SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ"

Transkript

1 SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ Dr. Ahmet ÜNSAL Eti Holding A.Ş. Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Başuzman ÖZET Soda külü; kimya sanayiinde gerek üretim miktarı, gerekse kullanım alanı açısından asit ve amonyaktan sonra gelmektedir. Endüstride kullanım açısından, hafif, orta ve ağır soda külü olmak üzere üç türde üretimi söz konusudur. Soda külü (Na 2 CO 3 ); beyaz, kristal yapıda, nem çekici ve kuvvetli alkalin reaksiyon veren bir kimyasaldır. Erime noktası C'dir. Dünyadaki soda külü tüketimi 35 milyon Ton/Yıl olup parasal değeri ise 4,5 milyar $/Yıl civarındadır. Bir ülkenin GSMH sı ile yakından ilgili olan cam ve deterjan üretiminde kullanılan soda külü tüketimi, o ülkenin refah seviyesinin önemli bir göstergesidir. Dünya soda üretim kapasitesi 2001 yılı için yaklaşık 45 milyon ton olup 35 milyon ton civarında üretim gerçekleşmiştir. Dünyada üretilen sodanın % 65,44 ü sentetik yollarla, % 34,46'si ise doğal sodadan üretilmektedir. Önümüzdeki yıllarda soda külüne olan yeni taleplerin sentetik sodadan çok doğal sodaya olacağı tahmin edilmektedir. Üretilen sodanın 6-8 milyon tonu ithalat-ihracat yapılmakta diğerleri ise iç pazarlarda tüketilmektedir. Türkiye de soda külü sektöründe tek üretici olan Soda Sanayii AŞ ton/yıl kapasitesi ile Dünya soda külü kapasitesinin (2001) % 1,67'sine sahiptir. Şişe Cam Holding AŞ. nin Bulgaristan Sodi deki payı olan ton ile bu oran % 2,34 e çıkmıştır yılında Soda Sanayii AŞ. tarafından ton soda ve bikarbonat üretimi gerçekleştirilmiştir. Dünyanın en büyük trona rezervine sahip ABD den sonra ikinci büyük trona rezervlerine sahip olan ülkemizdeki trona yatağını değerlendirecek olan Beypazarı Trona Projesi kapsamında yılları arasında 300 milyon $ lık yatırım yapılacaktır. Bu yatırım ile yer altı işletmecilik yöntemleri ile 1.8 milyon Ton/yıl civarında trona madeni çıkartılıp, 1 milyon ton doğal soda külü elde edilecektir. ABSTRACT In chemical industry with regard to production and usage, soda ash follows acid and amonium. In industrial usage, there are three different kinds of soda ash production, namely light, medium and heavy. Soda ash (Na2CO3) is a chemical which is white, cyristalline, hydroscopic and it gives strong alkaline reaction. It s melting point is 8510 C. Overall soda ash production in the world is 35 million tonnes and it s value is 4,5 billion USD/year. Soda ash consumption in glass and detergent production, which is indicator of a country s GDP, is a very important indicator of that country s prosperty level. Soda ash production capacity in the world is approximately 45 million tonnes/year for the year of 2001 and 35 million tonnes of production has been realised in the same year. 65,44 % of soda has been produced synthetically and 34,46 % of it has been produced as a natural soda ash. It is estimated that there will be more demand to natural ash than to synthetic ash in soda ash production in coming years. 6-8 million tonnes of produced ash is imported-exported and the rest is consumed in domestic markets. Soda Sanayii A.Ş. is the only producer of soda ash in Turkey and it s capacity is tonnes/year, which is 1,67 % of world soda ash capacity in This amount has increased to 2,34 % with the tonnes addition of Şişe Cam Holding A.Ş. s share in Sodi Bulgaria. Soda Sanayii A.Ş. has produced tonnes soda ash and bicarbonate in There will be 300 millions $ of investment in the years of in Beypazarı Trona Project, which has the second largest deposit, after USA, which has the largest deposit. With this project 1,8 million tonnes/year of trona will be extracted by underground mining, and consequently 1 million ton of natural soda ash will be produced. 1

2 1.GİRİŞ Ankara ili Beypazarı ilçesinde bulunan Trona yatağı Beypazarı nın km kuzeybatısında yer almakta olup Ankara ya 115 km uzaklıktadır. Yatak; 1979 yılında MTA tarafından Çayırhan linyitlerinin doğu sınırını tespit etmek amacıyla yapılan sondajlar sırasında, sondaj suyunun köpürmesiyle bulunmuş ve araştırmaların ilerletilmesiyle de büyük bir trona rezervinin varlığı ortaya konmuştur. 2. GENEL BİLGİLER 2.1. Trona Trona, tabiatta doğal olarak bulunan soda minerallerinden en yaygın olanıdır. Ancak trona çok kolay eridiği için tabiatta hiç mostra vermemekte ve genç Tersiyer havzalarında bulunabilmektedir. Oluşumu çok özel şartlar gerektiren trona yataklarının hemen hemen hepsi başka amaçla yapılan arama çalışmalarında tesadüfen ortaya çıkmıştır. Trona; monoklinal ve prizmatik sistemde kristalleşen, doğal olarak oluşmuş sodyum seskikarbonatın (Na 2 CO 3.NaHCO 3.2H 2 O) saf olmayan şeklidir. Cevherin içerdiği organik maddeye bağlı olarak rengi kahverengiden koyu sarıya kadar değişir. Saf numunelerinde ise renk beyazdan şeffafa kadar değişmektedir. Tronanın sertliği; Mohs ölçeğine göre 2,5-3.0, yoğunluğu 2,14 gr/cm 3 'dür. Suda çözünür, asitte köpürür, ısının etkisi ile Na 2 CO 3 'e dönüşür. Saf trona % 70,4 Na 2 CO 3 içerir. 1 ton soda külü üretmek için 1.8 ton trona gerekmektedir. Yapılan çok çeşitli araştırma ve incelemelerin sonucunda trona yataklarının oluşumu esnasındaki etkenler şu şekilde sıralanabilir: a) Kapalı göl havzalarında, volkanik faaliyetlerden direk olarak gelen sodyumca zengin küller ve göl civarında volkanik faaliyetler esnasında oluşan sıcak su kaynaklarının göle boşalması ve bol sodyum iyonu taşıması, b) Göl toplanma havzasına yayılan volkanizma ürünlerinden gelen yerüstü sularının sodyumca zengin birimlerden geçerken iyon alışverişi türünden meydana getirdikleri kimyasal tepkimeler, c) Bütün bu olaylar esnasında ortamdaki iklimin yarı kurak olması, d) Gölün içinde trona yataklanmasını sağlayacak fay ve kıvrımla oluşan, setlerin sağladığı paleocoğrafik çukurluğun olması, e) Tronanın çökelmesi ve kristallenebilmesi için gerekli jeokimyasal şartların oluşması gerekir. Bunlarda suyun ph'nın 12'den büyük olması, su derinliğinin az olması, su sıcaklığının ılık olması gibi şartlardır. Dünyada bilinen fosil yatakları; Wyoming teki (ABD) Green River Formasyonu, Beypazarı ndaki (Türkiye) Hırka Formasyonu ve Wusheng teki (Çin) Wulidui Formasyonu içinde tespit edilmiştir. Soda içeren güncel alkalin göl ve playaların ise Searles Gölü (ABD), Magadi Gölü (Kenya), San Cristobal (Meksika) Ecatepec'teki Texcoco Gölü ve Sua Pan Playası (Botswana) olduğu bilinmektedir. En büyük trona yatağı ABD de bulunan Güneybatı Wyoming'in Green River havzasında bulunan yataklardır. Tablo 1: Dünyada Soda Külüne Elverişli Rezervler (milyon ton) ÜLKELER ABD BÖLGE ADI BAZ ALINAN REZERV TENÖR % Wyoming, Green River, trona ,0 Colorado, Piceance Deresi, nahkolit ,0 Colorado, dawsonite ,0 California Searles Gölü, trona,burkeit ,0 California Searles Gölü, salamura 6,0 California Owens Gölü, trona,burkeit 50 82,0 2

3 California Owens Gölü, salamura 9,0 Farson, Eden, Wyoming, salamura 100 4,5 Utah, Uinta Baseni, wegscheiderit ,0 Avusturalya Denison Trough, Salamura 500 2,0 Rusya Khibıny Masifi, karbonatit ,0 Lovozero Masifi, karbonatit ,0 Botswana Sua Pan, salamura 233 2,5 Çad Chad Gölü, trona 50 50,0 İç Moğolistan, Chaganor, trona 11 27,0 Çin İç Moğolistan, Hetongchahanor, trona 2 20,0 Henan, Wucheng, trona, nahkolit 37 70,0 Henan, Anpeng, trona, nahkolit 55 85,0 Kenya Magadi Gölü, trona ,0 Magadi Gölü, salamura 17,0 Meksika Texcoco Gölü, salamura 80 3,7 Manyara Gölü, salamura 70 1,9 Tanzanya Natron Gölü, trona ,0 Natron Gölü, salamura 17,0 Türkiye Beypazarı, trona ,0 Van Gölü, salamura 340 1,6 Uganda Katwe Gölü, salamura 18 5,2 GENEL TOPLAM Kaynak: Natural Soda Ash, 1991, 1.Uluslararsı Soda Kurultayı, 1998 Trona, esas itibari ile ticari bir mal değildir. Ancak, işlenip soda külüne dönüştürülerek, ticari bir değer kazandırılmaktadır. Dünyadaki trona üretimi 17 milyon tonun üzerinde olup tamamı doğal soda külü ve eşdeğeri ürünlerin üretiminde kullanılmaktadır. Tronanın yalnızca baca gazı desülfirizasyonunda ve hayvan yemi olarak ticarete konu olmayacak düzeyde direk kullanımı mevcuttur Soda Soda külü; kimya sanayi içinde yer almaktadır. Gerek üretim miktarı, gerekse kullanım alanı açısından asit ve amonyaktan sonra gelmektedir. Soda külü (Na 2 CO 3 ); beyaz kristal yapıda, nem çekici ve kuvvetli alkalin reaksiyon veren bir kimyasaldır. Soğuk suda orta derecede çözülebilir (14 gr/100 gr çözücüde ve 15 o C'de), 33 0 C'deki suda çözelti ağırlığının yaklaşık (32 gr/100 gr) % 30'u çözünebilir. Yüksek sıcaklıklarda çözünürlüğü az miktarda eksilir. Erime noktası C'dir. Genellikle soda külü, soda veya kalsine soda şeklinde adlandırılırken kristal suyu içeren hidratlı şekilleri yıkanmış soda veya soda kristalleri adını alır. Endüstride hafif, orta ve ağır olmak üzere üç türde soda külü üretimi söz konusudur. Hafif Soda Külü: Sentetik soda külü üretim metodu ile elde edilmektedir. Dökme yoğunluğu 0,51-0,62 gr/cm 3 arasında değişir. Karbonasyon kulelerinden veya vakum kristalizatörlerinden kazanılan çökmüş sodyum külü daha ince taneli ve daha az serbest akışkanlıdır. Düşük ısılarda çabuk çözünme özelliğinden dolayı suda çözünme gerektiren sabun, deterjan, yağ ve tekstil endüstrilerinde kullanılır. Orta Soda Külü: Doğal soda külü üreticileri tarafından hafif soda külüne alternatif olarak üretilmektedir. Dökme yoğunluğu 0, gr/cm 3 arasında değişir. Seskikarbonat prosesinde direkt olarak elde edilir. Deterjan üretiminde hafif soda külüne eşit veya daha üstün özelliklere sahiptir. Suda ağır soda külüne göre daha hızlı çözülür ve hafif soda külüne göre daha az toz 3

4 içermektedir. Bu özelliklerinden dolayı deterjanlar, cam bardak, sodyum silikat, sodyum bikarbonat elde edilmesinde kullanılmaktadır. Ağır Soda Külü: Dökme yoğunluğu 0,96-1,06 gr/cm 3 arasında değişir. Doğal soda külü üretiminde ağır soda külü üretimi direkt olarak, sentetik soda külü üretiminde ise hafif soda külünün hidratasyonu ile sağlanır. Ağır soda külü düşük toz ihtiva eden serbest akışlı bir maddedir ve daha pahalı olmasına rağmen genel olarak toz oranının dezavantaj olarak kabul edildiği cam ve demir çelik endüstrilerinde kuru olarak kullanılmaktadır Tüketim Alanları Soda külünün pek çok kullanım alanı mevcut olmakla beraber en fazla cam sanayinde hammadde olarak kullanılmaktadır. Diğer önemli kullanım alanları ise inorganik kimyasallar, sabun ve deterjan sanayidir. Soda; cam ve metallurji sanayinde sodyum oksit (Na 2 O) kaynağı olarak, diğer sanayilerde ise alkali kimyasal reaktif olarak kullanılmaktadır. Soda külünün kullanım alanları şunlardır; Cam sanayinde düz cam, cam kap, fiber cam ve diğer camların üretiminde, Kimya sanayiinde çeşitli maddelerin üretiminde; Sabun ve deterjan sanayinde, Su sertliğini gidermede, Baca gazı desülfürizasyonunda, Selüloz ve kağıt sanayinde, Alümina üretiminde, Sondaj çamurlarında, Galvaniz kaplama banyolarında, Kurşun rafinasyonunda, Bakır flotasyon konsantrelerinden telleryum'un geri kazanılmasında, Rafine edilmiş diatomit'in üretiminde, Fotoğrafçılıkta, Bromine'in üretiminde, Katran distilasyonunda, Hidrojen sülfitin geri kazanılmasında, Döküm kumlarında, Tekstil sanayiinde. Cam endüstrisi dünya soda külü tüketiminde %50'lık bir payla en önemli kullanım alanı durumundadır. Bunu %21 gibi bir payla kimya sanayii takip etmektedir İkame Ürünler Soda külü talebini azaltan ikame ürünler olarak; Cam kapların yerine alternatif olarak teneke kutu, PET şişe ve PEN (Polyethylene naphthalate) şişeler kullanılmaya başlanılmıştır. PET şişelerin soğuk içeceklerin yanı sıra sıcak içeceklerde de kullanılmaya başlanması ve PEN şişelerin son yıllarda sıcak yiyecekler için çok uygun olması nedeniyle kullanımının artması, Son yıllarda hafif cam olarak bilinen Dura Camın kullanılmaya başlanılması ile birlikte soda külü talebinin azalması, Sabun ve deterjan sanayiinde kullanılan Sodyum Trifosfatın çevre problemleri nedeni ile kullanımının azalması, Sıvı deterjan kullanımının artması ile birlikte soda külünün kullanımının azalması sayılabilir. Cam kap sanayiinde geri kazanım olgusunun artması da soda külü talebinin azalmasına neden olmuştur. Soda külü ile Bor ürünleri ayni sektörlerde (cam, kimya, deterjan v.b.) farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Ancak otomatik çamaşır makinelerinde kullanılmaya başlanan, sıkıştırılmış ve konsantrasyonu artırılmış tabletli deterjanlarda, diğer deterjanlarda kullanılan sodyum perborat 4

5 yerine soda külünden yapılan sodyum silikat ile sentetik zeolit içeren ürünler tüketilmeye başlanılmıştır. Yani başka bir ifadeyle bir kısım deterjan üretiminde soda külü türevi olan sodyum silikat, bor türevi olan sodyum perborat yerine ikame ürün olarak kullanılmaya başlamıştır. 3. JEOLOJİ Trona sahasında bulunan formasyonlar alttan üste doğru; Boyalı, Hırka, Karadoruk, Sarıağıl, Çakıloba ve Zaviye Formasyonları şeklindedir. Çakıloba ve Karadoruk formasyonu Akifer özellikli Formasyonlardır. Akiferlerin yıllık su beslenimi 2001 yılında 6 milyon m 3 tür. Trona yatağı esas olarak Hırka Formasyonu olarak adlandırılan, Orta - Üst Miyosen yaşlı, gölsel karakterli, volkanosedimanter birimin alt seviyelerinde bulunur. Formasyonun genel litolojisi; bitümlü şeyl, kiltaşı, tüfit ve silttaşıdır. Sahada yataklanma iki zon şeklinde görülür. Üst zon 40 m. kalınlığında olup zonda 6 damar mevcuttur. Damarların net kalınlığı 19.2 metredir. Alt zon da 40 m. kalınlığında olup burada da 6 damar bulunmaktadır. Buranın net cevher kalınlığı 21.2 metredir. İki zon arasında metrelik steril zon mevcuttur. Her iki zonda kalınlıkları 0,50-9,45 metre arasında değişen 12 trona damarı mevcuttur. Bu damarların ortalama kalınlıkları 0.78 (L3) m. ile 3.55 (U4) m. arasında değişmektedir. Cevherleşme yüzeyden 200 ile 450 m arasında değişen derinlikte yer almaktadır. Trona zonlarındaki damar eğimleri ortalama arasındadır. Trona yatağı; Başören, Çakıloba ve Bağözü köyleri arasında kalan, kuzeyde Çakıloba fayı, güneyde Zaviye fayı ile çevrili bölgede yer alır. Yaklaşık olarak 1.7 km.eninde, 4.7 km. Boyunda 8 km 2 lik bir alanı kaplamaktadır. Kanlıceviz fayı, sahayı Arıseki (Doğu kısım) ve Elmalıbeli (Batı kısım) sektörü olmak üzere iki ana bölüme ayırmaktadır Trona Yatağı nda % 87 tenörlü 200 milyon ton jeolojik rezerv mevcuttur. Rezervin % 33 ü Elmabeli sektöründe, % 67 si ise Arıseki sektöründe yer almaktadır. Yatağı oluşturan ana cevher minerali Tronadır. Yatağın kenarları ile üst seviyelerinde yer yer Nakolit e rastlanır. Gaylussit ve Pirsonit, soda seviyeleri arasındaki bitümlü şeyl içerisinde kapanımlar halinde gözlenen ender cevher minerallerini oluşturur. Termonatrit ve Natron da yatakta eser miktarda rastlanan diğer soda mineralleri arasındadır. Tali mineraller ise dolomit, kalsit, kuvars, manyezit, pirit, analsim, klinoptilolit kaolinit, Nasaponit, saerlesit ve brugnatelittir 4. ÜRETİM Trona cevheri, dünyada göllerden yapılan üretim dışında ABD'de Wyoming Eyaletinin Green River havzasında üretilmektedir. Wyoming tronasının yeraltı madenciliği, kömür madenciliğinin aynısıdır. Ancak trona kömürden daha sert bir mineraldir. Wyoming'de esas olarak kullanılan üretim yöntemleri oda-topuk, uzun ayak, kısa ayak ve çözelti madenciliğidir. Beypazarı Trona projesinde üretim metodu mekanize uzunayak olup pano genişlikleri yaklaşık 180 metre alınmıştır. Pano uzunlukları ise 450 ila 1350 metre arasında değişmektedir. 5. PROSES Doğal soda külü tronadan elde edilmekte olup bu üretimde en çok bilinen yöntemler Monohidrat ve Seskikarbonat prosesleridir. Monohidrat prosesi Seskikarbonat prosesinden daha yeni olup, Beypazarı Trona Projesinde Monohidrat prosesi kullanılacaktır. Bu proseste nihai ürün ağır soda külüdür. 5.1.Monohidrat prosesi Bu proses basit olarak tanımlanacak olursa, trona cevherinin kalsinasyonunu takiben elde edilen saf olmayan sodanın saflaştırılmasıdır. Prosesin ana hatları aşağıda verilmiştir. 5

6 Kırılan trona cevheri döner fırına verilerek º C sıcaklıkta kalsine edilir ve soda külü ile yan ürün olarak karbondioksit ve su elde edilir. 2Na2CO3.NaHCO3.2H2O 3 Na2CO3 + 5H2O + CO2 + Çözünmeyenler Trona Soda Su Karbondioksit Kalsine edilen malzeme C sıcaklıkta su ile liç edilir. Çözme ünitesinden gelen çözelti tiknerlerden geçirilerek çözünmeyen iri malzemenin (istenmeyen empüritelerin) çözeltiden ayrılması sağlanır. Tiknere çözelti ile birlikte, ppm arasında değişen miktarlarda uygun flokülant ilave edilir. Tiknerlerden gelen çözelti basınçlı filtrelerden geçirilerek ince malzemenin çözeltiden ayrışması sağlanır. Çözelti kristalizatörlere gönderilip buharlaştırılarak sodyum karbonat monohidrat kristalleri (Na 2 CO 3.H 2 O) elde edilir. Kristaller ve çözelti ise santrifüj işlemi ile birbirinden ayrıştırılırlar. Sodyum karbonat monohidrat kristalleri C'de dehidratasyona tabi tutulur. Bu yöntemle üretilen sodyum karbonat kristalleri soğutulup yüklemeden önce çok az bir elemeye ihtiyaç gösterir. Çünkü kristal boyutları buharlaştırıcı kristalizatörde özenle kontrol edilmektedir. 5.2.Seskikarbonat prosesi Bu proseste ise kırılmış trona bir seri çözücü tankından geçirilerek doymuş ana çözelti haline getirilir, berraklaştırılır, filtrelenir, konsantre elde edilir. Seskikarbonat vakum kristalizatörlerinde evaporasyona tabi tutulur ve 40 0 C'ye kadar soğutularak çöktürülür. Çökelen seskikarbonat kristalleri seperatörlerle ana çözeltiden ayrılır ve ana çözelti tekrar çözelti tanklarına beslenir. Seskikarbonat kristalleri C deki döner kalsinasyon fırınlarında ayrıştırılarak sodyum karbonat elde edilir. Susuz soda külü hafif ve orta yoğunlukta üretilir ve ağır soda külü eldesi için hidratlamayı takiben kalsine edilebilir. Kalsinasyondan sonra soğutulur ve nihai ürün (ağır soda külü) elde edilmiş olur. 6. SODA KÜLÜ EKONOMİSİ 6.1. Kapasite C 2001 yılında dünyada soda külü üretim kapasitesi 45,1 milyon tondur. Bu kapasite 31 ülkeye yayılmış durumdadır. Kapasitenin % 65,44 ü sentetik, % 34,56 sı doğal soda külü oluşturmaktadır. Tablo 2:Dünya Soda Külü Üretim Kapasitesi (2001) (Bin ton) Bölgeler Doğal Sentetik Toplam % si Kuzey Amerika ,6 Asya ,9 Orta/Doğu Avrupa ,3 Batı Avrupa ,5 Afrika ,5 Latin Amerika ,5 Okyanusya ,7 TOPLAM ,0 % si 34,6 65,4 100,0 Kaynak: The Economics of Soda Ash 2001 Türkiye de soda külü sektöründe tek üretici olan Soda Sanayii AŞ ton/yıl kapasitesi ile Dünya soda külü kapasitesinin (2001) % 1,67'sine sahiptir. Şişe Cam Holding AŞ. nin Bulgaristan Sodi deki payı olan ton ile bu oran % 2,34 e çıkmıştır. 6

7 Tablo 3:Sektöründe Faaliyette Bulunan Önemli Ülkeler (Bin ton) Ülkeler Doğal Sentetik Toplam Dünya % si ABD ,96 Çin ,44 Rusya ,86 Hindistan ,39 Almanya ,49 Ukrayna ,34 Fransa ,88 Bulgaristan ,66 Polonya ,55 İtalya ,22 TOPLAM ,79 Kaynak: The Economics of Soda Ash 2001 Tablo 4: Sektörde Üretim Yapan Önemli Üreticiler (Bin ton). Üretici Firmalar Doğal Sentetik Toplam Dünya % si Solvay ,74 FMC ,75 JSC Soda-Sterlitamak ,73 OCI Chemical ,06 Brunner Mond ,77 IMC Global ,21 Anadarko Petrol ,87 General Chemical ,87 JSC Berezniki ,39 Şişecam ,33 Ciech ,28 Kaynak: The Economics of Soda Ash Üretim Kuzey Amerika 1988 yılından beri dünyanın en büyük üretim bölgesi haline gelmiştir. Kuzey Amerika daki üretiminin % 96,2'sini ABD üretir. ABD dünyada en fazla soda külü üretimini gerçekleştiren ülkedir. ABD üretimi 1990 yılındaki 9,2 milyon tondan 2000 yılında 10,2 milyon tona çıkmıştır yılları arası ortalama yıllık büyüme oranı % 0,5 olmuştur. Kanada da General Chemical firmasına ait 420 bin ton kapasiteli Amhersburg tesisi 2001 yılında kapatılmıştır. Asya'da ise yılları arasında üretim 9,6 milyon tondan 10,9 milyon tona (ortalama yılık artış oranı % 2,2 ile) ulaşmıştır. En fazla büyüme Çin'de gerçekleşmiştir yılları arasında ortalama yıllık % 6,0'lık artışla üretim 6,0 milyon tondan 7,8 milyon tona ulaşmıştır. Bu bölgede üretim azalması yalnızca Japonya da gerçekleşmiş olup yılları arasında üretim 1,05 milyon tondan 0.7 milyon tona düşmüştür. Bunda Japonya daki firmaların iç üretimi büyütmekten ziyade ucuz ve kaliteli ABD menşeli soda külününün avantajlarından faydalanmak için ABD soda külü üreticilerine ortak olmaya yönelmesi etkili olmuştur. Tosoh Corporation 1992 yılında ABD General Chemical firmasının %24 hissesini satın almış ve 1996 yılında Japonya da faaliyet gösteren Nanyo tesisini kapatmıştır. Asahi Glass ise ABD Solvay Minerals firmasının %20'sinin kontrolünü elinde tutmakta olup 1997 yılında Japonya da faaliyet gösteren 200 bin ton kapasiteli Chiba tesisini, Mart 2001 de de 350 bin ton kapasiteli Kitakyushu tesisini kapatmıştır. 7

8 Batı Avrupa da 2000 yılında 6,3 milyon ton üretim gerçekleştirilmiştir. 1990'lı yıllarda Avrupa soda külü sanayinde kapanmalar, birleşmeler ve el değiştirmeleri yaşanmış olup Avrupa nın en büyük üreticisi olan Solvay bölgede üstün olan pozisyonunu daha da sağlamlaştırmıştır. Solvay Avrupa da 5,1 milyon ton kapasiteye sahiptir. Solvay 1997 yılında Bulgaristan daki Sodi şirketine Şişecam ile beraber ortak olarak etki alanı içine Ortadoğu, Türkiye, İran, Körfez ülkeleri ve Orta Asya pazarlarını da dahil etmiştir. Almanya da 2000 yılında IMC Chemicals firmasına ait 285 bin ton kapasiteli Duisburg tesisi kapanmıştır. Orta ve Doğu Avrupa bölgesi en büyük üçüncü üretim bölgesidir yılında 5,6 milyon ton üretim gerçekleştirilmiştir. Eski Doğu Avrupa Blokunda sentetik soda külü endüstrisi çok büyük, çok kötü ve verimsiz tesislerdi. Bu tesislerden; ucuz enerji ve ucuz hammaddeye sahip olanlar, işçilikleri az olanlar, denize yakın olanlar ve yeni teknolojileri alıp yeniden yapılananlar ayakta kalabilmiştir. Güney Amerika, Ortadoğu / Afrika ve Avustralya'da soda külü üretimi düşük seviyede ve stabil kalmıştır. Buna karşı birkaç kapasite artırımı projesi devam etmektedir. Mevcut tesislerin genişletilmesi dışında yeni sentetik soda tesisinin inşa edilmesi (Çin hariç) beklenilmemektedir. Bölgeler bazında dünya soda külü üretimi Tablo 5'de verilmiştir. Tablo 5:Dünya Soda Külü Üretimi (Bölgeler bazında) (Bin ton) BÖLGELER Asya Kuzey Amerika Batı Avrupa Doğu Avrupa Afrika Güney America Okyanusya TOPLAM Büyüme Hızı % 1,49 9,21 1,25 3,17-1,71 1,79 1,67 The Economics of Soda Ash Soda Maliyet Sentetik soda prosesinde enerji ve işgücü maliyeti, doğal soda prosesine göre daha yüksektir. Bunun nedeni solvay prosesinde monohidrat prosesine göre 2-2,5 katı kadar enerji sarfiyatı, 2,5-3,5 katı kadarda işçiliklerde fazlalık söz konusudur. Ancak enerji ve işçiliklerin ucuz olduğu ülkelerde bu dezavantaj biraz azalmaktadır. Sentetik soda külü sınaii maliyetleri $/ton iken tronadan soda külü elde edilmesindeki maliyet $/ton arasındadır. Çözelti madenciliğinde maliyetler biraz daha düşüktür. Sentetik yöntemlerle yapılan soda külü üretimi sırasında ortaya çıkan sıvı ve katı atıklar nedeniyle dünya kamuoyu çevre korumacı tedbirleri beraberinde getirmektedir. Bu durum sentetik yolla yapılan soda külü üretim maliyetlerini olumsuz yönde etkilemektedir Soda külü fiyatları Soda külü fiyatları Dünya ekonomik konjöktürüne bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Özellikle cam sanayii ve ilişkisi nedeniyle otomobil ve inşaat sanayileriyle ve kimya sanayisi ile yakından ilişkilidir. Fiyatların belirlenmesinde; üretim maliyetleri, müşteriye ulaştırma maliyetleri, büyük tüketicilerin (cam, kimya ve deterjan sanayii) ve büyük üreticilerin fiyat belirleme politikaları önemli rol oynamaktadır. 8

9 Soda külünün büyük bir oranı piyasanın büyük tüketicilerine (% 50 camcılar) uzun dönemli sözleşmeler ile satılır. Ağır ve hafif soda külü fiyatları karşılaştırıldığında hafif soda külü, ağır soda külünden yaklaşık %15 kadar daha ucuzdur. Piyasada açıklanan liste fiyatları, çoğunlukla gerçekleşen sözleşme fiyatlarından yüksek olmaktadır. Bu nedenle yayınlanan liste fiyatları ile gerçekleşen satış fiyatları arasında farklılık olmaktadır. Ayrıca ağır ve hafif soda fiyat farklılığının yanı sıra bunların torbalı veya dökme oluşlarına ve satış yerine (Yerinde, FOB, CIF) göre de fiyatlar arasında da farklılıklar bulunmaktadır. Soda külü fiyatları Avrupa da ve Amerika da farklılıklar göstermektedir. Bunun nedeni ABD de doğal soda, Avrupa da ise sentetik soda üretiliyor olmasıdır. Avrupa da fiyatlar 1980 ila 1998 yılları arasında 140 $/t ile 245 $/t arasında değişmiştir. İlk defa 1985 yılında çok düşerek alt limit olan 140 $/t a kadar inmiştir yılında soda külü fiyatları yine düşmüş ancak fiyatlar bu sefer 155 $/t da kalmıştır yılındaki Asya ve Rusya krizinde fiyatlar 120 $/t a kadar düşmüştür. Hatta Ukrayna ve Romanya gibi ülkelerde kalitesiz sodanın fiyatları 1999 yılında FOB Karadeniz limanları teslim 85 $/ton ve CIF teslim $/ton olmuştur. Tablo 6 da yılları arasındaki Avrupa spot sentetik ağır ve hafif soda külü ortalama fiyatları verilmiştir. Burada 1998 krizinden sonraki değişimi görmek mümkündür. Satış fiyatları, krizle birlikte 40 ila 95 DM/ton arasında düşmüştür. Ancak fiyatların 2001 yılından itibaren normale dönmeye başladığı ve satış fiyatlarının da 20 Euro/ton civarlarında arttığı görülmektedir. ABD de ise; 1959 ila 1998 yılları arasında doğal soda külünün satış fiyatları; 72 ila 175 $/t arasında değişmiştir. En düşük seviyeye 1986 yılında (72 $/t) ulaşmış olup fiyatlar 1996 yılında 91 $/t a yükselmiş ve 1998 krizinden sonra da fiyatların 73 $/t a kadar düştüğü görülmüştür yılındaki fiyatlar ise 79 $/t civarındadır (Tablo 7) yılında ise fiyatların $/t civarında artması beklenmektedir. Türkiye de soda külü sanayiinde tek üretici olan Soda Sanayii A.Ş. fiyatları iç ve dış piyasaya göre ayrı ayrı belirlemektedir. İç ve dış piyasaya satış fiyatları arasında dış piyasanın lehine olmak üzere $/t fark bulunmaktadır. Tablo 8 de de görüleceği üzere 1996 yılında fiyatlarda biraz artış, 1998 yılından itibaren ise Asya ve Rusya da görülen mali krizlerin etkisiyle önemli düşüşler görülmektedir yılında ise yerinde ortalama dış satış fiyatı ise 96 $/t civarlarında seyretmiştir. Beypazarı nda üretilecek olan sodanın doğal soda olması, Avrupa pazarına coğrafi yakınlığı ve gümrük birliği sayesinde okyanus ötesi rakiplerine karşı nakliye, fiyat ve gümrük avantajına sahip olması önemli avantajlardır. Tablo 6: Avrupa Soda Külü Fiyatları Yıl Ortalama Fiyat DM/t Şubat Eylül Ocak Şubat Şubat Ağustos Nisan Mart Yıl Ortalama Fiyat Euro/t Temmuz Nisan Mart 2001* Kaynak: Industrial minerals, * Anorganica,Soda-Chlorine Tablo 7: ABD Soda Külü Fiyatları Liste Fiyatları Yıl (Ağır soda, $/short ton) Ortalama Fiyatlar Wyoming California $/ton $/short t ,00 106,25 100,52 91,19 9

10 6.5. Talep Projeksiyonu ,00 107,25 97,39 88, ,00 92,25 84,82 76, ,00 109,25 73,85 67, ,00 113,25 74,76 67, ,00 113,25 71,97 65, ,00 117,25 73,61 66, ,00 123,00 73,81 66, ,00 123,00 84,96 77, ,00 123,00 91,33 82, ,00 123,00 92,79 84, ,00 123,00 89,21 80, ,00 123,00 81,95 74, ,00 130,00 77,65 70, ,00 130,00 82,12 74, ,00 130,00 91,05 82, ,00 130,00 85,15 77, ,00 130,00 83,00 75, ,00 130,00 76,00 69, ,00 130,00 73,00 66, * 105,00 130,00 79,00 71,67 Kaynak: Industrial Minerals, The Economics of Soda Ash-2001, *Anorganica,Soda-Chlorine Tablo 8: Soda Sanayii A.Ş. Fabrika Satış Fiyatları ($/ton) HAFİF SODA AĞIR SODA YILLAR Yurt içi Satış fiyatı Yurt dışı Satış fiyatı Yurt içi Satış fiyatı Yurt dışı Satış fiyatı ,85 135,24 188,58 137, ,65 148,40 212,66 153, ,36 140,84 205,38 151, ,72 129,94 193,83 128, ,23 109,13 143,61 104,79 Kaynak: Soda Sanayii A.Ş yılında başlayan Asya krizinin sona ermesi ve Rusya nın da krizden kurtulma dönemine girmesi nedenleriyle soda külü sektörü 2001 yılında toparlanmış ve soda külü tüketiminde normal büyüme seyrine girilmiştir yılları arasındaki soda külü talep artışının daha önceden de olduğu gibi en çok Doğu Asya ve Güney/Güneydoğu Asya da olacağı ve bu artışın % 6-7 civarlarında gerçekleşeceği, Batı Avrupa da ise % 1-1,5 luk büyüme beklendiği, Dünyadaki ortalama talep artışının ise % 2,5-3,0 olacağı tahmin edilmektedir arası Dünya arz talep dengesi Tablo 5 de verilmiş olup kapasitenin 43 milyon tondan 50 milyon ton mertebelerine artacağı, üretimin de 33 milyon tondan 40 milyon ton mertebesine çıkacağı, kapasite kullanım oranının ise 2004 yılından itibaren % 80 lere ulaşacağı, ithalat ve ihracat büyüklüklerinin de 9,9 milyon ton olacağı tahmin edilmektedir. Tablo 9: Soda Külü Dünya Arz Talep Dengesi (Bin ton) Kapasite Sentetik üretim Doğal Üretim Toplam Üretim

11 Kapasite kul. % 74,1 74,0 73,6 75,2 77,6 79,8 80,3 Tüketim İhracat İthalat Kaynak: Tecnon DEĞERLENDİRME Beypazarı Trona Projesi kapsamında; Yılda 1,8 milyon ton trona, 1 milyon ton soda külü üretimi planlanmaktadır. Projeden yılda milyon $ brüt satış geliri milyon $ faaliyet karı beklenmektedir. Projede yaklaşık 700 kişi istihdam edecektir. Projenin Avantajları; Büyük pazarlara yakın oluşu, Avrupa pazarına coğrafi yakınlığının yanı sıra gümrük avantajı, Düşük üretim maliyeti: Sentetik soda külü sınaii maliyetleri $/ton iken tronadan soda külü elde edilmesindeki maliyet $/ton arasındadır. Hedef müşterilere rakiplerinden 10 ila 40 $/Ton daha az sinaii maliyetle ulaşabilmesi, Kaliteli ürün üretebilme imkanı, Ekonomik işletmecilik açısından yeteri kadar rezerv olması, Projenin Sinerji Etkisi; Soda külü, ülkemizde üretilip çoğu yurtdışına ihraç edilen Bor ürünleri ile aynı sektörlerde tüketilmektedir. Bu durum pazarlama açısından önemli bir avantaj oluşturmaktadır. Projenin Dezavantajları; Projenin, dünyada 10 milyon ton/yıl kapasite fazlalığı olduğu bir zamanda devreye girecek olması, Rakiplerin tesislerinde genelde amortisman süreleri dolmuş iken, bu projede 9 yıl süreli önemli miktarda anapara ve faizlerin ödenecek olması, Türkiye de Şişe Cam gibi hem soda külü üreten hem de soda külü tüketen bir firmanın bulunması, Şişe Camın; Ton/Yıl Mersin de, Ton/Yıl Bulgaristanda (Sodi-devny) olmak üzere Ton/Yıl kapasitesi ile hem içeride hem de dışarıda rakibimiz olması, Şişe camın, Solvay firması ile olan ilişkisi nedeniyle avantajlı durumu, Sektörde ANSAC, Çin ve Solvay gibi çok büyük kapasiteli tekellerin olması ve hedef pazarlarda rakiplerimiz olması, Dünya soda külü tüketimi 35 milyon Ton/Yıl olmasına rağmen ithalat-ihracat olarak işlem gören soda külü miktarı 6-8 milyon Ton/Yıl olması, Rakiplerimizin ürün yelpazeleri geniş olmasına karşın başlangıçta tek ürün çeşidi ile piyasaya girilmesi. 11

Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz. TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz. TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1. GİRİŞ 1.1. Tanım Trona, tabiatta doğal olarak bulunan soda minerallerinden en yaygın olanıdır.

Detaylı

-TRONA- Dosya / Irana '

-TRONA- Dosya / Irana ' Dosya / Irana ' TRONA GİRİŞ Trona tabiatta doğa! olarak bulunan soda minerallerinden en yaygın olanıdır. Trona suda çok kolay eridiği için tabiatta mostra vermemekte ve genç Tersiyer havzalarında bulunabilmektedir.

Detaylı

Ankara-Beypazarı Doğal Soda (Trona) Sahasının Önemi ve İşletme Parametrelerinin İrdelenmesi.

Ankara-Beypazarı Doğal Soda (Trona) Sahasının Önemi ve İşletme Parametrelerinin İrdelenmesi. 4.Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu 118-19 Ekim 2001, izmir, Türkiye Ankara-Beypazarı Doğal Soda (Trona) Sahasının Önemi ve İşletme Parametrelerinin İrdelenmesi. T. Onargan & C. Helvacı Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Geciktirilmiş mega proje

Geciktirilmiş mega proje Geciktirilmiş mega proje (Beypazarı Doğal Soda Yatağı) Dünyanın ikinci en büyük trona (doğal soda) yatakları Türkiye için önemli bir ekonomik potansiyel... Cahit Helvacı* Doğal soda (trona) madeni, Beypazarı'nda

Detaylı

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 2008 ÖZET Dünya bor piyasasında, 2007 yılında başta ABD ve bazı Batı Avrupa ülkelerindeki konut sektörü kaynaklı finansal krizden dolayı küçülme

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

Plastik, 1850'li yıllarda sert kauçuğun kullanılmasıyla birlikte doğal maddeler yerine kullanılabilen kimyasal bir maddeden elde edilmiştir.

Plastik, 1850'li yıllarda sert kauçuğun kullanılmasıyla birlikte doğal maddeler yerine kullanılabilen kimyasal bir maddeden elde edilmiştir. İÇİNDEKİLER PLASTİK SEKTÖRÜ... 2 Plastik Sektörüne Genel Bakış... 2 DÜNYA PLASTİK SEKTÖRÜ... 3 TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ... 4 Türkiye de Plastik Mamul Üretimi... 5 Plastik Mamul Üretiminin Sektörel Dağılımı...

Detaylı

Kaynak : CIA World Factbook

Kaynak : CIA World Factbook Türk Plastik ve Mamulleri, Ambalaj Sektörü ve Plastik İşleme Makine Üreticileri İçin SIRBİSTAN Pazarının Değerlendirmesi GENEL BİLGİLER : Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV EIU tahminine göre Sırbistan

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 3.Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 3.Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 3.Çeyrek İçerik 1. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar 2. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası ndaki

Detaylı

2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU

2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden Eti Maden İşletmeleri İşletmeleri Genel Genel Müdürlüğü 2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU MART 2011 ÖZET Dünya bor pazarı 2009 yılında dünya ekonomisinde yaşanan kriz nedeniyle önemli oranda daralmasının

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI

İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI AYSUN KÜÇÜKYILMAZLAR İstanbul, 2004 İÇİNDEKİLER I. Tanımı....... II. Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri.... III. Oluşumu IV. Kullanım Alanları. V. Yatakları..

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

2011 YILI DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNÜN DURUMU

2011 YILI DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNÜN DURUMU 2011 YILI DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNÜN DURUMU Dünya Üretimi Dünya ham çelik üretimi 2011 yılında 1,5 milyar ton olarak gerçekleşmiş ve bir önceki yıla göre %6,2 oranında artış kaydetmiştir. Küresel kriz ile

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI. Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI. Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı 1 Sunum Planı NEDEN

Detaylı

alt pozisyonunda yer alan gri çimento ürünü ise sektörde en çok ihraç edilen üründür.

alt pozisyonunda yer alan gri çimento ürünü ise sektörde en çok ihraç edilen üründür. ÇİMENTO HS No: 2523 Çimentonun ana hammaddeleri; kireçtaşı (kalker), kil ve marn (doğadaki kalker ve kil karışımı kayaca) dır. Ülkemiz söz konusu hammaddeler (özellikle kalker) açısından zengin kaynaklara

Detaylı

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Çankırı ili, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Kızılırmak ile Batı Karadeniz ana havzaları arasında yer almaktadır. Çankırı-Çorum havzası İç Anadolu nun Tersiyer deki en

Detaylı

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 2009 ÖZET Dünya ekonomisinin genel büyüme eğilimi paralelinde 2002 yılından bu yana artış eğiliminde olan bor ürünleri talebi ekonomik kriz nedeniyle

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2015 1. Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2015 1. Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2015 1. Çeyrek İçerik I. Özet II. Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası ndaki

Detaylı

18,600 18,184 9,100 15,100 79,800 79,800 124,000. 2.21.1. Rezerv 1,324 879.4 961.4 1,165.4 2,369 1,800 3,907.7 4,808.8 5,173.1 4,100.

18,600 18,184 9,100 15,100 79,800 79,800 124,000. 2.21.1. Rezerv 1,324 879.4 961.4 1,165.4 2,369 1,800 3,907.7 4,808.8 5,173.1 4,100. Çizelge 111. Türkiye'nin Sölestin Üretimi (Ton) 1977 1979 1981 Kaynak : Mineral Commodity Summaries, 1988; DPT Yayın NO 2147, 1988 18, 18,184 9, 15, 79, 79, 124,000 Çizelge 112. Türkiye'nin Sölestin İhracatı

Detaylı

MOBİLYA SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM

MOBİLYA SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM MOBİLYA SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM Mobilya Sektörü Sınıflandırması Türkiye'de, 01.01.1989 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Armonize Sistem Nomanklatörü esas alınarak yapılan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlarına

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

plastik sanayi PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU TÜRKİYE Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Plastik Sanayicileri Derneği

plastik sanayi PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU TÜRKİYE Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Plastik Sanayicileri Derneği plastik sanayi 2013 TÜRKİYE PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri YÖNETİCİ ÖZETİ

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 Yılsonu

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 Yılsonu SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 Yılsonu İçerik 1. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar 2. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası ndaki

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 1. Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 1. Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 1. Çeyrek İçerik 1. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar 2. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası ndaki

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ Prof. Dr. Güven ÖNAL Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı 1 Sunumun Ana Konuları Dünya da Kömür ve Enerji Türkiye nin Kömür Rezervleri ve Üretimi Türkiye nin Enerji Durumu Yerli

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

ARITMA SİSTEMİ VE FİLTRELER SEKTÖR NOTU

ARITMA SİSTEMİ VE FİLTRELER SEKTÖR NOTU ARITMA SİSTEMİ VE FİLTRELER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada arıtma sistemleri ve filtreler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 842121 SUYUN FİLTRE

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ

DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ I. DÜNYA DEMİR-ÇELİK (GTİP 72)TİCARETİ 2013 yılında dünya demir-çelik ihracatı bir önceki yıla göre %7,9 oranında azalarak 392,8 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiştir.

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2013 / III. Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2013 / III. Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2013 / III. Çeyrek İçerik 1. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar 2. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

TÜRKİYE. PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 2010 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 2011 YILI BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci Genel Müdür

TÜRKİYE. PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 2010 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 2011 YILI BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci Genel Müdür TÜRKİYE PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 21 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 211 YILI BEKLENTİLERİ Barbaros Demirci Genel Müdür Firma Sayısı : Plastik ambalaj sektöründe 1152 firma mevcut olup, firmaların % 86 sı 1 şehirde

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2014 yılında 157,6 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,9 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %7,7 azalışla 4,6 milyar USD olarak Tablo

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ

BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ ÖZEL BOR KİMYASALLARI TOPLANTISI 06 Ağustos 2003 ETİ HOLDİNG A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ Bor mineral ve ürünleri,

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 2.Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 2.Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. Yatırımcı Sunumu 2014 2.Çeyrek İçerik 1. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar 2. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları Piyasası ndaki

Detaylı

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000 2 Tüketim Bazik metalurjik konsantre fiyatları yıl bo Çizelge 7 Dünya Krom Ticareti (Ton) Üretim İthalat ihracat Görünür Tüketim Arnavutluk Avusturalya Belç Lüks Küba Çekoslavakya B Almanya İran İtalya

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Bentonit Bilgi Notu Ek 7: EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ BENTONİT MADENİ EDİRNE İLİ İÇİN BİR İNCELEME Giriş Bentonit sanayi, tarım, madencilik ve mühendislik jeolojisinde

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER - ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler : 112 Armonize No : Sular : 2201 Meşrubat : 2202 Bira : 2203 Şarap : 2204 Konyak : 22082012, 22082062 Viski : 220830

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi

DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi KOSGEB Tel: (312) 267 02 85 06935 Sincan/Ankara E-posta: ykayir@kosgeb.gov.tr Özet: Modern metalurji, Anadolu da doğdu. Bakır

Detaylı

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( )

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( ) MADEN Madencilik sektörünün ülke üretimindeki payı giderek artmaktadır. TÜİK Ulusal Hesaplar İstatistiklerine göre 1998 fiyatlarıyla iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde; Grafik 14 te de görüldüğü

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2015 yılında 143,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,7 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %16 lık azalışla 3,9 milyar USD olarak

Detaylı

TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ )

TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ ) TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ ) Hazırlayan : Kimya Mühendisi Neslihan ERGÜN neslihan.ergun@pagev.org.tr 1 PLASTİKLER GTİP

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Fındık Üretimi Dünya fındık üretimine ilişkin veriler incelendiğinde, son 15 yıllık süreçte dünya üretimi ortalama 800 bin ton civarında gerçekleştiği

Detaylı

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI Gözde SEVİLMİŞ Kimya sanayi; önümüzdeki yıllarda küresel üretim ve ticarette etkin olacak sektörlerden otomotiv, bilgi ve iletişim

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI TEMMUZ AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016

Detaylı

ULUDAĞ HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2016 YILI HAZİRAN AYI DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUDAĞ HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2016 YILI HAZİRAN AYI DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU ULUDAĞ HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2016 YILI HAZİRAN AYI DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU ULUDAĞ Ar-Ge ve Pazara Giriş Şubesi TEMMUZ 2016 GENEL DEĞERLENDİRME Türkiye İhracatçılar Meclisi

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2013 yılında 151,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %3,3 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %20,6 artışla 5,04 milyar USD olarak gerçekleşmiştir.

Detaylı

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Karadeniz Bölgesinin Batı Karadeniz bölümünde yer alan Bolu ili, ülkemizin en önemli tektonik yapılarından biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) üzerinde bulunmaktadır.

Detaylı

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Günümüzde çok amaçlı bir kullanım alanına sahip olan Mısır, Amerika Kıtası keşfedilene kadar dünya tarafından bilinmemekteydi. Amerika Kıtasının 15. yüzyıl sonlarında keşfedilmesiyle

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 GIDA İŞLEME MAKİNELERİ SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89

Detaylı

Ş.Endüstrıyel Hammaddeler Sempozyumu /14-15 Ekim 1999, izmir, Türkiye Maden ve Madenciliğe Dayalı Sanayilerin Türkiye Ekonomisine Katkısı

Ş.Endüstrıyel Hammaddeler Sempozyumu /14-15 Ekim 1999, izmir, Türkiye Maden ve Madenciliğe Dayalı Sanayilerin Türkiye Ekonomisine Katkısı Ş.Endüstrıyel Hammaddeler Sempozyumu /14-15 Ekim 1999, izmir, Türkiye Maden ve Madenciliğe Dayalı Sanayilerin Türkiye Ekonomisine Katkısı H.M. Köse, M. Diker MTA Genel Müdürlüğü Teknoloji Dairesi / Ankara

Detaylı

DÜNYADA SODA ÜRETİMİ VE SODA SANAYİ A.Ş.

DÜNYADA SODA ÜRETİMİ VE SODA SANAYİ A.Ş. DÜNYADA SODA ÜRETİMİ VE SODA SANAYİ A.Ş. Petrol-İş Araştırma Ocak 2010 lkauli Petrol-İş Araştırma 1 DÜNYADA SODA SEKTÖRÜ Cam sanayi, deterjan, kimyasal madde üretimi, tekstil, pigment, kağıt, gıda ve hayvan

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi -Çimento Sanayinde Enerji Geri Kazanımı Prof. Dr. İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Kaynakları Kullanışlarına Göre

Detaylı

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ÜRÜNÜN TANIMI Armonize Sistem sınıflandırmasına göre halılar 4 ana gruba

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

İçindekiler DÜNYA TİCARETİ... 3 TÜRKİYE DE KİMYA SEKTÖRÜ... 4 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İHRACAT... 6 İTHALAT... 8

İçindekiler DÜNYA TİCARETİ... 3 TÜRKİYE DE KİMYA SEKTÖRÜ... 4 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İHRACAT... 6 İTHALAT... 8 KİMYA SEKTÖR RAPORU İçindekiler DÜNYA TİCARETİ... 3 TÜRKİYE DE KİMYA SEKTÖRÜ... 4 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İHRACAT... 6 İTHALAT... 8 DÜNYA TİCARETİ Dünyada kimya sanayinin yaklaşık % 38 ini ana kimyasallar,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LETONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Letonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa nın

Detaylı

KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU 1. KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ DURUMU

KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU 1. KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ DURUMU KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU Çeşitli endüstri tesislerinde önemli miktarda gaz, sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış ve basınç altında çözülmüş şekilde kullanılmakta olup, bu kullanılan gazların taşınması

Detaylı

TÜRKĐYE PLASTĐK SEKTÖR RAPORU ( 2010 ) Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV

TÜRKĐYE PLASTĐK SEKTÖR RAPORU ( 2010 ) Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV TÜRKĐYE PLASTĐK SEKTÖR RAPORU ( 2010 ) Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV 1 PLASTİK HAMMADDE : Rapor içinde değerlendirilen plastik hammaddeler, GTİP numaralarına göre aşağıda verilmektedir. GTİP NO 3901

Detaylı

SODA SANAYİİ A.Ş. YATIRIMCI İLİŞKİLERİ SUNUMU 2015 III. Çeyrek

SODA SANAYİİ A.Ş. YATIRIMCI İLİŞKİLERİ SUNUMU 2015 III. Çeyrek SODA SANAYİİ A.Ş. YATIRIMCI İLİŞKİLERİ SUNUMU 2015 III. Çeyrek İÇİNDEKİLER I. Özet Şişecam a Genel Bakış Şişecam Grubu içinde Kimyasallar II. Soda Sanayii A.Ş. Genel Bakış Özet Dünya Soda ve Krom Kimyasalları

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Başkanlığı Bilim ve Teknoloji Merkezi. Şişecam Kurumsal Araştırma ve Teknolojik Geliştirme

Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Başkanlığı Bilim ve Teknoloji Merkezi. Şişecam Kurumsal Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Başkanlığı Bilim ve Teknoloji Merkezi Şişecam Kurumsal Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Şişecam Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Başkanlığı 1 ŞİŞECAM ŞİRKET GRUPLARI

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ MAYIS 2015 ANKARA Ulus. İliş. ve İş Geliş. Müdürlüğü Cem KAPTAN Mithatpaşa Cad. 19/3 06420 ANKARA TÜRKİYE Tel: + 90 312

Detaylı

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada elevetörler-konveyörler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. 8428.20 Pnömatik elevatörler ve konveyörler

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA Nurel KILIÇ Türk boya sektörü; Avrupa nın altıncı büyük boya üreticisi konumundadır. Türkiye de 50 yılı aşkın bir geçmişi olan boya sektörümüz, AB entegrasyon

Detaylı

KURU ÜZÜM ÜRETİM. Dünya Üretimi

KURU ÜZÜM ÜRETİM. Dünya Üretimi KURU ÜZÜM ÜRETİM Dünya Üretimi Dünyada, önde gelen üretici ülkeler tarafından üretilen üzümlerin belirli bir kısmı her yıl kurutularak 1,2 milyon tona yakın miktarda kurutulmuş üzüm elde edilmektedir.

Detaylı

OİB Temmuz 2016 İhracat Bülteni. Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği İhracat Bülteni

OİB Temmuz 2016 İhracat Bülteni. Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği İhracat Bülteni OİB Temmuz 2016 İhracat Bülteni Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği İhracat Bülteni Temmuz 2016 OİB Temmuz 2016 İhracat Bülteni Türkiye Geneli Otomotiv Endüstrisi İhracatı Türkiye- Temmuz

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI DÜNYADA KİMYA SEKTÖRÜ DÜNYA KİMYA SEKTÖRÜ İHRACATI. HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017)

SEKTÖRÜN TANIMI DÜNYADA KİMYA SEKTÖRÜ DÜNYA KİMYA SEKTÖRÜ İHRACATI. HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017) SEKTÖRÜN TANIMI HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017) Kimya sektörü ürünleri oldukça geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Sektör; mineral yakıtlar/yağlar (27 GTİP li), inorganik kimyasallar (28

Detaylı

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi İçindekiler 1.... 2 1.1. Yapılan Ülkeler... 4 1.2. 'ın En Büyük Partneri: Irak... 5 1.3. Ürünleri... 6 2. İthalat... 8 2.1. İthalat Yapılan Ülkeler... 9 2.2. İthalat Ürünleri... 10 3. Genel Değerlendirme...

Detaylı