE BAġKANLIĞI FAALĠYET RAPORU 2011 BİRİM YÖNETİCİSİNİN SUNUŞU 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun yayınlanmasıyla beraber veri ve bilgiye dayalı bir yönetimin gerekliliği,

Detaylı

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL)

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) Bilgisayarlı Sayısal Kontrol(CNC- Computer Numerical Control), takım tezgahlarının sayısal komutlarla bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. CNC Tezgahlarda, NC tezgahlardan

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU SSM-I SESLĠ ANONS KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik SSM-I. D.No: 003 - D.Ver: 102-06.05.2015 - www.lifkon.com

KULLANIM KLAVUZU SSM-I SESLĠ ANONS KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik SSM-I. D.No: 003 - D.Ver: 102-06.05.2015 - www.lifkon.com SESLĠ ANONS KARTI KULLANIM KLAVUZU Bütün Hakları Saklıdır. 1 / 9 İÇİNDEKİLER REVĠZYON GEÇMĠġĠ... 3 GĠRĠġ... 4 TEKNĠK ÖZELLĠKLER... 5 GENEL GÖRÜNÜM... 5 SESLERĠN AYARLANMASI... 6 BĠRDEN FAZLA ANONS SESĠNĠN

Detaylı

Daima Çözüm Ortağınız!!!

Daima Çözüm Ortağınız!!! Ses3000 CNC Neden Ses3000 CNC? Daima Çözüm Ortağınız!!! Ses3000 CNC, isminin getirdiği sorumluluk ile SatıĢ, Eğitim ve Servis hizmetlerini kurulduğu 1994 yılından beri siz değerli sanayicilerimize sağlamayı

Detaylı

Erkut KIRMIZIOĞLU Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı erkut.kirmizioglu@sanayi.gov.tr

Erkut KIRMIZIOĞLU Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı erkut.kirmizioglu@sanayi.gov.tr Erkut KIRMIZIOĞLU Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı erkut.kirmizioglu@sanayi.gov.tr SUNUM PLANI GİRİŞ AKILLI ŞEBEKE İLERİ ÖLÇÜM ALTYAPISI İLERİ ÖLÇÜM ALTYAPISI BİLEŞENLERİ İLERİ ÖLÇÜM ALTYAPISI FAYDALARI

Detaylı

Şekil 2.23: Window menüsü ve elemanları

Şekil 2.23: Window menüsü ve elemanları 2.2.3.1. Window (Pencere) Menüsü Elemanları Şekil 23 de window menüsü elemanları gösterilmiştir. Şekil 2.23: Window menüsü ve elemanları Sayfalar arasında geçiş için kullanılır. Sayfa adlarının yanlarında

Detaylı

G E N E L K A T A L O G w w w. s p t. t c 1

G E N E L K A T A L O G w w w. s p t. t c 1 G E N E L K A T A L O G www.spt.tc 1 İNDEX KATLI FIRIN RESİN HATTI 4 TEK KULE DİKEY KURUTMA FIRINI 6 ÇİFT KULE DİKEY KATALİZE FIRINI 7 BEKLETME ÜNİTESİ 10 PLAKA ÇEVİRİCİ 11 OTOMATİK SPREYLEME ÜNİTESİ 11

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ KLAVUZU

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ KLAVUZU ANADOLU ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ KLAVUZU I. AMAÇ ve KAPSAM Anadolu Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü öğrencilerinin dört yıllık lisans eğitimleri sırasında yapmakla yükümlü

Detaylı

YAKMA YÖNETİM SİSTEMLERİ. www.selnikel.com

YAKMA YÖNETİM SİSTEMLERİ. www.selnikel.com Verim Artışı %3-5 Yakıt Tasarrufu Kazan/Brülör MM Kontrol Modülü DTI Bilgi Aktarım Ünitesi EGA Baca Gazı Analiz Cihazı Yardımcı Ekipmanlar YAKMA YÖNETİM SİSTEMLERİ Yüksek teknoloji ürünü Autoflame Yakma

Detaylı

DFC-0124 REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ

DFC-0124 REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ DFC-0124 REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ YARININ TEKNOLOJİSİ BUGÜNDEN ELİNİZDE 24 KADEMELİ 6 KADEME ÇIKIŞI 6 KADEME ÇIKIŞI 6 KADEME ÇIKIŞI 6 KADEME ÇIKIŞI RÖLE VE STATİK KONTAKTÖR ÇIKIŞLARI HER

Detaylı

3 YIL GARANTĠ YÜKSEK KALĠTE SERİ KUMANDA KUTUSU RPB

3 YIL GARANTĠ YÜKSEK KALĠTE SERİ KUMANDA KUTUSU RPB SERİ ÇÖZÜMLER Seri çözümler, orta ve büyük ölçekli tesisler için en iyi sistemlerdir. Bu aletle, kontrol ve kumanda cihazlarına valfların bağlantı maliyetlerinin azalmasını hatta neredeyse tamamen yok

Detaylı

GSM/GPRS ağı artık ülkelerin çoğunda standardize olmuş ve mevcut hale gelmiştir. Bu durum sınırlar arası bir dizi yeni iş alanları açmıştır.

GSM/GPRS ağı artık ülkelerin çoğunda standardize olmuş ve mevcut hale gelmiştir. Bu durum sınırlar arası bir dizi yeni iş alanları açmıştır. Giriş Telemetri piyasası hızla büyüyen bir endüstri haline gelmiştir. Gelişen teknoloji, her sektörde makina ve prosesleri izleme ve kontrol etme konusunda yeni imkanlar getirmektedir. Signalix yaklaşık

Detaylı

İnverter Kümes Otomasyon Yönetimi!!!! www.comex.com.tr. Version -020. * inverter kullanarak üretim veriminizi maximum seviyelere çıkarın!!!!

İnverter Kümes Otomasyon Yönetimi!!!! www.comex.com.tr. Version -020. * inverter kullanarak üretim veriminizi maximum seviyelere çıkarın!!!! İnverter Kümes Otomasyon Yönetimi!!!! Version -020 www.comex.com.tr * inverter kullanarak üretim veriminizi maximum seviyelere çıkarın!!!! * Gerekli projelendirmeler ile eski ve yeni sistemlere hızlı bir

Detaylı

0502309-0506309 ÖLÇME YÖNTEMLERİ. Ders Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Yrd. Doç. Dr. M. Azmi AKTACĠR

0502309-0506309 ÖLÇME YÖNTEMLERİ. Ders Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Yrd. Doç. Dr. M. Azmi AKTACĠR 0502309-0506309 ÖLÇME YÖNTEMLERİ Ders Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Yrd. Doç. Dr. M. Azmi AKTACĠR Kaynak Ders Kitabı: ÖLÇME TEKNĠĞĠ (Boyut, Basınç, AkıĢ ve Sıcaklık Ölçmeleri), Prof. Dr. Osman

Detaylı

NETCAD 6 GIS KURULUMU (2012)

NETCAD 6 GIS KURULUMU (2012) NETCAD 6 GIS KURULUMU (2012) 1 İçindekiler 1. MĠNĠMUM SĠSTEM GEREKSĠNĠMĠ... 3 2. KURULUM ÖNCESĠ DĠKKAT EDĠLMESĠ GEREKENLER... 3 3. NETCAD 6 GIS KURULUMU... 3 a. TEKLĠ KURULUM... 4 i. HASP Driver Kurulumu...

Detaylı

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Cihan Ercan Mustafa Kemal Topcu 1 GĠRĠġ Band İçerik e- Konu\ Mobil Uydu Ağ Genişliği\ e- e- VoIP IpV6 Dağıtma Altyapı QoS ticaret\ Prensip Haberleşme Haberleşme

Detaylı

CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı. Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri

CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı. Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri + Havalı, sulu ve karışık ısıtma soğutma sistemlerine uygun bireysel konfor ürünleri Oransal oda sıcaklığı kontrol

Detaylı

Çimento Operatörleri ve Bakım Personeli için Simulatör sistemi: ECS/CEMulator

Çimento Operatörleri ve Bakım Personeli için Simulatör sistemi: ECS/CEMulator Çimento Operatörleri ve Bakım Personeli için Simulatör sistemi: ECS/CEMulator ECS/CEMulator, Çimento operatörlerini ve proses mühendislerini, simülatör ortamında eğitmeyi amaçlayan bir sistemdir. Çimento

Detaylı

Seralarda Sıcaklık ve Oransal Nemin PLC ile Kontrolü

Seralarda Sıcaklık ve Oransal Nemin PLC ile Kontrolü Seralarda Sıcaklık ve Oransal Nemin PLC ile Kontrolü Kadir SABANCI 1, Cevat AYDIN 2 1 Selçuk Üniversitesi Doğanhisar Meslek Yüksekokulu, Konya 2 Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü,

Detaylı

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Çevre Mühendisliğine GiriĢ Dersi Ders Notları HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Yrd. Doç Dr. Orhan CERİT Daha önceki derslerimizde, hava kirliliği çalıģmalarının üç parametresi bulunduğunu ifade etmiģtik. 1.Kirletici

Detaylı

niosis Elevator Box Üretim Tesisi: MİTHATPAŞA CD. ERKENT SİTESİ NO:128 KÜTAHYA Telefon : +90(274) 2168333 Gsm: +90(532) 5432634

niosis Elevator Box Üretim Tesisi: MİTHATPAŞA CD. ERKENT SİTESİ NO:128 KÜTAHYA Telefon : +90(274) 2168333 Gsm: +90(532) 5432634 niosis Elevator Box Hakkımızda 15 yıllık otomasyon teknolojileri tecrübesine sahip Niosis Pano Sistemleri, en basit uygulamalardan en karmaşık uygulamalara kadar, tüm otomasyon proje sistemlerini başarıyla

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) ELEKTRİK VE ENERJİ. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) ELEKTRİK VE ENERJİ. Okul Eğitimi Süresi ) ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) (Proje, İş Yeri ) Kredisi Bu derste, her türlü asenkron ve senkron elektrik makinalarının uçlarının bulunması, devreye bağlanması ve çalıştırılması

Detaylı

TIEFENBACH. Başarımızın Sırrı Yüksek Kalite. Yeni altyapımızla geleceğe hazırız

TIEFENBACH. Başarımızın Sırrı Yüksek Kalite. Yeni altyapımızla geleceğe hazırız TIEFENBACH Başarımızın Sırrı Yüksek Kalite Tiefenbach Control Systems firması 1950 yılında DR. H Tiefenbach adıyla kurulmuştur. Bugün 90 uzman personeli ile özellikle üstün yeraltı elektrohidrolik sistemleri

Detaylı

THE RAINBOW SCADA D-200

THE RAINBOW SCADA D-200 THE RAINBOW SCADA D-200 İNTERNET TABANLI JENERATÖR KONTROL CİHAZI REV-03 25.12.2014 ÇOK FONKSİYONLU AYNI CİHAZIN FONKSİYONLARI : AMF-OTOMATİK TRANSFER PANELİ ATS- TRANSFER CİHAZI REMOTE START- UZAK ÇALIŞTIRMA

Detaylı

GÖRSEL EKRAN TASARIMI (VISUALIZATIONS)

GÖRSEL EKRAN TASARIMI (VISUALIZATIONS) GÖRSEL EKRAN TASARIMI (VISUALIZATIONS) Visualizations sekmesi, PLC programlarına görsel arayüz tasarlamak için kullanılır. Ancak dokunmatik (touch) panellerin çoğu bu görsel arayüzü desteklememektedirler.

Detaylı

HAZIRLAYAN. KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ.

HAZIRLAYAN. KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ. HAZIRLAYAN ISO 9001 KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ. OTOMATİK KONTROLDA GÜVENİLİR İSİM... 1 KALİTE SİSTEMLERİ Günümüzde tüm işletme ve firmalarda belli bir kalite anlayışı ile buna bağlı

Detaylı

KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERĠLEN KAYANAKLAR ÖĞRETME VE ÖĞRENME STRATEJĠ VE TEKNĠKLERĠ ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME YÖNTEMLERĠ

KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERĠLEN KAYANAKLAR ÖĞRETME VE ÖĞRENME STRATEJĠ VE TEKNĠKLERĠ ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME YÖNTEMLERĠ DERSĠN KODU ABYS-215 Bürolarda Teknoloji Kullanımı DERSĠN TÜRÜ ZORUNLU SEÇMELĠ X TEORĠK 2 PRATĠK 0 ECTS KREDĠSĠ 4 Bürolarda kullanılan genellikle iletiģimi sağlayan ya da verilerin iģlenmesine olanak sağlayan

Detaylı

Büyük bir demir çelik işletmesinde (İSDEMİR) OPC uygulaması:

Büyük bir demir çelik işletmesinde (İSDEMİR) OPC uygulaması: Hazırlayanlar: Bulent VURGUN,Elektronik Yük.Müh. Genel Müdür Sadık ŞENOL,Elektrik Yük.Müh. Satış Müdürü ASP Otomasyon Ltd.Şti. Büyük bir demir çelik işletmesinde (İSDEMİR) OPC uygulaması: Ham çelik, yassı

Detaylı

1_ Dingil Sayım Sistemi l

1_ Dingil Sayım Sistemi l 1_ Dingil Sayım Sistemi l Manyetik algılama prensibine dayalı dingil sayımı ile hat üzerinde herhangi bir izolasyon ve kesme işlemi gerektirmeden algılama gerçekleştirilir. Böylelikle, raylar üzerinden

Detaylı

CNC TORNA UYGULAMASI DENEY FÖYÜ

CNC TORNA UYGULAMASI DENEY FÖYÜ T.C. BĠLECĠK ġeyh EDEBALĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE VE ĠMALAT MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDĠSLĠKTE DENEYSEL METODLAR DERSĠ CNC TORNA UYGULAMASI DENEY FÖYÜ ÖĞRETĠM ÜYESĠ YRD.DOÇ.DR.BĠROL

Detaylı

Külfırınları. Sülfat Kül Testlerinde. Yakma Kalıntısı Testlerinde. Isıl Dayanım Testlerinde. Ambalaj Malzemesi Testlerinde

Külfırınları. Sülfat Kül Testlerinde. Yakma Kalıntısı Testlerinde. Isıl Dayanım Testlerinde. Ambalaj Malzemesi Testlerinde 24 Sülfat Kül Testlerinde Yakma Kalıntısı Testlerinde Isıl Dayanım Testlerinde Yaş Kimya Analizlerinde Hazırlık Aşamalarında Ambalaj Malzemesi Testlerinde İlaç endüstrisi Laboratuvarlarında Ar-Ge Laboratuvarlarında

Detaylı

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin ve hizmet sektörünün amaçlanan ve planlanan biçimde

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Mustafa Arnavut Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/6 1. AMAÇ Bu talimatın amacı

Detaylı

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 Arıza Tespit Cihazı ve PC Osiloskop her tür elektronik kartın arızasını bulmada çok etkili bir sistemdir. Asıl tasarım amacı

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5 Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 5.1 de gösterilen biçimde

Detaylı

Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler. En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm. Answers for infrastructure.

Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler. En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm. Answers for infrastructure. Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm Answers for infrastructure. En zorlu kalite gerekliliklerini karşılar ve en uygun maliyetli kullanımı sağlar

Detaylı