EBÜTÜNLEME TEKN LE TÜRKYE DE YAKIT TALEBNN ANALZ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "EBÜTÜNLEME TEKN LE TÜRKYE DE YAKIT TALEBNN ANALZ"

Transkript

1 EBÜTÜNLEME TEKN LE TÜRKYE DE YAKIT TALEBNN ANALZ Murat NANCI (*) Özet: Bu çalımada, Türkiye de yakıt talebinin kısa ve uzun dönem esneklikleri ebütünleme ve hata düzeltme metodu ile tahmin edilmitir. Süper ve kurunsuz benzin gelir esneklikleri, hem kısa hem de uzun dönemde esnektir. Mazot gelir esneklii ise her iki dönemde birden küçüktür. Benzin türlerinde, kurunsuz benzin dıında, ve mazotta fiyat esneklii her iki dönemde inelastiktir. Hata düzeltme terimi, her bir modelde istatistiki olarak anlamlıdır. Bu da, kısa dönemde meydana gelen dengesizliklerin, modellerdeki deikenlerin birlikte hareket ile telafi edilerek, uzun dönem dengesinin yeniden kurulduunu gösterir. Anahtar Kavramlar: Yakıt Talebi, Ebütünleme, Hata Düzeltme, Türkiye Abstract: In this study, short and long term demand elasticities of diesel and gasoline in Turkey are analyzed with co-integration and error correction models. Short and long term income elasticities of super and unleaded gasoline is elastic while income elasticity of diesel is less than unity in both terms. Price elasticities of gasoline types -except unleaded gasoline- and diesel are inelastic in both terms. The error correction terms in each models is statistically significant. This shows that, it is adjusted by correcting disequilibrium occurred in short term for each fuels, for establishing the long term equilibrium. Keywords: Fuel demand, Cointegration, Error Correction, Turkey I. Giri Her toplumda gelir artıına paralel olarak tüketici birimler refahlarını yükseltmek amacıyla tükettikleri mal ve hizmetlerin miktar ve niteliini artırmaya gayret ederler. Zevk ve tercihlerdeki deiime balı olarak ortaya çıkan talep kayması, geleneksel ürünlerden yeni ürünlere doru bir eilim sergilemekte olduu söylenebilir. Tüketim kalıplarındaki deimeler yeni sektörlerin geliimini hızlandırıcı bir etki meydana getirebilir. Bu deiimin yaandıı sektörlerden birinin de ulaım sektörü olduu söylenebilir. Bu genel geliimin izlerini Türkiye Ekonomisinde gözlemlemek mümkündür. Ekonomik gelimeye paralel olarak, dier sektörlerdeki gelimelerle beraber, ulaım sektöründe de, yeterli olmamakla beraber, önemli oranda gelimeler salandıı söylenebilir. Nitekim inceleme dönemi olarak ele alınan yılları arasındaki sürede, genel makro büyüklüklerdeki gelimelerle beraber, ulaım sektöründe tüketici birimlerin, ilgili maddeleri tüketim miktarları sürekli bir artı sergilemitir. Örnein, bu dönemde, yıllık ortalama olarak milli gelirde %3,76, kii baına düen milli gelirde ise %1,64 (*) Yrd.Doç.Dr.Atatürk Üniversitesi, Erzincan Hukuk Fakültesi Maliye-Ekonomi Bölümü

2 20 Murat NANCI oranında bir artı gerçeklemitir. Aynı dönemde toplam araç stokunda yıllık ortalama %7,97 oranında bir artı kaydedilmitir. Otomobil stokunda ise %8,42 gibi daha yüksek bir oranda yıllık ortalama artı görülmütür. Otomobil kullanımında tüketilen benzin bileimlerinden süper benzin tüketiminde yıllık ortalama %14,74 lük bir artı; kurunsuz benzinin tüketime balandıı 1989 yılından itibaren yıllık ortalama %63,9 luk bir artı olmutur. Buna mukabil, normal benzin tüketiminde aynı dönemde %8,03 oranında bir azalma meydana gelmitir. Dizel motorlu araçların kullandıı mazot tüketimdeki artı ise %4,55 olarak gerçeklemitir. Ekonomide istikrarlı büyüme devam ettii sürece araç talebi ve dolayısı ile benzin ve mazot tüketiminde artıların sürecei söylenebilir yılında yaanan ekonomik daralmadan sonra salanan istikrarlı ortamda, 2003 yılından itibaren araç ve yakıt tüketimi artan bir oranda yükselmitir. Örnein 2003 yılında toplam araç sayısındaki artı %2,88, otomobilde %2,18 olmuken, 2004 yılında artı oranları, sırasıyla %14,97 ve %14,9 olarak gerçeklemitir (www.die.gov.tr). ktisadi istikrara balı olarak hem araç stokundaki artı, hem de mevcut araçların daha fazla kullanılma ihtimali yakın gelecekte de toplam yakıt tüketimini artıracaı beklenebilir. Bu itibarla Türkiye de yakıt tüketim kalıplarını incelemek, gelecekteki muhtemel gelimeleri tahminde yararlı olacaı düünülebilir. Ayrıca, motorlu araç kullanımından kaynaklana negatif dısallıkların (çevre kirlilii gibi) zararlarını önlemek için, katlanılan maliyetlerin araç kullanıcılarına yüklenilmesi bakımından yapılacak vergi ve benzeri düzenlemelerde, politika belirleyici mercilere yardımcı olması bakımından, talep parametrelerinden yararlanılabilir. Bu amaçla yapılan düzenlemelerin, toplam ekonomi üzerinde meydana getirecei iktisadi etkilerin tahmininde de, benzer ekilde, ilgili parametrelerden yararlanılabilir. Literatürde, hem gelimi ve hem de gelimekte olan çeitli ülkeler için zaman serileri kullanılarak benzin talebi üzerine önemli miktarda çalıma yapılmıtır. Bu çalımalardan bazıları aaıdaki gibi sıralanabilir. Baltagi ve Griffin (1983) OECD ülkeleri için gelir, fiyat ve kii baına düen araba sayısına göre analiz etmitir. Wasserfallen ve Güntensperger (1988) sviçre, Suudi Arabistan için Al-Sahlawi (1988), (1997) benzin ve petrol ürünleri talebini, Dahl ve Sterner (1990) benzin talep çalımalarının özetini sunarken, Bentzen (1994) Danimarka, Eltony ve Al-Mutairi (1995) Kuveyt, Ramanathan (1999) Hindistan, Alves ve Bueno (2003) Brezilya da benzin talebini analiz etmilerdir. Bu çalımalardan bazısı standart zaman serileri modellerini kullanarak tahmin yaparken, dier bazıları benzin talebi ve baımsız deikenler arasında ebütünleen uzun dönem ilikisini dikkate alan ebütünleme analizi ile tahmin yapmıtır. Türkiye de benzin ve mazot talebi, Alves ve Bueno (2003), Ramanathan ve Subramania (2003), Dahl ve Kurtubi (2001), Bentzen (1994) ve Eltony ve Al-Mutairi (1995) nin kullandıı ebütünleme ve hata düzeltme modeli kullanılarak incelenecektir.

