ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM E ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM E ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ"

Transkript

1 ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM E ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ (ADAPTASYON ve EVRİM) (3 SAAT) 1 Çevresel Faktörler ve Kalıtıma Etkileri 2 Modifikasyon 3 Mutasyon 4 Adaptasyon 5 Doğal ve Yapay Seleksiyon (Eleme = Seçilim) 6 Evrim ve Evrim Teorileri (Canlı Türlerindeki Değişmeler) 7 Varyasyon 8 Canlıların Çeşitliliği ve Tür ler 1

2 E ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ : (ADAPTASYON ve EVRİM) 1 Çevresel Faktörler ve Kalıtıma Etkileri : Doğada yaşayan bütün canlıların kendilerine özgü karakterleri vardır. Bir canlının kendine özgü özelliklerinin ortaya çıkmasını hem o canlının genetik (DNA) yapısı hem de ısı, ışık, beslenme, nem gibi çevresel faktörler sağlar. Çevresel faktörler, canlı hücrelerindeki canlılara ait özelliklerin ortaya çıkmasını sağlayan genleri yani genlerin işleyişini etkiler. Canlıların sahip olduğu özelliklerden bazıları (göz rengi, kan grubu, parmak izi, renk körlüğü) çevre şartlarından etkilenmez. Canlıların sahip olduğu özelliklerden bazıları ise (ten rengi, boy, kütle, saç rengi, kişilik) çevre şartlarından etkilenerek değişebilir. Çevresel şartlar vücut veya üreme hücrelerinde yani hücrelerdeki genlerde değişiklik meydana getirir. Çevresel şartların üreme hücrelerinde meydana getirdiği değişiklikler kalıtsaldır fakat vücut hücrelerinde meydana getirdiği değişiklikler kalıtsal değildir. Canlılarda meydana gelen değişmeler modifikasyon, mutasyon, adaptasyon, evrim olarak gruplandırılabilir. 2 Modifikasyon : Çevre şartlarının etkisiyle canlının sadece dış görünüşünü yani fenotipini belirleyen genlerinin görevinin ve çalışma şeklinin değişmesi sonucu olşan meydana gelen fakat kalıtsal olmayan değişikliklere modifikasyon denir. a) Modifikasyona Neden Olan Faktörler : Modifikasyona neden olan faktörler çevresel faktörlerdir. Bunlar; 1 Isı (Sıcaklık) 2 Işık 3 Beslenme 4 Nem (Su) 5 Çeşitli mekanik etkiler b) Modifikasyonun Özellikleri : 1 Kalıtsal değildir. 2 Vücut hücrelerinde görülür. 3 Canlının dış görünüşünü (fenotipini) etkiler. 4 Gen ve kromozomların yapısında değişiklik meydana gelmez. 5 Çevre şartlarının (ısı, ışık, beslenme, nem, su) etkisiyle oluşur. 6 Sadece o canlıyı ilgilendirir, sonraki kuşakları etkilemez. 7 Modifikasyona neden olan çevre şartları ortadan kalkınca canlı tekrar eski haline döner. NOT : 1 Modifikasyon, gen ve kromozomların yapısında ve sayısında değişiklik meydana getirmediği için kalıtsal değildir. c) Modifikasyona Örnekler : (Çevre Şartlarının Canlı Özelliklerindeki Değişmelere Etkisi İle İlgili Örnekler): 1 Spor yapan insanların, demircinin kaslarının gelişmesi. 2 Trafik kazalarında insanların sakatlanması. 3 Aynı özellikteki yeni doğmuş iki kedi yavrusundan iyi besleneni iyi gelişir, beslenmeyen kedi cılız kalır, gelişemez. 4 Aynı özellikteki iki bitkiden ışıklı ortamda bulunan iyi gelişir, karanlık ortamda bulunan az gelişir veya ölür. 5 Güneş etkisiyle tenin bronzlaşması. 6 Bitkilerin ışıklı ortamda klorofil oluşturması, karanlık ortamda oluşturamaması. 2

3 7 Bir kovandaki arı larvalarından hepsi aynı özelliktedir. Bu arı larvalarından arı sütü ve bal ile beslenenler kraliçe arı, polenle beslenenler işçi arı olur. 8 Aynı genotipe sahip tek yumurta ikizleri farklı ortamlarda büyütülürse kültür, iklim, beslenme şartları nedeniyle bu ikizlerin vücut özellikleri, zekâ ve kültür düzeyleri ile davranış ve kişilikleri farklı olur. 9 Çuha bitkisi C lik sıcaklıkta beyaz çiçek, C lik sıcaklıkta kırmızı çiçek açar, çiçekleri kırmızı olur. 10 Sirke sineğinin kanadı 16 0 C lik sıcaklıkta düz, 25 0 C lik sıcaklıkta kıvrık olur. 11 Çekirgeler 16 0 C lik sıcaklıkta benekli, 25 0 C lik sıcaklıkta beneksiz olur. 12 Nemli bölgelerde yetişen eğrelti otunun 2m uzunluğunda, kurak bölgelerde yaşayan eğrelti otunun cm uzunluğunda olması. 13 Karahindiba bitkisinin dağda yetişeninin kısa boylu ovada yetişeninin uzun boylu olması. 14 Ortanca ve kartopu bitkisinin asitli toprakta yetişeninin kırmızı çiçek, bazik toprakta yetişeninin mavi çiçek açması. 15 Himalaya tavşanlarının ayak, burun, kulak ve kuyrukları siyah, gövdesi beyaz renklidir. Tavşanlarda tüylerin beyaz renkli olmasını sağlayan enzimler vardır ve enzimler sıcak ortamda daha hızlı ve iyi çalışırlar. Tavşanların vücudunda soğuk olan kısımlarda bulunan enzimler beyaz tüy oluşturamazlar. Himalaya tavşanının sırtındaki beyaz tüyler tıraşlanıp buraya buz torbası bağlanırsa bu bölgede siyah tüyün çıktığı, kulak veya kuyruğundaki siyah tüyler tıraşlanıp buralar yünlü kumaşa sarılarak sıcak tutulursa bu bölgede beyaz tüyün çıktığı görülür. 16 Müslümanların çocukları sünnet olur. Sünnetli olan çocukların çocukları sünnetsiz doğar. 3 Mutasyon : Çevre şartlarının etkisiyle canlının kromozomlarının ve genlerinin yapısında, sayısında ve çalışmasında meydana gelen ANİ DEĞİŞMELERE mutasyon denir. Mutasyonlar hücre bölünmesi sırasında veya DNA nın kendini eşlemesi sırasında oluşur. Normalde DNA molekülü kendini kusursuz olarak eşler. Fakat bazı faktörler nedeniyle DNA kendini eşlerken çeşitli kusurlar, değişmeler ortaya çıkar. Yani bazı faktörler nedeniyle DNA daki genlerin veya nükleotitlerin yapısı veya diziliş sırası değişir. Mutasyonların en önemli sonucu ortaya çıkan farklı genetik özelliklerin bir sonraki kuşağa aktarılmasıdır. Fakat bütün mutasyonlar kalıtsal veya zararlı değildir. Bazı mutasyonlar yararlıdır ve insanlar tarafından gerçekleştirilip insanlığın yararına kullanılır. a) Mutasyona Neden Olan Faktörler (Mutagentler = Mutajenler) : 1 ) Sıcaklık Artışı : Sıcaklık arttıkça DNA daki moleküllerin kinetik enerjileri de artar ve DNA nın kendini eşlemesi sırasında hatalara yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 2 ) Radyasyon Etkisi : Radyasyon yüksek enerjili ışınımlardır. X ışınları (röntgen ışınları), α ışınları, β ışınları, γ ışınları, mor ötesi ışınlar, ultraviole ışınlar, atom (nükleer) bombaları, nükleer silahlar radyasyon kaynaklarıdır. Radyasyon nedeniyle açığa çıkan yüksek enerji, DNA nın kendini eşlemesi sırasında hatalara yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 3 ) Kimyasal Maddeler ve İlaçlar : Bazı uçucu kimyasal maddeler, cıva, alkol, uyuşturucu, DDT (böcek öldürücü), yakıcı, boğucu, zehirleyici gazlar genlerde değişmelere yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 3

4 4 ) Ortamın Asitlik ve Bazlık (ph) Derecesi : Ortamın asitlik ve bazlık değerinin değişmesi moleküllerin kimyasal yapısını bozar, genlerde değişmelere yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 5 ) Alkol, Sigara ve Uyuşturucu : Alkol, sigara, uyuşturucu gibi maddeler genlerde değişmelere yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 6 ) Hava ve Su Kirliliği : Hava ve su kirliliği genlerde değişmelere yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. 7 ) Ateşli Hastalıklar : Ateşli hastalıklar sonucu vücut sıcaklığı artar ve yüksek sıcaklık DNA daki moleküllerin kinetik enerjisini arttırır. Sıcaklık arttıkça DNA daki moleküllerin kinetik enerjileri de artar ve DNA nın kendini eşlemesi sırasında hatalara yol açabilir ve mutasyona neden olabilir. b) Mutasyonun Özellikleri : 1 Kromozomların veya genlerin yapısı veya sayısı değişir. 2 DNA kendini eşlerken ortaya çıkar. 3 Vücut veya üreme hücrelerinde görülür. 4 Vücut hücrelerindeki mutasyon kalıtsal değildir ve sadece o canlıyı ilgilendirir. 5 Üreme hücrelerindeki mutasyon kalıtsaldır ve gelecek kuşakları da ilgilendirir. 6 DNA nın yapısı değişir. 7 Çoğu zararlı ve öldürücüdür. 8 Bazı mutasyonlar insan eliyle gerçekleştirilir ve yararlıdır. 9 Çekinik genlerde ortaya çıkar. 10 Canlılarda kalıtsal çeşitliliğe yol açar. 11 Birdenbire veya uzun yıllar sonra ortaya çıkabilir. 12 Etkisini hemen gösterebilen mutasyon baskın mutasyon, daha sonraki döllerde ortaya çıkan mutasyon çekinik mutasyondur. 13 Gen (nokta) ve kromozom mutasyonu olarak iki çeşittir. c) Mutasyon Çeşitleri : 1 ) Nokta (Gen) Mutasyonu : DNA nın kendini eşlerken sadece belli bir noktasında oluşan mutasyondur. Mutasyona uğrayan gene mutant gen denir. Nokta mutasyonu, protein sentezini de etkiler. DNA kendini eşlerken A karşısına T gelmesi gerekirken S veya G gelebilir ve bu olay nokta mutasyonuna neden olur. 2 ) Kromozom Mutasyonu : Kromozomların yapısında ve sayısında meydana gelen mutasyondur. Kromozom mutasyonunda kromozomdan bir parça kopabilir, kromozoma bir parça eklenebilir veya kromozomdan kopan parça aynı kromozoma ters dönerek bağlanabilir. Kromozom mutasyonunda kromozomdan parça koparsa hücre kopan parçadaki bilgileri yitirir ve eksik protein üretir veya görev yapar. Kromozom mutasyonunda kromozoma parça eklenirse hücre bağlanan parçadaki bilgilileri tekrar değerlendirir ve ek proteinler üretir. 4

5 d) Mutasyona Örnekler : 1 Van kedisinin göz renklerinin farklı olması. 2 Keçilerde dört boynuzluluk. 3 Üçayaklı tavuklar. 4 Sağırlık. 5 Dilsizlik. 6 Hemofili. 7 Altıparmaklılık. 8 Eksik parmaklılık. 9 Kısa parmaklılık. 10 Doğum lekesi. 11 Tavşan dudaklılık. 12 Akciğer kanseri. 13 Orak hücreli anemi. 14 Yapışık ikizlilik. 15 Eksik organlı doğum. 16 Albinoluk : Vücutta renk pigmenti üretilememesi. 17 Mongolizm (Down Sendromu) : 47 kromozmlu olma durumudur. Göz kapakları çekik, eller geniş, parmaklar kısa, yüz geniş, vücut tıknazdır. 4 Adaptasyon : Doğada yaşayan canlılar yaşamlarını sürdürebilmek yani yaşama ve üreme şanslarını arttırabilmek için bulundukları ortama uyum sağlamak zorundadırlar. Canlıların bulundukları ortama uyum sağlayarak yaşamlarını sürdürebilmek için çeşitli özellikler kazanmalarına adaptasyon denir. Adaptasyonda canlıların sahip olduğu bazı özelliklerde değişiklik meydana gelir. Adaptasyonda, canlının sahip olduğu özelliklerini belirleyen genler değişir ve adaptasyon sonucu canlılar çevreye uygun genetik özellikler kazanır. Adaptasyonda canlıda meydana gelen değişiklikler kalıtsaldır ve yavrulara aktarılır. Adaptasyon sonucu canlıda meydana gelen değişmeler uzun zamanda oluşur. Canlılardan çevreye adapte olanları yaşar ve nesillerini devam ettirir, adapte olamayanlar ise yok olur. Canlılar belirli ekosistemlerde yaşar ve yaşamlarını sürdürebilmek için ihtiyaçları olan maddeleri o ekosistemden karşılarlar. Canlıların sahip oldukları fiziksel özellikleri onların beslenme, barınma, savunma, avlanma, üreme ve iklim koşullarına uyma gibi özelliklerini etkiler. Bu nedenle farklı ekosistemlerde yaşayan her canlının sahip olduğu fiziksel özellikleri birbirinden farklıdır. Bu özellikler canlıların çevreye uyum sağlamalarını kolaylaştırır, çevreye adaptasyonunu sağlar. Aynı türe ait olan canlılar, farklı ekosistemde yaşama ve üreme şanslarını arttırmak için farklı özelliklere sahiptirler. (Kutup ayıları boz ayıdan farklı olarak bacakları kısadır, karda rahat yürüyebilmek için ayakları geniş tabalıdır ve soğuktan korunmak için kalın yağ tabakasına sahiptir). Aynı ekosistemde yaşayan farklı türdeki canlılar, bulundukları ortama uyum sağlayabilmek için benzer özelliklere sahiptir. Adaptasyon sonucu canlıda meydana gelen değişmeler, biyolojik çeşitliliğin oluşmasına ve evrime katkı sağlar. Adaptasyonda bir tür içindeki canlılar çeşitlenir fakat türde çeşitlilik meydana gelmez. a) Adaptasyonun Özellikleri : 1 Adaptasyon sonucu canlılar bulundukları ortama uyum sağlar. 2 Adaptasyon sonucu canlıların sahip olduğu özellikleri belirleyen genler değişir. 3 Adaptasyon sonucu genlerde meydana gelen değişmeler kalıtsaldır. 4 Adaptasyonlar hem biyolojik çeşitliliği sağlar hem de evrime katkı sağlar. 5 Adaptasyon sonucu canlılarda meydana gelen değişmeler uzun zamanda oluşur. 6 Adaptasyon sonucu farklı ekosistemlerde yaşayan aynı türe ait canlılar farklı özelliklere sahip olur. 5

6 7 Adaptasyon sonucu aynı ekosistemde yaşayan farklı türe ait canlılar benzer özelliklere sahip olur. 8 Adaptasyonlar, doğal seleksiyonun ortaya çıkmasını sağlar. b) Hayvanlarda Korunma, Beslenme ve Avlanma Amaçlı Adaptasyon Örnekleri : 1 Bukalemunun bulunduğu ortama ve duruma göre renk değiştirmesi. 2 Kurbağanın sinek yakalayabilmek için uzun dilli olması. 3 Karanlık ortamda kalan yarasanın sese karşı duyarlı olması. 4 Kaplanın ve aslanın keskin dişlerinin ve pençelerinin olması. 5 Ördek ve kazların suda yüzebilmek için ayak parmaklarının arasında perde bulunması. 6 Kartal, şahin ve atmaca gibi yırtıcı kuşların gaga ve pençe yapılarının avlarını yakalayacak ve parçalayacak şekilde olması. 7 Kurbağaların nemli derilerinin olması ve ayak parmaklarının arasında perdelerinin bulunması. 8 Yunusların vücutlarında yağ depo edebilmeleri. 9 Zebraların çizgili görünümleri. 10 Arıların renkleri. 11 Örümceklerin ağ örebilmeleri. 12 Fillerin uzun hortumlarının ve kulaklarının olması. 13 Yılanların yaşadıkları ortama uygun renkte olması. 14 Deve kuşlarının hızlı koşabilmek için uzun ve güçlü bacaklarının olması. 15 Güve kelebeğinin açık renkli iken yaşadığı yerdeki ağaç kabuklarının renginin koyulaşması sonucunda koyu renkli olması. 16 Yaprakların üzerinde yaşayan böceklerin yapraklarla aynı renkte olması düşmanlarından korunmasını sağlar. 17 Deniz tabanında yaşayan bazı balıkların deniz tabanıyla aynı renge bürünmesi düşmanlarından korunmasını sağlar. 18 Tırpana balığının kuyruğunda üretilen elektrik düşmana karşı kendini korur ve karşı cinsin ilgisini çekerek üreme şansını arttırır. 19 Köpek balıklarının sırt ve karın bölgesinin renginin farklı olması, suyun üst ve alt kısmında görünmesini zorlaştırır ve avlanmayı kolaylaştırır. 20 Deniz kaplumbağasında, kara kaplumbağasından farklı olarak yüzmesini sağlayan palet şeklinde ayaklar bulunur. 21 Canlılar yaşadıkları ortama uyum sağlamak için kamuflaj yeteneği kazanmıştır. 22 Zürafaların su içmeden haftalarca yaşayabilmeleri, yedikleri besinlerden su ihtiyaçlarını karşılamaları ve uzun boyunları sayesinde ağaçların üst kısımlarından beslenebilmeleri adaptasyon sonucu olmuştur. 23 Hayvanların kış uykusuna yatması, göç etmesi, kürklerinin kalınlaşması. c) Bitkilerde Adaptasyon Örnekleri : 1 Kurak ve sıcak bölgelerde yaşayan bitkilerin (kaktüsün) su kaybını azaltmak için yapraklarının diken şeklini alması, kıvrık ve tüylü olması ve gövdelerinin kalınlaşıp su depo eder hale gelmesi. 2 Nemli bölgelerde yaşayan bitkilerin terlemeyi arttırmak için geniş yapraklı olmaları. 3 Su bitkilerinin terleme ile su kaybını arttırmak için yapraklarının geniş yüzeyli olması ve yapraklarında hava boşluklarının bulunması. 4 Bitki yapraklarının dallara birbirlerinin güneşlenmesini engellemeyecek şekilde dizilmesi. 5 Kara ekosisteminde yaşayan çam ağaçlarının iğne yapraklı olması dört mevsim yeşil kalmasını ve çok sıcak veya soğuk iklimlere karşı dayanıklı olmasını sağlar. 6 Ilıman iklimde yaşayan palmiyelerin terlemeyi arttırmak için geniş yapraklı olması. 7 Bitki yapraklarının kışın dökülmesi. 6

7 d) Sıcak Bölgelerde Yaşayan Hayvanlarda Adaptasyon Örnekleri : 1 Çöl ikliminde yaşayan develerin uzun kirpiklerinin olması, hörgüçlerinde yağ depolaması ve kulaklarının kıllı olması. 2 Sıcak bölgelerde yaşayan memeli ve kuşların, soğuk bölgelerde yaşayan türlerine göre daha iri vücutlu olmaları. 3 Sıcak bölgelerde yaşayan ayı, tilki, fare ve tavşanların ısı kaybını arttırarak vücut sıcaklığını koruması için kulak ve kuyrukların uzun, vücut yüzeylerinin geniş olması. e) Soğuk Bölgelerde Yaşayan Hayvanlarda Adaptasyon Örnekleri : 1 Kutup ayılarının boz ayıdan farklı olarak bacaklarının kısa, karda rahat yürüyebilmek için ayaklarının geniş tabanlı ve soğuktan korunmak için kalın yağ tabakasına sahip olması. 2 Penguenlerin ayak parmaklarının arasındaki perdeleri hızlı yürümelerini, deri altında depolanan yağ ise soğuk ortamlarda vücut sıcaklığının korunmasını sağlar. 3 Kutuplarda yaşayan ayı, tilki ve tavşanların beyaz renkli, geniş ayaklı, kalın tüylü ve kalın yağ tabakasına sahip olması. NOT : 1 Türlerdeki çeşitliliğin nedeni ve nasıl oluştuğu ile ilgili çalışmalar nesli tükenmiş canlılara ait fosillerin bulunması ile başlamıştır. 2 Farabi, İbn i Sina, İbn i Miskeveyh gibi bilim insanları türlerdeki değişmenin sınırlı olduğunu ve bir başka türe dönüşmeyeceği konusunda fikirlerini sunmuşlardır yılından önce (1800 lü yıllarda) İngiltere deki güve kelebekleri açık renkli idi ve açık renkli ve likenlerle kaplı olan ağaç kabuklarında yaşarlardı. Bu ortamdaki kelebeklerin kuşlar tarafından fark edilmesi zordu. Sanayi devrimi ile çevredeki ağaçların kabukları kurumla kaplandı ve likenler ortadan kalktı. Bunun sonucunda ağaç kabuklarının rengi karardı yılında bu bölgede yaşayan güve kelebeklerinin % 98 inin siyah renkli olduğu gözlendir. Bu çevre şartına uyum sağlayan siyah renkli kelebekler yaşamış, açık renkli kelebekler ise kuşlar tarafından yenerek yaşama şansı azalmıştır. 4 Kurak ve nemli bölge bitkilerinin kazandığı adaptasyonlar birbirinden farklıdır. Kurak Bölge Bitkisi Nemli Bölge Bitkisi 1 Yaprakları küçülmüş ve diken şeklini 1 Yaprakları geniş yüzeylidir. almıştır. 2 Yapraklarındaki tüy sayısı fazladır. 2 Yapraklarındaki tüy sayısı az veya hiç yoktur. 3 Kökler çok iyi gelişmiştir. 3 Kökler gelişmiştir. 4 Gövde kısa ve su depo etmek için 4 Gövde uzundur. özelleşmiştir. 5 Kütikula tabakası kalındır. 5 Kütikula tabakası incedir. 6 Stomalar az sayıda ve yaprağın alt 6 Stomalar çok sayıda ve yaprağın alt ve kısmında bulunur. üst kısmında bulunur. 7 Kaktüs örnektir. 7 Nilüfer örnektir. 5 Doğal ve Yapay Seleksiyon (Eleme = Seçilim) : a) Doğal Seleksiyon : Canlıların, doğadaki yaşama şartlarına uyum gösterenlerinin yaşaması, gösteremeyenlerinin ise yok olmasına doğal seleksiyon denir. Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek yani yaşama ve üreme şanslarını arttırabilmek için bulundukları ortama uyum sağlamak zorundadırlar. Doğal seleksiyon görüşü ilk defa Charles Darwin tarafından ortaya atılmıştır. Adaptasyonlarda doğal seleksiyon sonucu ortaya çıkmıştır. Adaptasyon ile doğal seleksiyon arasındaki fark, doğal seleksiyonda canlıda meydana gelen değişmelerin uzun sürede gerçekleşmiş olmasıdır. 7

8 Doğal Seleksiyona Neden Olan Faktörler : 1 Beslenme ilişkileri. 2 Hastalıklar. 3 Canlılar arası rekabetler. 4 İklim şartları (fırtına, kuraklık, yağışlar). 5 Göçler. 6 Yangınlar. Doğal Seleksiyona Örnekler : Adaptasyon için geçerli örnekler, doğal seleksiyon için de geçerlidir. b) Yapay Seleksiyon : İnsanlar tarafından canlılar arasındaki üstün ırkların seçilerek üretilmesi ve güçsüzlerin yok edilmesine yapay seleksiyon denir. Yapay Seleksiyona Örnekler : 1 Süt verimi yüksek ineklerin üretilmesi. 2 Yumurta ve et verimi yüksek tavukların üretilmesi. 3 Hormonlu bitkilerin yetiştirilmesi. 6 Evrim ve Evrim Teorileri (Canlı Türlerindeki Değişmeler) : Canlı türlerinde görülen ve uzun sürede meydana gelen değişmelere evrim denir. Evrim teorisi ile ilgili Lamarck, Charles Darwin ve Alfred Russel Wallace gibi bilim adamları çeşitli teoriler geliştirmiştir. Bunun dışında Farabi, İbn i Sina, İbn i Miskeveyh gibi bilim insanları türlerdeki değişmenin yani evrimin sınırlı olduğunu ve bir türün bir başka türe dönüşmeyeceğini savunmuşlardır. Evrim teorisine göre; Günümüzde yaşayan canlı türleri, daha önceki yıllarda yaşayan canlı türlerinin değişmesiyle meydana gelmiştir. Daha önceki yıllarda yaşayan canlılardan ortama uyum sağlayanlar yaşamış, sağlayamayanlar ise yok olmuştur. Yaşayan canlılar ve türler değişikliğe uğramıştır. Benzer yapıda olan canlılar benzer atalardan meydana gelmiştir. a) Lamarck a Göre Evrim Teorisi : Lamarck, fosiller üzerinde araştırmalar yapmıştır ve çeşitli omurgasız hayvan türlerine ait fosilleri inceleyerek onları zaman sırasına göre dizmiştir. İncelediği fosillerde bazı türlerin yavaş yavaş diğerlerine dönüştüğünü ve bu olayın günümüzde de devam ettiğini ileri sürmüştür. Lamarck a göre canlılık, denizde yaşayan basit organizmalarla başlamıştır. Bu organizmalar daha sonra değişerek karaya geçmiş ve bu değişim bugünkü türler oluşuncaya kadar devam etmiştir. Lamarck, türlerin yaşadıkları çevreye daha iyi uyum sağlamak için evrim geçirdiğini savunur ve bu düşüncesini desteklemek için iki görüş ortaya koyar. 1 ) Kullanma ve Kullanmama Kuralı : Canlılar tarafından kullanılan organlar gelişir, kullanılmayanlar ise yok olur ve kaybolur. 2 ) Kazanılan Karakterlerin Kalıtımı : Çevre şartlarının etkisiyle bireyde oluşan ve sonradan kazanılan özellikler kalıtsaldır ve oğul döllere aktarılır. 8

9 ÖRNEKLER : 1 Demirciler güçlü kaslara sahipse, bunların çocuklarının da güçlü kaslara sahip olmaları gerekir. 2 Güneşte bronzlaşan kişinin doğan çocuklarının ten renginin bronzlaşmış olması. 3 Tarla farelerinin ve köstebeklerin toprak altında gözlerini fazla kullanmadıkları için kör olması. 4 Bataklıkta beslenen flamingo ve leyleklerin, buraya batmamak için bacaklarını uzatmaları ve uzun bacaklı olmaları. 5 Ördek ve kazların suda parmaklarını zorladıkları için parmaklarının arasında perde oluşması. 6 Zürafaların boyunlarının kısa olduğu ve açlık döneminde yerde yiyecek kalmayıp ağaç dallarındaki yapraklarla beslenirken yapraklara yetişmek için sürekli boyunlarını uzatmaları ve bu nedenle boyunlarının uzaması. 7 Yılanların ilk oluştuklarında vücutları kısaydı ve yanlara doğru ayakları vardı. Fakat sürünerek hareket ettiklerinden ayaklarını kullanmıyorlardı. Bu nedenle ayakları kayboldu ve süründükleri için uzadılar. SONUÇLAR : 1 Lamarck ın 1.görüşü doğru, ikincisi yanlıştır. Sonradan çevre etkisiyle kazanılan değişmeler yani modifikasyonlar kalıtsal değildir. 2 Weisman 21 kez farekuyruğunu kesmiş ve bu farenin yavruları kuyruklu doğmuştur. Lamarck ın teorisi doğru olsaydı doğan farelerin kuyruksuz olması gerekirdi. 3 Kör bağırsak hiç kullanılmadığı halde kaybolmamıştır. 4 Çinliler yüzyıllardır çocuklarına dar demir ayakkabı giydirmelerine rağmen ayak boyları küçülmemiştir. b) Darwin e Göre Evrim Teorisi : Darwin e göre canlı türlerindeki değişmenin yani evrimin nedeni doğal seleksiyon, mutasyon, varyasyon ve adaptasyondur. Darwin e göre çevre şartları değişince canlılar bu değişen çevre şartlarına uyum sağlayabilmek için mutasyona uğramışlar yani çeşitlere ayrılmışlardır ve varyasyonlar ortaya çıkmıştır. Değişen çevre şartlarına uyum sağlayanlar yaşamış, sağlayamayanlar ise yok olmuştur. Çevre şartlarına uyum sağlayan ve çeşitlere ayrılan canlılarda yeni bir tür oluşturmuşlardır. Darwin e göre başlangıçta basit tek bir hücre vardı ve bu hücre rastlantı sonucu değişti ve bugünkü canlılar oluştu. SONUÇLAR : 1 Darwin görüşü doğru olsaydı canlı türleri arasında geçiş olmalıydı ve geçiş türleri oluşmalıydı. İncelenen fosillerde geçiş türü canlısı bulunamamıştır. 2 Darwin görüşü doğru olsaydı mutasyonların sonucu meydana gelen canlıların çoğunun yaşaması gerekirdi. Fakat mutasyonlar sonucu oluşan canlıların çoğu ölür veya kısırdır. O halde bu olayda yeni türün oluşmasına engeldir. ÖRNEKLER : 1 Önceki yılarda uzun ve kısa boylu zürafalar vardı. Doğal seleksiyona göre kısa boyunlular beslenemediği için yok olmuştur. 7 Varyasyon : Aynı türe ait canlılar arasında görülen genetik çeşitliliğe varyasyon denir. 9

10 ÖRNEKLER : 1 İnsanların hepsi temelde aynı genetik bilgiye sahiptir. İnsanların arasından bazılarının çekik gözlüdür, bazılarının kızıl saçlı, bazılarının uzun burunlu, bazılarının kısa boylu olması, bireyin kız veya erkek olması, dil yuvarlayabilme veya yuvarlayamama özellikleri varyasyondur. 2 Armudun şekillerindeki farklılıklar, gül bitkisinin çiçeklerinin farklı renkte olması varyasyondur. 8 Canlıların Çeşitliliği ve Türler : Birbirlerine en çok benzeyen ve döllendiklerinde kendilerine benzer bireyler oluşturan canlılar topluluğuna tür denir. Dünya da yaklaşık 1,5 2 milyon canlı türü yaşamaktadır. Her canlı türünü oluşturan bireyler, diğer bireylere benzemekle birlikte farklı özellik gösterirler. Yani bir türü oluşturan canlıların özellikleri, canlıların özelliklerini belirleyen genler ve DNA yapıları birbirinden farklıdır. a) Canlı Çeşitliliğinin Nedenleri : 1 Çevresel şartlar (ısı, ışık, beslenme, nem). 2 Mutasyonlar. 3 Adaptasyon. 4 Doğal seleksiyon. 5 Yapay seleksiyon. 6 Krossing over (gen değişimi) olayı. 10

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM. E- ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ (ADAPTASYON ve EVRİM)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM. E- ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ (ADAPTASYON ve EVRİM) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM E- ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN (ÇEVRENİN) KALITIMA ETKİLERİ (ADAPTASYON ve EVRİM) (3 SAAT) 1- Çevresel Faktörler ve Kalıtıma Etkileri 2-

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.

Detaylı

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5.

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5. SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana

Detaylı

DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER

DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER Kromozomların içerisinde DNA lar yer alır. DNA nın bölümleri ise, genleri oluşturur. DNA Nedir? Deoksribo nükleik asittir. Hücrenin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur.

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur. ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz?

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz? 4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

TEOG 1. MERKEZİ ORTAK SINAVLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ BENZER SORULARI 18.

TEOG 1. MERKEZİ ORTAK SINAVLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ BENZER SORULARI 18. TEOG SINAV SORUSU-1 ANABİLİM HAFTA SONU ÖDEVİ 26.09.2014 2. Aşağıdaki tabloyu ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) oluşuna göre doldurunuz. İFADELER D Y Kromozomlar kalıtım birimi olan genleri taşırlar.

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 A Aşağıdaki ifadelerin yanındaki boşluklara doğru ise D yanlış ise Y harfini yazınız. 1. Hayvan hücresinde sitoplâzma bölünmesi ara lamel

Detaylı

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM CİNSİYETE BAĞLI KALITIM *Cinsiyetin belirlenmesi: Eşeyli üreyen hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi farklı şekillerde olabilmektedir. Bazı hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi, çevre koşulları tarafından

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK (MZERET) SIVI 1 RLIK 213 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Hayvan hücresindeki mitoz bölünmenin bir evresinde, kromozomlar hücrenin ortasında sıraya dizilmiş durumda gözlenmiştir. 2.

Detaylı

KALITIMIN GENEL İLKELERI. Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1

KALITIMIN GENEL İLKELERI. Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1 KALITIMIN GENEL İLKELERI Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1 Eşey Tayini Kromozoma dayalı eşey saptanması çok hücreli canlılarda gerçekleştirilebilir. Otozomal kromozomlar üzerinde her iki eşeye ait özellikleri

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi:

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi: HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

8. SINIF MERKEZİ ORTAK YAZILILARA HAZIRLIK SORULARI

8. SINIF MERKEZİ ORTAK YAZILILARA HAZIRLIK SORULARI 1. 4. Yukarıdaki şekil için aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Hücre 2 kere mitoz bölünme geçirmiştir. B) Oluşan yavru hücreler ana hücrenin aynısıdır. C) Kromozom sayısı değişmemiştir.

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. genotipine sahip organizma kaç çeşit gamet. yapılabilir? a. 4 b. 8 c. 16 d. 32 e. 64

Ayxmaz/biyoloji. genotipine sahip organizma kaç çeşit gamet. yapılabilir? a. 4 b. 8 c. 16 d. 32 e. 64 Mor çiçekli bir bitki kendini polenleri ile tozlaştırıldığında, sadece mor çiçekli yeni nesil üretilmiştir. Bu çaprazlama.. örnektir 1. hibridleşmeye. 2. eksik baskınlığa 3. Trihibrid kalıtıma. 4. ayrılma

Detaylı

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME HÜCRE: Canlıları oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir.bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. * İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, tek hücreli canlıların

Detaylı

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir.

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. 1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

Bitkilerin Adaptasyonu

Bitkilerin Adaptasyonu Bitkilerin Adaptasyonu 1 Bitkiler oldukça ekstrem ekolojik koşullarda hayatta kalabilirler. Bitkilerin bu türden ekstrem koşullarda hayatta kalabilmesi için adaptasyona ihtiyacı vardır. Shelford s Tolerans

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ 10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.

Detaylı

B29 KASIM 2013 Saat: 09.00

B29 KASIM 2013 Saat: 09.00 T.C.. SINIF I. DÖNEM ORTAK SINAVI 29 KASIM 13 Saat: 9. 1. Şekilde verilen DNA modelinin 2. zinciri, 1. zincire karşılık gelecek şekilde nükleotitlerle tamamlanırsa, bu nükleotitlerdeki organik baz dizisi

Detaylı

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır.

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır. ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1- Kromozom ve Özellikleri : Hücre, hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olarak üç kısımdan oluşur. Hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten, kontrol eden ve hücreye ait

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 3. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

ADIM ADIM YGS-LYS 3. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 ADIM ADIM YGS-LYS 3. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

8. Sınıf. TEOG Tutarlılık. Fen ve Teknoloji 2015-2016

8. Sınıf. TEOG Tutarlılık. Fen ve Teknoloji 2015-2016 2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık Fen ve Teknoloji Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum için büyük bir güven,

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM B KALITIM (6 SAAT) 1 Gen 2 Kalıtım ve Kalıtsal Özelliklerin Kazanılması 3 Mendel in Kalıtıma Kazandırdığı Bilgiler ve Mendel Yasaları

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.. 8. SIIF I. DÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1.. Öğretmen öğrencilerine, Çok yüksekte uçan bir kartal, koyu renkli toprağa sahip çalılık bir alanda bulunan aynı büyüklükteki kahverengi

Detaylı

KALITIMLA İLGİLİ KAVRAMKAR

KALITIMLA İLGİLİ KAVRAMKAR KALITIMLA İLGİLİ KAVRAMKAR KALITIM Anne ve babanın karakterlerinin oğul döllere nasıl aktarıldığı, döller arasında benzerlik ve farklılıkların nasıl ortaya çıktığını araştıran bilim dalına kalıtım veya

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU:8. Sınıf 1. Ünite SBS Deneme Sınavı 1- Mitoz bölünme için aşağıdaki öğrencilerden hangisinin söylediği bilgi yanlıştır? Tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar. Önce sitoplazma bölünmesi sonra çekirdek

Detaylı

DNA(Deoksribo nükleik asit) Not: Nükleotidde hangi baz varsa nükleotit o organik bazın ismi ile isimlendirilir. Örnek: Adenin varsa adenin nükleotit

DNA(Deoksribo nükleik asit) Not: Nükleotidde hangi baz varsa nükleotit o organik bazın ismi ile isimlendirilir. Örnek: Adenin varsa adenin nükleotit DNA VE GENETİK KOD 4 çeşit Organik baz bulunabilir: - DNA(Deoksribo nükleik asit) - - - Not: Nükleotidde hangi baz varsa nükleotit o organik bazın ismi ile isimlendirilir. Örnek: Adenin varsa adenin nükleotit

Detaylı

TEOG 1 FEN DENEME. x S. 4. Mehmet, M cismi ile ilgili iki farklı deney yapıyor. 1.X cisminin havadaki ve sıvıdaki ağırlığını ölçen

TEOG 1 FEN DENEME. x S. 4. Mehmet, M cismi ile ilgili iki farklı deney yapıyor. 1.X cisminin havadaki ve sıvıdaki ağırlığını ölçen TEOG 1 FEN DENEME 1.X cisminin havadaki ve sıvıdaki ağırlığını ölçen Ahmet, yaptığı ölçümlerle ilgili ; I. X cismine etki eden kaldırma kuvveti 8 N dur. II. Kaldırma kuvveti, X cismine aşağı yönde etki

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK SIVI KSIM 1 Saat: 09.00 FE VE TEKOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (n) Çekirge Meyve sineği 8 Kedi

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR ADIM ADIM YGS LYS 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR GEN KLONLAMA Seçilmiş bir genin plazmit ya da bir virüs içerisine yerleştirilerek bir bakteriye aktarılması ve bakteri aracılığı ile birçok

Detaylı

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ HAYVANLAR ALEMİ Çok hücreli canlılardır. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi bulunur ve aktif olarak yer değiştirebilirler. Heterotrof beslenirler. Besinlerini glikojen

Detaylı

AYI (Ursus arctos) SAYIMI

AYI (Ursus arctos) SAYIMI AYI (Ursus arctos) SAYIMI Artvin, Şavşat, Meydancık 22-24 Mayıs 2013 T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü, Artvin Şube Müdürlüğü Telefon :

Detaylı

TEOG da Sorumlu Olunan Kazanımlar Ve Soru Örnekleri 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

TEOG da Sorumlu Olunan Kazanımlar Ve Soru Örnekleri 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. TEOG da Sorumlu Olunan Kazanımlar Ve Soru Örnekleri 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. (1) Yoğurdun mayalanması Sperm hücresinin oluşması Karaciğerin kendini

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Kromozom nedir? kromozom mikronla

Kromozom nedir? kromozom mikronla KROMOZOM 2 Kromozom nedir? Çekirdeğin içinde ipliksi halde bulunan parçalara kromozom adı verilir. Çift olarak bulunup 2n ile gösterilirler. Kromozomlar, elektron mikroskobunda İ, V, J harfleri gibi biçimlerde

Detaylı

Kerem Efe Ö.: Aydınlık olduğunda çiçekler büyür, karanlık olduğunda da çiçekler büyüyemez. Hep karanlık olursa da hiç çiçek açmaz.

Kerem Efe Ö.: Aydınlık olduğunda çiçekler büyür, karanlık olduğunda da çiçekler büyüyemez. Hep karanlık olursa da hiç çiçek açmaz. Işık Ve Karanlığın Yapısı Canlı Yaşamını Etkiler Neler Biliyoruz? İpek A.: Çiçeklere su ve güneş ışığı gerekiyor. Deniz Can K: Güneş toprağa ışık verir, topraktan ot çıkar, otları da canlılar yer. Mustafa

Detaylı

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir.

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI Hazırlayan İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 1 Saçları hangisi tarar? o A) Bıçak o B) Tarak o C) Eldiven o D) Makas 2 Hangisi okul eşyası değil?

Detaylı

A29 KASIM 2013 Saat: 09.00

A29 KASIM 2013 Saat: 09.00 T.C.. SINIF I. DÖNEM ORTK SINVI 29 KSIM 213 Saat: 9. 1. Şekilde hayvan hücresinde mitoz bölünmenin bir evresi gösterilmiştir: 3. Orak hücreli anemi hastalığının X kromozomu üzerindeki çekinik genlerle

Detaylı

OKYANUS KOLEJLERİ SINAV SORUSU TEOG SINAV SORUSU FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ

OKYANUS KOLEJLERİ SINAV SORUSU TEOG SINAV SORUSU FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (2n) Çekirge 24 1. Araştırma sorusu: Canlı türleri arasındaki farklılık kromozom sayılarına bağlı

Detaylı

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir

Detaylı

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta ÖNEMLİ ZARARLILARI Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) Ergin 20 mm yumurta Larva 35-40 mm ÖNEMLİ ZARARLILARI ÇİÇEK TRİPSİ (Frankliniella tritici) Küçük sigara şeklinde 1,3 mm uzunluğunda, genelde sarı renkli

Detaylı

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir.

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. 1. TEOG Deneme 1 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. Bir araştırmacı belirli özelliklere sahip canlıların, bu özelliklere sahip olmayan

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

KALITIM- FATIH GIZLIGIDER SORULARI. 4. Rabia renkkörlüğü yönünden bir ailenin soy ağacını şekilde verilen

KALITIM- FATIH GIZLIGIDER SORULARI. 4. Rabia renkkörlüğü yönünden bir ailenin soy ağacını şekilde verilen KALITIM- FATIH GIZLIGIDER SORULARI 1. Fatma, melez sarı bezelyeleri birbiri ile çaprazladığında oluşabilecek ihtimalleri pasta grafik ile gösteriyor. Fatma nın çizmiş olduğu grafik aşağıdakilerden hangisi

Detaylı

DÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE!

DÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE! KİTAPÇIK TÜRÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ 2015 8. SINIF 1. DÖNEM FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ MERKEZİ ORTAK SINAVI 26 KASIM 2015 Saat: 09.00 Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. A29 KASIM 2013 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. A29 KASIM 2013 Saat: 09.00 T.C. 8. SINIF I. DÖNEM 29 KSIM 2013 Saat: 09.00 1. Hayvan hücresindeki mitoz bölünmenin bir evresinde kromozomlar ikiye ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına ulaşır. Bu evreden sonra aşağıdakilerden hangisi

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

GEZİ ÖNCESİ ALIŞTIRMALAR 6-13 YAŞ GRUBU

GEZİ ÖNCESİ ALIŞTIRMALAR 6-13 YAŞ GRUBU GEZİ ÖNCESİ ALIŞTIRMALAR 6-13 YAŞ GRUBU 2 İÇİNDEKİLER CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI (ALIŞTIRMA-1) CANLILAR (ALIŞTIRMA-2) GIDA ZİNCİRLERİ (ALIŞTIRMA-3) AĞDA NE VAR (ALIŞTIRMA-4) ADAPTASYON (ALIŞTIRMA-5)

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

Kocaman Bir Set! 3. Her sene milyonlarca turist Çin Seddini görmeye gelir. 4. Turisler duvarın üstünde yürümeyi çok severler.

Kocaman Bir Set! 3. Her sene milyonlarca turist Çin Seddini görmeye gelir. 4. Turisler duvarın üstünde yürümeyi çok severler. Kocaman Bir Set! Öyle kocaman bir set düşünün ki Amerika Birleşik Devletleri nin bir ucundan diğer ucuna gitsin. Ne kadar uzun! Çin Seddi onun iki misli uzunluğunda! Tam 4000 mil. Çin i düşman saldırılarından

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SINIF I. DÖNEM 27 KSIM 2014 Saat: 09.00 1. Bir öğrenci, Kromozom sayısı aynı olan iki canlı, aynı türden olmayabilir. görüşünün doğru olduğunu göstermek istiyor. Bunun için aşağıdaki iki ifadeyi

Detaylı

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Bir ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru besin aktarımı meydana gelir. Üreticilerden başlayarak bir trafik

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

Mitoz Hücre Bölünmesi

Mitoz Hücre Bölünmesi Mitoz Hücre Bölünmesi [Anahtar kavramlar: kromozom, hücre bölünmesi, mitoz bölünme, eşeysiz üreme] Kromozom ve özellikleri : Mayoz ya da mitoz bölünme ile hücrelerin bölünmesi esnasında hücre çekirdeği

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7 6. ÜNİTE: İNSAN ve ÇEVRE

Fen ve Teknoloji 7 6. ÜNİTE: İNSAN ve ÇEVRE 6.1 EKOSİSTEMLER Anahtar Kavramlar Tür Habitat Popülasyon Ekosistem Canlı Öğeler EKOSİSTEM Cansız Öğeler Kazanım 6.1: Tür, habitat, popülasyon ve ekosistem kavramlarını örneklerle açıklar. 6.2: Bir ekosistemdeki

Detaylı

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler)

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Başak Avcıoğlu Çokçalışkan Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Biraz ekolojik bilgi Tanımlar İlişkiler

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM B- KALITIM (6 SAAT) 1- Gen 2- Kalıtım ve Kalıtsal Özelliklerin Kazanılması 3- Mendel in Kalıtıma Kazandırdığı Bilgiler ve Mendel Yasaları

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

BÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE!

BÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE! KİTAPÇIK TÜRÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ 2015 8. SINIF 1. DÖNEM FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ MERKEZİ ORTAK SINAVI 26 KASIM 2015 Saat: 09.00 Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası

Detaylı

CÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE!

CÖĞRENCİLERİN DİKKATİNE! KİTAPÇIK TÜRÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ 2015 8. SINIF 1. DÖNEM FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ MERKEZİ ORTAK SINAVI 26 KASIM 2015 Saat: 09.00 Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİK BİRİMLER *Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları ortamla olan ilişkisini inceleyen bilim dalıdır. Ekolojik birimlerin küçükten büyüye doğru sıralaması: Ekoloji

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3 Yolu Calvin döngüsünün ilk tanımlanabilir ürünü 3-C lu PGA molekülü olduğu için bu metabolik yol C 3 yolu olarak adlandırılır.

Detaylı

8. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ

8. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ 8. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ 1.Ünite : Hücre Bölünmesi ve Kalıtım 2. KONU: KALITIM Canlılardaki karakterlerin oluşumunu, yavru döllere geçişini ve canlılarda gözlenen çeşitliliğin nedenlerini inceleyen bilim

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİLERİN MORFOLOJİLERİ Memeliler yaşadıkları çok çeşitli habitatlar ve fizyolojilerine uygun olarak çeşitli morfolojik adaptasyonlara sahiptirler.

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli

Detaylı

PENGUENLER GRUBU MART AYI BÜLTENİ

PENGUENLER GRUBU MART AYI BÜLTENİ PENGUENLER GRUBU MART AYI BÜLTENİ HAYVANLAR TEMASI PENGUEN DÜNYA SU GÜNÜ ORMAN HAFTASI YAŞLILAR HAFTASI DÜNYA TİYATROLAR GÜNÜ Penguenleri tanıdık. Penguenleri gözlemledik. Penguen türlerini isimlendirdik.

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı