ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI"

Transkript

1 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

2 2

3 3 KONDANSATÖRLER

4 Elekrolitik, seramik ve smd kondansatörler 4

5 5

6 6 3 fazlı kompanzasyon kondansatörleri, güç faktörü düzeltilmesi için kullanılır ve fiziksel olarak büyüktürler.

7 Elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanıldığı iki iletken levha arasına bir yalıtkan malzeme konularak yapılan temel elektrik ve elektronik devre elemanına kondansatör adı verilir. Kondansatör devrelerde C ile gösterilir. Kullanılan yalıtkan malzemeye di elektrik, kondansatörü oluşturan iletkene ise kondansatör plakaları adı verilir. Piyasada kapasite, kapasitör, sığaç gibi isimlerle anılan kondansatörler, 18. yüzyılda icat edilip geliştirilmeye başlanmış ve günümüzde teknolojinin ilerlemesinde büyük önemi olan elektrik-elektronik dallarının en vazgeçilmez unsurlarından biri olmuştur. Elektrik depolama, reaktif güç kontrolü, bilgi kaybı engelleme, AC-DC arasında dönüşüm yapmada kullanılırlar ve tüm entegre elektronik vazgeçilmez elemanıdırlar. Kondansatör Semboller 7

8 Elektrik konusunun gelişmesi 18. Yüzyılda statik (durgun) elektriğin incelenmesiyle başlamıştır. Statik elektriğin bir ip boyunca iletilebilmesi, elektrik yükünün temasla paylaşılabilmesi ve depolanabilmesi özellikleri araştırmacı bilim adamları tarafından keşfedilmeye başlanmıştı yılında Ewald Georg von Kleist ( Alman Rahip-Bilimadamı) elektriği küçük metal bir şişede depolamayı başarmıştı. Kondansatörün asıl gelişmesi, Leiden'de elektrik üzerinde deneyler yapan Pieter van Musschenbroek ( Alman Rahip-Bilimadamı)'in çalışmaları sonucu gerçekleşmişti. Musschenbroek bir rastlantı sonucu Kleist'in çalışmalarını doğrular nitelikte sonuçlara erişti. 8

9 9

10 Çok yüksek gerilim üreten makinelerin yalıtım zorlukları ve verimsiz olmaları nedeniyle elektrostatik generatörler düşük güç değerlerine sahipti ve elektrik gücünün önemli miktarlarının ticari olarak üretilmesi için asla kullanılmadılar. Wimshurst makinesi ve Van de Graaff jeneratörü bu makinelerden günümüze ulaşanlarıdır. İki Leyden şişesi ile Wimshurst makinesi Van der graaff jeneratörü 10

11 Musschenbroek içi ve dışı metalle kaplı cam bir şişe tasarladı. Şişenin bir kısmı suyla doldurulmuş ve ağzı hava - sıvı geçirmeyecek şekilde mantarla tıkanmıştı. Mantarın ortasından geçen iletken, bir ucu şişenin dışında bir ucu suyun içinde olacak şekilde yerleştirilmişti. İletkene statik elektrik üretici temas ettiğinde Leiden şişesi yük depolamakta, elektriği ileten başka bir malzeme temas ettiğinde boşalmaktaydı. Bu şişeler aynı zamanda ilk kondansatörlerdi. Bu nedenle, şu anda Farad olan kapasite birimi ilk zamanlarda jar (şişe) olarak kabul edilmişti. Bu birim bugün 1nF kapasiteye eşdeğerdir. 11

12 Hollanda Leiden Boerhaave müzesindeki dört Leyden Şişesi Paralel plakalı kondansatörün basit bir örneği 12

13 Kondansatörler elektrik yükü depo eden elemanlardır. Kondansatörlerin kapasite birimi Farad tır. Farad çok büyük bir kapasite birimi olduğundan μf, nf ve pf kullanılır. Kondansatörler, elektrik yükünü yalıtkan malzemesinin içerisinde elektrik alanı olarak depolar. Kapasite C, bir kondansatörün yük depolayabilme yeteneği olarak tanımlanır ve birimi (Michael Faraday'ın anısına) Farad' olarak (F ile gösterilir) belirlenmiştir. Uluslararası MKS birim sisteminde 1Farad, uçları arasına 1Volt gerilim uygulandığında 1coulomb=6, tane elektron depolayabilen kondansatörün kapasitesine eşittir. Farad F 1 Mili Farad mf 10-3 = 0,001 F Mikro Farad μf 10-6 = 0, F Nano Farad nf 10-9 Piko Farad pf

14 Kondansatörler, doğru akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanlarıdır. Kondansatörün alternatif akımın geçişine karşı gösterdiği zorluğa Kapasitif Reaktans denir. X C ile gösterilir, birimi Ohm ( ) dur. X C = 1 2π.f.C reaktans sonsuzdur. ile hesaplanır. Doğru akımda kapasitif Kondansatör bir DC kaynağa bağlandığında devreden geçici olarak azalan bir akım geçer. Akımın kesilmesinden sonra kondansatör plakaları arasında kaynağın gerilimine eşit bir gerilim oluşur. Bu durumda kondansatör şarj olmuştur denir. 14 Kondansatörün DC Kaynağa Bağlanması (Şarj Eğrileri)

15 Şarj olmuş bir kondansatörün uçları bir direnç ile kısa devre edildiğinde devreden deşarj akım geçer. Akım, şarj akımının tam tersi yönde ancak büyüklüğü eşittir. Kondansatörün Deşarj Eğrileri 15

16 16

17 Kondansatörlerin elektrik yükü depolama kapasitesi plakaların alanı ve kullanılan di elektrik malzeme ile doğru, aralarındaki mesafe ile ters orantılı olarak değişir. Buna göre kondansatör kapasitesi; C = 8, ε r.s d Kondansatörde depo edilen enerji; C = Kondansatörün Kapasitesi (F) ε r = Di elektrik katsayısı S = Plakaların alanı (cm 2 ) d = Plakalar arası mesafe (cm) W = 1 2. C. U2 formülüyle bulunur. Kondansatörlerde çalışma gerilimi kondansatöre uygulanacak maksimum gerilim değerini ifade eder. Kondansatörlerde çalışma geriliminin üzerine çıkılırsa kondansatörün ömrü azalır, hatta kondansatör delinir. 17