3 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 21 II- Model ve Metodoloji Zaman serileri kullanılarak yapılacak tahminlerde, tahmin teknii, verilerin taıdıı trend niteliini dikkate alacak bir modele dayanmalıdır. Verilerin trend özelliinden dolayı tahminler gerçek olmaktan ziyade sahte ilikiler ortaya koyabilir. Düzmece regresyon probleminden kurtulmak için uygulamalarda ebütünleme ve hata düzeltme modelleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Benzin ve dizel yakıt talebinin incelendii bu çalımada, daha önce bahsedilen çalımalarda kullanılan modeller ile tahmin yapılacaktır. Dahl ve Sterner (1990) gelir ve fiyatın benzin talebini açıklayan en iyi deikenler olduunu belirmitir. Alves ve Bueno (2003) benzin talebini incelerken gelir ve benzin fiyatının yanı sıra alkol fiyatını baımsız deiken olarak modele ekleyip tahmin etmiler ve benzin talebi ile alkol fiyatı arasındaki çapraz esnekliin pozitif olduunu tesbit etmilerdir. Bu çalımada normal, süper ve kurunsuz benzin ve mazot talebi tahmin edilirken, gelir, fiyat ve alternatif ürün fiyatı modele açıklayıcı deiken olarak katılacaktır. Burada dikkate alınan ebütünleme modelinin kalıbı aaıdaki gibidir: logbt t = β 0 + β 1 logy t + β 2 logp t + β 3 logap t + ε t (1) modelde; BT araç baına metrik kilogram yıllık yakıt tüketimi, Y t kii baına yıllık ortalama sabit gelir, P t yakıt reel fiyatını ve AP t alternatif yakıt reel fiyatını ve ε t ise bilinen özelliklere sahip hata terimidir. β i ler tahmin edilecek parametrelerdir. Benzin ve mazot gibi yakıtlara olan talep, türev talep olduundan, yakıt talebini etkileyen çeitli etkenler vardır. Bunlardan bazıları gelir, ülkedeki araç stoku, araç fiyatları, kullanılan araçların ortalama sürme mesafesi, mesafe baına tüketilen yakıt miktarının azlıını ifade eden yakıt etkinlii ve yakıtın fiyatı gelmektedir. Bu deikenlerden bazısı (gelir, fiyatlar gibi) gözlemlenebilirken, bazıları (ortalama sürme mesafesi, yakıt etkinlii gibi) dorudan tesbit edilemezler (Kraft ve Rodekohr, 1978). Dolayısıyla toplam yakıt talebi gözlemlenebilir deikenler kullanılarak yaygın olarak tahmin edilmektedir. Bu çalımada gözlemlenebilir deikenler olarak tüketim, gelir ve fiyat dikkate alınarak analiz yapılacaktır. Uygulamada baımlı deiken olarak toplam yakıt tüketimi alındıı gibi, kii baına yakıt tüketimini ve de araç baına yakıt tüketimini kullanan çalımalar vardır (Espey, 1998; Ghouri, 2001). Burada öncelikli olarak kii baına yakıt tüketimi kullanılmı fakat beklentilerin aksine sonuçlar verdiinden, daha tutarlı sonuçlar veren araç baına tüketim kullanılmıtır. Fakat sadece mazot talebinde fert baına tüketim baımlı deiken olarak ele alınmıtır.

4 22 Murat NANCI Zaman serisi verileri ile tahmin yapıldıında, ebütünleme tekniini kullanmanın temelde iki noktada avantajı olduu bilinmektedir. Bunlardan birincisi kısa ve uzun dönem etkileri arasındaki ayırım yapmaya imkan tanımı olmasıdır. kinci olarak uzun dönem deerlerine doru ayarlama hızının dorudan tahmin edilebilmesidir. Ebütünleme ve hata düzeltme modeli tahmini üç aamadan olumaktadır. Birinci aamada kullanılan her bir serinin, ayrı ayrı duraan olup olmadıının tesbit edilmesi gerekir. Bu aamada, her bir seri için bulunan test istatistiinin mutlak deeri, çeitli önem düzeylerinde MacKinnon kritik deerlerinin mutlak deerinden küçük ise serinin duraan olmadıı, büyük ise serinin duraan olduuna karar verilir. Eer seriler duraan deilse, ikinci aamada deikenler arasındaki ebütünlemenin varlıı aratırılır. Deikenler ebütünleik ise, yani deikenler uzun dönem ilikisine sahipse, uzun dönem esneklikleri ebütünleme regresyonundan tahmin edilebilir. Nihai olarak kısa dönem esneklikleri ve uyarlama hızı hata düzeltme modelinden tahmin edilebilir. Duraanlık çeitli testler kullanılarak test edilmektedir. Uygulamalarda en çok kullanılan testlerden biri Geniletilmi Dickey-Fuller testidir. Burada serilerin birim kök taıyıp taımadıı Geniletilmi Dickey-Fuller (ADF) testi aracılıı ile tesbit edilmeye çalıılmıtır. Herhangi bir X serisi için, ADF testinin genel formu; X t = b 0 + b 1 X t-1 + Σ n i X t-1 + e t (2) burada fark ilemcisi ve e t ise duraan hata terimidir. Birim kök testinde gecikme uzunluu belirlenirken, her bir seri için (e t ) hata terimini beyaz gürültü yapacak gecikme uzunluu Akaika veya Schwartz bilgi kriterine göre belirlenebilir. Birim kök testinde, Schwartz kriteri daha tutarlı modeli belirlediinden tercih edilebilir (Enders, 2004:193). Geniletilmi Dickey-Fuller testinde sıfır hipotezi farkları alınmamı serilerin duraan olmadıı, yani birim kök taıdıı eklindedir. Sıfır hipotezini reddetmek için b 1 in istatistiki olarak önemli olması ve mutlak deerinin tablo deerlerinden büyük olası gerekir. Deikenler ayrı ayrı birim kök testine tabi tutulup serilerin birim kök taıdıı tesbit edilirse, deikenlerin ebütünleik olduuna ve aralarında uzun dönem ilikisinin var olduuna karar verilir. O zaman model hata düzeltme modeli olarak formüle edilir. Hata düzeltme modelinin tahmini deikenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilikisinin deerlendirilmesine imkan tanır. Yukarıda gösterilen eitlik (1) tahmin edildikten sonra ebütünleme ilikisinin varlıını tesbit etmek için, regresyonun kalıntılar serisinde () birim kökün varlıı aratırılır. Serinin birim kök taıdıını ileri süren sıfır hipotezinin reddedilmesi, yani kalıntıların duraan I(0) olması, deikenler arasında ebütünlemenin varlıının bir delilidir. Deikenler arasında ebütünleme varsa, o zaman hata düzeltme modeli oluturulur ve tahmin edilir. Ebütünleme

5 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 23 regresyonundan uzun dönem esneklikleri bulunurken, hata düzeltme modelinden kısa dönem esneklikleri ve uyarlama hızı bulunmaktadır. Hata düzeltme modeli aaıdaki gibi yazılabilir: lnbt t = lny t + 2 lnp t + 3 lna t + ε t-1 +ν t (3) Modelde her bir deikenin birinci farkları alınarak seriler duraan hale getirilmise, yani serilerin birinci farkları I(0) ise, birinci derece entegre olmu duraan bir model elde edilmi olur. Duraan deikenler arasındaki iliki, bu deikenler arasındaki kısa dönem ilikisini elde etmek için tahmin edilebilir. Bu da hata düzeltme modelinin temel amacıdır. Denklem (3) ün 1, 2, ve 3 parametreleri sırasıyla, kısa dönem gelir, fiyat ve çapraz fiyat esnekliini verir. Ayrıca parametresi, uzun dönem dengesinden bir sapmaya yol açan her hangi bir okun kısa dönemde ne kadarının telafi edildiini gösteren uyarlama hızıdır (Alves ve Bueno, 2003; Ramanathan, 1999). III- Veriler ve Tahmin Sonuçları Yakıt talebinin incelenecei bu çalımada gerekli veriler deiik kaynaklardan elde edilmitir. Benzin türleri ve mazot tüketim miktarları ve fiyatları T.C. Petrol leri Genel Müdürlüünden istek üzerine temin edilmitir. Tüketilen yakıt miktarları sivil tüketim miktarıdır. Toplam araç miktarları DE nin çeitli yayınlarından ve internet sitesinden alınmıtır. Burada toplam araçlar iki kategoriye ayrılmaktadır. Birinci kategori, benzin kullandıı varsayılan otomobillerden; ikinci kategori ise otomobil dıında kalan ve dizel yakıt tükettii varsayılan kamyon, otobüs, i makinesi gibi araçlardan olumaktadır. Gelir ve nüfus bilgileri DPT nin web sitesinden yararlanılarak kullanılır seriler oluturulmutur. Yakıt tüketim miktar ve fiyatları, milli gelir rakamları ve araç sayılarına ilikin yıllık zaman serisi veri uzunluu yıllarını kapsamaktadır. Kurunsuz benzin kullanımı 1989 yılından baladıından bu seri yılları arasını kapsamaktadır. Hem duraanlık hem de model tahminleri EViews 3.1 programı ile yapılmıtır. Modelde bütün deikenlerin doal logaritmaları alınarak tahmin yapılmıtır. Gelir deikeni 1987 fiyatları ile kii baına düen milli gelir miktarı, yakıt fiyatları ise 1987 yılı tüketici fiyat endeksi ile deflate edilerek reel fiyata dönütürülmütür. Modeli tahmin etmeden önce eitlik(2) de verilen denkleme göre serilerin duraan olup olmadıı aratırılmı ve sonuçları Tablo:1 de verilmitir. Buna göre deikenlerin seviye deerlerinin duraan olmadıı Tablo:1 den anlaılmaktadır. Yine tablodan serilerin birinci farklarının %1 ve %5 önem düzeyinde duraan olduu görülmektedir. Yani serilerin tümü I(1) dir. Serilerin birinci farklarının duraan olması, modeldeki deikenler arasında ebütünlemenin varolabileceinin bir iaretidir. Bunu dorulamak

6 24 Murat NANCI veya yanlılamak için, Eitlik (1) de gösterilen ebütünleme regresyonunun, düzey deerleri (farkları alınmamı) ile tahmin edilmesinden elde edilen (ε t ) hata serisinin birim kök taıyıp taımadıına bakılır. Ebütünleme regresyonunun sonuçları Tablo:2 de yer almaktadır. Tablonun son satırında, her bir denklem için kalıntıların (e) birim kök taımadıı ve duraan olduu, I(0), anlaılmaktadır. Bu da duraan olmayan serilerin dorusal bileimlerinin duraan olabileceini gösterir. Yani deikenlerin ebütünleik olduu, aynı dalya boyunda olduu anlaılabilir. (ε t ) serisinin I(0) olması, modelde kullanılan deikenlerdeki genel eilimlerin birbirini dengeledii söylenebilir. Sonuç olarak aynı dalga boyunda olan deikenler ebütünleik olabilir. Bu durumda deikenlerin düzey deerleri ile bulunan regresyon anlamlıdır (düzmece deildir). Dolayısı ile geleneksel t ve F gibi regresyon testlerine güvenilebilinir (Gujarati, 1999:726). Tablo:1. Duraanlık Test Sonuçları Deiken Düzey 1. Fark Kiibaına milli gelir -1,3131 (1) -3,7174 (1) b Kurunsuz Benzin -1,7416 (0) -3,6395 (0) b Kurunsuz Benzin Fiyatı -0,6764 (0) -6,3007 (0) a Normal Benzin 0,9821 (1) 3,0768 (1) b Normal Benzin Fiyatı -0,6303 (1) -3,5747 (1) b Süper Benzin -2,3901 (1) -3,4734 (1) b Süper Benzin Fiyatı -0,7854 (1) -3,4875 (1) b Mazot -2,2700 (1) -4,6941 (1) a Mazot Fiyatı -0,5073 (1) -4,8673 (1) a Tüketilen yakıt miktarları, benzin çeitlerinde araç baına miktarların, mazotta ise fert baına miktarın logaritmasıdır. Parantez içindeki sayılar Schwartz kriterine göre belirlenen gecikme uzunluklarıdır. Duraanlık testleri sabitli ve trendsiz olarak yapılmıtır. a %1 önem düzeyinde anlamlı, b %5 önem düzeyinde anlamlı Ebütünleme regresyonu sonuçlarına göre parametre tahminleri beklenen iaretlere sahip olduu anlaılmaktadır. Hemen hemen bütün parametre tahminleri anlamlıdır. Gelir esneklikleri normal benzin dıında, süper ve kurunsuz benzin için anlamlı ve birden büyüktür. Normal benzin analiz dönemi boyunca sürekli olarak azalan bir trend izleyerek 2003 yılında sıfır olmutur (Ek Tablo). Gelirin artma eilimi gösterdii bir dönemde tüketim miktarı giderek azalan normal benzin için bu normal kabul edilebilir. Normal benzin kullanımı 2000 yılından itibaren ani bir azalma eilimine girdiinden, normal seyrin dıında olan bu sapmaların etkisini dılamak için analizden son üç yıl çıkarılarak arası verileri tahminde kullanılmıtır. Süper ve normal benzin talep denklemlerinde, bu maddelerin bir birinin ikamesi olduu dikkate alınarak fiyatları modele katılarak tahmin edilmitir. Fakat çapraz esneklik

7 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 25 parametresinin anlamsızlıı yanında, bütün olarak regresyonun anlamsız olmasına yol açtıı görüldüünden, çapraz fiyatlar modelden çıkarılmıtır. Model tahminlerinde gecikme uzunluklarının tesbiti Akaika bilgi kriterine yapılabilir. Bilgi kriterini minimum yapan gecikme uzunluu ile model tahmin edilir (Enders, 2004:69). Ebütünleme denklemi (Eitlik (1)) Akaika bilgi kriterine göre farklı gecikme uzunluklarına göre tahmin edilmi, fakat en küçük deeri veren model tercih edilmitir. Yakıt talebinin ebütünleme model tahminlerinde (Tablo:2) sıfır gecikmeli olanı kullanılmıtır. Benzer yöntem hata düzeltme modelinde uygulanmı ve normal benzin talep denklemi, en küçük deeri veren 3 gecikme uzunluuna göre tahmin edilirken, dier denklemler gecikmesiz tahmin edilmitir (Tablo:3). Tablo:2. Ebütünleme Parametre Tahminleri Süper Benzin Normal Benzin Kurunsuz Benzin Mazot C -16,113 (-2,895) 24,13 (11,335) -53,07 (-2,631) -4,006 (-3,624) Y 2,169 (3,003) -2,159 (-7,619) 3,88 (1,76) 0,677 (5,621) P -0,901 (-2,543) -0,935 (-5,456) -6,63 (-5,29) -0,052 (-2,156) AP - - 8,15 (6,59) - R 2 0,69 0,93 0,95 0,62 DW 0,55 0,98 2,21 0,96 F 4,64 136,93 61,6 17,85 e -3,6565[0] a -2,8027[1] a -4,498[1] a -2,6853[0] a Tabloda, C sabit terim, Y kii baına reel milli gelir, P malın fiyatı, AP alternatif ürün fiyatı, burada süper benzin fiyatıdır. Parantez içleri t deerleridir. e birim kök testi için kalıntıların t istatistiidir (sabitsiz). Köeli parantez içleri Schwartz kriterine göre belirlenen gecikme uzunluudur. a %1 önem düzeyinde anlamlı Süper benzin ve kurunsuz benzin talebi uzun dönemde gelir deimeleri karısında oldukça duyarlıdır. Süper benzin talep esneklii bir civarında bir deer almasına karın, kurunsuz benzin talep esneklii oldukça büyük bir deer almıtır. Kurunsuz benzin talep ve çapraz esnekliklerinin nispeten büyük çıkmasında kullanılan veri seti uzunluunun kısmen kısa olması ( ) ve bu dönemde ileri teknoloji ürünü otomobillerin kullanılmasının etkili olduu düünülebilir. Kurunsuz benzin ile süper benzin aynı araçlarda kullanılabildiinden, kurunsuz benzin talep denklemi tahmininde süper benzin fiyatı katılarak tahmin edilmi ve çapraz fiyat esneklii pozitif çıkmıtır. Dolayısı ile bu iki ürünün ikame oldukları söylenebilir. Fakat katsayının mutlak deeri oldukça büyüktür. Benzin fiyat ve gelir esneklikleri dier çalımalarla karılatırıldıında, kurunsuz benzin dıında, fiyat esneklii birden küçüktür, fakat Türkiye de dier

8 26 Murat NANCI ülkelere nazaran biraz daha yüksektir. Dier ülkelerde gelir esneklii de genellikle birden küçüktür. Sadece Hindistan da gelir esneklii burada bulanan deerlerden biraz büyüktür (Alves ve Buene, 2003; Ramanathan, 1999; Bentzen, 1994; Eltony ve Al-Mutairi, 1995; Al-Sahlawi, 1997). Mazot talebi, benzin talebinde olduu gibi, önce otomobil dıındaki (kamyon, otobüs vs.) araç baına tüketilen miktar baımlı deiken olarak alınmıtır. Bu analizde gelir ve fiyat parametre tahminleri ters iaretli olduu gibi anlamsız da çıkmıtır. Dönem boyunca hem toplam hem de fert baına mazot tüketimi artı eiliminde olmasına ramen (Ek Tablo), böyle sonuçlara güvenmek oldukça sakıncalı olacaından, bunun yerine fert baına tüketim baımlı deiken olarak kullanılmıtır. Mazot talep parametrelerinin de teorik beklentiler dorultusunda olduunu söylemek mümkündür. Esneklik katsayıları iaretleri talep teorisine uygun ve anlamlıdır. Mazot talebinin gelir ve fiyat deimeleri karısında fazla duyarlı olduu söylenemez. Hem gelir esneklii, hem de fiyat esneklii birden oldukça küçüktür. Mazot talep parametreleri Suudi Arabistan için bulunan deerlere oldukça yakın olduu söylenebilir (Al-Sahlwi, 1997). Denklem(1) de gösterilen modeldeki deikenler arasında ebütünleme olduu tesbit edildiinden, denklem(3) te verilen hata düzeltme modeli tahmin edilerek kısa dönem esneklik tahminleri bulunmu ve sonuçları Tablo:3 te sunulmutur. Beklendii gibi kısa dönem esneklikleri uzun dönem esnekliklerine göre daha küçüktür. Çünkü talep kısa dönemden ziyade uzun dönemde daha esnektir. Süper benzin ve mazot fiyat esneklik katsayıları sıfırdan farklı olmadıından, her iki ürün talebinin kısa dönemde bütünüyle inelastik olduu sonucuna ulamak mümkündür. Hata düzeltme terimi her denklem için sıfırdan farklıdır. Hata düzeltme terimi uzun dönem dengesine doru uyarlama hızını gösterir. Uyarlama hızı en düük süper benzinde iken, en yüksek kurunsuz benzinde çıkmıtır. Buna göre süper benzin talebinde bir yıl içerisine meydana gelen sapmanın yılda %35,5 ını telafi ederek uzun dönem dengesine doru yaklatırıldıını göstermekte olduu söylenebilir.

9 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 27 Tablo:3. Hata Düzeltme Modeli Parametre Tahminleri Süper Benzin (0)* Normal Benzin (3) Kurunsuz Benzin (0) Mazot (0) C -0,024 (-0,109) -0,034 (-3,592) 0,075 (1,467) 0,04 (0,538) D(Y) 2,563 (2,524) 0,298 (0,621) 1,431 (0,661) 0,418 (1,837) D(P) -0,045 (-1,195) -0,291 (-2,039) -3,834 (-2,872) -0,020 (-1,068) D(AP) - - 4,459 - (2,820) -0,355 (-2,724) -0,338 (-1,96) -0,858 (-2,702) -0,442 (-2,353) R 2 0,37 0,59 0,64 0,25 DW 1,69 2,12 2,04 1,87 F 3,99 3,399 3,56 3,22 C, D(Y), D(P), D(AP), sırasıyla, sabit terim, gelir, fiyat ve çapraz fiyatın birinci farklarıdır. ise hata düzeltme terimi (uyarlama parametresidir). * Akaika Bilgi kriterine göre gecikme uzunluu. IV. Sonuç Türkiye de benzin türleri ve mazot tüketim verileri kullanılarak gelir ve fiyat esneklikleri ebütünleme ve hata düzeltme modeli ile tahmin edilmeye çalıılmıtır. Uzun ve kısa dönemde benzin gelir esneklii birden büyük bulunmutur. Bu deer kısa dönemde daha küçüktür. Gelir esnekliinin yüksek olması, kii baına milli gelir arttıı zaman, benzin talebinin daha büyük oranda artacaını gösterir. Tüketiciler açısından süper ve kurunsuz benzinin lüks mal olarak deerlendirildii söylenebilir. Türkiye nin gelimekte olan bir ülke olduu düünüldüünde bu sonuç makul kabul edilebilir. Mazot gelir esneklii ise her iki dönemde de birden küçüktür ve kısa dönemde daha düük bir deer almaktadır. Mazot tüketiminin kısa ve uzun dönemde gelir deimelerine karı tepkisinin fazla yüksek olmayacaı söylenebilir. Yine de bu tepki uzun dönemde daha yüksektir (0,677). Mazot fiyat esneklii kısa ve uzun dönemde inelastiktir. Benzin çeitlerinde fiyat esneklii, kurunsuz benzin hariç tutulursa, fiyat deimeleri karısında, her iki dönem için inelastiktir. Bunların mutlak deerleri kısa dönemde daha da küçülmektedir. Süper ve kurunsuz benzin arasında çapraz esneklik pozitif bulunduundan, süper benzin fiyatındaki bir artı kurunsuz benzin talebini artıracaı beklenir. Hata düzeltme terimi bütün kalemlerde negatif ve anlamlı çıktıından, deikenler arasında uzun dönem ilikisinin varlıını dorulamaktadır. Hata düzeltme katsayısından hareketle, kısa dönemde meydana gelen saplamaların, uzun dönem denge düzeyine doru uyarlandıının anlamlı olduu sonucuna varılabilir. Süper, normal ve mazot talebinde uyarlama hızı, bir yıl içerisinde

10 28 Murat NANCI meydana gelen uyarlamanın, sırasıyla %35,5, %33,8 ve %44,2, nisbeten düük bir oranda uzun dönem denge düzeyine doru yaklatırıldıını; kurunsuz benzinde ise bu oran, %85,8 gibi oldukça yüksek bir telafi hızı sergilemekte olduu söylenebilir. Kaynaklar Al-Sahlawi, A.M., (1997), Demand for Oil Products in Saudi Arabia, OPEC Review, 21 (1), ss Al-Sahlawi, M. A., (1988), Gasoline Demand: The Case of Saudi Arabia, Energy Economics, 10 (4), ss Alves, D.C.O. ve Bueno, R.L.S., (2003), Short-run, Long-run and Croos Elasticities of Gasoline Demand in Brazil, Energy Economics, 25, ss Asche, F., Gjolberg ve Völker, T., (2003), Price Relationships in the Petroleum Market: An Analysis of Crude Oil and Product Prices, Energy Economics, 25, ss Baltagi, B.H. ve Griffin, J.M., (1983), Gasoline Demand in the OECD: An Application of Pooling and Testing Procedures, European Economic Review, 22, ss Bentzen, J., (1994), An Empirical Analysis of Gasoline Demand in Denmark Using Cointegration Techniques, Energy Economics, 16 (2), Dahl, C. ve Sterner, T., (1990), Analysing Gasoline Demand Elasticities: A Survey, Energy Economics, 10 (4), ss Dahl, C., ve Kurtubi, (2001), Estimating Oil Product Demand in Indonesia Using a Cointegrating Error Model, OPEC Review, 25 (1), ss Eltony, M.N. ve Al-Mutairi, N.H., (1995), Demand for Gasoline in Kuwait: An Empirical Analysis Using Cointegration Techniques, Energy Economics, 17 (3), ss Enders, W., (2004), Applied Econometric Time Series, John Wiley & Sons. Espey, M., (1998), Gasoline Demand Revisited: An International Meta- Analysis of Elasticities, Energy Economics, 20, ss Ghouri, S.S., (2001), Oil Demand in North America: , OPEC Review, 25 (4), ss Gujarati, D. N., (1999), Temel Ekonometri, Çev. Ü. enesen ve G. G. enesen, Literatür Yayıncılık, stanbul. Kraft, J. Ve Rodekohr, M., (1978), Regional Demand for Gasoline: A Temporal Cross-Section Specification, Journal of Regional Science, 18 (1), ss Nicol, C.J., (2003), Elasticities of Demand for Gasoline in Canada and the United States, Energy Economics, 25, ss Ramanathan, R. ve Subramanian, G., (2003), Elasticities of Gasoline Demand in the Sultanate of Oman, Pasific and Asian Journal of Energy, 13 (2), ss

11 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 29 Ramanathan, R., (1999), Short- and Long-run Elasticities of Gasoline Demand in India: An Empirical Analysis Using Cointegration Techniques, Energy Economics, 21, ss Wasserfallen, W. ve Güntensperger, H., (1988), Gasoline Consumption and the Stock of Motor Vehicles: An Empirical Analysis for the Swiss Economy, Energy Economics, 10, ss

12 30 Murat NANCI Ek Tablo: Deikenlerin Dönem Boyunca Seyri LFBM LABM LABKB LABSB LABNB LKBTL ARAC OT OMOBIL

13 ktisadi ve dari Bilimler Dergisi, Cilt: 19 Eylül 2005 Sayı: 2 31

TÜRK MALAT SANAYNDE UZUN DÖNEM DENGE LKS: 1950-1993

TÜRK MALAT SANAYNDE UZUN DÖNEM DENGE LKS: 1950-1993 TÜRK MAAT SANAYNDE UZUN DÖNEM DENGE KS: 950-993 Rahmi YAMAK Yakup KÜÇÜKKAE 2 Abstract This study investigates hether the long run equilibrium implied by profit maximization is valid for the Turkish manufacturing

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK ENERJİSİ TALEBİ VE ELEKTRİK TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK ENERJİSİ TALEBİ VE ELEKTRİK TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 07 TÜRKİYE DE ELEKTRİK ENERJİSİ TALEBİ VE ELEKTRİK TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ Murat NİŞANCI * Özet Bu çalışmada Türkiye de elektrik talebi

Detaylı

HAYALi ihracatln BOYUTLARI

HAYALi ihracatln BOYUTLARI HAYALi ihracatln BOYUTLARI 103 Müslüme Bal U lkelerin ekonomi politikaları ile dış politikaları,. son yıllarda birbirinden ayrılmaz bir bütün haline gelmiştir. Tüm dünya ülkelerinin ekonomi politikalarında

Detaylı

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ 1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ Yapısal kırılmanın araştırılması için CUSUM, CUSUMSquare ve CHOW testleri bize gerekli bilgileri sağlayabilmektedir. 1.1. CUSUM Testi (Cumulative Sum of the recursive residuals

Detaylı

MODEL KURMA HATALARI ve VERİ SORUNLARI

MODEL KURMA HATALARI ve VERİ SORUNLARI MODEL KURMA HATALARI ve VERİ SORUNLARI Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

Ekonometri 2 Ders Notları

Ekonometri 2 Ders Notları Ekonometri 2 Ders Notları A. TALHA YALTA TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ AÇIK DERS MALZEMELERİ PROJESİ SÜRÜM 2.0 EKİM 2011 İçindekiler 1 Dizey Cebirinin Gözden Geçirilmesi 1 1.1 Dizeylere İlişkin Temel Kavramlar..................

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 19 Ocak 2016 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; Kısa dönemde 144 günlük ortalama $1110.82 trend değişimi için referans takip seviyesi olabilir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri. 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır.

6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri. 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır. 6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır. olduğu biliniyor buna göre; hipotezinin doğruluğu altında test istatistiği

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Yakıt Özelliklerinin Doğrulanması. Teknik Rapor. No.: 942/7193278-00

Yakıt Özelliklerinin Doğrulanması. Teknik Rapor. No.: 942/7193278-00 Müşteri : Kozyatağı Mahallesi Sarı Kanarya Sok. No: 14 K2 Plaza Kat: 11 Kadıköy 34742 İstanbul Türkiye Konu : Seçilen Yakıt Özelliklerin Belirlenmesi için Dizel Yakıtlara İlişkin Testlerin, Doğrulanması

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER... ÖZET Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 3,7 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde 7, ya yükselmiştir. Bu artışın 1,3 puanı yönetilen/yönlendirilen fiyat ayarlamalarından kaynaklanmıştır. Döviz kuru

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Ahmet KARAYİĞİT Makroekonomik göstergeler açısından başarılı bir yılı geride bıraktık. Büyüme, ihracat, faizler, kurlar, faiz dışı fazla gibi pek çok ekonomik

Detaylı

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ ALES İlkbahar 007 SAY DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL- TESTİ Sınavın bu testinden alacağınız standart puan, Sayısal Ağırlıklı

Detaylı

BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ

BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ tasarım BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ Nihat GEMALMAYAN Y. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü Hüseyin ĐNCEÇAM Gazi Üniversitesi,

Detaylı

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 1995 yılından bu yana, hazırladığı ve titizlikle uygulamaya çalıştığı Stratejik

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

Kukla Değişkenlerle Bağlanım

Kukla Değişkenlerle Bağlanım Kukla Değişkenlerle Bağlanım Kukla Değişken Kullanım Şekilleri Ekonometri 1 Konu 29 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) UADMK Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike 3.0

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 3 Kasım 2015 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; RSI indikatörü genel olarak dip/tepe fiyatlamalarında başarılı sonuçlar vermektedir. Günlük bazda

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA İLİŞKİN GENELGE (2015/50) Bu Genelge, 25.05.2015

Detaylı

İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KONUT FİYAT ENDEKSİ Ocak 2016 İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 28 Mart 2016 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Türkiye konut piyasasındaki fiyat değişimlerini takip etmek amacıyla,

Detaylı

2009-2010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.2009

2009-2010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.2009 009-010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.009 Ad ve Soyad : Numaras : Soru 1: Tüketici seçiminde yard m ve makbuz karş l ¼g yard m durumunu şekil yard m yla aç klay n z. Siyasal

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI 1. Firma karını maksimize eden üretim düzeyini seçmiştir. Bu üretim düzeyinde ürünün fiyatı 20YTL ve ortalama toplam maliyet 25YTL dir. Firma: A)

Detaylı

DENEY 2. Şekil 1. Çalışma bölümünün şematik olarak görünümü

DENEY 2. Şekil 1. Çalışma bölümünün şematik olarak görünümü Deney-2 /5 DENEY 2 SĐLĐNDĐR ÜZERĐNE ETKĐ EDEN SÜRÜKLEME KUVVETĐNĐN BELĐRLENMESĐ AMAÇ Bu deneyin amacı, silindir üzerindeki statik basınç dağılımını, akışkan tarafından silindir üzerine uygulanan kuvveti

Detaylı

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Sayı: 42 BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Gazi Erçel Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22 Aralık 2000 Ankara 2001 yılında uygulanacak para ve kur politikasının çerçevesi, uygulama prensipleri

Detaylı

JET MOTORLARININ YARI-DĐNAMĐK BENZETĐŞĐMĐ ve UÇUŞ ŞARTLARINA UYGULANMASI

JET MOTORLARININ YARI-DĐNAMĐK BENZETĐŞĐMĐ ve UÇUŞ ŞARTLARINA UYGULANMASI makale JET MOTORLARININ YARI-DĐNAMĐK BENZETĐŞĐMĐ ve UÇUŞ ŞARTLARINA UYGULANMASI Bekir NARĐN *, Yalçın A. GÖĞÜŞ ** * Y.Müh., TÜBĐTAK-SAGE ** Prof. Dr., Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Havacılık ve Uzay Mühendisliği

Detaylı

Kasım. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU

Kasım. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU 02 Kasım Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU Williams henüz karar faiz artırımı kararı yok dedi San Francisco FED Başkanı John Williams FED in son toplantısının ardından Aralık ayından bahsetmesinin

Detaylı

ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014

ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014 ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014 TÜFE Mayıs ayında aylık %0,31 yükselişle ile ortalama piyasa beklentisinin (-%0,10) bir miktar üzerinde geldi. Yıllık olarak ise 12 aylık TÜFE %9,16 olarak gerçekleşti (Beklenti:

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. Şaban ULUS Haziran 2012 KAYSERİ

Detaylı

AvivaSA Emeklilik ve Hayat. Fiyat Tespit Raporu Görüşü. Şirket Hakkında Özet Bilgi: Halka Arz Hakkında Özet Bilgi:

AvivaSA Emeklilik ve Hayat. Fiyat Tespit Raporu Görüşü. Şirket Hakkında Özet Bilgi: Halka Arz Hakkında Özet Bilgi: arastirma@burganyatirim.com.tr +90 212 317 27 27 3 Kasım 2014 Fiyat Tespit Raporu Görüşü Burgan Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanmış olan bu rapor, A.Ş. için hazırlanmış olup 31 Ekim 2014

Detaylı

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2013/19)

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2013/19) Ekonomi Bakanlığından: TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2013/19) BİRİNCİ BÖLÜM Genel Bilgi ve İşlemler Mevcut önlem ve soruşturma MADDE 1 (1) Çin Halk Cumhuriyeti

Detaylı

2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015

2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015 2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015 2015 Ekim Ayı Tüketici Fiyat Endeksi ne (TÜFE) ilişkin veriler İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Kasım 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık yayımlanan

Detaylı

Özelge: 4632 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi kapsamında vakıf/sandıklardan bireysel emeklilik sistemine yapılan aktarımlarda vergilendirme hk.

Özelge: 4632 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi kapsamında vakıf/sandıklardan bireysel emeklilik sistemine yapılan aktarımlarda vergilendirme hk. Özelge: 4632 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi kapsamında vakıf/sandıklardan bireysel emeklilik sistemine yapılan aktarımlarda vergilendirme hk. Sayı: 64597866-120[94-2014]-131 Tarih: 28/08/2014 T.C. GELİR

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik ve Ölçme Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik kanunları temel büyüklükler(nicelikler) cinsinden ifade edilir. Mekanikte üç temel büyüklük vardır; bunlar uzunluk(l), zaman(t)

Detaylı

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve belirlenen hedefe ulaşmak için, ortak ya da yöneticilerin dikkat ve özen

Detaylı

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 1 BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 Belli bir özelliğe yönelik yapılandırılmış gözlemlerle elde edilen ölçme sonuçları üzerinde bir çok istatistiksel işlem yapılabilmektedir. Bu işlemlerin bir kısmı

Detaylı

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Oyak Emeklilik A.Ş. Gelir Amaçlı Döviz Cinsinden Yatırım Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı

Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı Dünyada çavdar ve yulafın üretimi, buğday, pirinç, mısır ve arpa gibi diğer tahıl ürünlerine kıyasla son derece sınırlıdır. Yılda ortalama 14-15 milyon ton dolayında olan dünya

Detaylı

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu ette tüketim endeksi, ekonomideki tüketim eilimlerini kartla yapılan tüketimi baz alarak incelemektedir. Bu nedenle, endeks

Detaylı

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir.

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir. A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 16 Temmuz 2014 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fonun Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri Portföyünde

Detaylı

Araştırma Notu 11/113

Araştırma Notu 11/113 Araştırma Notu 11/113 29 Nisan 2011 MİLLETVEKİLİ DAĞILIM SENARYOLARI VE YENİ ANAYASA Seyfettin Gürsel 1 Yönetici Özeti 12 Haziran milletvekili seçimlerinden çıkacak yeni TBMM nin bileşimi sadece iktidarı

Detaylı

SEYAHAT PERFORMANSI MENZİL

SEYAHAT PERFORMANSI MENZİL SEYAHAT PERFORMANSI MENZİL Uçakların ne kadar paralı yükü, hangi mesafeye taşıyabildikleri ve bu esnada ne kadar yakıt harcadıkları en önemli performans göstergelerinden biridir. Bir uçağın kalkış noktasından,

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 30 Temmuz 2012 ĐÇĐNDEKĐLER Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların Anlamı.........

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME İlk İki Ayda 2,7 Milyar Dolarlık

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması Araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ. Yapıştırmada güvenilir yenilik

TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ. Yapıştırmada güvenilir yenilik TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ Yapıştırmada güvenilir yenilik Simson: taşımacılık endüstrisi için yapıştırıcı çözümleri Gelecekle bağlantınızı kaybetmeyin SIMSON: BİR DÜNYA MARKASI OLAN

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDĐRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDĐRMELER... ÖZET Şubat ayında tüketici fiyatları yüzde,3 oranında artmış ve yıllık enflasyon sınırlı bir yükselişle yüzde 7,9 düzeyinde gerçekleşmiştir. Döviz kurunun gecikmeli etkileri sonucu çekirdek enflasyon göstergelerinde

Detaylı

Türk Hava Yolları. Operasyonel performans iyileşiyor; net kar beklentiler paralelinde gerçekleşti. Şeker Yatırım Araştırma

Türk Hava Yolları. Operasyonel performans iyileşiyor; net kar beklentiler paralelinde gerçekleşti. Şeker Yatırım Araştırma 3Ç15 Sonuçları Havacılık Sektörü 9 Kasım 2015 Türk Hava Yolları Operasyonel performans iyileşiyor; net kar beklentiler paralelinde gerçekleşti R. Fulin Önder Analist fonder@sekeryatirim.com Türk Hava Yolları,

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

08.11.2014-10:30 Adı-Soyadı:... No:... NOT:...

08.11.2014-10:30 Adı-Soyadı:... No:... NOT:... OREN435 TESİS PLNLM 014-015 GÜZ YRIYILI RSINVI CEVP NHTRI 1 08.11.014-10:30 dı-soyadı:... No:... NOT:... Sorular eşit puanlıdır. Yardımcı bellek kullanılabilir. Süre 70 fakikadır. 1. Endüstriyel üretim

Detaylı

15.402 dersinin paketlenmesi

15.402 dersinin paketlenmesi 15.402 dersinin paketlenmesi 1 Büyük Resim: 2. Kısım - Değerleme A. Değerleme: Serbest Nakit akışları ve Risk 1 Nisan Ders: Serbest Nakit akışları Değerlemesi 3 Nisan Vaka: Ameritrade B. Değerleme: AOSM

Detaylı

Türkiye de Dış Ticaret ve Dış Ticaret Finansmanı: İhracattaki Düşüşte Finansman Sıkıntısı Ne Kadar Etkili?

Türkiye de Dış Ticaret ve Dış Ticaret Finansmanı: İhracattaki Düşüşte Finansman Sıkıntısı Ne Kadar Etkili? Türkiye de Dış Ticaret ve Dış Ticaret Finansmanı: İhracattaki Düşüşte Finansman Sıkıntısı Ne Kadar Etkili? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Hasan Çağlayan Dündar Araştırmacı Ayşegül Dinççağ Araştırmacı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

VAKIF MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. )

VAKIF MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ) (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ) 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN

Detaylı

Brexit ten Kim Korkar?

Brexit ten Kim Korkar? EDAM Türkiye ve Avrupa Birliği Bilgi Notu Brexit ten Kim Korkar? Haziran 2016 Sinan Ülgen EDAM Başkanı 2 23 Haziranda İngiliz halkı, İngiltere nin AB de kalıp kalmayacağına dair bir halkoyuna katılacak.

Detaylı

0 dan matematik. Bora Arslantürk. çalışma kitabı

0 dan matematik. Bora Arslantürk. çalışma kitabı 0 dan matematik 0 dan matematik 1 çalışma kitabı Sıfırdan başlanarak matematik ile ilgili sıkıntı yaşayan herkese hitap etmesi, Akıllı renklendirme ile göz yoran değil ayrım yapmayı, istenileni bulmayı

Detaylı

ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI 1 Rassal Değişken Bir deney ya da gözlemin şansa bağlı sonucu bir değişkenin aldığı değer olarak düşünülürse, olasılık ve istatistikte böyle bir

Detaylı

BÜLTEN Tarih: 02.06.2008

BÜLTEN Tarih: 02.06.2008 Kültür Mah. 1375 Sk. No:25 Cumhuruiyet hanı K:5 35210 Alsancak - zmir-turkey Tel : + 90 232 464 16 16.. Fax: + 90 232 421 71 92. e-mail : info@psdisticaret.com..tr BÜLTEN Tarih: 02.06.2008 SAYI :2008-046

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

Bölüm 8 Tedarik Fonksiyonu

Bölüm 8 Tedarik Fonksiyonu Bölüm 8 Tedarik Fonksiyonu TEDARİK FONKSİYONUNUN KAPSAMI VE İŞLETME AÇISINDAN ÖNEMİ Geniş anlamda tedarik fonksiyonu, işletmenin üretimde bulunabilmesi için ihtiyaç duyduğu üretim faktörlerinin temin edilip

Detaylı

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz?

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Şebnem BORAN 1.Dünya Hububat Pazarı Günümüzde dünyanın stratejik ürün grubunu oluşturan hububat pazarında önemli gelişmeler yaşanıyor. Dünya toplam hububat üretimine

Detaylı

İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET. Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2

İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET. Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2 İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET DOI= 10.17556/jef.54455 Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2 Genişletilmiş Özet Giriş Son yıllarda

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 02/05/2013 YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER 31/12/2015

Detaylı

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 Ocak 2016 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Şubat 2016 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık

Detaylı

GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI

GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI MART 2012 Hazırlayan: ÖZGE SARIÇAY İSTANBUL SANAYİ

Detaylı

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Dursun Yıldız SPD Başkanı 2 Nisan 2016 Giriş Gelişmenin ve karşı duruşun, doğuya karşı batının, kuzey kıyısına karşı güney kıyısının, Afrika ya karşı

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BİST-100 endeksi, Ekim ayı içerisinde %4,2 artarak ayı 77.620 seviyesinden kapattı. Aynı dönem içerisinde Bankacılık endeksi %4,1

Detaylı

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER Dünyada üretilen krom cevherinin % 90 ının metalurji sanayinde ferrokrom üretiminde, üretilen ferrokromun da yaklaşık % 90 ının paslanmaz çelik sektöründe

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA Önsöz 4 Stratejik Planlama ve Bütçe Yol Haritası 5 Örnek İşletme Hakkında 6 Gider Yükleme Sistemi 8 Satış Bütçesi Oluşturma 9 Faaliyet Gider Bütçesi Oluşturma 12 Bütçe Sistem Otomasyonu

Detaylı

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AVD)

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AVD) AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AVD) Bu rapor AvivaSA Emeklilik ve Hayat A.Ş. Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2011-31.12.2011 dönemine ilişkin gelişmelerin,

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

TÜRK YEN N LK 500 ve K NC 500 BÜYÜK SANAY KURULU U SIRALAMASINDA YER ALAN KAYSER F RMALARININ EKONOM K PERFORMANSLARI (1993-2008)

TÜRK YEN N LK 500 ve K NC 500 BÜYÜK SANAY KURULU U SIRALAMASINDA YER ALAN KAYSER F RMALARININ EKONOM K PERFORMANSLARI (1993-2008) TÜRK YEN N LK 500 ve K NC 500 BÜYÜK SANAY KURULU U SIRALAMASINDA YER ALAN KAYSER F RMALARININ EKONOM K PERFORMANSLARI (1993-2008) N sfet UZAY ÖZ stanbul Sanayi Odas her y l Türkiyenin lk ve kinci 500 Sanayi

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 6. Hafta Oda Akustiği Sesin Oda İçerisinde Yayınımı Akustik olarak sesin odada yayınımı için, sesin dalga boyunun hacmin boyutlarına göre oldukça küçük olması gerekmektedir.

Detaylı