İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI"

Transkript

1 İSTANBUL TİCARET ODASI SEKTÖR PROFİL ARAŞTIRMASI AYSUN KÜÇÜKYILMAZLAR İstanbul, 2004

2 İÇİNDEKİLER I. Tanımı II. Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri.... III. Oluşumu IV. Kullanım Alanları. V. Yatakları Doğal Soda Üretimi Beypazarı Trona Yatağı- Eti Soda A.Ş Kazan Trona Yatağı- Rio Tinto.. Sayfa 5 1. Amerika daki Trona Yatakları Türkiye deki Trona Yatakları Beypazarı Trona Yatağı Kazan Trona Yatağı 8 3. Çin deki Trona Yatakları.. 8 VI. Rezervleri... 8 VII. Kanundaki Yeri.. 9 VIII. Gümrük Tarife Cetveli İstatistik Pozisyon Numarası.. 10 IX. Soda Soda- Trona İlişkisi Soda Üretimi Sentetik Soda Üretimi Doğal Kaynaklardan Soda Üretimi Tronadan Soda Üretiminde Uygulanabilecek Prosesler Monohidrat Yöntemi Sesqikarbonat Yöntemi Karbonatlaştırma Yöntemi Alkali Ekstraksiyon Yöntemi Dünyada ve Türkiye de Soda Üretimi Dünyada Soda Üretimi Doğal Soda Üretimi Sentetik Soda Üretimi Türkiye de Soda Üretimi Sentetik Soda Üretimi Dış Ticaret Soda İhracatı- İthalatı Türkiye de Soda Ticareti Gümrük Vergileri, Tavizler ve Teşvikler Gümrük Tarife Cetveli İstatistik Pozisyon Numarası İthalat- İhracat Rakamları ( ) 24 X. Sonuç 25 XI. Kaynaklar

3 I. TANIMI Bilindiği üzere ülkemiz jeolojik yapının bir sonucu olarak önemli sayıda maden çeşitliliğine sahip ve maden kaynakları yönünden zengin bir ülkedir. Bu kaynaklardan bir tanesi de önemi ve gerekliliği son yıllarda anlaşılan Trona cevheridir. Adını natrun sözcüğünden türeyen ve Arapça da yerli tuz anlamına gelen tron sözcüğünden almıştır. Kimyasal literatürde sesque carbonat, urao veya trona isimleriyle geçmektedir. Tabii soda olarak da nitelendirilir. II. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ Sodyum karbonat minerallerinin doğal olarak bilinen bir şeklidir. Kimyasal formülü; Na 3 (CO 3 ) (HCO 3 )2(H 2 O) dur, yani trona sodyum karbonat, sodyum bikarbonat ve iki molekül su içeren bir mineraldir. Ampirik formülü ise Na 3 (HCO 3 ) (CO 3 )2(H 2 O) dur. Trona, monoklinal ve prizmatik sistemde kristalleşen, doğal olarak oluşmuş sodyum seskikarbonatın (Na2CO3.NaHCO3.2H2O) saf olmayan şeklidir. Suda çözünür, asitte köpürür, ısının etkisi ile Na 2 CO 3 e dönüşür. Trona cevherin ismidir. Cevherin fiziksel özellikleri ise şöyledir; - Moleküler ağırlığı gr.dır. - Rengi içerdiği organik madde itibariyle kahverengiden koyu sarıya kadar değişir. Saf numunelerinde ise rengi beyazdan şeffafa kadar değişmektedir. (Gri, grimtrak, beyaz, açık kahverengi, sarımtrak, sarımtrak beyaz, renksiz.) - Yoğunluğu arasıdır. Ortalama 2.13 dür. - Cam kadar parlaktır. - Yarısaydamlığa gelecek kadar transparandır. - Kristal sistemi monoklinic;2/m - Sertlik derecesi *Mohs skalasına göre 2,5-3 arasıdır. - Alkalin tadı mevcuttur. - Bölünme bir tarafta kusursuz diğer iki tarafta çok zayıftır: [100] Mükemmel, [111] Belli belirsiz, [111] Belli belirsiz - Çizgisi beyazdır. (Mohs Skalası: Her mineral aynı sertlikte değildir. Çok sert olanları bulunduğu gibi (elmas), yumuşak olanları (talk, grafit) da vardır. Minerallerin sertliği sclerometre denilen alet vasıtasıyla tayin edilir. Pratikte mineraller sertlik derecelerine göre 10'a ayrılmışlardır yılında Alman mineral bilimcisi Friedrich Mohs tarafından yapılan bu ayırım Mohs Skalası olarak bilinir. Burada sertlik derecesi 1'den 10'a doğru artar. Sertliği 1 olan mineraller en yumuşak, 10 olan mineraller ise, en sert olan minerallerdir. Bu durumda tablodaki her mineral kendinden önce gelenlerden daha serttir ve onları çizer.) 3

4 Tipik bir trona cevherinin içeriği şöyledir: Tablo 1: Tipik Bir Trona Cevherinin Kompozisyonu BİLEŞİMİ % ÇÖZÜNMEYENLER ve EMPÜRİTERLER % GENEL TOPLAM Na 2 CO Dolomit, CaCO 3.MgCO NaHCO Kuvars, SiO H 2 O 14.1 Feldspat, (K,Na)O.x Al 2 O 3.SiO Kil, 2K 2 O.3MgO.8Fe 2 O 3.24SiO 2.2H 2 O 0.6 Shortite, Na 2 CO 3.2CaCO Organik Madde, (Element C) 0.2 Diğerleri 0.2 TOPLAM 89.0 TOPLAM Kaynak: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Trona ülkemizde mevcut olan, bor, zeolit, pomza taşı, pirofillit, feldspat, selestit, barit, asbest, manyezit, antimuan, mermer, boksit, kuvars, perlit, bentonit gibi çok önemli bir endüstriyel hammaddedir. Kullanım alanları soda külü ve eşdeğeri ürünler şeklinde tanımlanır. III. OLUŞUMU Yapılan araştırmalar sonucunda trona yataklarının oluşumuna neden olan etkenler şu şekilde sıralanmıştır: - Kapalı göl havzalarında, volkanik faaliyetlerden direkt olarak gelen sodyumca zengin küller ve göl civarında volkanik faaliyetler esnasında oluşan sıcak su kaynaklarının göle boşalması ve bol sodyum iyonu taşıması, - Göl toplanma havzasına yayılan volkanizma ürünlerinden gelen yerüstü sularının sodyumca zengin birimlerden geçerken iyon alışverişi türünden meydana getirdikleri kimyasal tepkimeler, - Bütün bu olaylar esnasında ortamdaki iklimin yarı kurak olması, - Gölün içinde trona yataklanmasını sağlayacak fay ve kıvrımla oluşan, setlerin sağladığı paleocoğrafik çukurluğun olması, - Tronanın çökelmesi ve kristallenebilmesi için gerekli jeokimyasal şartların oluşması, bunlarda suyun ph ının 12 den büyük olması, su derinliğinin az olması, su sıcaklığının ılık olması. IV. KULLANIM ALANLARI Trona madenler içinde endüstriyel hammadde olarak geçmektedir. Cevherin farklı birçok kullanım alanı mevcuttur. Asıl önemli tarafı ise; %52 si cam sektörü, ki soda külü tüketiminde en önemli kullanım payına sahiptir, %22 si kimya sektörü, %11 i deterjan sektörü ve geri kalanı da tekstil ve diğer sanayi kollarında olmak üzere neredeyse %100 ünün kullanılabilir olmasıdır. 4

5 Konuya biraz daha açıklık getirirsek: - Kimya sanayinde çeşitli maddelerin üretiminde: sodyum tripolyphosphate, sodyum silikat, sodyum kromit ve sodyum dikromat, sodyum bikarbonat, sodyum karbonat peroxhdydrate, sodyum seskikarbonat, sodyum hexacyanoferrate, chlorine monoxide, - Deterjan sanayinde, - Su tasfiyesinde, - Baca gazı desülfürizasyonunda, - Selülöz ve kağıt sanayinde, - Alümina üretiminde, - Sondaj çamurlarında, - Galvaniz kaplama banyolarında, - Kurşun rafinasyonunda, - Bakır flotasyon konsantrelerinden telleryumun geri kazanılmasında - Rafine edilmiş diatomitin üretiminde - Fotoğrafçılıkta, Brominin üretiminde - Tarın distilasyonunda - Hidrojen sülfitin geri kazanılmasında, - Döküm kumlarında, - Tekstil sanayinde, - Su arıtma - Asit nötralizasyonu - Parfümeri - Eczacılık - Reçine - Tutkal - Gıda imalatı, V. YATAKLARI Dünyada bilinen trona yataklarının başlıcaları Amerika Birleşik Devletleri nin Wyoming eyaletinde, Türkiye de Beypazarı nda ve Çin deki Wusheng Gölü nde bulunmaktadır. 1. Amerika daki Trona Yatakları Bilinen en büyük trona yatakları ABD de yer almaktadır ki bu dünya üzerindeki yatakların %95 ini temsil etmektedir. Dünyanın en büyük Trona yatağı Wyoming eyaletinin Green River havzasında yer almaktadır. Buradaki trona yatağı eosen yaşlıdır. Toplam rezervi 114 milyar ton olup işletilebilir rezervi 52 milyar tondur. Bu eyalet aslında pekçok maden rezervini barındırması itibariyle zengin bir bölgedir. Uranyum, kömür, bentarite ve çeşitli metal rezervlerini barındıran Wyoming bölgesi için trona ve soda külü üçüncü büyük madencilik endüstrisini oluşturmaktadır ve bu endüstri dalında ABD şu an için dünya sıralamasında bir numaradır. 5

6 Bunun dışında Amerika da soda içeren ve güncel alkalin gölü olan Searles Gölü bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri İçişleri Bakanlığı Jeolojik Araştırma Kurumu verilerine göre; 2003 yılında sodanın %49 u cam sanayi, %26 sı sabun ve deterjan, %11 dağıtımcı firmalar, %5 i diğer alanlar, %4 ü fuel gaz gibi çeşitli alanlarda kullanılmıştır. Bugünkü Amerikan Soda külü endüstrisi Wyoming ve Kaliforniya da bulunan toplam beş adet trona rezervine dayanmaktadır. Tablo 2: ABD nin Soda Külü İçin Dağılımı Başlıca Dağılım Yerleri 1000 Ton % Toplam Endüstriyel stok İthalat ABD Tüketimi TOPLAM Kaynak: U.S. Geological Survey Tablo 3 : ABD de Soda Külünün Kullanıldığı Sektörler (2002) Sektör 1000 Ton % Toplam Cam Kimya sanayi Sabun ve deterjan Kağıt Su arıtımı 87 1 Fuel gaz Dağıtıcılar Diğer TOPLAM Kaynak: U.S. Geological Survey,

7 Tablo 4: Wyoming Yıllık Soda Külü Üretimi, Ortalama Soda Külü Fiyatı ve Trona/ Soda Külü Çalışma Durumu (1996) Kaynak: Tablo 5: ABD, Trona Hakkında Önemli İstatistikler Üretim (ton) Tüketim İçin İthalat (ton) İhracat (ton) Tüketim (ton) - Rapor edilen Görünüşte gerçekleşen Fiyat ($) -FOB, Green river, WY 105,00 105,00 105,00 105,00 105,00 -FOB, Searles Valley, CA 130,00 130,00 130,00 130,00 130,00 Kaynak: 2. Türkiye deki Trona Yatakları 2.1. Beypazarı Trona Yatağı 1979 yılında Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü nün yaptığı kömür sontaj çalışmaları sırasında tesadüfen tespit edilmiştir. Rezerv büyüklüğü ve tenör bakımından ABD ve Kenya daki yataklardan sonra üçüncü sıradadır ancak fosil yataklar dikkate alındığında Wyoming- ABD den sonra dünyanın en büyük ikinci Trona yatağıdır. 7

8 2.2. Kazan Trona Yatağı 1998 yılında Rio Tinto adıyla dünya maden rezervlerinin bulunması, çıkarılması ve işlenmesinde faaliyet gösteren bir firma tarafından bulunmuş bir yataktır. 3. Çin deki Trona Yatakları Çin in Henan eyaletinde Nanyang bölgesi ve İç Moğolistan da toplam 154 milyon ton trona rezervi mevcuttur. Wucheng trona yatağı ve Anpeng nahkolit yatağı Henan bölgesinde, Chaganor doğal soda yatağı ise İç Moğolistan da bulunmaktadır. İç Moğolistan da bulunan bir diğer kaynakta Ordus platosunda bulunan Ordus Alkali Gölleri dir. Bu alkali göllerinden en büyüğü 1,7 milyon ton sodyum karbonat rezervi mevcut olup ana mineraller tuz içerikli natron ve tronadır. VI. REZERVLERİ Dünyanın en büyük rezervleri ABD de bulunmaktadır. Ülkede doğal soda külü üretimine elverişli 138 milyar ton rezerv mevcuttur. Green River havzası dünya rezervlerinin %95 ini temsil etmektedir. Ayrıca Kaliforniya da Searles ve Owens gölleri vardır ki bu göllerde de yaklaşık 815 milyon soda külü rezervi olduğu tahmin edilmektedir. Tronadan doğal soda külü üretimi haricinde sodyum karbonatlı göl yataklarından da soda külü üretimi yapılmaktadır. Bunlar Meksika daki Texcoco göl yatağı ile Botrswana Sua Pan daki göl yatağıdır. Diğer doğal sodyum karbonat yatakları ise Çad, Etiyopya, Nijerya, Güney Afrika Cumhuriyeti, Tanzanya, Uganda, Bolivya, Brezilya, Kanada, Hindistan, Pakistan, BDT ve Venezuela da bulunmaktadır. Tablo 6: Dünyada Soda Külüne Elverişli Rezervler (milyon ton) ÜLKELER REZERV x103 TON ABD Botswana Kenya 7000 Meksika Türkiye Uganda Diğer Ülkeler DÜNYA TOPLAMI, doğal Kaynak: Mineral Commodity Summaries, 2002 Yukarıdaki tabloda belirtilen ülkelerdeki soda külüne elverişli bölgeleri ise Tablo7 de belirtildiği şekildedir. 8

9 Tablo 7: Dünyada Soda Külüne Elverişli Rezervler (milyon ton) ÜLKELER BÖLGE ADI BAZ ALINAN REZERV TENÖR* % Wyoming, Green River, ,0 ABD California Searles Gölü ,0 California Owens Gölü 50 82,0 Çad Chad Gölü 50 50,0 Çin İç Moğolistan, Chaganor 11 27,0 İç Moğolistan, Hetongchahanor 2 20,0 Kenya Magadi Gölü ,0 Tanzanya Natron Gölü ,0 Türkiye Beypazarı ,0 TOPLAM Kaynak: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü *Tenör: Cevherde bulunan veya cevherin zenginleştirilmesi veya işlenmesi sonucunda elde edilen ürün içerisindeki kıymetli elementin yüzdesel bir oran olarak ifadesi. Yani belirli bir cevher numunesinin belirli bir element veya bileşik bakımından, bu element veya bileşiğin numune içindeki ağırlığının, numuneyi meydana getiren tüm maddenin kuru haldeki ağırlığına oranı. VII. KANUNDAKİ YERİ Türkiye deki madencilik faaliyetlerini 3213 Sayılı Maden Kanunu düzenler. Bu kanun ile madenlerin Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu, bulunduğu yerin mülkiyeti ile ilgili olmadığı hükme bağlanmıştır. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki madenlerde, işletmeye elverişli ekonomik bir cevherin bulunması durumunda ruhsatların verilmesi, denetimi, projelerinin incelenmesi ile ilgili madencilik faaliyetleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Madencilik faaliyetlerini düzenleyen kanunun uygulanması ile görevlendirilmiş Maden Dairesi, 9 Eylül 1993 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 505 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Maden İşleri Genel Müdürlüğü haline dönüştürülmüştür. Ülkemizde maden faaliyetlerinin düzenlenmesine yönelik uygulanan maden kanunlarının kronolojik sıralaması şöyledir: , Arazi Kanunu ile madencilik yasal bir çerçeveye kavuşturulmuştur yılına kadar değişik nizamnameler ile madencilik yönlendirilmeye çalışılmıştır , Maden Nizamnamesi yürürlüğe konmuştur ve bu kanun 1954 yılına kadar yürürlükte kalmıştır yılında 6309 sayılı Maden kanunu yürürlüğe konmuştur ki bu yasa ile madencilikte yeni bir devir açıldığı belirtilmektedir yılına 3213 sayılı Maden Kanunu ile 6309 sayılı Maden Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. 9

10 - Madenler ile ilgili düzenlemelerin yanı sıra, 1907 yılında taşocakları ile ilgili, bu gün hala geçerli olan "Taşocakları Nizamnamesi" yürürlüğe girmiştir. Trona 3213 sayılı Maden Kanunu nda yer almaktadır ve kanunun 2.maddesinde sanayi madenleri arasında gösterilmiştir. Kanunun 49.maddesinde 2840 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra bulunacak olan bor, trona ve asfaltit madeninin aranması ve işletilmesinin bu kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir sayılı kanun tarihinde kabul edilmiştir. Bu kanun bor tuzları, trona ve asfaltit maddeleri ile nükleer enerji hammaddelerinin işletilmesini, linyit ve demir sahalarının bazılarının iadesini düzenleyen kanundur. Bu kanunun amacı 2172 sayılı devlete işletilecek madenler hakkında kanun ile kamu kuruluşlarına devredilen maden haklarını yeniden düzenlemektir. VIII. GÜMRÜK TARİFE CETVELİ İSTATİSTİK POZİSYON NUMARASI Eti Holding İşletmeleri Genel Müdürlüğü nden alınan bilgiye göre Trona cevheri istatistik pozisyon numarası dır Tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan mineral maddeler: Vermikulit, perlit ve kloritler (genleştirilmemiş): Perlit - - Vermikülit ve kloritler Vermikülit Diğerleri Kieserit, epsomit (tabii magnezyum sülfatlar) Kieserit Epsomit Diğerleri: Sepiolit - - Diğerleri: Lüle taşı (tabii veya aglomere) Tabii lüle taşı Aglomere lüle taşı Diğerleri Kalsine edilmiş veya birbirleriyle karıştırılmış toprak boyalar Diğer toprak boyalar Siyah kehribar (oltu taşı) Diğer kehribarlar Zirkonyum silikat (mikronize) Tabii sodyum sülfat Stronsiyum sülfat (selestin) Tabi arsenik sülfürler Tabi kriolit Tabi şiolit Diğerleri 10

11 IX. SODA 1. Soda Trona İlişkisi Soda sentetik yollardan olduğu gibi tronadan da elde edilebilir ki bu sebeple trona, doğal soda külü üretiminde kullanılan temel bir hammadde, tabiatta doğal olarak bulunan soda minerallerinin en yaygın olanıdır. Evaporasyon (buharlaşma) sonucu oluşan soda yataklarıdır. Trona bulunmadan önce, Eski Mısır da doğal olarak oluşmuş tuzlu sular ve katı tuzlar cam üretiminde saf olmayan soda kaynağı olarak kullanılmışlardır. 18.yüzyıla gelindiğinde Avrupa da yanmış yosun üzerine sıcak su dökülerek elde edilen kül çamaşır yıkamada kullanılmıştır. 19. yüzyıla kadar soda, bitki külünün eksrakte edilmesi yolu ile üretilmiştir. (Ekstrakte etmek: Herhangi bir malzemenin özünü çıkarmak istediğinizde, özütün kimyasal yapısını bozmadan elde edebilmek için o özütle karışmayan bir sıvıyla işlem görmesi gerekmektedir. Örneğin zeytinyağı da aynen bu şekilde elde edilmektedir. Sıcak su kullanılarak öğütülmüş olan zeytin pulpunun içinden yağ ve su karışmayacağı için sıcak su yağı 'ekstre' ederek sıvı fazına alır ve sonra da iki ayrı faz mekanik olarak ayrılır (veya yağ üstten sıyrılarak alınır.) Ekstraksiyonda sadece su kullanılmaz, farklı kimyasallar da kullanılabilir. En önemlisi elde edilecek ürün ile kullanılacak ekstraksiyon sıvılarının karışmayan sıvılardan seçilmesidir. Bu sistemde ters akış hızları, sıcaklık vs gibi birçok parametre daha etkendir.) Trona ilk kez gaz ve petrol aramaları sırasında 62 yıl önce Wyoming eyaletinde bulunmuştur. Bölge ilk sekiz yıl kazılmış ve 1946 yılında da ticari üretime başlanmıştır. 11

12 Tabiatta bulunan soda mineralleri şöyledir: Tablo 8 : Doğal Soda Mineralleri* MİNERAL ADI KOMPOZİSYONU Na2CO3 %si Termonatrit (Monohidrat) Wegsederit Trona (seskikarbonat) Nahkolit (sodyum bikarbonat) Bradleyit Na 2 CO 3.H 2 O 85.5 Na 2 CO 3.NaHCO Na 2 CO 3.NaHCO 3.2H 2 O 70.4 NaHCO Na 2 PO 4.MgCO Pirsonit Northupit Tychit Natron Dawsonit Gaylusit Şortit Burkeit Hanksit Kaynak: Industrial Minerals and Rocks,1993 *Bikarbonatlar karbonata dönüştürülmüştür. Na 2 CO 3.CaCO 3.2H 2 O Na 2 CO 3.NaCl.MgCO MgCO 3.2NaCO 3.Na 2 SO Na 2 CO 3.10H 2 O 37.1 NaAl (CO 3 )(OH) Na 2 CO 3.CaCO 3.5H 2 O Na 2 CO 3.2CaCO Na 2 CO 3.2Na 2 SO Na 2 CO 3.9Na 2 SO 4.KCl Aşağıdaki terimler soda külü endüstrisinde kullanılır: - Amonyak- soda prosesi, solvay prosesi ve kireç- soda prosesi - Ağır soda külü - Hafif soda külü - Soda külü - Tabii soda külü - Soyum seskikarbonat - Sentetik soda külü Soda Üretimi Soda üretimi sentetik ve doğal soda üretimi olarak ikiye ayrılır: 2.1. Sentetik Soda Üretimi İlk olarak 1971 LeBlanc tarafından gerçekleştirilmiş bir yöntemdir. Yöntem bu yüzden Leblanc adıyla anılır. Bu yöntem ile kaya tuzu, sülfta asidi ile sodyum sülfata, bu da kömür ile sodyum sülfüre indirgenerek kireçtaşı ile Na2CO3 e dönüşmektedir. 12

13 Diğer bir yöntem ise Solvay yöntemidir ki bu yöntemde kireçtaşındaki karbonat iyotları NaCI tuzunun sodyum iyonlarıyla birleşerek soda külü elde edilmesine dayanır. Yani hammadde olarak tuz ve kireçtaşı kullanılır. Soda üretiminin ¾ ünü teşkil eden sentetik sodanın üretimi sırasında klor açığa çıkmakta ve bu durum çevre kirliliğine yol açmaktadır. Kirliliğe sebep olan bir diğer etken de, üretim sırasında kullanılan kömürün yanmasıdır. Ticari soda külü üretim yöntemlerinden birisi de Japonlar ın geliştirdiği ve Dual veya AC (amonyum klorür) diye tanımlanan yöntemdir. Burada tuzda bulunan sodyum içeriğinin hepsi soda külüne dönüştürülmektedir. Bu yöntemde yan ürün olarak çıkan amonyum klorürü, pirinç tarlalarında gübre olarak kullanılabilmektedir Doğal Kaynaklardan Soda Üretimi Doğal kaynaklardan soda üretimi göllerden ve minerallerden olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Görüldüğü üzere trona doğada bulunan sodyum minerallerinden birisidir. Doğal soda kaynaklarının doğada bulunuş şekilleri çeşitlidir: a) Göllerin tabanında ya da tuz yataklarındaki sığ derinliklerdeki nemli ortamda natron kristalleri şeklinde, b) Yüzeyde termonatrit şeklinde, c) Sığ alkali göllerin tabanında ve sahilinde nispeten sert trona yatakları şeklinde d) Gömülü kalmış trona, nahkolit ve benzeri sodyum karbonatlı minerallerin yatakları şeklinde, e) Yüzeyde veya yeraltında, tuzlu bir su bileşiği halindeki çözelti biçiminde 3. Tronadan Soda Üretiminde Uygulanabilecek Prosesler Trona doğal soda elde edilebilirliği ile değerli bir cevherdir. Ancak sodanın elde edilmesine yönelik farklı işlemler mümkündür. Bunlar: 3.1. Monohidrat Yöntemi Burada öncelikle trona kırılır ve öğütülür. Daha sonra kalsinasyon işlemine tabii tutularak ham sodyum karbonata çevrilir. Kalsinasyonla seskikarbonat kristalleri su ve CO2 çıkışıyla ayrışır. Bu yöntem halen Wyoming te kullanılan yöntemdir. 13

14 Tablo 9: Monohidrat Prosesinin Teknolojik Yürüyüşü TRONA Kırma Eleme CO2 Kalsinasyon Çözme Temizleme Filtrasyon Koyulaştırıcı Karbonizasyon artık su Evaporatif Kristalizasyon Santrifüj artık (temiz) Ana çözelti Kalsinasyon Soğutma Depolama ÜRÜN 3.2. Sesqikarbonat Yöntemi Burada trona su ve doygun çözeltiyle sıcaktan çözülür. Ele geçen sıcak sodyum karbonat-bikarbonat çözeltisi soğutulur ve sesqikarbonat kristalleri üretilir. Sesqikarbonat kristalleri kalsine edilirse soda elde edilir. Bu yöntem Wyoming de bulunan trona rezervinden yapılan ilk soda üretimi bu yöntem ile gerçekleştirilmiştir. 14

15 Tablo 10: Sesqikarbonat Prosesinin Teknolojik Yürüyüşü TRONA Öğütme Çözme Temizleme su Karbonizasyon Koyulaştırıcı Ana çözelti Filtrasyon artık Soğukta kristalizasyon Santrifüj Kalsinasyon Soğutma Depolama Paketleme ÜRÜN 3.3. Karbonatlaştırma Yöntemi Bu proses, sodalı göllerden soda üretiminde ticari olarak kullanılan bir yöntemdir. Trona önce sıcak su ile ekstrakte edilir. Çözünmeyen kil, şeyl ve kum gibi safsızlıkları ayırmak için sıcakta süzülür. Safsızlıklardan arıtılmış olan sodyum karbonat- sodyum bikarbonat karışımı sıcak çözeltiye CO2 beslemesi yapılır ve 15

16 aşağıdaki reaksiyon gereğince sodyumbikarbonat çözeltisi elde edilir. Bu çözelti soğutulacak olursa sodyum bikarbonat kristallerinin kalsinasyonuyla hafif soda üretmek mümkündür. Tablo 11: Karbonatlaştırma Yöntemi 3.4. Alkali Ekstraksiyon Yöntemi Çözelti madenciliğinin trona mineraline uygulanmasıdır. Prosesin önemli parametrelerinden birisi çözme sıcaklığıdır. Burada seyreltik sodyum hidroksit 16

17 çözeltisinde trona, egzotermik bir reaksiyon vererek çözünür ve yapıdaki sodyum bikarbonat sodyumkarbonata dönüşür. Daha sonra elde edilen sodyumkarbonatlı çözelti, değişen kristalizasyon şartlarına göre kristallerinden elde edilebileceği evaopratif kristalizasyon kademesine gönderilir. Diğer bir deyişle; proseste trona seyreltik sodyum hidroksit çözeltisi ile sıcakta ekstrakte edilir. Ekstraksiyon işleminde tronanın tümü sodyum karbonata dönüşür. Tablo 12: Alkali Ekstraksiyon Yöntemi 17

18 Çözelti yöntemi klasik madencilik yöntemleriyle değerlendirilemeyen düşük tenörlü, düşük tonajlı ya da yüksek tenörlü olup ta bulunduğu yer nedeniyle erişilmesi zor cevher yataklarının değerlendirilmesinde ekonomik olarak önerilen bir yöntemdir. Bu yöntem madencilik, jeokimya, kimyasal reaksiyon kinetiği, çözünme kimyası, hidroloji ve proses tasarımı konularını bir araya getirmektedir. Yöntemin uygulanmasından göz önünde tutulması gereken temel aşamalar; - Cevher yatağının ekstraksiyon için hazırlanması - Formasyonda hareket eden çözeltilerin kaya kütleleri ve gözenekler içinden akışı - Mineralin ucuz, geri kazanılabilen ve sahanın özelliklerine uygun bir çözücü sistemle ekstrakte edilmesi - Hedef ürünün (metal veya metal bileşiklerinin) üretim kuyusundan alınan çözeltiden kazanılması. Bu yöntemlere göre 100 ton Beypazarı trona cevherinden üretilebilecek (92 tenör) soda miktarları şöyledir: Tablo 13: Trona da Farklı Yöntemlerle Üretilecek Soda Miktarı (100 ton) PROSES İSMİ ÜRETİLEN AĞIR SODA MİKTARI Monohidrat Sesqikarbonat Karbonatlaşma Alkali ekstraksiyon Kaynak: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 4. Dünyada ve Türkiye de Soda Üretimi 4.1. Dünyada Soda Üretimi Doğal Soda Üretimi: Trona çeşitli proseslerden geçerek soda külüne dönüştürülmekte ve ticari bir değer kazanabilmektedir. Tronanın önem kazanan bir cevher olmasının nedeni doğal soda külü elde edilmesinde kullanılmasıdır. Bugün sentetik soda külü üreten pekçok firma vardır ancak bu; maliyeti yüksek, üretim prosesi karışık ve çevre kirliliğini artıran bir yöntemdir. Bu sebeple trona cevherlerinin bulunması sonrasında, 1970 lerin sonunda ABD de sentetik yoldan soda üretiminden vazgeçilerek bu konuda faaliyet gösteren pekçok firma kapatılmıştır. ABD dünyanın en büyük soda üreten ülkesidir. Ülkedeki doğal soda üretimi Kaliforniya, Kolorado ve Wyoming eyaletlerinde gerçekleştirilir. Dünya soda üretiminin %94 ü ABD nin altı büyük soda üreticisinin 1984 yılında oluşturduğu ANSAC (American Natural Soda Ash Corporation) adındaki kartel tarafından gerçekleştirilmektedir. Doğal kaynaklardan üretim yapan diğer ülkeler Kenya, Meksika ve Çad dır. 18

19 Sentetik Soda Üretimi: Doğal sodanın yanında sentetik soda üretimi de önemli yüzdelerde seyretmektedir. Sentetik soda üretiminden dünyanın en büyük kuruluşu Belçika kökenli Sovey ve Cie dir. Bu firmanın üretim kapasitesi 4,4milyon ton/yıldır. Pazar payı dünyada %19, Avrupa da ise %90 dır. İkinci büyük firma ise İngiliz ICI firmasıdır. Tablo 14: Dünya Trona Üretim Projeksiyonu (1000 ton) ANA MALLAR YILLAR YILLIK ARTIŞLAR % TRONA ,2 +4,5 +3,5 +10,2 Kaynak: DPT, Trona Raporu 4.2. Türkiye de Soda Üretimi Türkiye 1975 yılına kadar soda ithal eden bir ülke olmuştur çünkü daha öncesinde herhangi bir soda üretimi gerçekleşmemiştir. Cam sanayi ve soda girdisi kullanan diğer sanayilerde meydana gelen gelişme soda ihtiyacının artmasına neden olmuştur ve bu da zamanla ithal edilen sodanın ihtiyacı karşılamaması durumunu ortaya çıkarmıştır. Sodyum karbonat ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda bir firma tarafından Van Gölü nden soda çıkarılması sağlansa da, yılda 3000 ton üretime rağmen ihtiyacın karşılanmaması nedeniyle sentetik soda üretimine gidilmiştir yılında kurulan ve 1975 yılında faaliyete geçen Mersin Soda Sanayi A.Ş. faaliyetlerine halen devam etmektedir Doğal Soda Üretimi: Türkiye de henüz doğal soda üretimine geçilmemiştir ancak bulunan trona kaynaklarına kurulan tesisler ile üretimi gerçekleştirmeye yönelik çalışmalar devam etmektedir. Ülkemizde bu yönde Beypazarı ve Kazan trona yatakları bulunmaktadır: Beypazarı Trona Yatağı- Eti Soda A.Ş.: Yaptığı başarılı tetkikler ve çalışmalar sonucunda ülkemizde diğer bütün önemli kaynakların ortaya çıkmasında önemli katkıları bulunan Maden Tetkik Arama Enstitüsü 1979 yılında yaptığı kömür sondaj çıkarma çalışmaları sırasında trona cevherine rastlamıştır. Saha 1983 yılında 2840 sayılı kanun ve 99 sayılı KHK uyarınca MTA tarafından o günkü adıyla Etibank a devredilmiştir. Etibank 1983 yılının Temmuz ayında Beypazarı trona yataklarının yabancı sermaye iştiraki ile kurulacak özel statüde bir A.Ş. marifeti ile yürütülmesine karar vermiştir. Daha sonra Etibank yetkilileri, FMC Wyoming, Corporation (ABD), Solvay (Belçika) ve Canadian Oxy firmalarına bu bölgedeki proje ve fizibilite çalışmalarını gerçekleştirmek için onay vermişlerdir. Ancak 14 yıl süren ve bu sebeple Türkiye ye önemli bir ihracat girdisi olabilecek bu kaynağın boşa harcanmasına neden olan araştırma sonucunda 1997 yılında bölgeye olumsuz raporu verilmiştir. 19

20 1998 yılında Eti Holding (Etibank adı değişerek Eti Holding A.Ş. olmuştur) Beypazarı trona yataklarını kiraya vermek üzere ihale açmıştır. İhaleyi en yüksek teklifi yıllık en az 4 milyon kira bedeli ve Eti Holding e %26 hisse ile Park Holding- Bayındır konsorsiyumu almıştır. Daha sonra bu konsorsiyum madenin çıkarılıp, işletilmesi ve ekonomiye kazandırılması amacıyla 23 Eylül 1998 yılında Eti Soda A.Ş. yi kurmuştur. Kurulan ilk ortaklıkta Park Grubu %35, Bayındır grubu %37 ve Eti Holding A.Ş. de %26 hisseye iken Vakıfbank ın Bayındır Grubu nun hisselerini satın alması ve bunun %35 ini Park Holding e satması sonucu şu andaki hisse paylaşması %72 ParkHolding, %26 Eti Holding A.Ş. ve %2 si Vakıfbank şeklindedir. Eti Holding ve Park grubu tarafından ortaklaşa işletilecek olan Beypazarı Eti Soda Maden İşletmesi nin temeli 2002 yılı Ekim ayında atılmıştır. Projenin toplam tutarı yapılan açıklamalara göre milyon dolardır. Tesisin pazar etüdündeki verilerde dikkate alınarak 1 milyon ton soda külü üretecek alt yapının, ilk aşamada 500 bin ton/yıl soda külü kapasitesinde olması kararlaştırılmıştır. Son olarak Eti Holding in ünvanı; Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir. Konuya ilişkin Bakanlar Kurulu kararı, Resmi Gazete nin 21 Ocak 2004 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Karara göre; devletin genel maden politikası içinde ülkenin her türlü maden ile endüstriyel hammadde kaynaklarını değerlendirme amacıyla kurulan ve bir iktisadi devlet teşekkülü olan Eti Holding Anonim Şirketi, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü adıyla yeniden teşkilatlandı, denilmiştir. Firmanın bu sene doğal soda üretimine geçmesi beklenmektedir Kazan Trona Yatağı- Rio Tinto: Ankara nın yaklaşık 35km kuzeybatısında yer almaktadır yılında bulunmuştur. Yapılan çalışmalar sonrasında bölgede %31 tenörlü 607 milyon tonluk bir cevher olduğu belirlenmiştir. Bu projede Rio Tinto firması ile pekçok bağımsız Türk ve uluslararası (ABD, İngiltere, Avustralya, Kanada) firmalardan uzmanlar birlikte çalışmaktadırlar. Bu bölgenin yaklaşık 46 milyon yıl önce bir göl ortamında oluştuğu belirlenmiştir. Şirket tarafından yapılan açıklamaya göre projenin planlandığı şekilde bitirilmesi halinde işletme ömrü süresince tahminen 5,8 milyar ABD doları (FOB, Derince Limanı) tutarında ihracat geliri sağlanması beklenmektedir. Proje planı aşağıdaki şekilde belirlenmiştir: 1998 : Tesisin bulunuşu 2000 : Proje ekibinin kurulması 2003 : İşletme ruhsatının alınması, CEO çalışmalarının başlaması 2004 : Pilot tesis çalışmalarının başlaması 20

21 2007 : Küçük ölçekli üretim ve pazar testi 2011 : 900bin ton/ yıllık üretime geçiş 2014 : 1,8 milyon ton/yıllık üretime geçiş Sentetik Soda Üretimi: Türkiye deki tek soda üreticisi Türkiye İş Bankası, Sümerbank ve Türkiye Şişe ve Cam fabrikalarının ortaklığı ile 1975 yılında kurulan Mersin Kazanlı daki Soda Sanayi A.Ş. dir. Bu firma Türkiye deki tek soda ürünleri ve krom kimyasalları üreticisidir. Ancak burada üretilen soda suni sodadır. Soda Ürünleri'nin %50'si ihraç veya yurt dışında pazarlama yoluyla uluslararası pazara sunulmaktadır. Firma 1975 yılında sentetik soda külünün endüstriyel boyutlarda üretilmesi amacıyla faaliyete geçmiştir. Kazanlı bucağı bitişinde deniz kıyısında bulunmaktadır. Türkiye deki tek soda külü üretici olup Solvay yöntemi ile soda külü elde edilmektedir. Bu gıda fabrikasında ağır ve hafif soda, rafine sodyum bikarbonat ve sodyum silikat, cam ve deterjan sanayi başta olmak üzere kimya, kağıt, pigment, tekstil, gıda ve yem sanayilerinde kullanılmaktadır ve halen ana girdisi soda olan yaklaşık 100 değişik kimyasal üretim işlemi bulunmaktadır. Burada üretilen soda ürünleri şunlardır: a) Ağır soda: Beyaz, granül, higroskopik, suda kolayca çözünen bir maddedir. Sudaki çözeltisi berrak ve renksiz görünümdedir. Hafif soda külünün hidratasyonu ile değiştirilir. Bunun sonucu daha büyük sodyum karbonat monohidrat kristaller elde edilir. Esas bileşimi Sodyum Karbonattır. Daha az uçucu özellik gösterir ve nispeten daha kolay akan bir üründür. Cam, deterjan, kimya sanayi ve diğer sodyum bileşiklerinin üretiminde kullanılır. Döküm yoğunluğu 0.95/1.1g/cm3 tür. b) Hafif soda: Beyaz, toz, higroskopik, suda kolayca çözünen bir maddedir. Esas bileşimi sodyum karbonattır. Daha ince taneli ve daha az serbest akışlı bir görünümdedir. Tekstil, kimya sanayi, deterjan, kağıt, cam ve diğer sodyum bileşiklerinin üretiminde kullanılır. Döküm yoğunluğu g/cm3 tür. c) Sodyum silikat: Şeffaf, açık mavi-yeşil renkli, belli bir şekli ve boyutu olmayan, suda kolayca çözünmeyen, kolayca öğütülmeyen, öğütülünce beyaz toz haline dönüşen bir maddedir. Basınç altında sıcak suda çözünür. Çözeltisi alkalidir. Çözeltideki madde miktarı ile orantılı olarak viskozitesi artar. Deterjan, kimya sanayi, kağıt, beton katkı maddesi ve silika türevlerinin üretiminde kullanılır. d) Rafine sodyum bikarbonat (besin türü): Beyaz, opak, kokusuz, küçük monoklinik kristal veya çok küçük kristallerden oluşan tozdur. Suda çözünen, sudaki çözeltisi berrak ve renksiz hafif alkali bir maddedir. Esas bileşimi sodyum bikarbonattır. Gıda, yem ve ilaç sanayinde kullanılır. e) Rafine Sodyum Bikarbonat (teknik tür): Beyaz, opak, kokusuz, küçük monoklinik kristal veya çok küçük kristallerden oluşan tozdur. Suda çözünen, sudaki çözeltisi berrak ve renksiz hafif alkali bir maddedir. Esas bileşimi sodyum bikarbonattır. Deri, deterjan, kimya sanayi ve tekstilde kullanılır. 21

22 Firma Türk Standartlarına uygun olarak üretim yapmaktadır. Buna göre üretilen soda ürünleri ve TSE standart numaraları şöyledir: Tablo15: Soda Ürünleri TSE Standart Numaraları ÜRÜN STANDART NO Ağır soda TS 525 TÜR 3D Hafif Soda TS 525 TÜR 3B Sodyum Silikat TS 4624 Rafine Soyum Bikarbonat TS 3050 (teknik tür) Rafine Soyum Bikarbonat TS (besin türü) Tablo16: Türkiye Trona Üretim Projeksiyonu (1000 ton) ANA MALLAR YILLAR YILLIK ARTIŞLAR % TRONA Dış Ticaret 5.1. Soda İhracatı- İthalatı Başlıca soda ihracatçıları ABD, Bulgaristan, Romanya, Fransa, Almanya, Kenya, ve İngiltere dir. Soda ithalatçıları ise Rusya, Çekoslavakya, Güney Afrika, Macaristan, Brezilya, İtalya ve Meksika olarak sayılabilir. Dünyanın en büyük ihracatçısı olan ABD nin ihracat oranı yılda 1,8 milyon tondur. En büyük ithalatçı ülke ise Çin Halk Cumhuriyeti dir. İthalat oranı ton/yıldır. Bunun tonu Avrupa dan, tonu Kenya dan geri kalan kısmı ise ABD den gelmektedir. Diğer başlıca soda ithalat eden ülkeler ise ton/yıl ile Kanada, ton/ yıl ile Brezilya, ton/yıl ile Hindistan, ton/yıl ile Güney Afrika Cumhuriyet, ton/yıl ile Tayland ve ton/yıl ile Meksika dır Türkiye de Soda Ticareti Gümrük Vergileri, Tavizler ve Teşvikler Soda ürünleri ithalatında fon yoktur. AB ve Serbest ticaret anlaşması olan ülkelerden soda ürünleri ithalatında gümrük vergisi oranı sıfırdır. Diğer yandan diğer ülkeler den yapılan soda ürünleri ithalatında; - Sodyum bikarbonat, sodyum karbonat ve kristal soda için gümrük vergisi oranı %5,5 - Sodyum silikat için gümrük vergisi oranı ise %5 tir. 22

23 Gümrük Tarife Cetveli İstatistik Pozisyon Numarası Soda ürünleri Gümrük Tarife Cetveli Pozisyon numarası ile gösterilirler. Buna göre: Karbonatlar; peroksikarbonatlar (perkarbonatlar); amonyum karbamat içeren ticari amonyum karbonat: Ticari amonyum karbonat ve diğer amonyum karbonatlar Amonyum bikarbonat Diğerleri Sodyum karbonat Susuz sodyum karbonat (dehidrate) Kristal sulu sodyum karbonat (çamaşır sodası) Sodyum hidrojen karbonat [sodyum bikarbonat (karbonat)] Potasyum karbonatlar Potasyum karbonat (potas) Potasyum bikarbonat (potasyum hidrojen karbonat) Kalsiyum karbonat Baryum karbonat Kurşun karbonatlar - Diğerleri: Lityum karbonatlar Stronsiyum karbonat Diğerleri Karbonatlar Magnezyum; bakır; Magnezyum karbonat Bakır karbonat Diğerleri: Manganez karbonatlar Demir II Karbonat (FeCO3) Bizmut karbonat (bazik bizmut karbonal) Diğerleri Berilyum karbonatlar Kobalt karbonatlar Diğerleri Peroksikarbonatlar (perkarbonatlar): Sodyum perkarbonatlar Potasyum perkarbonatlar Baryum perkarbonatlar Diğer perkarbonatlar 23

24 İthalat- İhracat Rakamları ( ) Tablo 17: İthalat- İhracat Rakamları / Amonyum Bikarbonat ( ) ÜRÜN ADI Amonyum Bikarbonat Kaynak: DİE YIL MİKTAR (kg) DEĞER ($) İTH İHR İTH İHR (1-10 ay) Tablo 18: İthalat- İhracat Rakamları / Diğer Ticari Amonyum ve Diğer Amonyum Karbonatlar ( ) ÜRÜN ADI YIL MİKTAR (kg) DEĞER ($) Diğer Ticari Amonyum ve Diğer Amonyum Karbonatlar Kaynak: DİE İTH İHR İTH İHR (1-10 ay) Tablo 19: İthalat- İhracat Rakamları / Susuz Sodyum Karbonat (Dehidrate) ( ) ÜRÜN ADI YIL MİKTAR (kg) DEĞER ($) İTH İHR İTH İHR Susuz Sodyum , Karbonat (Dehidrate) 2003 (1-10 ay) Kaynak: DİE Tablo 20: İthalat- İhracat Rakamları/ Kristal Sulu Sodyum Karbonat (Çamaşır Sodası) ( ) ÜRÜN ADI Kristal Sulu Sodyum Karbonat (Çamaşır Sodası) Kaynak: DİE YIL MİKTAR (kg) DEĞER ($) İTH İHR İTH İHR (1-10 ay) 24

25 X. SONUÇ Araştırmada yer alan bilgilere dayanarak diyebiliriz ki ülkemiz trona cevherini büyük miktarlarda barındıran yataklara sahiptir ve bu özellikle bahsi geçen firmaların üretime geçmesi ile mevcut ilginin artmasına neden olacaktır. Açıklarsak; Türkiye sahip olduğu kaynaklar itibariyle her zaman Amerika nın bir rakibi olarak görülmektedir. Bu durum araştırmacılar tarafından bazı yayınlarda trona rezervlerine ilişkin rakamların yanlış bilgilerle kamuoyuna duyurulması şeklinde gözlemlenmiştir. Ancak bunun doğruluğunun belirlenmesi için mevcut her türlü kaynağın araştırılması gerekmektedir. Peki bu rekabetin kaynağı nedir? Şöyle ki; Amerika Birleşik Devletleri, dünyadaki en büyük trona kaynağına sahip olan ülkedir. Ancak tronanın işlenmesi ve soda külü haline getirilerek satılması sonucunda elde edilen kimyasalın yurtdışına ihracatında çok yüksek navlun masraflarıyla karşı karşıya kalındığı için ihracat yoluna gidilmemiştir. Yani ABD yakın komşuları dışında Avrupa ülkelerinin yer aldığı büyük bir pazar payını kaçırmaktadır. Bu pazar payına sahip olmak isteyen bazı Avrupa ülkeleri ise sentetik olarak soda külü üretmekte ve ihraç etmektedirler. Çin, Meksika ve Afrika gibi ülkelerde de doğal soda yatakları rantabl olmadıkları için işletilememektedir. AB üye olma yolunda yoğun çalışmaları devam eden ülkemizin bu kaynak ile Avrupa pazarına sahip olabilme şansı büyüktür. Sonuç olarak Türkiye ile ABD rakip durumdadırlar. ABD de trona cevherine 500metre derinliklerde rastlanırken Türkiye, Beypazarı nda 150metre derinlikten itibaren cevhere ulaşılmaktadır ki bu da işleri kolaylaştıran bir etkendir. Görülmektedir ki Türkiye dünya tüketiminin yaklaşık yarısına denk düşen Batı ve Doğu Avrupa, Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinin tek doğal rezervlerine sahiptir ve bu rezerv ile gerçekleştireceği üretim ile hem yurtiçi ihtiyacını karşılayacak hem de ihraç edeceği mal ile mili gelire çok büyük bir katkısı olacaktır. Denilebilir ki trona Türkiye için önemli sayılacak bir madendir ve stratejik olarak nitelendirilebilir. Bu nedenle; dünya üzerindeki önemli bir trona rezervinin Türkiye de olması, kullanım oranının yüzde yüz olması ile sağladığı katma değer, doğru bir politika izlendiği taktirde Türkiye nin ihracatında önemli bir yer tutacak olmasıdır. Türkiye de 53 farklı maden ve mineral mevcuttur ve bunların üretimi yaklaşık 4400 maden yatağında gerçekleştirilir. Denilebilir ki madencilik sektörünün %90 ı kamunun elindedir. İşte trona da bunlardan birisi sayılır. Tronanın işlenerek soda ürünleri üretmek için günler sayan bir firmanın yanında başka bir kaynak üzerinde çalışmalarına devam eden diğer bir firma ile Türkiye, yeni bir Pazar kapısını aralamak üzeredir. Sıra bu kaynaktan en verimli şekilde yararlanmak adına doğru kararları vermesi beklenen yetkililerdedir. 25

26 XI. KAYNAKLAR 1. Beypazarı Trona Mineralinden Soda Üretimi DPT Teknolojik Araştırma Projesi,İTÜ Proje Yürütücüsü : Doç.Dr.Hasancan OKUTAN Araştırmacılar : Dr.Yük.Müh.Gülhayat SAYGILI Yrd.Doç.Dr.Fikret SUNER Yük.Müh. Ali ÖZTÜRK Yük.Müh. Nilüfer DURMAZ 2. Beypazarı Trona Mineralinin Çözelti Madenciliği İle Değerlendirilmesi Doktora Tezi, Yük.Müh.Gülhayat NASÜN SAYGILI, İTÜ 3. Beypazarı Trona Mineralinden Soda ve Sodyum Hidroksit Üretimi: Entegre Tesis Tasarımı ve Ekonomik Analiz (Mayıs 1994,Kocaeli/ TÜBİTAK MAM)) Hasancan OKUTAN, Hayrettin YÜZER, Nalan ERDÖL, Fehim İŞBİLİR, Ekrem EKİNCİ, 4. Trona ve Soda Örneklerinin Analiz Yöntemlerinin İrdelenmesi, Gülay ATAMAN, Süheyl TUNCER, Nurgün GÜNGÖR 5. Madenciliğimize Bakış Necati YILDIZ, Soda Ash Report, 2002 Dennis S. Kostick 7. The Mineral Industry Of Turkey Philip M.MOBBS (US. Geological Survey)

Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz. TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz. TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önemli Bir Endüstriyel Hammaddemiz TRONA (Doğal Soda) Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1. GİRİŞ 1.1. Tanım Trona, tabiatta doğal olarak bulunan soda minerallerinden en yaygın olanıdır.

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Türkiye de Maden Sektörü

AR& GE BÜLTEN. Türkiye de Maden Sektörü Türkiye de Maden Sektörü Hande UZUNOĞLU Temel sanayi girdilerine ham madde sağlayan bir sektör olan Madencilik, ülkemiz temel sektörleri arasında önemli bir yer teşkil ediyor. Nitekim ülkemiz hem çeşitlilik

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

-TRONA- Dosya / Irana '

-TRONA- Dosya / Irana ' Dosya / Irana ' TRONA GİRİŞ Trona tabiatta doğa! olarak bulunan soda minerallerinden en yaygın olanıdır. Trona suda çok kolay eridiği için tabiatta mostra vermemekte ve genç Tersiyer havzalarında bulunabilmektedir.

Detaylı

2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU

2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden Eti Maden İşletmeleri İşletmeleri Genel Genel Müdürlüğü 2010 YILI BOR SEKTÖR RAPORU MART 2011 ÖZET Dünya bor pazarı 2009 yılında dünya ekonomisinde yaşanan kriz nedeniyle önemli oranda daralmasının

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 2008 ÖZET Dünya bor piyasasında, 2007 yılında başta ABD ve bazı Batı Avrupa ülkelerindeki konut sektörü kaynaklı finansal krizden dolayı küçülme

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Çankırı ili, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Kızılırmak ile Batı Karadeniz ana havzaları arasında yer almaktadır. Çankırı-Çorum havzası İç Anadolu nun Tersiyer deki en

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

2011 Aralık ayında en fazla ihracat, 1,7 milyar USD ile

2011 Aralık ayında en fazla ihracat, 1,7 milyar USD ile Değerlendirme www.madencilik-turkiye.com Onur Aydın Jeoloji Mühendisi Madencilik Türkiye Dergisi onur@madencilik-turkiye.com Maden Sektörünün 2011 Yılı İhracat Rakamlarının Değerlendirilmesi 2012 Ocak

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2015 yılında 143,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,7 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %16 lık azalışla 3,9 milyar USD olarak

Detaylı

Geciktirilmiş mega proje

Geciktirilmiş mega proje Geciktirilmiş mega proje (Beypazarı Doğal Soda Yatağı) Dünyanın ikinci en büyük trona (doğal soda) yatakları Türkiye için önemli bir ekonomik potansiyel... Cahit Helvacı* Doğal soda (trona) madeni, Beypazarı'nda

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI Nadiye Gür Soda Sanayi A.Ş. Geliştirme Müdürü Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 20 Şubat 2014 Ankara İÇERİK Soda Sanayi A.Ş.- Genel Tanıtım Simbiyoz

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Bentonit Bilgi Notu Ek 7: EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ BENTONİT MADENİ EDİRNE İLİ İÇİN BİR İNCELEME Giriş Bentonit sanayi, tarım, madencilik ve mühendislik jeolojisinde

Detaylı

YAYGIN KULLANILAN TUZLARIN ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI

YAYGIN KULLANILAN TUZLARIN ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI YAYGIN KULLANILAN TUZLARIN ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI Sodyum Klorür Kimyasal formülü: NaCI Özel adı: Yemek tuzu (Sofra tuzu) Özellikleri: Kimyada sodyum klorür ismiyle bilinen beyaz kristal yapılı

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ

SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ SODA KÜLÜ VE EKONOMİSİ Dr. Ahmet ÜNSAL Eti Holding A.Ş. Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Başuzman ÖZET Soda külü; kimya sanayiinde gerek üretim miktarı, gerekse kullanım alanı açısından

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2014 yılında 157,6 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,9 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %7,7 azalışla 4,6 milyar USD olarak Tablo

Detaylı

Eczacıbaşı Topluluğu

Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu toplam 41 kuruluşu, 12.115 çalışanı ve 2013 sonu itibariyle 6,7 milyar TL cirosu ile Türkiye nin önde gelen sanayi toplulukları arasında yer almaktadır. Eczacıbaşı

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Ç.Ü. Müh. Mim. Fak. Maden Müh. Bölümü e-posta: zenkilic@cu.edu.tr PCC (ÇKK) NEDİR? PCC (Precipitated Calcium Carbonate), çöktürülmüş

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA 17. ZİRKON 17.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Zirkonyum ( Zr ) elementi periyodik cetvelin 4. grubunda olup, atom numarası 40, atom ağırlığı 91.22 dir. Doğada

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

MTA DA MADEN ARAMACILIĞI VE YENİ YAKLAŞIMLAR

MTA DA MADEN ARAMACILIĞI VE YENİ YAKLAŞIMLAR MTA DA MADEN ARAMACILIĞI VE YENİ YAKLAŞIMLAR Abdurrahman TABLACI* Doğal kaynakların insan ve toplum yaşamındaki önemi bilinmektedir. Yaşamı fonksiyonel hale getiren araç ve gereçlerin % 99 u doğal kaynaklardan,

Detaylı

TİCARİ BOR MİNERALLERİ

TİCARİ BOR MİNERALLERİ TİCARİ BOR MİNERALLERİ Esma CARUS, Sinem ARIĞ Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 55139 Kurupelit-Samsun e.carus19@hotmail.com.tr, sinem.arq@hotmail.com Bu çalışmada

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2013 yılında 151,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %3,3 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %20,6 artışla 5,04 milyar USD olarak gerçekleşmiştir.

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Afyon ili sahip olduğu jeolojik yapı gereği çeşitli maden yatakları oluşumu için uygun bir ortam sunmaktadır. Bu nedenle hem maden rezervleri, hem de maden

Detaylı

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü

BOR SEKTÖR RAPORU. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü BOR SEKTÖR RAPORU Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 2009 ÖZET Dünya ekonomisinin genel büyüme eğilimi paralelinde 2002 yılından bu yana artış eğiliminde olan bor ürünleri talebi ekonomik kriz nedeniyle

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI 01 03 09 01 03 07 dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur 01 04 10 01 04 07 dışındaki tozumsu ve pudramsı atıklar 01 05 04 Temizsu sondaj ı ve

Detaylı

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000 2 Tüketim Bazik metalurjik konsantre fiyatları yıl bo Çizelge 7 Dünya Krom Ticareti (Ton) Üretim İthalat ihracat Görünür Tüketim Arnavutluk Avusturalya Belç Lüks Küba Çekoslavakya B Almanya İran İtalya

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ B& S YATIRIM A.Ş. Kırşehir Nefelin İşletmeleri w w w. b s ya t i r i m.co m.t r Ankara Merkez Kırşehir Nefelin

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP Ek-1 Nnumunelerin Muhafazası İçin Uygun Olan Teknikler Yapılacak Tayin Kabın Tipi Muhafaza Tekniği En uzun Muhafaza Süresi Yüksek derişimde çözünmüş gaz içeren numuneler için, alındıkları yerde analiz

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Türkiye'nin güneybatı ucunda yer alan Muğla ili, güneyinde Akdeniz ve batısında ise Ege Denizi ile çevrilidir. İl, Toros kıvrım sistemiyle Batı Anadolu kıvrım sisteminin

Detaylı

MADENCİLİĞİMİZE BAKIŞ 2003

MADENCİLİĞİMİZE BAKIŞ 2003 MADENCİLİĞİMİZE BAKIŞ 2003 Derleyen: Necati YILDIZ Mayıs 2003 Necati Yıldız Madenciliğimize Bakış 2003 1 Çizelge : Dünya ve Türkiye maden rezervleri MADEN CİNSİ Dünya x10^3 ton Türkiye,x10^3 ton Bor, (B2O3)

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Hazırlayan Cengiz KARABAYIR İGEME Uzmanı 2011 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

Tuzdan Elde Edilen Ürünlerin Ekonomisi

Tuzdan Elde Edilen Ürünlerin Ekonomisi 13. Tuzdan Elde Edilen Ürünlerin Ekonomisi Tuzun kimya sanayinde bazı önemli maddelerin üretiminde girdi olduğunu, gerek tuzun kullanım yerlerini anlatan bölümde gerekse de başlıca tüketici ülkelerin tuzu

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

plastik sanayi PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU TÜRKİYE Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Plastik Sanayicileri Derneği

plastik sanayi PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU TÜRKİYE Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Plastik Sanayicileri Derneği plastik sanayi 2013 TÜRKİYE PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ SEKTÖR İZLEME RAPORU Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri YÖNETİCİ ÖZETİ

Detaylı

YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Yozgat ili Kızılırmak Nehrinin İç Anadolu Bölgesinde çizmiş olduğu yay içerisinde yer alan Bozok yaylası üzerindedir. Coğrafi bakımdan Başkent'e yakın olması ve Doğu

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kırklareli ili Marmara Bölgesinin kuzeybatısında yer almakta olup, Dereköy sınır kapısıyla Türkiye yi Bulgaristan a bağlayan geçiş yollarından birine sahiptir.

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi,

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi, Testonic kitleri Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından üretilmektedir. Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Colin; Tekstil yardımcı kimyasalları üretimi http://www.colin.com.tr - Vilso; Endüstriyel

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI. 116. yıl

İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI. 116. yıl İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI 116. yıl IÇINDEKILER ÖNSÖZ "^^-^ttlo Sayfa No: BIRINCI BOLUM 1 GENEL BİLGİLER 3 1.1. MERMERİN TANIMI VE SINIFUNDIRMA 5 1.2. MERMERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

MADEN VE MİNERALLER. Hazırlayan Tulay UYANIK 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

MADEN VE MİNERALLER. Hazırlayan Tulay UYANIK 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi MADEN VE MİNERALLER Hazırlayan Tulay UYANIK 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi MADEN VE MİNERALLER HS No:25, 26, 27, 6802 TÜRKİYE DE ÜRETİM Madencilik sektörünün

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Karadeniz Bölgesinin Batı Karadeniz bölümünde yer alan Bolu ili, ülkemizin en önemli tektonik yapılarından biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) üzerinde bulunmaktadır.

Detaylı

TÜRKİYE NİN MADENLERİ

TÜRKİYE NİN MADENLERİ TÜRKİYE NİN MADENLERİ Gökmen ÖZER/ Coğrafya Öğretmeni Kars Selim Şehit Teğmen Gökhan Yaşartürk Lisesi Madencilik ile ilgili bazı terimler Maden Yer kabuğunun çeşitli derinliklerinden çıkarılan ve ekonomik

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Denizli ili gerek sanayi (tekstil, iplik, dokuma, tuğla-kiremit ve mermer vb.) ve ekonomi gerek turizm açısından Batı Anadolu Bölgesinin önemli illerinden biridir

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 PUDRAMDAKĐ MĐNERAL PUDRAMDAKĐ MĐNERAL Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 Günlük Yaşam Olayı: Günlük hayatta kullandığımız talk pudranın içerdiği mineralden yola çıkarak

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

TÜRKİYE DE MADENLER ve ENERJİ KAYNAKLARI AHMET KASA COĞRAFYA ÖĞRETMENİ AH-Nİ ANADOLU LİSESİ

TÜRKİYE DE MADENLER ve ENERJİ KAYNAKLARI AHMET KASA COĞRAFYA ÖĞRETMENİ AH-Nİ ANADOLU LİSESİ TÜRKİYE DE MADENLER ve ENERJİ KAYNAKLARI AHMET KASA COĞRAFYA ÖĞRETMENİ AH-Nİ ANADOLU LİSESİ Genel Kavramalar Maden: Yerkabuğunun çeşitli derinliklerinden çıkarılan ve ekonomik değeri olan minerallere denir.

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Bir nehir kenarında gezerken çakılların renk ve biçim bakımından birbirlerinden farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize, kayaçların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir.

Detaylı

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Asitler 1) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Halk arasında zaç yağı veya dumanlı asit olarak bilinir. Yoğun kıvamlı, renksiz, kokusuz bir sıvıdır. Suda

Detaylı

ANKARA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ANKARA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ANKARA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Türkiye Cumhuriyeti nin Başkenti Ankara, Anadolu'nun merkezi bir noktasında kurulmuş olup, Kızılırmak ve Sakarya nehirlerinin kollarının oluşturduğu ovalarla kaplı

Detaylı

18,600 18,184 9,100 15,100 79,800 79,800 124,000. 2.21.1. Rezerv 1,324 879.4 961.4 1,165.4 2,369 1,800 3,907.7 4,808.8 5,173.1 4,100.

18,600 18,184 9,100 15,100 79,800 79,800 124,000. 2.21.1. Rezerv 1,324 879.4 961.4 1,165.4 2,369 1,800 3,907.7 4,808.8 5,173.1 4,100. Çizelge 111. Türkiye'nin Sölestin Üretimi (Ton) 1977 1979 1981 Kaynak : Mineral Commodity Summaries, 1988; DPT Yayın NO 2147, 1988 18, 18,184 9, 15, 79, 79, 124,000 Çizelge 112. Türkiye'nin Sölestin İhracatı

Detaylı

İl İl Türkiye'de Çıkarılan Madenler

İl İl Türkiye'de Çıkarılan Madenler On5yirmi5.com İl İl Türkiye'de Çıkarılan Madenler İllere göre ülkemizde çıkarılan önemli madenler şöyle... Yayın Tarihi : 2 Mayıs 2013 Perşembe (oluşturma : 6/22/2016) Yerkabuğunun farklı derinliklerinden

Detaylı

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI Gözde SEVİLMİŞ Kimya sanayi; önümüzdeki yıllarda küresel üretim ve ticarette etkin olacak sektörlerden otomotiv, bilgi ve iletişim

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

NEVŞEHİR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

NEVŞEHİR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI NEVŞEHİR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI İç Anadolu Bölgesi nde yer alan Nevşehir ili bulunduğu jeolojik yapısı gereği ülkemiz ve Dünyanın önemli turistik yerlerinden biridir. Bölgenin jeolojik yapısı Erciyes,

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! ISIDAÇ 40 yapı kimyasalları Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa ISDAÇ 40 Kalsiyum Alüminat Çimentosu Yapı Kimyasalları Uygulamaları www.cimsa.com.tr ISIDAÇ 40, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından,

Detaylı