18 Kondansatörler elektronik devrelerde değişik tiplerde yapılırlar. Kullanılan yalıtkan malzemenin cinsine, kapasite değerlerine göre ve kutup durumlarına göre sınıflandırılırlar. Kapasite değerlerine göre Kondansatörler kapasite değerlerine göre ayarlı ve sabit olmak üzere iki şekilde yapılırlar. Sabit kondansatörler: Sabit kondansatörlerin üretim aşamasında belli olan kapasiteleri sonradan kullanıcı eliyle değiştirilemediğinden devreye ince ayar yapma imkânı yoktur. Kullanıcı önceden ihtiyacı olan çalışma değerlerini belirler, ardından ona göre uygun bir kondansatör temin eder. Sabit kondansatör sembolleri 18

19 Ayarlanabilir kondansatörler: Milinin elle ya da tornavida ile çevrilmesi ile kapasitesi sıfır ile maksimum değer arasında değişen kondansatörlerdir. İki çeşittedirler. Varyabıl kondansatörler: İç içe geçmiş levhalar şeklinde yapılan kapasitesi yüksek kondansatörlerdir. Trimer kondansatörler: Kapasitesi tornavida ile ara sıra değiştirilen kondansatörlerdir. Varaktör (Varikap Diyot): Diyot kullanılarak oluşturulmuş bir kondansatör çeşididir. Gerilim kontrollüdürler, uygulanan gerilim değeri büyüdükçe kapasite değerleri düşer. Yüksek frekansta çalışabilip telekomünikasyon alanında frekans kontrolünde kullanılırlar. Ayarlanabilir kondansatör sembolleri 19

20 Ayarlanabilir kondansatör çeşitleri Üstteki üç tanesi varyabl, alttaki dört tanesi trimer kondansatör çeşitleridir. 20

21 Kutup durumuna göre Kondansatörler üretim aşamasında kutupları belirlenmiş olarak da tasarlanabilirler. Bu duruma göre kondansatörler iki gruba ayrılır. Kutupsuz kondansatör Üretim aşamasında kutuplanmamış ve devreye bağlanma yönü önem taşımayan kondansatörlerdir. Seramik ve mika yalıtkanlı kondansatörlerin dahil olduğu bu grup, birkaç pikofarad'dan mikrofarad değerlerine kadar bir yelpazede değer alır. Devre şemalarında aldığı sembol aşağıdaki gibidir Kutupsuz kondansatör sembolü 21

22 Kutuplu kondansatör Bu kondansatörler üretilirken kutuplu olarak tasarlanır. Kondansatörün bir + ve bir - ucu vardır. Bu uçların devreye düzgün şekilde bağlanması gerekir. Aksi halde ciddi hasarlar oluşur çünkü ters bağlama halinde bu kondansatörler patlarlar. Kutuplu kondansatörler grubuna alüminyum elektronik ve tantalum kondansatörler girerler. Bu kondansatörlerin kapasiteleri birkaç pikofarad'dan başlar Farad ve üzerine kadar uzanan geniş bir yelpazede değer alır. Devre şemalarında aldıkları semboller yanda gösterilmiştir Kutuplu kondansatör sembolleri 22

23 Yalıtkan cinsine göre Kondansatörleri sınıflandırmanın en çok kullanılan yöntemi yalıtkan maddesine göre sınıflandırmadır. Malzemelerin bağıl yalıtkanlık katsayısı ve delinme gerilimleri yalıtkanlar arasındaki farklılıkları oluşturur ve bunlar kondansatörlerin özelliklerini belirleyip uygulama alanlarındaki çeşitliliği genişletir. 23

24 Elektrolitik Kondansatörler: İnce iki alüminyum levha arasına dielektrik malzeme emdirilerek yapılmış yalıtkan bir şeridin birlikte sarılması ile elde edilmiş kondansatör çeşididir. Artı ve eksi uçları vardır. Yapılacak yanlış bir bağlantıda kondansatör kullanılamaz hale gelir. Üzerinde yazan gerilimin üzerine çıkıldığında kondansatör patlar. Avantajları; hacmi küçük, kapasitesi büyüktür ve maliyeti düşüktür. Dezavantajları; sızıntı akımları büyüktür ve ters bağlandıkları takdirde bozulurlar. 24

25 Elektrolitik kondansatörler; 0,1-0,47 1-2,2-3,3-4, μF lık kapasitelerde yapılırlar. Çalışma gerilimleri; 3-6, V tur. 25

26 Seramik Kondansatörler: Küçük kapasitelerde imal edilmiş, kutupsuz kondansatörlerdir. Enerji kayıpları az olduğundan yüksek frekanslı devrelerde kullanılırlar. İletken malzeme olarak gümüş kullanılır. 26

27 Kağıtlı ve Film Kondansatörler: Di elektrik olarak parafin emdirilmiş 0,01mm kalınlığında kağıt ve plaka olarak 0,008mm kalınlığında kalay veya alüminyum yapraklar kullanılarak elde edilmiş kondansatörlere kağıt kondansatör adı verilir. Genellikle tek fazlı motorların çalıştırılmasında kullanılırlar. Kutupsuzdurlar. Binlerce volt dayanma gerilimleri vardır. Film kondansatörlerde kağıt kondansatörlerde kağıt yerine plastik bir madde kullanılır. Lastik madde olarak polistren, polyester, polipropilen, polikarbonat, polipropilin ve yüksek kalite için polisülfon kullanılabilir. Polyester kondansatör Kağıt ve film kondansatör 27

28 Mika Kondansatörler: Di elektrik malzeme olarak mika kullanılan kondansatörlerdir. Tasarım olarak metal filmli kondansatöre benzeyen mikalı kondansatör, çoğunlukla yüksek gerilim için kullanılır. Kapasite değerleri 50pF ile 20nF arasındadır. Tolerans değerleri yüksektir ve yüksek frekansta çalışabilme özelliği vardır. Mika kondansatörler 28

29 Camlı Kondansatör: Yüksek gerilimde kullanılır ve pahalıdır. Pahalı olmasının sebebi yüksek kararlılıkta çalışması ve kapasite değerinin yüksek güvenilirliğe sahip olmasıdır. Geniş bir sıcaklık aralığında kararlı bir sıcaklık katsayısı vardır. Camlı Kondansatör 29

30 Havalı kondansatör: Metal plakaları arasında hava boşluğu bırakılmasıyla oluşturulan bu kondansatörlerde, plakalar genelde Alüminyum ve gümüş kaplamalı olarak tasarlanır. Hava yalıtkanının dielektrik kaybı düşüktür. Hemen hemen tüm hava aralıklı kondansatörler ayarlanabilir olarak imal edilirler ve radyo frekansı ayarlamada kullanılırlar. Ayrıca yüksek kapasite değerleri sunarlar. Havalı kondansatör 30

31 Belli başlı kondansatör çeşitlerinin aldıkları kapasite değerleri ve çalışma gerilimleri yelpazesi. 31

32 32

33 Kondansatör Bağlantıları Seri Bağlantı: Kondansatörlerin birbiri ardına eklenmesi ile elde edilen, devre akımının bütün devre elemanlarından geçtiği devreye denir. Kondansatörler seri bağlandıklarında kapasiteleri azalırken kapasitif reaktansları artar. I C1,XC1 C2,XC2 XN,XCN U1 U2 UN U Eşdeğer kapasite Eşdeğer kapasitif reaktans 1 = C C 1 C 2 C n X C = X C1 + X C X Cn 33

34 Paralel Bağlantı Kondansatörlerin karşılıklı uçlarının bağlanması ile oluşan devreye denir. Kondansatörler paralel bağlandıklarında toplam kapasite artarken ve kapasitif reaktans azalır. I U I1 I2 IN C1 XC1 U1 U2 UN C2 XC2 Eşdeğer kapasite Eşdeğer kapasitif reaktans C = C 1 + C C n 1 = X C X C1 X C2 X Cn 34

35 Kondansatör Okuma Kondansatörlerde temel olarak iki değişken, tüketici için seçme olanağı sunar ve kondansatörler arasındaki farkları oluşturur. Bunlar, kondansatörün çalışma - dayanma gerilim değeri ve depolayabileceği yük miktarıdır ve bunlar her kondansatörün üzerinde belirtilmiş olmak zorundadır. Kimi kondansatörlerin üzerinde çalışma değerleri doğrudan yazılı iken kiminde rakamlar ve renkler kullanılır. Direk değerleri yazılı olanlar kolay okunmasına karşın, rakam ve renk kodlu olanların okunması belli standartlara bağlıdır. Kondansatörün değeri üzerinde rakamla yazılır. (100μF/25 V, 47μF/35 V,10n, 333, 102 gibi) Kondansatör değeri üzerindeki renk kodları ile belirtilir. 35

36 Üstteki iki kondansatörün çalışma değerleri Mavi: 400 Volt mikrofarad = 2.2 µf Sarı: 222J = 2200 pikofarad± %5 = 2.09 nf < C < 2.31 nf 36

37 Kondansatörün değeri kondansatörün üzerine doğrudan μf, nf, pf olarak veya kısaltılmış terimler yazılmıştır. Ayrıca seramik ve mikalı kondansatörlerde 103, 303, 333, 8n2, 15p, 12p vb. gibi rakamlarla kondansatörün değeri belirtilir. Üç rakamlı olanlarda ilk iki rakam sayı üçüncü rakam ise çarpandır. Çıkan değer ise pikofarattır. Ayrıca seramik ve mikalı kondansatörlerin bazılarında çalışma gerilimleri de belirtilmektedir. 100n 63V gibi. Devrelerde kullanılan kondansatörlerin çalışma gerilimleri göz ardı edilmemelidir. Mikalı ve Seramik Kondansatörlerde Değer Okuma 103 = = pf = 10 nf 303 = = pf = 30 nf 104 = = pf = 100 nf 262 = = 2600 pf = 2,6 nf 37

38 Kondansatörlerin okunmasında n veya p nin araya girmesi virgül olduğu anlamına gelir. 8n6 = 8,6 nf 5p6 = 5,6 pf Hiçbir harf (n veya p) yazılı değilse değeri piko farattır. 5 = 5 pf 12 = 12 pf 6,7 = 6,7 pf Bazı kondansatörler ise.01,.1 gibi ifade edilmişlerdir. Burada noktadan önce sıfır var demektir. Bu şekilde belirtilmiş olan kondansatörlerin değeri mikro faradtır..47 = 0,47 μf = 470 nf.1 = 0,1 μf = 100 nf 0,22 = 0,22 μf = 220 nf 38

39 Seramik ve polyester kondansatörler eskiden renk kodlarına göre yapılırlar ve okunurlardı. Okunuşları dirençlerde olduğu gibidir. Bazı elektrolitik kondansatörlerde kapasite ve çalışma gerilim değerleri aşağıda olduğu gibi yazılır. 470/16=470μF/16V demektir. Elektrolitik kondansatörlerde eksi uç üzerinde belirtilmiştir. Çizgili uç eksi ucu, diğer uç ise artı ucu belirtir. Ayrıca uçları kesilmemiş 39 kondansatörlerde uzun uç artı, kısa uç ise eksi uçtur.

40 40

41 Renk Kodları Rakam kodlarından başka, bazı kondansatör çeşitlerinde de renk kodları kullanılır. Özellikle seramik, tantalum ve polyester kondansatörlerde renk kodları yaygındır. Renk kodları standardı Seramik Tantalum Polyester Renk Değer Çarpan T V T V T V Siyah pf - % V % 20 - Kahve % 1 - % V Kırmızı % 2 - % V Turuncu Sarı V V Yeşil % 5 - % 5 16 V % 5 - Mavi V - - Mor Gri V - - Beyaz % 10 - % 10 3 V % 10-41

42 42

43 Kondansatör Arızaları Kondansatörler kolay bozulmayan ve devrede sağlıklı olarak çalışabilen elemanlardır. Uygun çalışma ve sıcaklıkta ömürleri oldukça uzundur. Buna rağmen meydana gelen arızalar şunlardır. Kısa Devre Yüksek sıcaklıklarda çalışan kondansatörlerin uzun süreli şarj ve deşarj olması sonucunda di elektrik malzeme özelliğini kaybedebilir ve bu durumda kısa devre meydana gelebilir. Kağıt ve elektrolitik kondansatörlerde böyle durumla daha çok karşılaşılır. Kondansatörün kontrolü sırasında ibre sıfır Ω değerine doğru saparak orada kalır. Ancak büyük kapasiteli kondansatörlerin ohmmetre bataryası ile şarjı uzun süreceğinden dikkatli ölçme yapılmalıdır. 43

44 Sızıntı Kondansatör di elektriğinin özelliğini kaybetmesi sonucu yalıtım direncinin azalarak sızıntı şeklinde devamlı akım geçirmesi durumudur. Bu tip arızalı kondansatörlerin dirençleri okunması gerekenden oldukça küçüktür. Açık Devre Daha çok elektrolitik kondansatörlerde meydana gelen arızalardır. Elektrolitiğin sıcaklık sebebiyle zamanla kuruması veya elektrolit temas direncinin artması neticesinde açık devre meydana gelebilir. Böyle bir kondansatör ölçülürken şarj olayı meydana gelmez ve ibre devamlı olarak sonsuz direnç değeri gösterir. Ancak küçük kapasiteli kondansatörlerin (100pF ve daha küçük) şarj akımı oldukça küçük ve kısa süreli olduğundan test edilmeleri sırasında ohmmetrenin kontrol momenti sebebiyle ibre sapmayabilir. Bu nedenle küçük 44 kapasiteli kondansatörlerin testinde dikkatli ölçme yapılmalı ve hemen arızalı olduğu düşünülmemelidir.

45 Kapasite değeri ölçülmek istenen veya arıza sebebiyle gerçek kapasite değerinde olup olmadığı bilinmeyen kondansatör kapasiteleri LCR metreler (Endüktans, kapasitans ve direnç ölçer) ile tam olarak ölçülebilir. Kondansatörün Sağlamlık Kontrolü Kondansatör ölçümünde LCR metrelerden yararlanılır. LCR metre kondansatör kapasitesine uygun C konumuna alınır ve kondansatör LCR metre uçlarına bağlanır. LCR metre kondansatör üzerindeki yazılı değeri gösteriyorsa kondansatör sağlamdır aksi taktirde arızalıdır. 45

46 LCR metrenin bulunmadığı durumlarda kondansatörün sağlamlık kontrolü kabaca analog ohmmetre ile şu şekilde yapılır. Elektrolitik kondansatör uçları analog ohmmetre uçlarına bağlandığında ohmmetre hızlıca sağa doğru sapıp geri eski haline yavaş yavaş geliyorsa kondansatör sağlamdır. İbre sağa saptıktan sonra geri eski haline gelmiyorsa kondansatör kısa devre, ibre hiç sapmıyorsa kondansatör açık devredir. Küçük kapasiteli (0,47μF ve daha aşağısı) kondansatörler ohmmetre ile ölçüldüğünde hiçbir kademede ibrenin sapmaması gerekir. 46

47 47 BOBİNLER

48 Bobin, bir yalıtkan makara (mandren veya karkas) üzerine belirli sayıdaki sarılmış tel grubudur. Kullanım yerine göre, makara içerisi boş kalırsa "havalı bobin", demir bir göbek (nüve) geçirilirse "nüveli bobin" adını alır. Bobinin her bir sarımına "spir" denir. Bobinin sembolü Bir iletkenden akım geçirildiğinde, iletken etrafında bir manyetik alan oluşur. Bu alan kâğıt üzerinde daireler şeklindeki kuvvet çizgileri ile sembolize edilir. Bir bobinden AC akım geçirildiğinde, bobin sargılarını çevreleyen bir manyetik alan meydana gelir. Akım büyüyüp küçülüşüne ve yön değiştirmesine bağlı olarak bobinden geçen kuvvet çizgileri çoğalıp azalır ve yön değiştirir. DC gerilim uygulanırsa, Bobin DC akıma ilk anda direnç gösterir. Bu nedenle bobine DC akım uygulandığında bobin ilk anda yalıtkan daha sonra 48 iletkendir. Bobine AC akım uygulandığında ise akımın yönü devamlı değiştiği için bir direnç gösterir.

49 İndüktans; elektromanyetizma ve elektronikte bir bobinin manyetik alan içerisinde enerji depolama kapasitesidir. Bobin, bir devrede akımın değişimiyle orantılı olarak karşı gerilim üretirler. Bu özelliğe, öz indüksiyon denir. Bir devredeki öz indüksiyon L ile gösterilir, SI birimi Henry dir. L = μ 0.N 2.A l Uygulamada kullanılan bir bobinin indüktansı çeşitli faktörlere göre azalmakta ya da artmaktadır. Bunlar: Sarım sayısı Nüvenin cinsi Sarımlar arası aralık Tel kesiti Bobinin biçimi Sargı katı sayısı Bobinin çapı 49 Sargı tipi Uygulanan AC gerilimin frekansıdır.

50 50

51 Bobinlerin Okunması Üzerinde yazı olan bobinlerde değer mikrohenry dir. İlk iki rakam sayı üçüncü değer çarpandır. Eğer sayılar arasındaki R virgülü ifade eder. 101 = μh = 100μH = 0,1mH 4R7 = 4,7μH Bazen yazının sonuna F, G, J, K, veya M harfleri kullanılarak bobinin toleransı yazılabilir. F = %1 G = %2 J = %5 K = %10 M = %20 51

52 Renk kodu olanlarda dirençlerde olduğu gibi her rengin bir değeri vardır. Okunan değerler mikrohenry birimindedir. Bant Renkler 1.Bant 2.Bant Çarpan Tolerances % Altın (Gold) x 0.1 +/-5% Gümüş(Silver) x /-10% Siyah(Black) 0 0 x1 +/-20% K.rengi(Brown) 1 1 x10 (0) Kırmızı(Red) 2 2 x100 (00) Turuncu(Orange) 3 3 x1000 (000) Sarı(Yellow) 4 4 x10000 (0,000) Yeşil(Green) 5 5 Mavi(Blue) 6 6 Mor(Violet) 7 7 Gri(Grey) 8 8 Beyaz(White)

53 Bobin Bağlantıları Seri Bağlantı Bobinlerin birbiri ardına eklenmesi ile elde edilen, devre akımının bütün devre elemanlarından geçtiği devreye denir. Bobinler seri bağlandıklarında endüktans ve endüktif reaktansları artar. I L1,XL1 L2,XL2 LN,XLN U1 U2 UN U Eşdeğer endüktans Eşdeğer endüktif reaktans L = L 1 + L L n X L = X L1 + X L X Ln 53

54 Paralel Bağlantı Bobinlerin karşılıklı uçlarının bağlanması ile oluşan devreye denir. Bobinler paralel bağlandıklarında toplam endüktans ve endüktif reaktans azalır. I U I1 L1 XL1 U1 I2 L2 XL2 U2 IN UN Eşdeğer endüktans Eşdeğer endüktif reaktans 1 L = 1 L L L n 1 X L = 1 X L1 + 1 X L X Ln 54

55 Zıt Elektro Motor Kuvveti (EMK) Bobin içerisindeki kuvvet çizgilerinin değişimi, bobinde zıt elektromotor kuvvet (zıt EMK) adı verilen bir gerilim endükler. Bu gerilimin yönü, kaynak gerilimine ters yöndedir. Dolayısıyla da zıt EMK, bobinden, kaynak geriliminin oluşturduğu akıma ters yönde bir akım akıtmaya çalışır. Bu nedenledir ki, kaynak geriliminin oluşturduğu "I" devre akımı, ancak T/4 periyot zamanı kadar geç akmaya başlar. Zıt EMK 'nın işlevi, Lenz kanunu ile şöyle tanımlanmıştır: Lenz kanununa göre zıt EMK, büyümekte olan devre akımını küçültücü, küçülmekte olan devre akımını ise büyültücü yönde etki yapar. 55

56 Endüktif Reaktans (XL) Bobinin, içinden geçen AC akıma karşı gösterdiği dirence Endüktif reaktans' denir. Endüktif reaktans XL ile gösterilir. Birimi "Ohm" dur. X L = ω. L 'dir. ω = 2. π. f olup yerine konulursa, X L = 2. π. f. L ohm olur. ω: Açısal hız (Omega) f: Uygulanan AC gerilimin frekansı, Herzt (Hz) L: Bobinin endüktansı, Henry (H) AC kaynak geriliminin pozitif alternansındaki devre akımı, kaynak gerilimi (u), devre akımı (i) ve zıt EMK arasındaki bağıntı L nin değeri bobinin yapısına bağlıdır. Bobinin sarım sayısı ve kesit alanı ne kadar büyük olursa L o kadar büyük olur. Dolayısıyla AC akıma gösterdiği dirençte o oranda büyür. L nin birimi Henry (H) 'dir. 56 1mH = 10-3 H 1H = 10 3 mh 1µH = 10-6 H 1H = 10 6 µh 'dir.

57 57 DİYOTLAR

58 Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki dirençleri ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Bu özelliğinden dolayı en çok kullanım alanlarından biri doğrultmadır. Alternatif gerilimin doğrultulup doğru akıma dönüştürülmesinde kullanılırlar.. Diyotun P tipi tabakasına anot N tipi tabakasına katot denir. Şemada üçken şeklinde gösterilir. Gerçeğinde ise katot tarafı bir çizgi ile işaretlenmiştir. Direncin küçük olduğu yöne doğru yön veya iletim yönü, büyük olduğu yöne ters yön veya tıkama yönü denir. Diyot sembolü akım geçiş yönünü gösteren bir ok şeklindedir. 58

59 Ayrıca, diyotun uçları pozitif (+) ve negatif (-) işaretleri ile de belirlenir. + uca anot, - uca katot denir. Diyotun anoduna, gerilim kaynağının pozitif (+) kutbu, katoduna kaynağın negatif (-) kutbu gelecek şekilde gerilim uygulandığında diyot iletime geçer. Diyotlar bir yönde akım geçiren diğer yönde akımı geçirmeyen devre elemanlarıdır. Anot ve Katot uçlarına sahiptir. Her zaman anoduna artı (+), Katoduna eksi (-) gerilim verildiğinde iletime geçer, tersi durumda yalıtkandır. Bu özelliğinden dolayı AC gerilimi DC gerilime çevirmek için kondansatörler ile beraber kullanılan bir elemandır. Diyotların yapı malzemeleri Germanyum veya Silisyumdur. Silisyum diyotlar doğru yönde bağlandığı takdirde 0,6V civarında iletime geçerler geriye kalan gerilimi doğrudan üzerinden geçirir. Germanyum diyot lar ise 0,3V civarında iletime geçer. AC gerilimi DC gerilime çevirmek için silisyum 59 diyot kullanılır.

60 Diyotun Çalışması Yarı iletkenler P ve N tabakası olarak iki ayrı eklemden oluşur. N tipinde atomların son elektronlarında 1 fazla elektron vardır. Elektron verme eğilimindedir. Elektronlarda negatif yük olduğu için N tabakası denir. P tipinde de Atomların son elektron sayılarında eksiklik vardır. Yani pozitif kabul ettiğimiz oyuklar vardır. Polarlamasız diyot yapısı Bir diyot N ve P tabakalarının birleşiminden oluşur. Bilindiği gibi elektrik elektronların hareketidir. Yarı iletkende elektron hareketi olabilmesi için uygun ortam olması gereklidir. Yani doğru yönde gerilim verilmesi gereklidir. Doğru polarmalı diyot 60

61 Eğer doğru yönde elektrik verilirse yani P tabakasına pozitif N tabakasına negatif. Zıt kutuplar bir birini çeker aynı kutuplar bir birini iter. N tabakasındaki elektronlar negatif kutup tarafından itilir ve pozitif kutup tarafından çekilir. Eklemin arasındaki direnç bölgesi azalır ve elektronlar pozitif kabul ettiğimiz oyuklara atlamaya başlar ve elektrik hareketi başlar. Eğer ters gerilim verilirse, N tabakasındaki elektronlar pozitif yük tarafından çekilir. Eklemin arasındaki direnç bölgesi büyür ve hiç bir elektron hareketi olmaz. Ters polarmalı diyot 61

62 62

63 LED (Işık Yayan) Diyot Işık yayan diyotlar, doğru yönde gerilim uygulandığı zaman ışıyan, diğer bir deyimle elektriksel enerjiyi ışık enerjisi haline dönüştüren özel katkı maddeli PN diyotlardır. Bu diyotlara, aşağıda yazılmış olduğu gibi, İngilizce adındaki kelimelerin ilk harfleri bir araya getirilerek LED (Light Emitting Diode; Işık yayan diyot) veya SSL (Solid State Lamps; Katı hal lambası) denir. LED diyot sembolü 63

64 64

65 Özellikleri Çalışma gerilimi 1,5-2,5V arasındadır. (Kataloğunda belirtilmiştir.) Çalışma akımı 10-20mA arasındadır. (Kataloğunda belirtilmiştir.) Uzun ömürlüdür. (ortalama saat) Darbeye ve titreşime karşı dayanıklıdır. Kullanılacağı yere göre çubuk şeklinde veya dairesel yapılabilir. Çalışma zamanı çok kısadır. (nanosaniye) Diğer diyotlara göre doğru yöndeki direnci çok daha küçüktür. Işık yayan diyotların gövdeleri tamamen plastikten yapıldığı gibi, ışık çıkan kısmı optik mercek, diğer kısımları metal olarak da yapılır. 65

66 66

67 Organic light emitting diode (OLED) 67

68 Bir LED 'in üretimi sırasında kullanılan değişik katkı maddesine göre verdiği ışığın rengi değişmektedir. Katkı maddesinin cinsine göre şu ışıklar oluşur: GaAs (Galliyum Arsenid): Kırmızı ötesi (görülmeyen ışık) GaAsP (Galliyum Arsenid Fosfat): Kırmızıdan - yeşile kadar (görülür) GaP (Galliyum Fosfat): Kırmızı (görülür) GaP (Nitrojenli): Yeşil ve sarı (görülür) Diyot kristali, iki parçalı yapıldığında uygulanacak gerilimin büyüklüğüne göre kırmızı, yeşil veya sarı renklerden birini vermektedir. 68

69 Işık yayan diyot ısındıkça, ışık yayma özelliği azalmaktadır. Bu hal etkinlik eğrisi olarak gösterilmiştir. Bazı hallerde fazla ısınmayı önlemek için bir soğutucu üzerine monte edilir. Ayrıca LED in aşırı ısınmasına yol açmamak için kataloğunda belirtilen akımı aşmamak gerekir. Bunun için gösterilmiş olduğu gibi devresine seri olarak bir R direnci konur. Bu direncin büyüklüğü LED in dayanma gerilimi ile besleme kaynağı gerilimine göre hesaplanır. LED Diyot Ön Direnç Değerinin Bulunması: Ön direnç değeri = Uygulama gerilimi LED çalışma gerilimi Çalışma akımı 69

70 Örnek: 9V luk bir pil ile kırmızı LED için gerekli olan ön direncin değerini hesaplayınız. Çalışma gerilimini 2V ve akımı 20mA alınız. 9 2 Ön direnç değeri = 0, 02 = 350Ω LED in uzun bacağı daima anottur. Devreden sökülmüş LED in içindeki büyük boyutlu olanına katot ucu bağlıdır. LED in içi gözükmüyorsa kılıfın kenarındaki düz tarafın olduğu bacak katot ucudur. 70

71 Renk Infrared (Kızıl ötesi) Red (Kırmızı) Orange (Turuncu) Wavelen gth (Dalga Genliği) (nm) Voltage (Gerilim) (V) λ > 760 ΔV < 1.9 Gallium 610 < λ < < λ < 610 Yellow (Sarı) 570 < λ < 590 Green (Yeşil) 500 < λ < < ΔV < < ΔV < < ΔV < < ΔV < 4.0 Semiconductor Material (Yarı iietken Malzeme) arsenide (GaAs) Aluminium gallium arsenide (AlGaAs) Aluminium gallium arsenide (AlGaAs) Gallium arsenide phosphide (GaAsP) Aluminium gallium indium phosphide (AlGaInP) Gallium(III) phosphide (GaP) Gallium arsenide phosphide (GaAsP) Aluminium gallium indium phosphide (AlGaInP) Gallium(III) phosphide (GaP) Gallium arsenide phosphide (GaAsP) Aluminium gallium indium phosphide (AlGaInP) Gallium(III) phosphide (GaP) Indium gallium nitride (InGaN) / Gallium(III) nitride (GaN) Gallium(III) phosphide (GaP) 71 Aluminium gallium indium phosphide (AlGaInP) Aluminium gallium phosphide (AlGaP)

72 Blue (Mavi) 450 < λ < < ΔV < 3.7 Violet (Menekşe) Zinc selenide (ZnSe) Indium gallium nitride (InGaN) Silicon carbide (SiC) as substrate Silicon (Si) as substrate (under development) 400 < λ < < ΔV < 4.0 Indium gallium nitride (InGaN) Purple (Mor) multiple types 2.48 < ΔV < 3.7 Ultraviolet (Ultraviyole) White (Beyaz) λ < < ΔV < 4.4 Broad spectrum ΔV = 3.5 Dual blue/red LEDs, blue with red phosphor, or white with purple plastic diamond (235 nm) Boron nitride (215 nm) Aluminium nitride (AlN) (210 nm) Aluminium gallium nitride (AlGaN) Aluminium gallium indium nitride (AlGaInN) (down to 210 nm) Blue/UV diode with yellow phosphor 72

73 Zener Diyotlar Zener diyot, doğru yönde biaslandıgı zaman normal bir diyot gibi çalışır; ters yönde polarmalandığı zaman ise kırılma(zener) gerilimine kadar iletime geçmez ama kırılma geriliminden sonra çığ etkisi şeklinde akım geçirir, yani zener belirli bir gerilimden sonra iletime geçer. Uygulamada çok yerde kullanılır örneğin gerilimin sabitlenmesi, sinyal kırpma, elektronik eleman koruma v.b. gibi. Piyasada değişik gerilim değerlerine sahip zener diyotlar bulunmaktadır. Zener diyotu yüksek akıma karşı korumak için direnç ile seri bağlamak gerekir. Ters gerilim kalkınca, zener diyot da normal haline döner. Devrelerde, ters yönde çalışacak şekilde kullanılır. Bir zener diyot zener gerilimi ile anılır. Silikon yapılıdır. Zener diyot sembolü 73

74 Zener Diyodunun Özellikleri: Doğru polarmalı halde normal bir diyot gibi çalışır. Ters polarmalı halde, belirli bir gerilimden sonra iletime geçer. Bu gerilime zener dizi gerilimi veya daha kısa olarak zener gerilimi denir. Ters gerilim kalkınca, zener diyotta normal haline döner. Devrelerde, ters yönde çalışacak şekilde kullanılır. Bir zener diyot zener gerilimi ile anılır. Örn: "30V'luk zener" denildiğinde, 30V 'luk ters gerilimde çalışmaya başlayan zener diyot demektir. 74

75 Diyot ların değerleri doğrudan üzerlerine yazılır. Zener diyot larda sabit voltaj değeri yazılırken diğer diyot larda diyot un modeli yazılır. Mesela bir zener diod üzerinde 2v7 yazıyorsa bu 2.7V bir zener diyot anlamına gelir. Diğer diyot larda ise 1N4001, 1N4148 gibi diyot un modeli yazılır. Genellikle katot ucuna yakın tarafa bir çizgi konularak anot katot uçlarının kolay bulunması sağlanır. 75

76 Diyotun sağlamlık kontrolü Diyotlar, elektrik akımına karşı bir yönde küçük direnç gösterirken diğer yönde büyük direnç gösterirler. Analog bir avometre ile diyot kontrolünde ölçü aleti X1 kademesine alınıp iki yönde de diyot uçlarına temas ettirilir. Bu ölçümlerde ölçü aleti bir yönde sapıyor diğer yönde sapmıyorsa diyot sağlam demektir. Ohmmetrede küçük direnç okunduğu sırada ohmmetrenin siyah renkli probu (- ucu) diyotun anotunu, kırmızı renkli probu (+ ucu) diyotun katodunu gösterir. Çünkü analog ölçü aletlerinde aletin + ucu (kırmızı prob) içindeki bataryanın ucu ve aletin ucu (siyah prob) içindeki bataryanın + ucudur. 76

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 KONDANSATÖRLER KONDANSATÖRLER VE KONDANSATÖR ÖLÇÜMÜ Tanımlar Elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır.

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. BÖLÜM 2 KONDANSATÖRLER Önbilgiler: Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. Yapısı: Kondansatör şekil 1.6' da görüldüğü gibi, iki iletken plaka arasına yalıtkan bir maddenin

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Direnç Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları iş ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK TEST SORU BANKASI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜEN 1 ÜNĠTE 1 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONĠK) DĠRENÇ SORULARI Aşağıdakilerden hangisi, pasif devre elemanlarının

Detaylı

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir,

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir, 9.KISIM BOBİNLER Dış ısıya dayanıklı yalıtkan malzeme ile izole edilmiş Cu veya Al dan oluşan ve halkalar halinde sarılan elemana bobin denir. Bir bobinin alternatif akımdaki direnci ile doğru akımdaki

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI:

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI KONDANSATÖR Kondansatör iki iletken plaka arasına bir yalıtkan malzeme konarak elde edilen ve elektrik enerjisini elektrostatik enerji olarak depolamaya

Detaylı

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot ElektronikI Laboratuvarı 1. Deney Raporu AdıSoyadı: İmza: Grup No: 1 Diyot Diyot,Silisyum ve Germanyum gibi yarıiletken malzemelerden yapılmış olan aktif devre elemanıdır. İki adet bağlantı ucu vardır.

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

ÜNİTE 3 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 3 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 3 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Diyotu tanımlayınız. Diyot bir yönde akım geçiren, diğer yönde akım geçirmeyen elektronik devre elemanıdır. Diyotlarda anot ve katodu tanımlayınız. Diyot

Detaylı

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap)

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap) Diyot Çeºitleri Otomotiv Elektroniði-Diyot lar, Ders sorumlusu Yrd.Doç.Dr.Hilmi KUªÇU Diðer Diyotlar 1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR)

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) 1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıtkan malzemenin iki metal tabaka

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Optik Sensörler Üzerine düşen ışığa bağlı olarak üstünden geçen akımı değiştiren elemanlara optik eleman denir. Optik transdüserler ışık miktarındaki değişmeleri elektriksel

Detaylı

DİYOT ÇEŞİTLERİ TEMEL ELEKTRONİK

DİYOT ÇEŞİTLERİ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 5 DİYOT ÇEŞİTLERİ 1) KRİSTAL DİYOT 2) ZENER DİYOT 3) TÜNEL DİYOT 4) IŞIK YAYAN DİYOT (LED) 5) FOTO DİYOT 6) AYARLANABİLİR KAPASİTELİ DİYOT (VARAKTÖR - VARİKAP) DİĞER DİYOTLAR 1) MİKRODALGA DİYOTLARI

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 DİRENÇ ÖLÇÜMÜ DİRENÇLER VE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ Tanımlar Direnç, kısaca elektrik akımına karşı gösterilen zorluk şeklinde tanımlanır. Direnç R ile

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI AMAÇ: Elektriksel ölçme ve test cihazlarını tanıyabilme; kesik devre, kısa devre ve topraklanmış devre gibi arıza durumlarında bu cihazları kullanabilme. Elektrik Test Cihazları

Detaylı

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır?

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı RİZE ÜNİERSİESİ MYO Bilgisayar eknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı *** BİLP 07 EMEL ELEKRONİK İZE SNA *** Not: Kalem, silgi vs. alışverişi kesinlikle yasaktır. Kurala uymayanların sınav kağıdı,

Detaylı

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER YARI İLETKENLER Doğada bulunan atamlar elektriği iletip-iletmeme durumuna görene iletken, yalıtkan ve yarı iletken olarak 3 e ayrılırlar. İletken maddelere örnek olarak demir, bakır, altın yalıtkan maddeler

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Direnç (R) Alternatif gerilimin etkisi altındaki direnç, Ohm kanunun bilinen ifadesini korur. Denklemlerden elde edilen sonuç

Detaylı

İletkenin boyu uzadıkça direnci de artar, boyu kısaldıkça direnci azalır. Özetle boy ile direnç doğru orantılıdır.

İletkenin boyu uzadıkça direnci de artar, boyu kısaldıkça direnci azalır. Özetle boy ile direnç doğru orantılıdır. DİRENÇ ÖLÇME Direnç ve İletken En basit ifade ile direnç elektrik akımına karşı gösterilen zorluk olarak ifade edilebilir. Direnci teknik olarak tanımlayacak olursak: 1 mm 2 kesitinde, 106,3 cm boyunda

Detaylı

2.1.1.2. Kondansatörlerin çalışma prensibi

2.1.1.2. Kondansatörlerin çalışma prensibi 2. ELEKTRONİK i 2.1. PASİF ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Tek elementten üretilen, görevini yerine getirirken herhangi bir enerjiye ihtiyaç duymayan elemanlardır. Bu elemanlar, genel amaçlı elemanlardır.

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 1 1 Terim Terimler, Birimleri ve Sembolleri Formülsel Sembolü Birimi Birim Sembolü Zaman t Saniye s Alan A Metrekare m 2 Uzunluk l Metre m Kuvvet F Newton N

Detaylı

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir.

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Gösterimi: Birimi: Ohm Birim Gösterimi: Ω (Omega) Katları: 1 Gigaohm = 1GΩ = 10 9 Ω 1 Megaohm = 1MΩ = 10 6 Ω 1 Kiloohm = 1kΩ = 10 3 Ω 1 ohm =

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK KLASĠK SORU VE CEVAPLARI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜVEN 1 ÜNĠTE 1 KLASĠK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONĠK) Pasif elemanları tanımlayınız. Pasif elemanlar,

Detaylı

NANO TEKNOLOJİ İLE YAPILMIŞ LED Lİ AMPÜLLER. Coşkun İŞÇİ *

NANO TEKNOLOJİ İLE YAPILMIŞ LED Lİ AMPÜLLER. Coşkun İŞÇİ * 687 NANO TEKNOLOJİ İLE YAPILMIŞ LED Lİ AMPÜLLER Coşkun İŞÇİ * ÖZET Nano teknolojinin birçok alanda yaygın olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bu makalede, Bilkent Üniversitesinde, nano teknoloji ile üretilen

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan Bölüm 8: Güç Kaynaðý Yapýmý A. Doðrultmaç (Redresör) Devre Uygulamalarý Elektronik devrelerin bir çoðunun çalýþmasý için tek yönlü olarak dolaþan (DC) akýma gerek vardýr. Bu bölümde doðru akým üreten devreler

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır?

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ ANALOG DEVRE ELEMANLARI 522EE0312 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ 7. DİENÇ SIĞA (C) DEELEİ AMAÇ Seri bağlı direnç ve kondansatörden oluşan bir devrenin davranışını inceleyerek kondansatörün durulma ve yarı ömür zamanını bulmak. AAÇLA DC Güç kaynağı, kondansatör, direnç,

Detaylı

LEDler & LEDli Işık Kaynakları Aydınlatma ve İç Tesisat Laboratuvarı Demo I 16.12.2013

LEDler & LEDli Işık Kaynakları Aydınlatma ve İç Tesisat Laboratuvarı Demo I 16.12.2013 LEDler & LEDli Işık Kaynakları Aydınlatma ve İç Tesisat Laboratuvarı Demo I 16.12.2013 1960 1970 1980 1990 2000 Bugün 1960 lar Nick Holonyak Jr. General Elektrik te ilk ışık yayan diyot light emitting

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi E. Ö. Yılı: 013 014 Sınıf: 10. Sınıflar Okul Türü: EML ve ATL Dal: Ortak Modül 1: Doğru Akım ve Devreleri Eylül 3 (1) Elektrik kazalarına karşı alınacak tedbirleri kavrar. Elektrik çarpması durumunda alınacak

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

4.5.3. Foto Diyotlar...70 4.5.4. Işık Yayan Diyotlar...70 4.6. Analog ve Dijital Ölçü Aletiyle Diyodun Sağlamlık Testi, Diyot Uçlarının

4.5.3. Foto Diyotlar...70 4.5.4. Işık Yayan Diyotlar...70 4.6. Analog ve Dijital Ölçü Aletiyle Diyodun Sağlamlık Testi, Diyot Uçlarının İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...İİİ GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1...3 1. DİRENÇLER...3 1.1. Tanımı ve İşlevi...3 1.2. Çeşitleri...3 1.2.1. Sabit Dirençler...4 1.2.2. Ayarlı Dirençler...9 1.2.3. Ortam Etkili

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ONUNCU BÖLÜM: KONDANSATÖRLER VE DOĞRU AKIMDAKİ DAVRANIŞLARI Anahtar Kelimeler Kapasitans, kondansatör, kondansatörün dolması, kondansatörün boşalması, dielektrik malzeme, dielektrik sabiti, elektrostatik

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

BÖLÜM 3. Bobin bir yalıtkan makara (mandren veya karkas) üzerine belirli sayıdaki sarılmış tel grubudur.

BÖLÜM 3. Bobin bir yalıtkan makara (mandren veya karkas) üzerine belirli sayıdaki sarılmış tel grubudur. TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 3 BOBİNLER SABİT BOBİNLER VE YAPILARI Bobin bir yalıtkan makara (mandren veya karkas) üzerine belirli sayıdaki sarılmış tel grubudur. Kullanım yerine göre, makara içerisi boş kalırsa

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ANALOG DEVRE ELEMANLARI 522EE0018

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ANALOG DEVRE ELEMANLARI 522EE0018 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ANALOG DEVRE ELEMANLARI 522EE0018 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ ELEKTRO MAĞNETİZMA VE ELEKTRO MAĞNETİK İNDÜKSİYON

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ ELEKTRO MAĞNETİZMA VE ELEKTRO MAĞNETİK İNDÜKSİYON DOĞRU AKIM DEVRE ANAİZİ BÖÜM 9 EEKTRO MAĞNETİZMA VE EEKTRO MAĞNETİK İNDÜKSİYON 9. MANYETİZMA 9. MIKNATIS 9. KUON KANUNU 9.3 MANYETİK AAN İÇERİSİNDEKİ AKIM TAŞIYAN İETKENE ETKİ EDEN KUVVET 9.4 İNDÜKSİYON

Detaylı

Temel Elektronik. Yarı İletkenli Elektronik Devre Elemanları

Temel Elektronik. Yarı İletkenli Elektronik Devre Elemanları Temel Elektronik Yarı İletkenli Elektronik Devre Elemanları 1. Diyot a. Doğru Polarma b. Ters Polarma 2. Zener Diyot 3. Tunel Diyot 4. Varikap Diyot 5. Şotki (Schottky) Diyot 6. Led Diyot 7. İnfraruj Led

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM 108 Elektrik Devreleri I Laboratuarı Deneyin Adı: Kırchoff un Akımlar Ve Gerilimler Yasası Devre Elemanlarının Akım-Gerilim

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1 Dirençler 08 Aralık 2015 Salı 1 Tanımı ve İşlevi Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Direnç R harfi ile gösterilir, birimi ohmdur. Omega simgesi ile gösterilir (Ω).

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

ALGILAYICILAR (SENSÖRLER-TRANSDÜSERLER)

ALGILAYICILAR (SENSÖRLER-TRANSDÜSERLER) ALGILAYICILAR (SENSÖRLER-TRANSDÜSERLER) SENSÖRLER-TRANSDÜSERLER Fiziksel ortam değişikliklerini (ısı, ışık, basınç, ses, vb.) algılayan cihazlara algılayıcılar denir. Algılayıcılar, fiziksel ortam ile

Detaylı

Foto diyotlara polarma geriliminin uygulanışı normal diyotlara göre ters yöndedir. Yani anoduna negatif (-), katoduna pozitif (+) gerilim uygulanır.

Foto diyotlara polarma geriliminin uygulanışı normal diyotlara göre ters yöndedir. Yani anoduna negatif (-), katoduna pozitif (+) gerilim uygulanır. Foto diyot ışık enerjisiyle iletime geçen diyottur. Foto diyotlara polarma geriliminin uygulanışı normal diyotlara göre ters yöndedir. Yani anoduna negatif (-), katoduna pozitif (+) gerilim uygulanır.

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ 1 ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ Elektriksel Ölçmeler Durum ne olursa olsun, elektrik tesisatlarının düzgün bir biçimde çalışmalarını kontrol için elektrikte kullanılan büyüklüklerin (akım, gerilim, direnç,

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 11

Elektrik Devre Temelleri 11 Elektrik Devre Temelleri 11 KAPASİTÖR VE ENDÜKTÖR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi 6.1. Giriş Bu bölümde doğrusal iki devre elemanı olan kapasitör (capacitor)

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ELK232 Elektronik Devre Elemanları DENEY 2 Diyot Karekteristikleri Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Serkan TOPALOĞLU Elektronik Devre Elemanları Mühendislik Fakültesi Baskı-1 ELK232

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı