CİNSEL SAĞLIK VE ÜREME SAĞLIĞI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CİNSEL SAĞLIK VE ÜREME SAĞLIĞI"

Transkript

1 CİNSEL SAĞLIK VE ÜREME SAĞLIĞI (CSÜS) EL KİTABI Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Ömer R. ÖNDER Msc, PhD Halk Sağlığı-Sağlık Eğitimi Uzmanı Aile Sağlığı Uzmanı ANKARA 2006 KADIN KİTAPÇIĞI / 1

2 ÖNSÖZ Evlilik; birbirine sahip olma ve birbirine ait olma duygusu, yakınlık, birçok duygusal ve sosyal birliktelik ve paylaşımı gerektiren bir kurumdur. Aynı zamanda, evliliklerin cinsel doyumla mutlu bir yaşam sürmede, çocuk sahibi olarak toplumun devamlılığını ve geleceğini sağlamada önemli payı bulunmaktadır. Cinsel yaşam, her iki bireyin zevk aldığı, doyum bulduğu, duygusal ve bedensel bir yakınlıktır. Bu yakınlık, iki kişi arasındaki özel bir ilişkidir. Cinsellik, yaşamın doğal ve sağlıklı bir parçasıdır; üreme dışında yalnızca haz almaya yönelik olarak cinsel davranışları en yoğun sergileyen canlı olması yönüyle insanları diğer canlılardan ayıran önemli bir özelliktir. Tüm insanlara özgüdür. Her iki insanın cinsel organı, cinsel duyguları, dürtüleri ve davranışları vardır. Ancak cinselliğin her bireyin yaşamdaki yeri farklıdır. Evlilik, cinselliğin insanlara özgülüğüne ve yaşamda farklı yeri oluşuna ilişkin özel bir yaşam biçimidir. Evlilik ve cinselliğin güzel yönleri bulunmasına karşın, özen gösterilmediğinde, kimi kez önlem alınmadığında birçok bireysel ve toplumsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunlar da cinsel sağlık ve üreme sağlığını gündeme getirmektedir. Ülkemizde bugüne değin cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusunda güzel hizmetler verilmiştir. Bu hizmetler doğrultusunda sağlık göstergelerinde olumlu gelişmeler gözlenmiştir. Ancak sağlık göstergeleri, bu hizmetlerin ve olumlu iyileştirme çabalarının sürmesi gerektiğini göstermektedir. Ülkemizde, kadınların gebelik, doğum ve loğusalık dönemlerindeki etkenlere bağlı olarak yüzbinde 49 unun, doğan her bin bebekten 29 unun bir yaşına gelmeden öldüğü bilinmektedir. Kadınların %34,4 ü istemeden gebe kalmakta, gebeliklerin %21 i düşükle sonuçlanmaktadır. Bunların %11 i de isteyerek yapılan düşüklerdir. İsteyerek düşük yapan kadınların %57 si düşükten sonra bile gebeliği önleyici yöntem kullanmamakta ya da kullandığı yöntem modern, etkili nitelikte olmamaktadır. Öte yandan evli kadınların %69 u doğum yapmak istememekte, ancak %43 oranında modern, etkili yöntem kullanılmaktadır. Ülkemizde, toplumun %12,4 ünün özürlü bireylerden oluştuğu bilinmektedir. Ancak bu bağlamda alınan önlemlerin yeterli olmadığı düşünülmektedir. Özürlü bebek doğumunda önemli paya sahip olan akraba evlilikleri ülkemizde oldukça yaygındır (evliliklerin %21,4 ü). Ayrıca gerek dünyada gerekse ülkemizde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve HIV/AIDS sayıları giderek artmaktadır. Tüm bu göstergeler toplumumuzda cinsel sağlık üreme sağlığı konularında bilgilenmeye ve uygun davranış geliştirmeye gereksinim bulunduğunu göstermektedir. Bu kitap Türkiye Özürlüler Eğitim ve Dayanışma Vakfı (ÖZEV) tarafından yürütülen Çiftler İçin İlk Adım Projesi kapsamında, cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularını içeren biçimiyle hazırlanmıştır. Kitabın hazırlanmasında büyük katkıları olan ÖZEV Yönetim Kurulu Başkanı Tekin BAŞER e ve çalışanlarına, özellikle büyük özveriyle emeklerini esirgemeyen uzmanlarımızdan Figen AR a, Vildan GÜlTEKİN e, Funda SUCU ya, Yasin ŞAHİN e ve Koray ÜŞTÜNDAĞ a teşekkür ederim. Evlenen çiftleri kutluyor, herkese ve tüm insanlığa yaşam boyu mutluluklar ve sağlıklı günler diliyorum. Dr. Ömer R. ÖNDER 2 / KADIN KİTAPÇIĞI

3 KADIN KİTAPÇIĞI / 3

4 YENİ UMUTLAR, MUTLU YARINLAR, SAĞLIKLI NESİLLER Bir kadın, bir erkek Elleri kenetlenir, mutluluk yolunda Gözleri ışık tutar, adımlarına Kar taneleri düşer, tüm saflığıyla Mutluluğun kapıları açılır, kendiliğinden Dünya evine girerler, yeni umutlarla Ve yeni bir yaşam başlar, onlar için. AİLEMİZ EN DEĞERLİ MÜESSESEMİZDİR. 4 / KADIN KİTAPÇIĞI

5 EVLİLİK VE EVLİLİKTE İLETİŞİM Birliktelik, birbirine sahip olma ve birbirine ait olma duygusu, yakınlık, can yoldaşlığı istemek, anlaşılmak, kendi düzenini kurmak, cinsel doyum sağlamak ve çocuk sahibi olmak gibi öğeler evliliğin oluşmasında önemlidir. Bu amaçla; iki kişinin yasal olarak ve yasanın koruma ve güvencesi kapsamında, birlikte oluşturduğu kuruma evlilik denir. Evliliğe ilişkin düzenlemeler,türk Medeni Kanunu nda yer almaktadır. Evliliklerin, cinsel doyumla mutlu bir yaşam sürmede, çocuk sahibi olmakla toplumun devamlılığını ve geleceğini sağlamada önemli işlevi bulunmaktadır. Belki ömür boyu sürecek bu güzel birlikteliğin sıkıntıya dönüşmemesi için anlaşmazlıkların önlenmesinde iletişimin payı büyüktür. Toplumda insanlar arasındaki ilişkilerde tartışma, kavga ve buna bağlı bir çok sorunun temelinde olduğu gibi çiftler arasındaki uyuşmazlıkların temelinde de iletişimsizlik ya da sağlıksız iletişim bulunmaktadır. Sağlıklı iletişimin temin edilmesinde karşılıklı güven, hoşgörü, özveri ve empati uyulması gereken en temel değerlerdir. Evlilik sürecinde ortaya çıkan çeşitli sağlık sorunlarına, ekonomik sorunlar, toplum baskıları ve diğer olumsuzluklarla birlikte cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusunda bilgisizlik de eklenirse, aile yaşamı zarar görmeye başlar. Bunu önlemek; bilinçli, bilgili ve mutlu çiftlerin elindedir. Bu kitapçığın, evlilik öncesinde ve evlilik sürecinde kötü deneyimler yaşamadan önlem alınmasına ve doğru kararlar verilmesine katkı vereceği düşünülmektedir. Mutlu bir evlilik ve bununla birlikte, sağlıklı nesiller yetiştirmek amacıyla hazırlanmış, Evliliğe Hazırlık Rehberi niteliğinde olan bu kitapçıktan yararlanabilirsiniz. Evlilik öncesi göz önünde bulundurulması gereken noktalar; Sağlık yönünden hekime muayene olun! Vücudunuzu tanıyın, cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında bilgilenin Gebelikten korunma yöntemlerini öğrenin. Akraba evliliklerinde daha sık görülen kalıtsal hastalıklar yönünden danışmanlık alın. Gerekli görülmesi halinde, genetik test yaptırın. Kan grubu tayini yaptırın. Kan uyuşmazlığınızın olup olmadığına göre, gebelik öncesinde ve gebelik döneminde, hekiminizin önerilerini alın. Eğer kuşku duyuluyorsa, cinsel yolla bulaşan hastalıklar yönünden kontrol olun ve önlem alın (AIDS, Hepatit B, frengi vb.). Özürlü çocuk doğumuna neden olacak faktörlere karşı önlem alın. Kendinizde olabileceğini düşündüğünüz sağlık sorunlarınız için muayene olun. KADIN KİTAPÇIĞI / 5

6 Ailenizin yaşamı için, evde ve çevrenizde oluşabilecek kazalara doğru yaklaşabilmek için ilkyardım eğitimini almanız yararlıdır. Gereksinim duyduğunuzda; uzmanlardan sağlık ve hukuk danışmanlığı almanız yerinde olur. Evlilik sürecinde göz önünde bulundurulması gereken noktalar; Evlilik, cinsel sağlık, üreme sağlığı ve çocuk sağlığı konularında bilgilenin. Birbirinizin ve ailelerinizin bireysel inançlarına, farklı kültürel davranışlarına hoşgörülü yaklaşın. Halen uygulanan ve size yanlış gelen adet, gelenek ve görenek gibi kültürel farklılıklara karşı doğru tutum geliştirmeye özen gösterin. Gelir düzeyinize göre, harcamalarınızın önceliğini belirleyin. Eşinizin rızası doğrultusunda, cinselliğinizi daha mutlu ve daha özgür yaşamanın yollarını arayın. Cinselliğinizi istismar ve çıkar amacıyla hiç kimseye karşı kullanmayın ve kullandırmayın. Eşinizle birlikteliğinizde karşılıklı saygı ve sevgiyi koruyun, hoşgörülü ve özverili davranın. Anne ve babanızı önemseyin, ancak eşinizle ilişkinizi bozacak duruma getirmeyin. Cinselliğinizi eşinizle konuşun, paylaşın, birlikte öğrenin. Cinsel sağlık ve üreme sağlığına ilişkin haklarınız olduğunu bilin ve öğrenin. Gereksinim duyduğunuzda kullanacağınız gebelikten korunma yöntemleri konusunda danışmanlık alın, kullanacağınız yönteme eşinizle birlikte karar verin. Sahip olacağınız çocuk sayısına ve zamanına birlikte karar verin. 18 yaşından küçük, 35 yaşından büyük iseniz gebe kalmanız riskli olabilir. Gebelik arasındaki sürenin en az 2 yıldan fazla olmasına özen gösterin. Bu kitapçıkta, yukarıdaki genel önerilere yönelik, kısa bilgi verilmiştir. Ancak, daha ayrıntılı bilgiye gereksinim duyulması halinde uzmanlara danışılabilir. GERDEK GECESİ Gerdek gecesi; insanların yaşamında, önemli yeri bulunan, özel; sevginin ve mutluluğun paylaşıldığı ender anlardandır. Eşler birbirini ilk geceye psikolojik olarak hazırlamalıdır. Aceleci ve zorlayıcı olunmamalıdır. İçten, nazik, hoşgörülü ve sevgiyle yaklaşılmalıdır. İlk birliktelik için karşılıklı rıza gözetilmelidir. Stres ve yorgunluk nedeni ile çiftler ilişkiye hazır değillerse, ilk ilişki ertelenebilir. 6 / KADIN KİTAPÇIĞI

7 İlk geceden gebe kalınması istenmiyorsa, evlilik öncesi danışmanlık alınarak etkili bir korunma yöntemi kullanılmalıdır. Bir sorunla ve hoşnutsuzlukla karşılaşıldığında, ilişki sayısının fazla olmamasına özen gösterilmelidir. Eşlerden birinin daha sıkılgan (içe dönük) olması durumunda, aktif (dışa dönük) ve kendine güveni daha iyi olanın hoşgörülü ve içten yaklaşımı ile rahatlama sağlanabilir. Bazı çiflerde, ilk gecenin stresi ve heyacanına bağlı olarak, erkek cinsel organının yeterince sertleşememesi ya da kadının vajina kaslarının istem dışı kasılması sonucu, cinsel ilişki gerçekleşemeyebilir. Bu durum normaldir. Acele edilmemeli, kaygı ve korku yaşanmamalıdır. Rahat davranarak, bir süre sonra sorun atlatılabilir. İlk gece ve evlilik mahremiyetinin çiftler arasında kalmasına özen gösterilmelidir. İlişkinin yaşandığını ifade ettiği düşünülen kanlı çarşaf gösterme geleneğine kimi yörelerimizde rastlanmasına karşın, bir çok aile giderek terk etmektedir. KADIN-ERKEK CSÜS HAKLARI CİNSEL SAĞLIK (CS) VE ÜREME SAĞLIĞI (ÜS) NEDİR? Cinsel sağlık, cinselliğin fiziksel, duygusal, entelektüel ve sosyal yönlerinin kişiliği, iletişimi ve aşkı zenginleştirici etkilerinin bileşiminden oluşur. Cinsel bir varlık olarak insanın, yalnızca bedensel değil; duygusal, düşünsel ve toplumsal bütünlüğünü sağlayan, kişilik gelişimi, iletişim ve sevginin paylaşımını olumlu yönde zenginleştiren ve artıran sağlıklılık halidir. Cinsellik, yaşam boyu sürer; kültürel ve ahlaki faktörlerden etkilenir. Üreme ve cinsel doyum bulmayı içerir. Üreme sağlığı; üreme sistemi, işlevleri ve süreci ile ilgili yalnızca hastalık ve sakatlığın olmaması değil, tüm bunlara ilişkin fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden KADIN KİTAPÇIĞI / 7

8 tam bir iyilik halinin olmasıdır. Üreme sağlığı aynı zamanda, İnsanların tatmin edici ve güvenli bir cinsel yaşamlarının olması, üreme yeteneğine sahip olmaları, üreme yeteneklerini kullanmada karar verme özgürlüğüne sahip olmaları demektir. Herkesin cinsel bilgilere ulaşma ve cinsel ilişkiyi, zevk için ya da dölleme amacıyla yaşama hakkı vardır. ÜREME SAĞLIĞI VE CİNSEL SAĞLIK TEMEL KİŞİSEL HAKLARDANDIR! CİNSEL HAKLAR VE ÜREME HAKLARI Üreme ve cinsel hakların bilinmesi, toplumu oluşturan ailelerin daha sağlıklı ve çağdaş olmaları açısından gereklidir. CİNSEL HAKLARIN VE ÜREME HAKLARIN DAYANDIRILDIĞI TEMEL İNSAN HAKLARI 1.Kişilerin yaşamları, üreme ve cinsellikleri nedeniyle tehlikeye atılmamalıdır. 2.Baskı ve şiddete maruz kalmadan, üreme ve cinsel yaşamlarını sürdürebilmelidir. 3.Üreme sağlığı hizmetlerini; varsıl-yoksul, kırsal-kentsel, kız-erkek ayrımı yapılmadan, gereksinimi olan herkes eşit olarak alabilmelidir. 4.Cinsel kimlik ve tercihleri doğrultusunda, cinselliklerini başkalarına zarar vermeden, mahremiyetle ve özgürce yaşayabilmelidir. 5.Cinselliğine özgü düşüncelerini özgürce ifade edebilmelidir. 6.Üreme sağlığı ve cinsel sağlık konusunda, eğitime ve doğru bilgiye ulaşabilmelidir. 7.Evliliğe özgür iradesi ile karar verebilmeli, baskı ve şiddete maruz kalmamalıdır. 8.Doğru zamanda ve istediği sayıda, çocuk sahibi olabilmeye karar verebilmelidir. 9.Üreme ve cinsel sağlığın korunması için, sağlık kuruluşlarından gerekli hizmeti alabilmelidir. 10.Üreme ve cinsel sağlığın korunması ve geliştirilmesi için, bilimsel çalışmalardan yararlanabilmelidir. 11.Cinselliği nedeniyle işkence ve kötü muameleye maruz kalmamalı; şiddet ve istismardan korunabilmelidir. BİRBİRİMİZİ TANIYALIM Kadın ve erkeğin kendi vücudunu ve eşinin vücudunu bilmesi, sağlıklı cinsellik açısından da önemlidir. 8 / KADIN KİTAPÇIĞI

9 KADIN ÜREME OGRANLARI Kadın üreme organları dış ve iç organlar olarak 2 ye ayrılır. DIŞ ÜREME ORGANLARI 1.Dudaklar; dış ve iç dudaklar olarak iki kısımdır. Yumuşak dokudan oluşmuştur. Dış dudaklar içtekilere göre daha kalıncadır. 2.Klitoris; klitoris ve çevresi, cinsel uyarılma açısından en duyarlı bölgelerdendir. 3.Vajina (Hazne) Girişi; vajinanın en dışa açılan kısmıdır. Vajinanın hemen altında, idrar çıkış deliği ve anüs (makat) bulunur. Üreme organı olmamakla birlikte, üreme organlarının yakınında bulunması, mikrop kapma olasılığı açısından temizliği önem taşımaktadır. Anüsten idrar deliğine ve vajinaya mikrop bulaştırmamak için; teharet önden arkaya doğru yapılmalıdır. Şekil..Kadın İç Üreme Organları İÇ ÜREME ORGANLARI HAZNE (VAJİNA) : Cinsel ilişki ve doğum sırasında bebeğin geçmesini sağlayabilecek genişleyebilen, esnek bir kanaldır. RAHİM (UTERUS) : Rahim, kaslardan yapılmış, içi boş, ters duran armuda benzeyen, bebeğin gelişmesini sağlayan iç üreme organıdır. Kadınlık hormonlarının etkisiyle, iç tabakası her ay gebeliğe hazırlanır. Ancak gebelik oluşmadığında, bu doku adet kanaması olarak dışarıya atılır. Rahmin vajinaya açılan kısmına rahim ağzı (serviks) denir. KADIN KİTAPÇIĞI / 9

10 TOHUM (SPERM) KAN ula mak için geçtikleri uzan rlar. Prostat n içind Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS ERKEK ÜREME ORGANLARI YUMURTALIKLAR: Rahmin dışında sağına ve soluna yerleşmiş, badem büyüklüğünde iki adet organdır. Kadınlık hormonlarını ve kadın üreme hücresi olan yumurtayı üretirler. TÜPLER (FOLLOP TÜPLERİ): Rahmin üst iki yanında, yumurtalıklarla rahim arasında bulunan içi boş kanallardır. Yumurtanın rahme geçişini sağlar. Yumurtacık hücresinin, sperm ile döllenmesi tüplerde gerçekleşir. ERKEK ÜREME ORGANLARI ERKEK ÜREME ORGANLARI HAYA TORBALARI (SK Ç ÜREME ORGANLAR HAYALAR (TEST SLE tohum hücrelerini ürete s s ndan daha dü ük s EP D D M S: Testislerde Erkek üreme organlar, d ve iç olarak ikiye ayr l r. Erkek üreme organları, dış ve iç olarak ikiye ayrılır. DI ÜREME ORGANLARI PROSTAT: drar torba DIŞ ÜREME ORGANLARI salg layan bir organd r PEN S: Hem idrar hem meninin d ar at lmas n sa layan, kas yap l, kan s ras nda kad n n hazne damarlar ndan zengin bir organd r. Spermlerin (erkek tohum hücreleri) hazneye PENİS: Hem idrar hem meninin dışarı atılmasını sağlayan, kas yapılı, kan damarlarından zengin bir organdır. Spermlerin (erkek tohum hücreleri) hazneye DRAR atılmasını KANALI, BO A at lmas n sa layan ta y c bir görevi de vard r. sağlayan taşıyıcı bir görevi Penis de uzunlu u vardır. de i ken olabilir ve penisin cinsel i leviyle boyutlar penis aras nda içerisinde bilinen yer bir alan Penis uzunluğu değişken ili ki olabilir yoktur. ve penisin cinsel işleviyle boyutları arasında bilinen bir ilişki yoktur. 7 HAYA TORBALARI (SKROTUM): Hayaların içinde bulunduğu deri torbadır. İÇ ÜREME ORGANLARI e organlar, d ve iç olarak ikiye ayr l r. HAYALAR (TESTİSLER): Haya torbaları içinde yerleşmiş, erkeklik hormonu ve erkek tohum hücrelerini üreten organdır. Sağda ve solda iki tane bulunur. Hayalar, ancak ME ORGANLARI vücut ısısından daha düşük sıcaklıkta sperm üretebilir. Bu nedenle vücudun dışında yer almıştır. Hem idrar hem meninin d ar at lmas n sa layan, kas yap l, kan ndan zengin bir organd r. Spermlerin (erkek tohum hücreleri) hazneye sa layan ta y c bir görevi de vard r. 10 / KADIN KİTAPÇIĞI nlu u de i ken olabilir ve penisin cinsel i leviyle boyutlar aras nda bilinen bir MEN (SEMEN) KESE spermlerin d ar at lm at lan s v n n (meni) bir hareket ederler.

11 EPİDİDİMİS: Testislerde üretilen döl hücrelerinin (spermlerin) bulundukları bölümdür. TOHUM (SPERM) KANALLARI: Spermlerin testislerden çıktıktan sonra meni keseciğine ulaşmak için geçtikleri kanaldır. Her iki testisin toplayıcı bölümlerinden çıkarak yukarı uzanırlar. Prostatın içinden geçerek idrar yoluna açılırlar. MENİ (SEMEN) KESECİKLERİ: İdrar torbasının yakınında, sperm kanallarına açılan ve spermlerin dışarı atılmak için toplanıp bekledikleri iki küçük keseciktir. Boşalma anında atılan sıvının (meni) bir kısmı bu keseciklerde üretilir. Spermler bu sıvı içinde beslenir ve hareket ederler. PROSTAT: İdrar torbasının hemen önünde yer alan, spermlerin hareketini artırıcı sıvı salgılayan bir organdır. Salgıladığı sıvı, meninin bir bölümünü oluşturur ve cinsel ilişki sırasında kadının haznesindeki ortamı spermlerin hareketine uygun hale getirir. erkek k vücut İDRAR KANALI, BOŞALTMA YOLU : Hem idrarın hem de meninin dışarı atıldığı, bir SPERM HÜCRES kısmı penis içerisinde yer alan kanaldır. Gözle görülemeyecek kadar küçük, hareketli hücrelerdir. Bu hareketlili i kuyruk k sm sa lar. ERKEK TOHUM HÜCRESİ (SPERM). eci ine yukar lan ve an nda lenir ve c s v el ili ki ir k sm Erkeklerin hücrelerinde tohum cinsiyet hücrelerinde cinsiyet kromo- kromozomu olarak bir X bir de Y kromozomu olarak bulunur. bir X Kad nda bir de Y kromozomu bulunur. ise, cinsiyet kromozomlar n n Kadında ise, cinsiyet kromozomlarının ikisi de X ikisi de X yap s ndad r. yapısındadır. Yumurta hücresini dölleyen sperm hücresi Y kromozomuna sahip Yumurta oldu unda hücresini bebe in dölleyen sperm hücresi Y kromozomuna erkek, X kromozomuna sahip olduğunda bebeğin cinsiyeti cinsiyeti sahip oldu unda bebe in cinsiyeti erkek, k z X olur. kromozomuna sahip olduğunda bebeğin cinsiyeti kız olur. Bebe in cinsiyetini daima Bebeğin cinsiyetini daima babadan gelen spermin babadan gelen spermin cinsiyet kromozomu cinsiyet kromozomu belirler. belirler. KIZLIK ZARI (HİMEN) C NSEL FONKS YONLAR Cinselli in iki temel i levi vard r. Birincisi, Vajina girişine yakın, esnek, cinsel ince doyum ya amak, bir zardır. ikincisi Bazı de insanlar n zarların üremesi ortasında bir ya da iki, bazılarında ise küçük ancak çok delikler bulunur. Adet sırasındaki kanama ve vajinal ve neslin devam d r. sıvılar dışarıya Cinsel buradan ili ki, birbirlerine atılır. cinsel Ender ilgi ve olmakla istek duyan birlikte, iki insan n, bazılarında birlikte hiç delik bulunmaz. ürettikleri ve kar l kl keyif ald klar, her çe it cinsel davran t r. Bu durumda, adet kanaması dışarıya çıkamaz. Kadına özgü vücut gelişimi olmasına karşın, 15 yaşına Böylesine kadar ho, adet keyif veren göremeyen bir ya ant n n çocuklar özen gösterilmemesi; hekime götürülmelidir. İlk cinsel ilişkide bütünlüğü olabilir. Buna bozularak, ba l olarak daha bir birçok miktar toplumsal kanama sorunlar görülür. görülebilir. Bazı kişilerde zarın yapısı mutsuzluklar n, istenmeyen gebelik ve hastal klar n ortaya ç kmas na neden gereği 8 KADIN KİTAPÇIĞI / 11

12 ortasındaki deliğin normalden fazla büyük ve kalın olması nedeniyle, zar zedelenmeyeceği için ilk ilişkide kanama olmayabilir. Ayrıca, kız çocuklarının cinsel ilişki dışında beklenmeyen darbe nedeniyle de zarın zedelenmesi söz konusu olabilir. Her kanamasız ilk ilişki için, kadının önceden cinsel birlikteliği olduğu düşüncesi doğru değildir. Görülen hafif kanama, kısa sürede kendiliğinden durur. Ancak ender de olsa fazla kanama görülebilir. Bu durumda hekime başvurulması gerekebilir. CİNSEL FONKSİYONLAR Cinselliğin iki temel işlevi vardır. Birincisi, cinsel doyum yaşamak, ikincisi de insanların üremesi ve neslin devamıdır. Cinsel ilişki, birbirlerine cinsel ilgi ve istek duyan iki insanın, birlikte ürettikleri ve karşılıklı keyif aldıkları, her çeşit cinsel davranıştır. Böylesine hoş, keyif veren bir yaşantının özen gösterilmemesi; mutsuzlukların, istenmeyen gebelik ve hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Buna bağlı olarak daha birçok toplumsal sorunlar görülebilir. Cinsel ilişkiye girme isteği, bireyler için yaşam boyu zaman zaman değişebilir. Eşler arasında istek ve onay söz konusuysa; cinsel ilişki sıklığı ve biçimi için bir sınırlama yoktur. Bireylerin sorun olduğunu düşündüğü pek çok durum, yardım alındığında çözümlenebilen, bu konuda bilgisizliğe bağlı olarak farklı beklentilerden oluşan durumlar olabilir. İnsanlar birbirinden farklıdır. Bu fark cinsel yakınlıklarını ifade etme davranışlarında da görülür. Neyin sorun olup, neyin olmadığı kadar, sorunun nedeninin bulunması da, önemlidir. Bu sorunlar, çoğu çiftlerin birlikte, ayrıntılı olarak uzmanlar tarafından değerlendirilmesiyle ortaya çıkarılabilir. Sağlıklı insanlarda; yaşlanma, erkeklerin prostat ameliyatı geçirmesi, kadınların menopoz dönemine girmiş olması, cinsel yaşamı olumsuz yönde pek etkilemez. Eşinizin beklentilerini ve isteklerini önemseyin DOĞURGANLIK, GEBELİK VE DOĞUM Güvenli Annelik Güvenli annelik; kız çocuğuna değer vermeyle başlar. 1. Anneye gebelik öncesi, anne ve bebeğe gebelik, doğum ve doğum sonrası tıbbi bakım ve tedavi hizmetlerinin verilmesi, 2.İstenmeyen ve yüksek riskli gebeliklerin önlenmesi, 3.Gebelik, doğum ve doğum sonrası oluşabilecek risklerin tanımlanması ve önlenmesi 4. Anne ve bebek ölümlerinin azaltılmasına yönelik önlemlerin alınmasıdır. Anne ölümlerinin başlıca nedenleri: 12 / KADIN KİTAPÇIĞI

13 Ciddi kanama, enfeksiyon (mikrop kapma), gebelik toksemisi (zehirlenmesi), yüksek tansiyon, düşük vb. Yenidoğan ölümlerinin başlıca nedenleri: Doğum öncesi, doğum sırası ve sonrasında yetersiz bakım, enfeksiyon (bebeğin mikrop kapması), doğum travması, oksijensiz kalması, yenidoğan tetanozu vb. Güvenli anneliğin gerektirdiği önlemlerin alınması halinde; anne ve yeni doğan ölümlerinin büyük çoğunluğu önlenebilir niteliktedir. Güvenli annelikte gebelik öncesi sağlık personelinden ya da konunun uzmanlarından danışmanlık hizmeti almak son derece önemlidir. Gebeliğin sağlıklı geçirilmesi açısından muayene ve bilgilenme yararlıdır. Adet Görme Kadınlarda, ergenlik çağında cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra, ortalama her 28 günde bir vajinal kanama görülür. Buna Adet Görme denir. Bu süre 21 ile 35 gün arasında değişebilir. Vücutta tüm sistemlerde olduğu gibi, üreme ile ilgili olaylar da beyin tarafından yönetilmektedir. Beyinle yakın ilişkide bulunan hipofiz bezi, salgıladığı hormonlarla yumurtalıkları uyarır. Bunun etkisiyle, yumurtalıklardan çıkan bazı hormonlar, rahim iç tabakasının gelişmesinde etkilidir. Ayrıca bu hormonların etkisiyle her ay yumurtalıklardan birinde olgunlaşan yumurta yuvasını çatlatıp yumurtalıktan atılır. Yumurta, tüplerin ucunda bulunan ince uzantılar tarafından tüp içine çekilir. Rahime doğru ilerlerken 24 saat canlı kalır. Bu sırada spermle karşılaşırsa, döllenme gerçekleşir. Bir yandan da kadınlık hormonlarının etkisi ile rahim iç tabakası kalınlaşır ve gebelik için uygun ortam oluşur. Döllenmiş yumurta daha sonra tüplerden rahim içine geçerek rahim duvarına yerleşir. Döllenme olmadığında; rahim iç tabakası birkaç gün içinde gerilemeye başlar ve yumurtanın yerleşmesi için gelişmiş olan rahim dokusu kanamayla birlikte dışarı atılır. Yumurtlama adetten yaklaşık iki hafta önce olur. Yumurtlamadan önceki ve sonraki birkaç gün gebelik için en uygun dönemdir. Adet görme sırasında her iki eşin istemesi halinde cinsel ilişki olabilir. Ancak rahim iç tabakasının kanaması nedeni ile mikrop kapma riski bulunabilir. Dikkat!... Hijyenik petler, kanamanın miktarına göre 3-4 saatte bir değiştirilmelidir. KADIN KİTAPÇIĞI / 13

14 Gebelik - Cinsel ilişki sırasında, kadının haznesine boşalan spermler, rahim içine doğru hareket ederler. Spermlerden yalnızca biri, kadının tüplerinde karşılaştığı yumurtanın içine girerek dölleyebilir. Spermlerin kadın vücudunda yaşama süreleri yaklaşık 72 saat olduğundan, yumurtlama olayından kısa bir süre önceki cinsel ilişkiye ait spermler de yumurtayı dölleyebilirler. - Döllenmiş yumurta gelişmeye başlar ve tüplerde ilerleyerek, 5-6 gün içinde rahme gelir, kalınlaşan iç tabakasına yerleşir. Bu tabakaya gömülerek gelişmesini sürdürür. - Yumurtanın döllenmesi ve rahmin içine yerleşmesinden sonra, adet görme kesilir. Bu durum doğumdan sonra emzirme döneminde de bir süre devam eder. Gebelikle ilgili değişiklikler ortaya çıkmaya başlar. Rahim yavaş yavaş büyür. - Bebeğin gelişimi tamamlanıncaya kadar devam eden yaklaşık 280 gün (9 ay 10 gün), sürerek doğumla sonlanır Gebelik Belirtileri Gebelikten şüphelenmeye neden olan ilk bulgu, adet kanamasının beklenen sürede olmamasıdır. Beklenen adetin gerçekleşmemesi durumunda, hekime gidip gebelik testi ile kesinleştirilebilir. Bununla birlikte; Bulantı ve kusma, Göğüslerde hafif büyüme, duyarlılık, bazen karıncalanma, Ağızda metalik tat, Yorgunluk, halsizlik, uyku hali, Vajinal akıntıda artış, Bazı yiyecek ve içeceklere karşı tiksinti, bazılarına karşı aşırı istek (aşerme), Hormonal değişikliklere bağlı olarak aşırı duygusallaşma, Sık idrara gitme görülebilir. GEBELİKTE BAKIM Gebelik bir hastalık değildir, fizyolojik bir olaydır. Gebelik Sırasında Uygun Görülen Muayene ve Kontroller Beklenen adet kanamasının olmaması ve gebelikten şüphelenilmesi halinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Gebeliğin sağlıklı geçirilmesi için, sağlık kuruluşlarında kontrollerin düzenli olarak yapılması gerekir. Gebelik sürecince en az 4 kez kontrole gidilmelidir. İlgili hekim, gebeyi genel olarak muayene eder, idrar tahlili, kan tahlili, tansiyon, boy, kilo ve ödem (şişlik) yönünden değerlendirir. Son aylara doğru yeni doğan tetanozundan korumak için gebeye aşı yapılması gerekebilir. Gebenin durumuna 14 / KADIN KİTAPÇIĞI

15 göre uzman hekimin önerisi doğrultusunda, bebeğin gelişimi, kalp atışları, olası doğum tarihi ve çoğul gebelik yönünden ultrasonografik inceleme; bebeğin beyin, omurilik ve diğer organlarında olabilecek bozuklukların belirlenmesine yönelik haftalar arasında ayrıntılı (renkli) ultrason; riskli gebeliklerde anomali varlığının tespiti için haftalar arasında amniyosentez, üçlü tarama testi ve şeker testi gibi ileri incelemelere gerek duyulabilir. Gebelik Döneminde Dikkat Edilecek Noktalar: - Gebelik fark edilince hemen sağlık kuruluşuna muayene için gidilmelidir. Kronik hastalığı ya da başka bir sağlık sorunu varsa hekime bilgi verilmeli, öneriler doğrultusunda davranmalıdır. -Muayenelere eşi ya da aileden biriyle gitmelidir. Hekimin gerek görmesi halinde muayenelere birlikte gitmeye devam edilmelidir, -Yeterli ve dengeli beslenme tüm yaşam boyu çok önemlidir. Doğum öncesi ve loğusalıkta özellikle özen gösterilmelidir. -Sigara ve alkol asla alınmamalıdır. Sigara dumanı olan ortamda bile bulunulmamalıdır. -Sorunsuz bir gebelikte, 1-2 saatlik dinlenme koşuluyla orta derecede hareketlilik yararlıdır (Ör: Yürüyüş). -Genel temizlik kurallarına daha çok özen gösterilmelidir. -Kayma ve düşmelere karşı önlem alınmalıdır. -Gebelik döneminde sağlık kuruluşundan bebek bakımı ve beslenmesi ile ilgili danışmanlık almalıdır. -Hekimin önerisi doğrultusunda tetanoz aşısı yaptırmalıdır. -Gebeliğe özgü yakınmalar olabilir. İlgili sağlık personelinin önerileri doğrultusunda davranılmalıdır. Vitamin dahil hekim önerisi olmadan ilaç kullanılmamalıdır. Hekim karar vermedikçe röntgen çektirilmemelidir. Röntgen çekilen yerlerden uzak durulmalıdır. -Ultrason muayenelerinin zararı yoktur. Gebelik süresince hekimin karar verdiği aralıklarla ultrason muayenelerine devam edilmelidir. -Doğum mutlaka sağlık personeli yardımıyla yaptırılmalıdır. Doğum evi ya da hastane tercih edilmelidir. -Annenin doğumuna yakın zamanda, gerekli eşyalar hazırlanmalıdır. Aileden destek olabilecek biri yanında bulunmalıdır. Babanın desteği son derece önemlidir. ACİL OLARAK SAĞLIK KURULUŞUNA GÖTÜRÜLMESİ GEREKEN DURUMLAR!! Gebede; Vajinal kanama, Yüksek tansiyon, Konvülziyon (Havale), Baş ağrısı ve görme işlevinde değişiklik, Yüksek ateş, Aşırı halsizlik ve kendini kötü hissetme, Şiddetli karın ağrısı, Kusma, Kötü kokulu vajinal akıntı, Solunum güçlüğü ya da sık solunum, Göğüs ağrısı, Yüz, parmak ve bacaklarda şişme, Vajinal suyun KADIN KİTAPÇIĞI / 15

16 gelmesi, Çocuk hareketlerinin hissedilememesi Düşük tehdidi (vajinadan su ya da kan gelmesi vb.) Gebelikte Cinsel Yaşam Gebelik dönemi cinsel isteklerin devam ettiği bir dönemdir. Ancak, cinsel ilişki sırasında rahim ağzının açılabileceği, düşük ve kanamaya yol açabileceği, erkek cinsel organının bebeğe zarar verebileceği gibi yanlış düşünce ve inanışlarla eşler cinsel ilişkiden kaçınma eğiliminde olabilirler. Ancak, bu dönemdeki düşüklerin önemli bir kısmı bebekteki organ bozuklukları nedeniyledir. Hekim yasaklamamış ise ve her iki eşin kabul etmesi halinde, özenli davranmak koşuluyla gebelik sırasında cinsel ilişkinin sakıncası yoktur. Hekimin öngörmesi halinde, gebelik sırasında cinsel ilişkinin sakıncalı olabileceği olası durumlar: Vajinal kanama, Vajinal suyun gelmesi, Önceki gebeliklerde erken doğum tehdidi öyküsü Erken doğum riski, Çoğul gebelik, Gebeliğin son ayları, DOĞUM Doğum, çiftlerin mutluluğunu etkileyebilen bir olaydır. Mutlaka sağlık personeli tarafından yaptırılmalıdır. Babanın anneye, doğumun her aşamasında destek olması son derece önemlidir. Doğum, rahmin düzenli kasılmaları sonucu rahim ağzının incelerek açılmasıyla başlar. Bu sırada, jölemsi bir salgıyla karışık, az miktarda bir kanama olur, buna nişan denir. Kasılmalar şiddetlidir ve belli aralıklarla ağrı gelir. İlk doğumlarda ağrılar ortalama saat kadar sürebilir ve bebeği rahim ağzından geçecek biçimde ilerletir. Daha sonraki doğumlarda bu süre 4 saate kadar inebilir. Rahim boynu bütünüyle genişlediğinde bebeğin içinde bulunduğu su kesesi, doğumdan önce yırtılıp içerdeki suyun bir kısmı boşalabilir. Yirmi dakika ile 1 saat içinde bebek rahim ağzından vajinaya geçerek bebek doğar. Bebeğin tüm gebelik boyunca eş (plasenta) ile ilişkisini sağlayan göbek kordonu, bebek doğunca kesilerek bağlanır. Son olarak doğumun ardından dakika içinde rahim kasılarak artık görevi kalmayan plasentayı da dışarı atarak doğum sonlanır. Plesanta; gebelik boyunca anne ile bebek arasında kan başta olmak üzere her türlü maddenin alış verişini sağlayan organdır. Tekrar Gebe Kalmadan Önce Bu Sorulara Cevap Vermelisiniz: 16 / KADIN KİTAPÇIĞI

17 Yaşınız 18 den küçük veya 35 ten büyük mü? Son gebeliğiniz 2 yıldan kısa mıdır? Gebeliklerinizin sayısı 4 ten fazla mıdır? Şeker hastası mısınız? Tansiyonunuz yüksek mi? Kalp hastalığınız var mı? Böbrek hastalığınız var mı? Gebelikte kanama geçirdiniz mi? Gebelikte havale geçirdiniz mi? Üst üste birkaç kez düşük yaptınız mı? Rahim ya da diğer üreme organlarınızdan ameliyat oldunuz mu? Doğurduğunuz çocuklarda engellilik var mı? Yukarıdaki sorulardan yalnızca birine bile evet yanıtı verilmiş ise mutlaka hekime başvurulmalıdır. KISIRLIK Ortalama bir yıl korunmasız ve düzenli cinsel ilişkide bulunmalarına karşın, çocuk sahibi olamayan çiftlere infertil ( kısır ) denir. Kısırlığa yol açan nedenler, hem erkeğe hem de kadına özgü olabilir. Bu nedenle; eşlerin her ikisinin de muayene edilmesi gerekir. Kısırlığa Yol Açan Erkeğe Özgü Nedenler: Sperm sayısının yetersizliği, Sperm kanallarındaki tıkanıklıklar, Testis travması, Hormonal bozukluklar, Varikosel (Testis toplardamarlarının genişlemesi), Geçmişte kabakulak mikrobunun yol açtığı testis iltihabı, Geçirilmiş cinsel yolla bulaşan hastalıklar, Bazı ilaçlar Sigara ve alkol Kısırlığa Yol Açan Kadına Özgü Nedenler: Hormon bozuklukları, Yumurtalık iltihabı, Yumurtlamanın olmaması, Kanalların tıkanıklığı, Rahmin şekil bozukluğu, KADIN KİTAPÇIĞI / 17

18 Geçirilmiş cinsel yolla bulaşan hastalıklar, Trikomonas vajinalis paraziti (geçici kısırlığa yol açabilir), Vücutta spermlerin ölmesine neden olan maddelerin (antikor) gelişmesi, Sigara ve alkol. MENOPOZ Kadının üreme yeterliliği daha çok yaşlar arasıdır. Menopoz, genellikle 45 yaşından sonra kadınlık hormonlarının azalması ve yumurtlama işlevinin seyrekleşerek zamanla durması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Adet düzensizlikleri, adet aralığının uzaması ile başlayabilir. Ateş basması, terleme, konsantrasyon bozukluğu, depresyon, cinsel istekte azalma, vaginada kuruluk, kemik yoğunluğunda azalma, meme dokusu değişiklikleri, kilo alma gibi belirtilerle devam edebilir. Menopozun getirdiği olumsuzlukların kontrol altına alınması olanaklıdır. Bunun için konunun uzmanlarından ya da menapoz kliniklerinden hizmet alınmalıdır. AİLE PLANLAMASI Aile Planlaması; kişilerin istedikleri zaman, bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olmalarıdır. Çocuk sahibi olamayanlara da destek olunmaktadır. Aile planlamasının sağlık hizmetleri içerisinde önemli yeri bulunmaktadır. Aşırı doğurganlık; annenin, çocukların ve ailenin sağlığını olumsuz yönde etkiler. Bir kadının; 18 yaş altında, 35 yaşın üzerinde gebe kalması, 2 yıldan daha sık aralıklarla doğum yapması, 4 ve 4 ten daha fazla çocuk sahibi olması, hem kendisinin hem de çocuğunun hastalık ve ölüm riskini artırır. Bu nedenle; gebelikten korunma yöntemlerine gereksinim bulunmaktadır. Tüm bu sorunların çözümü, özellikle istenmeyen gebeliklerin önlenmesi, çiftlerin danışmanlık hizmeti alarak, etkili aile planlaması yöntemlerini kullanmaları ile olanaklıdır. Aile Planlaması Danışmanlığı; cinsel yaşamınız ve aile planlaması ile ilgili gereksinimlerini ortaya çıkarır, buna yönelik bilgi almanızı sağlar. Bilinçli ve gönüllü olarak size ve eşinize uygun aile planlaması yöntemi seçmenize yardımcı olur. İstenmeyen gebelikler yalnızca kadınların sorunu değildir. Çözüm arayışına erkek ve kadın birlikte yönelmelidir. 18 / KADIN KİTAPÇIĞI

19 AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ Kadına ait yöntemler ve erkeğe ait yöntemler olmak üzere 2 ye ayrılır. Kullanılacak yönteme eşler ve ilgili sağlık personeli birlikte karar vermelidir. KADINA A T YÖNTEMLER ERKE E A T YÖNTEMLER MODERN (ETK L ) YÖNTEMLER MODERN (ETK L ) YÖNTEMLER 1.GEÇ C YÖNTEMLER 2.KALICI YÖNTEMLER 1.GEÇ C YÖNTEMLER 2.KALICI YÖNTEMLER (B rak ld nda gebe kal nabilen yöntemler) (Geri dönü ü olmayan yöntemler) (B rak ld nda gebe kal nabilen yöntemler) (Geri dönü ü olmayan yöntemler) Rahim içi araç (R A- Spiral) Gebeli i önleyici hormon içeren haplar Gebeli i önleyici hormon içeren i neler Sperm geçi kanallar n Tüplerin ameliyatla Kondom (Kaput, k l f, Deri alt kapsülleri ameliyatla ba lanmas ba lanmas (Tüp ligasyonu) prezarvatif) ( mplanon) (Vazektomi) Diyafram Sperm öldürücüler Kad n kondomu KADINA AİT AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ MODERN KORUNMA YÖNTEMLERİ A- Geçici Yöntemler: B rak ld nda gebe kal nabilen yöntemlerdir.. a. RAH M Ç ARAÇ (R A, ALET, SP RAL): Rahmin içine yerle tirilen küçük, plastik bir araçt r. Bak r ve hormon içeren türleri vard r. Spermin üst genital yollara ula mas na ve döllenmeye engel olur. A-Geçici Yöntemler: Bırakıldığında gebe Koruyuculu u kalınabilen %98 dir. yöntemlerdir.. a. RAHİM İÇİ ARAÇ (RİA, ALET, SPİRAL): Bak rl olanlar yakla k 10 y l korur. Ç kart ld nda hemen gebe kal nabilir. Hiçbir ilaçla etkile imi yoktur. Emziren kad nlarda da uygundur. Rahmin içine yerleştirilen küçük, plastik bir araçtır. Bakır ve hormon içeren türleri vardır. Spermin üst genital yollara ulaşmasına ve döllenmeye engel olur. Koruyuculuğu %98 dir. Bakırlı olanlar yaklaşık 10 yıl korur. Gebe de ildir. Çıkartıldığında hemen gebe kalınabilir. Hiçbir ilaçla etkileşimi yoktur. Kullan m süresi sonunda R A de i tirilece i zaman ara vermeden hemen yenisi uygulanabilir; rahmi dinlendirmeye gerek yoktur. Herhangi bir yak nma yoksa, R A uyguland ktan sonra ilk kontrole 1'inci ay n sonunda, di er kontrollere y lda 1 kez gidilmelidir. Kad n n gebe olmad ndan emin olunan herhangi bir zamanda uygulanabilir. Uygulama s ras nda adetli olmak gerekli de ildir. Ancak kad n adet görürken RIA uygulamas n n yarar da bulunabilir. Adet gören kad n; Emziren kadınlarda da uygundur. Dikkat! Kullan lmamas Gereken Durumlar Kullanım süresi sonunda RİA değiştirileceği zaman ara vermeden hemen yenisi uygulanabilir; rahmi dinlendirmeye gerek Gebeler ya da gebelik üphesi olanlar yoktur. KADIN KİTAPÇIĞI / 19 Rahim a z di er zamanlara göre daha aç k oldu undan kolay uygulan r. Adetleri a r a r l ve adet kanamas çok fazla olan kad nlar Rahminde ya da di er üreme organlar nda iltihap ya da yap bozuklu u bulunanlar Rahminde ya da di er üreme organlar nda kanser olanlar b. GEBEL ÖNLEY C HAPLAR Kad nl k hormonlar n (östrojen ve progesteron) içeren haplard r.

20 en hemen le 1'inci ay n Ancak kad n ren kad n; kolay Herhangi bir yakınma yoksa, RİA uygulandıktan sonra ilk kontrole 1 inci ayın sonunda, diğer kontrollere yılda 1 kez gidilmelidir. Kadının gebe olmadığından emin olunan herhangi bir zamanda uygulanabilir. Uygulama sırasında adetli olmak gerekli değildir. Ancak kadın adet görürken RIA uygulamasının yararı da bulunabilir. Adet gören kadın;gebe değildir. Rahim ağzı diğer zamanlara göre daha açık olduğundan kolay uygulanır. Dikkat! Kullanılmaması Gereken Durumlar Gebeler ya da gebelik şüphesi olanlar Adetleri aşırı ağrılı ve adet kanaması çok fazla olan kadınlar Rahminde ya da diğer üreme organlarında iltihap ya da yapı bozukluğu bulunanlar Rahminde ya da diğer üreme organlarında kanser olanlar b. GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAPLAR Kadınlık hormonlarını (östrojen ve progesteron) içeren haplardır. Kad n n yumurtal klar ndan yumurta hücresinin (ovum) geli ip at lmas n engeller. Kadının yumurtalıklarından Rahim a z ndaki yumurta salg y koyula t rarak hücresinin spermin (ovum) rahmin gelişip içine atılmasını geçmesini önler. engeller. Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak spermin rahmin içine geçmesini önler. Doğru kullanıldığında % 99,9 etkilidir. Do ru kullan ld nda % 99,9 etkilidir. Adet öncesi gerginliği ve adet ağrısını azaltır. Adet öncesi gerginli i ve adet a r s n azalt r. Adet kanamaları Adet miktarca kanamalar az miktarca ve düzenli az ve hale düzenli gelir. hale gelir. Kansızlığı azaltır. Kans zl azalt r. Rahim ve yumurtalık Rahim ve kanserlerine yumurtal k kanserlerine karşı kar koruyucudur. Dış gebeliği önler. D gebeli i önler. Bırakıldığında hemen B rak ld nda gebe hemen kalınabilir. gebe kal nabilir. Anne sütünün kalitesini bozar ve miktar n azalt r. Anne sütünün kalitesini bozar ve miktarını azaltır. Kan bas nc n yükseltebilir. Kan basıncını yükseltebilir. Sigara içenlerde kalp-damar hastal riskini art r r. Özellikle 35 ya ndan Sigara içenlerde sonra kalp-damar günde 15 ve daha hastalığı fazla say da riskini sigara artırır. içenler Özellikle hiç kullanmamal d r. 35 yaşından sonra günde 15 ve daha fazla sayıda sigara içenler hiç kullanmamalıdır. Adetin ilk 5 günü içinde ba lanmal d r Adetin ilk 5 günü içinde başlanmalıdır 1. gün ba lan rsa koruyuculuk hemen ba lar. 1. gün başlanırsa lk koruyuculuk günden sonra ba lan rsa hemen başlar. 1 hafta ek yöntem (ör; kondom. İlk günden Üst sonra üste 2 başlanırsa gün unutulursa, 1 hafta en geç ek 72 yöntem saat içinde (ör; mutlaka kondom.) bir aile planlamas Üst üste 2 gün klini ine unutulursa, ba vurulmal d r en geç 72 saat içinde mutlaka bir aile planlaması kliniğine başvurulmalıdır c. MİNİ HAP c. M N HAP Kadınlık hormonlarından Kad nl k hormonlar ndan yalnızca birini yaln zca (progesteron) birini (progesteron) içerir. içerir. Anne sütünü etkilemediği için emziren kadınlar da kullanabilir. Ancak ülkemizde Anne sütünü etkilemedi i için emziren kad nlar da kullanabilir. Ancak ülkemizde henüz bulunmamaktadır. henüz bulunmamaktad r. ç. AYLIK NE 20 / KADIN KİTAPÇIĞI Düzenli olarak ayda bir kez i ne eklinde uygulan r ve kad nl k hormonlar n

21 r yakla k 10 y l korur. a hemen gebe kal nabilir. tkile imi yoktur. nlarda da uygundur. resi sonunda R A de i tirilece i zaman ara vermeden hemen anabilir; rahmi dinlendirmeye gerek yoktur. yak nma yoksa, R A uyguland ktan sonra ilk kontrole 1'inci ay n er kontrollere y lda 1 kez gidilmelidir. e olmad ndan emin olunan herhangi bir zamanda r. Uygulama s ras nda adetli olmak gerekli de ildir. Ancak kad n n RIA uygulamas n n yarar da bulunabilir. Adet gören kad n; Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS Anne sütünü etkilemedi i için emziren kad nlar da kullanabilir. Ancak ülkemizde ç. AYLIK İĞNE henüz bulunmamaktad r. Düzenli olarak ayda bir kez iğne şeklinde uygulanır ve kadınlık hormonlarını (östrojen ve progesteron) içerir. ç. AYLIK NE Düzenli olarak ayda bir kez i ne eklinde uygulan r ve kad nl k hormonlar n Kadının yumurtlamasını engeller. (östrojen ve progesteron) içerir. Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak, Kad n n yumurtlamas n spermin engeller. rahmin içine geçmesini önler. Doğru uygulandığında %99,9 etkilidir. Rahim a z ndaki salg y koyula t rarak, spermin rahmin içine geçmesini önler. Adet düzeninde 3 aylık iğnelere göre, daha az değişiklik yapar. Do ru uyguland nda %99,9 etkilidir. Rahim ve yumurtalık kanserine karşı koruyucu etkisi vardır. Adet düzeninde 3 ayl k i nelere göre, daha az de i iklik yapar. Dış gebelikği engeller. Rahim ve yumurtal k kanserine kar koruyucu etkisi vard r. İlk aylarda ara kanaması yapabilir Anne sütünün miktarını azaltıp, kalitesini bozabilir. Sigara içenlerde kalp-damar hastalığı riskini artırır. Özellikle 35 yaşından sonra sigara hiç kullanılmamalıdır. Ayda bir kas içine (kola ya da kalçaya) enjekte edilir. İğne yapıldıktan sonra iğne yeri ovulmamalıdır. Adet kanamasının ilk 3 günü içinde yapıldıysa, hemen korumaya başlar Beşinci günden sonra yapıldıysa, 1 hafta süreyle ek bir aile planlaması yöntemi kullanılmalıdır. İğneler zamanında ve düzenli olarak her ay yapılmalıdır. Üç günü aşan bir gecikme olursa, kişinin gebe olmadığından emin olunmalıdır. e de ildir. im a z di er zamanlara göre daha aç k oldu undan kolay r. amas Gereken Durumlar a gebelik üphesi olanlar a r l ve adet kanamas çok fazla olan kad nlar da di er üreme organlar nda iltihap ya da yap bozuklu u bulunanlar da di er üreme organlar nda kanser olanlar LEY C HAPLAR onlar n (östrojen ve progesteron) içeren haplard r. Anne sütünün kalitesini bozar ve miktar n azalt r. Kan bas nc n yükseltebilir. Sigara içenlerde kalp-damar hastal riskini art r r. Özellikle 35 ya ndan sonra günde 15 ve daha fazla say da sigara içenler hiç kullanmamal d r. Adetin ilk 5 günü içinde ba lanmal d r 1. gün ba lan rsa koruyuculuk hemen ba lar. lk günden sonra ba lan rsa 1 hafta ek yöntem (ör; kondom. Üst üste 2 gün unutulursa, en geç 72 saat içinde mutlaka bir aile planlamas klini ine ba vurulmal d r c. M N HAP Kad nl k hormonlar ndan yaln zca birini (progesteron) içerir. d. ÜÇ AYLIK İĞNE Düzenli olarak 3 ayda bir kez iğne şeklinde uygulanır ve kadınlık hormonlarından birini (progesteron) içerir. Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak spermin rahmin içine geçmesini önler. Kadının yumurtlamasını engeller. Düzenli uygulandığında %99,9 etkilidir. İleri yaştaki ve/veya östrojen kullanamayan kadınlarda da kullanılabilir. Rahim ve yumurtalık kanserlerine karşı koruyucudur. En sık görülen yan etkisi, adet düzensizliği ve adet görememedir. Bazı kadınlarda kullanım bırakıldığında adet ve doğurganlığın geri dönüşü gecikebilir. Emziren anneler kullanabilir (6 haftadan sonra). 35 yaş üzerindeki kadınlar kullanabilir. Bırakıldıktan sonra bir süre gebelik gecikebilir. Üç ayda bir kas içine (kola ya da kalçaya) enjekte edilir. İğne yapıldıktan sonra iğne yeri ovulmamalıdır. Adet kanamasının ilk 5 günü içinde yapıldıysa hemen korumaya başlar. Beşinci günden sonra yapıldıysa 1 hafta süreyle ek bir aile planlaması yöntemi (Ör; kondom) kullanılmalıdır. KADIN KİTAPÇIĞI / 21

22 Dikkat! Kullanılmaması Gereken Durumlar Meme kanseri öyküsü, tanısı ya da şüphesi olanlar, Nedeni bilinmeyen vajinal kanaması olanlar, Devam eden karaciğer hastalığı olanlar, Kalp krizi ve felç geçirmiş olanlar, Kalp damarlarında hastalık ve ağır hipertansiyonu olanlar, Şeker hastaları, e. DERİ ALTI KAPSÜLLERİ Kadınlık hormonlarından birini (progesteron) içeren ince ve yumuşak bir kapsüldür. Cilt altına yerleştirilir. Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak spermin rahmin içine geçmesini önler. Kadının yumurtlamasını engeller. Koruyuculuğu %99,9 dur. Üç yıl süre ile korur. Anne sütünün kalitesini bozmaz, miktarını azaltmaz. 24 saat içerisinde korumaya başlar. Emziren anneler (6. haftadan sonra) kullanabilir. Sigara içenler kullanabilir. 40 mm. uzunluğunda ve 2 mm. Çapında olan kapsül cilt altına yerleştirilir. Üç yıl sonra kapsülün içerdiği hormon tükenir ve istendiğinde yeniden takılması gerekir. Adet döneminin ilk 5 günü içinde uygulanabilir. Dikkat! Kullanılmaması Gereken Durumlar Meme kanseri öyküsü, tanısı ya da şüphesi olanlar Nedeni bilinmeyen vajinal kanaması olanlar Devam eden karaciğer hastalığı olanlar Kalp krizi ve felç geçirmiş olanlar, Kalp damarlarında hastalık ve ağır hipertansiyonu olanlar, Şeker hastaları, f. DİYAFRAM İnce kauçuktan yapılmış, rahmin ağzını örten, şapka şeklinde bir araçtır. Spermlerin hazneden rahme geçmesini engeller. Doğru kullanıldığında %94 koruyucudur. Cinsel ilişkiden önce yerleştirilir ve ilişkiden en erken altı saat sonra çıkarılır. 22 / KADIN KİTAPÇIĞI

23 Doğru kullanılırsa, aynı diyafram yıkanıp kurulanarak iki yıl süreyle kullanılabilir. Anne sütünü etkilemediği için emziren kadınlar da kullanabilir. Her cinsel ilişkiden önce sperm öldürücü ilaç (spermisit) uygulanmalıdır. g. SPERMİSİTLER (SPERM YOK EDİCİLER) Hazneye konularak uygulanan fitil, jel, köpük ve tabletlerdir. Spermleri hazne içinde öldürerek gebeliği önler. Doğru kullanıldığında %94 koruyucudur. Her cinsel ilişkide yeniden kullanmak gerekir. Emziren kadınlar da kullanabilir. Tabletlerin erimesi için cinsel ilişkiden dakika önce vajinanın derinine uygulanmaları gerekir. Etkisini tam gösterebilmesi için cinsel ilişkiden sonra da en az 6 saat vajina hiçbir sebeple yıkanmamalıdır. Vajinanın doktor tarafından önerilmedikçe, herhangi bir sebepten yıkanması doğru değildir. Doğal korunmasını bozarak enfeksiyonların oluşma riskini artıracağından önerilmez. ğ. KADIN KONDOMU Kadın tarafından kullanılan, ince, saydam, yumuşak plastikten yapılmış, uçlarında iç ve dış olarak iki değişik boyda halka bulunan, lateks bir kılıftır. Cinsel ilişki sırasında erkekten atılan meni içerisindeki spermlerin kadın haznesine dökülmesini engeller. Her cinsel ilişkide yenisi kullanılmalıdır. Anne sütünü etkilemediği için emziren kadınlar da kullanabilir. Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlardan (HIV/AIDS, Hepatit-B, Frengi, Bel Soğukluğu, Klamidya vb.) korur. Cinsel ilişki öncesinde, kadının vajinasına yerleştirilir. B-Kalıcı Yöntemler: Tekrar gebe kalınması söz konusu değildir. Uygulandığında geri dönüşü olmayan yöntemdir. a.tüplerin BAĞLANMASI (TÜP LİGASYONU) Kadında yumurtayı taşıyan tüplerin ameliyatla bağlanmasıdır. Tüpler kapatılınca, kadının yumurta hücresi sperm ile birleşemediğinden döllenme olmaz. Koruyuculuğu çok yüksektir. Etkisi hemen başlar. Anne sütüne zararlı etkisi yoktur. Cinsel isteği azaltmaz, ilişkiyi etkilemez. Yan etkisi yoktur. KADIN KİTAPÇIĞI / 23

24 Kalıcıdır. Geri dönüşü olanaklı bulunmadığından aile çok iyi bilgilendirilmeli, karar vermeden önce eşler çok iyi düşünmelidir. Yumurtalama zamanının belirlenmesi, emzirme ve vajinal yıkama diye de bilinen geleneksel uygulamalar, gebelikten korunmak için etkili değildir. İstenmeyen gebeliklerden korunmanın en bilimsel ve doğru olanı, ilgili sağlık personeline danışılarak etkili, modern bir yöntemi uygulamaktır. ACİL KORUMA Planlı olmayan, korunmasız cinsel ilişki sonrası, özellikle kondom yırtılması ya da tecavüz gibi durumlarda gebelik riskini ortadan kaldırmak amacıyla alınan önlemlere denir. Böyle durumlarda 72 saat içinde zaman geçirmeden aile planlaması hizmeti sunan bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Gebelikten korunmak amacıyla kullanılan bir yöntemden kaynaklandığı düşünülen bir sorunun farkedilmesi halinde, sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. BAZI CİNSEL SAĞLIK SORUNLARI Cinsel sorunlar, bireylerin cinsel yaşamlarındaki, beklentilerinin karşılanmamasına neden olur. Cinsel Sağlık Sorunların Genel Nedenleri: Kişisel farklılıklar (yaş, cinsiyet, öğrenim durumu vb.) Kültürel farklılıklardan kaynaklanan çatışmalar, Yaşam koşulları, Duygusal sorunlar (depresyon, anksiyete, geçirilmiş kötü deneyim, gebe kalma ve cinsel yolla bulaşan hastalık kapma korkusu vb.), Bedensel sorunlar (hormon düzensizlikleri, kalp-damar ve metabolizma hastalıkları,sürekli ilaç kullanma zorunluluğu), Eşle ilişkilere bağlı nedenler (ekonomik sıkıntı, geçimsizlik, cinsel tercihler vb.), Toplumun kadına ve kız çocuğuna ayırımcı bakışı, Yetersiz ve yanlış bilgilenme Kadına Özgü Bazı Cinsel Sorunlar CİNSEL İSTEKSİZLİK Cinsel istek azlığı/yokluğu; hatta cinsel ilişkiye, cinsel organlara ya da sıvılara tiksinme şeklinde görülebilir. Bu durumu yaşayan kadınlar, zaman zaman orgazm sorunu yaşayabilirler. 24 / KADIN KİTAPÇIĞI

25 CİNSEL UYARI BOZUKLUKLARI Cinsel ilişki boyunca bazen zevk almaya yetecek kadar uyarılma oluşamayabilir. Yeterli vajinal ıslaklık olmadığı durumlarda, tahriş sonucu ağrı ve yanma olabilir. VAJİNUSMUS: Cinsel ilişki sırasında istemsiz kasılmalar sonucu ilişkinin gerçekleşememesi ve ilişkide ısrar edilmesi durumunda ağrı yaşanmasıdır. Yukarıda belirtilen sorunların nedenleri arasında; Cinsel organlara ya da hormonal dengeye ait bozukluklar, Bazı ilaçlar, Olumsuz cinsel deneyimler, Kendine güvensizlik, Eşi ile cinsellik dışında sosyal paylaşımın yeterince olmaması, Farklı cinsel kimlik ya da farklı tercihler, Yoğun stres ve depresyon, Çocukluk dönemindeki takıntılar, Yanlış/yetersiz cinsel bilgi, Taciz ve tecavüze uğrama, Eşine yeterince ilgi duymamakla ve/veya eşini çekici bulmamakla gelişen cinsel isteksizlik, Kronik hastalıklar (diyabet, kalp-damar vb.), Menopoz, Yetiştiği ailede geçimsizlik, İlk cinsel ilişkide ağrı duyacağı düşüncesi nedeniyle abartılı korku ve kaygı gelişmesi, Cinsel ilişkiyi paylaşımdan çok, eşine karşı görev olarak algılaması, Vajinanın zedeleneceği endişesi, Suçluluk duygusu, Cinsel yolla bulaşan hastalıklar başlı başına cinsel sağlık sorunu olduğu gibi, diğer sorunların da nedeni olabilir. CİNSEL YOLLA BULAŞAN ENFEKSİYONLAR (CYBE) Yaygın olarak korunmasız cinsel ilişki ile bulaşan, genellikle cinsel organlarda bulgu veren ve çoğunlukla belirti göstermeden seyreden hastalıklardır. Cinsel sağlık bilgileri yetersiz olan gençlerin CYBE lere yakalanma riski artmaktadır. a.cybh lerin Önemi ve Genel Özellikleri: Daha çok korunmasız cinsel ilişki ile bulaşırlar. Çoğunluğu (yaklaşık %70 i) belirti vermeden seyreder. Belirtiler daha çok cinsel organlarda ya da yakınlarındadır. Bazı belirtiler CYBE dı- KADIN KİTAPÇIĞI / 25

26 şındaki hastalıklarda da görülebilir. Frengide olduğu gibi kimi yaralar ağrısızdır. Bir CYBE de yara biçiminde belirti varsa, bu yaradan bir diğer CYBE nin bulaşması kolaylaşır. Kimilerinin tam tedavisi var, kimilerinin yoktur. Tedavisi olup önemsenmeyenlerin ve ihmal edilenlerin süregenleşmesi, kısırlık ve diğer sorunlara yol açması olasılığı artmaktadır. HIV/AIDS te olduğu gibi ölümcül de olabilir. Toplumdaki algısı gereği, CYBE lerden utanma ve gizleme eğilimi bulunmaktadır. Bu durum doktora başvurmayı, tedavi olma ve önlem almayı geciktirmekte, başkalarına giderek daha çok bulaşmaktadır. CYBE lere bağışıklık gelişmez. Genel vücut direnci hastalık gidişini etkiler. Önlem alınmaması halinde birey bir CYBE ye birçok kez yakalanabilir b.başlıca CYBE ler: Bel soğukluğu (Gonore) Frengi (Sifiliz) Yumuşak Çıban (Şankır) Klamidya Trikomonas Hapatit B ve C sarılığı HIV/AIDS Cinsel organ siğilleri (genital siğil) Cinsel organ uçuğu (genital herpes) c. Bulaşma Yolları: Korunmasız Cinsel İlişki: Her türlü cinsel ilişki ile bulaşır. Hastalık etkenlerini taşıyan bireyin penis, vajina, anüs, ağız boşluğu ve bunların salgıları, sağlıklı bireye cinsel ilişki sırasında bulaşabilir. Ateşli öpüşmeler sırasında oluşabilen yaralardan da hastalık etkenleri bulaşabilir. Kan Yolu: Frengi, Hepatit-B ve C sarılığı ve AIDS etkenleri vücuda girdikten sonra kan ve doku sıvılarında çoğalır. Kontrolsüz kan nakli, Hastalıklı bireyler için kullanılmış ve daha sonra mikropsuz hale getirilmemiş kulak delme, dövme, akupunktur, sünnet aletleri, Ortak kullanılan diş fırçası, jilet ve tıraş bıçağı, Madde bağımlılığı nedeniyle ortak enjektör kullanımı ile CYBE ler bulaşabilir. Anneden Bebeğe Geçiş: Frengi, Hepatit B ve C sarılığı ve AIDS etkenleri anneden bebeğe gebelik, doğum, emzirme sırasında geçebilir. ç.genel Belirtileri: Penis, vajina ya da anüsde; Normal olmayan pis kokulu akıntı, Kaşıntı, Şişlik, Kızarıklık, Yara, yumru, döküntü (Frengide ağrısız, diğerlerinde ağrılı) İdrar yapma sırasında yanma, sızı ve ağrı, Karnın alt bölümünde ağrı ve duyarlılık, Cinsel ilişki sırasında acı duyulması, 26 / KADIN KİTAPÇIĞI

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Aile Planlaması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Didem Daymaz ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/8

Detaylı

AİLE PLANLAMASINDA KULLANILAN YÖNTEMLER HORMONAL YÖNTEMLER- 2. Yrd. Doç. Dr. İlknur M. GÖNENÇ

AİLE PLANLAMASINDA KULLANILAN YÖNTEMLER HORMONAL YÖNTEMLER- 2. Yrd. Doç. Dr. İlknur M. GÖNENÇ AİLE PLANLAMASINDA KULLANILAN YÖNTEMLER HORMONAL YÖNTEMLER- 2 Yrd. Doç. Dr. İlknur M. GÖNENÇ GEÇEN HAFTANIN KISA TEKRARI KOK MİNİ HAPLAR HORMONAL YÖNTEMLER DEVAM AYLIK İĞNELER Düzenli olarak ayda bir kez

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ AİLE PLANLAMASI?? AİLE PLANLAMASI NEDİR? Bütün çiftlerin ve bireylerin

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

GEBELİK VE LOHUSALIK

GEBELİK VE LOHUSALIK GEBELİK VE LOHUSALIK ANA SAĞLIĞI Sağlık hizmetleri açısından doğurganlık çağındaki (15-49 yaş arası) tüm kadınlara ana denir. 15-49 yaş doğurganlık çağındaki kadınlar nüfusumuzun % 27 sini oluşturmaktadır.

Detaylı

HORMONAL KONTRASEPTİFLER

HORMONAL KONTRASEPTİFLER HORMONAL KONTRASEPTİFLER Hormonal kontrasep;fler (erkekler için hormonal yöntemler hariç) östrojen ve progesteronun bir birleşimi (kombinasyonu) yada yalnızca progesteron içeren formlardan oluşur. DOĞUM

Detaylı

CERRAHİ KONTRASEPSİYON

CERRAHİ KONTRASEPSİYON CERRAHİ KONTRASEPSİYON CERRAHİ KONTRASEPSİYON KADINLARDA OVUMUN, ERKEKLERDE SPERMİUMUN GEÇTİĞİ KANALLARIN CERRAHİ BİR YÖNTEMLE KAPATILMASI İŞLEMİDİR. Kadında Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu) Artık çocuk

Detaylı

AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ. Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi

AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ. Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ ve ACİL L KONTRASEPSİYON Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın n Hastalıklar kları ve Doğum Uzmanı AiLE PLANLAMASI Aile Planlaması: : Fertlerin istedikleri

Detaylı

GÜVENLİ ANNELİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016

GÜVENLİ ANNELİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016 GÜVENLİ ANNELİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016 Bu sunum; Arş. Gör. Dr. Tuğçe Şanver, Arş. Gör. Dr. Can Keskin ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış tarafından hazırlanmıştır.

Detaylı

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİK ve SAĞLIK EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİK VE SAĞLIK SUNUM İÇERİĞİ Üreme Sağlığı EVLİLİK VE SAĞLIK ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK Cinsellik,

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

DOĞAL AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ

DOĞAL AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ DOĞAL AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ DOĞAL AİLE PLANLAMASI YÖNTEMİ DENİLİNCE AKLINIZA NELER GELİYOR? DoĞal Aile Planlaması Yöntemleri Dünya Sağlık Örgütü, doğal aile planlaması yöntemlerini, menstrüel siklusun

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü İÇİN. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu

T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü İÇİN. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü İÇİN RESİMLİ Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu REHBER 6. BASIM / ANKARA - 2008 DANIŞMANLIK Danışmanlık verildikten sonra bu sayfaya

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü 10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini

Detaylı

AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI İÇİN RESİMLİ

AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI İÇİN RESİMLİ T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI İÇİN RESİMLİ Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu REHBER AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI İÇİN RESİMLİ REHBER

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ Dersin Tanıtımı: DERS ADI DERS KODU YARIYIL TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERSİN DİLİ DERSİN TÜRÜ DERSİN DÜZEYİ ÖĞRETİM ELEMAN(LAR)I DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI DERSİN VERİLİŞ BİÇİMİ

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Rahim Ağzı Kanseri Korkulu Rüyanız Olmaktan Çıkıyor

Rahim Ağzı Kanseri Korkulu Rüyanız Olmaktan Çıkıyor Rahim Ağzı Kanseri Korkulu Rüyanız Olmaktan Çıkıyor Rahim Ağzı Kanseri Korkulu Rüyanız Olmaktan Çıkıyor Rahim Ağzı Kanserinde Çığır Açan Adım Kadın Kanserleri Hakkında Mutlaka Bilmeniz Gerekenler Özel

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Lothian Cinsel ve Üreme Sağlığı Hizmetleri Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Sizin için en uygun doğum kontrol yöntemini seçmenize yardımcı oluyoruz Doğum kontrol seçenekleri Yeni doğum yapmış olan ve hamileliklerine

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

ACİL KONTRASEPSİYON YARD.DOÇ.DR. İLKNUR M. GÖNENÇ

ACİL KONTRASEPSİYON YARD.DOÇ.DR. İLKNUR M. GÖNENÇ ACİL KONTRASEPSİYON YARD.DOÇ.DR. İLKNUR M. GÖNENÇ BİRAZ TARTIŞALIM. ACİL KONTRASEPSYON NEDİR? NEDEN GEREKSİNİM DUYULUR? ACİL KONTRASEPSİYON Acil kontrasepsiyon, yeterli korunulmayan ilişkiden sonra kullanılan,

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır.

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır. Her yıl pek çok kadın yaptırdığı veya yaptırmak zorunda kaldığı cerrahi bir müdahaledir. Uygun şartlarda yapıldığında düşük risk içeren bir operasyondur. Kürtaj kararı verdiğinizde bu operasyonu ne kadar

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır. ESTRIOL Vajinal Krem, 1 mg Vajinal yolla veya haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 1 gramında 1 mg östriol bulunur. Yardımcı maddeler: Dekalinyum klorür, Parfüm yağı, Dokusat sodyum, Propilen

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

MENSTURASYON VE HORMONLAR

MENSTURASYON VE HORMONLAR MENSTURASYON VE HORMONLAR İLK ADET KANAMASI" Çocukluk çağından ergenlik çağına geçiş döneminde, ortalama olarak 12.5 yaşında kız çocuğu ilk adet kanamasını görür. Bu "ilk kanama" henüz yumurtlama süreci

Detaylı

Kürtaj Kürtaj (orjinal söylenişi ile küretaj)

Kürtaj Kürtaj (orjinal söylenişi ile küretaj) Küretajın kelime anlamı kazımaktır. Ama burada adı geçen Kürtaj halk arasında, küçük hamileliklerde rahim içerisindeki ceninin tıbbi müdahele ile alınması kastedilmektedir. Kürtaj ayrıca teşhis amaçlı

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ Doç. Dr.Samiye Mete Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 23 Mayıs 2009 8. Ulusal Androloji Kongrsi 1 CİNSELLİK Cinsel kimlik, rol, istek ve eylem olmak

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır.

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampul 225 mg kalsiyum glukonat monohidrat ve 572 mg kalsiyum levülinat dihidrat içerir. Yardımcı madde (ler):

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

Andropozun temel nedeni testosteron hormonunun azalmasıdır.

Andropozun temel nedeni testosteron hormonunun azalmasıdır. Andropozun temel nedeni testosteron hormonunun azalmasıdır. Testosteron noksanlığının erkekleri en çok ilgilendiren yanı, libido ve potens azalmasıdır. Cinsel arzunun azalması, orgazm hissinin zayıflaması,

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Sperm Bozuklukları Sperm Testi: Sperm testi nasıl yapılır, gerekli koşullar nelerdir?

Sperm Bozuklukları Sperm Testi: Sperm testi nasıl yapılır, gerekli koşullar nelerdir? Sperm Bozuklukları Sperm Bozuklukları Çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yarısında neden erkeğe bağlı olabilir. Dünya Sağlık Örgütü nün yaptığı araştırmalar doğrultusunda dünya genelinde erkeklerde

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI CASODEX 50 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde : 50 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, metil hidroksi

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenin kötüye kullanımını üç ana başlıkta ele

Detaylı

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics)

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Kanser ve genler This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Vücudumuz milyonlarca hücreden (cells) meydana gelir.

Detaylı

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK)

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) ERGENLİK ÇAĞI: Ergenlik; çocuk ile gelişmesini tamamlamış insan arasında bir geçit gibidir. Bu dönemdeki belirtiler özellikle cinselliğin bedene yansımasıyla başlar, gövdenin bu

Detaylı

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR!

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR! Acıbadem Hastanesi Büyüme ve Ergenlik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz ile, çocuğun doğumundan itibaren vücudunda hangi hormonların ne gibi işlevleri olduğunu, ilk 3 yılın önemini ve ergenlik

Detaylı

Azospermi Nedir, Belirtileri Nedir, Nas l Tedavi Edilir?

Azospermi Nedir, Belirtileri Nedir, Nas l Tedavi Edilir? Azospermi Nedir, Belirtileri Nedir, Nas l Tedavi Edilir? Azospermi, al nan meni örne inde hiçbir sperm hücresinin bulunmamas d r. Azospermi sorunu iki ba l kta incelenmektedir; T kan kl a ba l olan ve

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GYNOTİN Vajinal Ovül Vajina içine (hazneye) uygulanır. Etkin madde: Her bir ovül 300 mg tiokonazol içerir. Yardımcı madde: Novata BCF PH Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA

Detaylı

EVLİLİK ÇEŞİTLERİ FATİH HANOĞLU. Her Türlü Soru ve Önerileriniz İçin bilgi@renstitu.com Adresine Mail Atabilirsiniz. Her Hakkı Saklıdır.

EVLİLİK ÇEŞİTLERİ FATİH HANOĞLU. Her Türlü Soru ve Önerileriniz İçin bilgi@renstitu.com Adresine Mail Atabilirsiniz. Her Hakkı Saklıdır. 1- Tamamlayıcı çift tarzında evlilik: Bu tarz en yaygın olandır. Partnerler birbirlerinin ilişkiye katkılarına saygı duyarlar, her partnerin gücü ve yeterliği vardır, yine her partnerin otonomisi mevcuttur.

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Yasemin ELİTOK. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi. Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum

Yasemin ELİTOK. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi. Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum Yasemin ELİTOK Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum Tanı olanaklarının gelişmesi ve sağlık kuruluşlarından yararlanma olanaklarının artması, Toplumun bilgi seviyesinin

Detaylı

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Tarih:10 Eylül 1983 Sayısı : 507 10 Eylül 1983 Tarih ve 18161 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI ANTHĐX 10 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablette 10 mg rupatadine eşdeğer 12,80 mg rupatadin fumarat bulunur. Yardımcı maddeler: Laktoz, mikrokristalin selüloz, kırmızı

Detaylı

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Önceden planlanmamış hamilelik kadının, erkeğin veya çiftin hayatında krize yol açabilir. Böylesi bir durumda kaçınılması mümkün olmayan

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ KALICI KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ KALICI KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ KALICI KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Erken boşalmamak için en iyi yardımcı kaynak için burayı tıklayın

Erken boşalmamak için en iyi yardımcı kaynak için burayı tıklayın Prematür Ejakülasyon (Erken Boşalma) Erkekler arasında Erken gelmek, Erken orgazm veya Hızlı boşalmak olarak da ifade edilen erken boşalma, cinsel ilişki sırasında erkeğin vajinaya girmeden, giriş sırasında

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. TARLUSAL 5 mg tablet. Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. TARLUSAL 5 mg tablet. Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI TARLUSAL 5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablet 5 mg medroksiprogesteron asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, talk, mısır nişastası, sakkaroz, kalsiyum stearat,

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2 mg tizanidine eşdeğer miktarda 2.288 mg tizanidin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler: Kolloidal silikon dioksit (aerosil

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Hamilelikte Görülen Yakınmalar

Hamilelikte Görülen Yakınmalar Hamilelikte Görülen Yakınmalar BR.HLİ.075 Gebelik her ne kadar fizyolojik bir dönem olsa da; bu sırada anne adayının vücudunda belirgin bazı değişiklikler meydana gelecek, bazı yakınmalar ortaya çıkacaktır.

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Bebeğin ana karnında ters durması, makat gelişi ve dışarıdan müdahale

Bebeğin ana karnında ters durması, makat gelişi ve dışarıdan müdahale Bebeğin ana karnında ters durması, makat gelişi ve dışarıdan müdahale Çoğu bebek sekizinci ay civarında baş aşağı yatarlar. Buna baş pozisyonu (hoofdligging) adı veriyoruz. Bu bir çocukta doğum için en

Detaylı

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081 Sağlıklı BR.HLİ.081 Sağlıklı Sağlıklı bir hamilelik geçirmek hamilelik öncesi dönemde sağlığınızla ilgili testleri yaptırmakla başlar. Bu nedenle çocuk istediğinize karar verdiğinizde önce bir kadın hastalıkları

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı