Binalar Sektörü Mevcut Durum Değerlendirmesi Raporu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Binalar Sektörü Mevcut Durum Değerlendirmesi Raporu"

Transkript

1 Binalar Sektörü Mevcut Durum Değerlendirmesi Raporu (2. Taslak Web, Ağustos 2010) Hazırlayan: Tülin Keskin

2 İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ GİRİŞ Sektörün Kısa Tanıtımı Binalar ve Emisyonlar Türkiye de Bina Stokunun Yapısı Binalar Sektörünün Enerji Tüketimi ve Enerji Verimliliği Mevcut Durum Politikalar Yasal Düzenlemeler Kurumsal Yapılanma Finansman ve Ekonomik Araçlar Eylemler/Projeler Bilimsel ve Teknolojik Ar Ge Bilgi Sistemleri, İzleme/Raporlama Eğitim/Kapasite Geliştirme SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR EKLER EK 1 BİNALAR SEKTÖRÜ PAYDAŞ ANALİZİ EK 2: BİNALAR SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM DEĞERLENDİRMESİ ÇALIŞTAYLARI KATILIMCI LİSTESİ EK 3: BİNALAR SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM DEĞERLENDİRMESİ KATILIMCI SÜREÇ VE ÇIKTILARI EK 4: BİNALAR SEKTÖRÜ KAYNAK LİSTESİ EK 5: AVRUPA BİRLİĞİ NDE BİNALAR SEKTÖRÜNE YÖNELİK POLİTİKALAR Ağustos 2010 i

3 TABLOLAR Tablo 1: Bina Sayısının Gelişmesi... 8 Tablo 2: Elektrikli Ev Cihazları Üretimi, İthalatı ve İç Pazara Satışı. 15 Tablo 3: AB Nihai Enerji Tüketim Sektörlerinde Tahmin Edilen Enerji Tasarruf Potansiyelleri ve Oranları. 73 ŞEKİLLER Şekil 1: AB de Sektörlere Göre Enerji Tüketimi 6 Şekil 2: Sektörlere Göre CO₂ Emisyonu (1000 ton) 7 Şekil 3: Kullanım Amacına Göre Bina Tiplerinin Bina Stoku İçindeki Oranı.. 8 Şekil 4: Bina Alt Sektörlerine göre Yeni Yapılardaki Eğilim 9 Şekil 5: Bina Sayıları ve Alanlarına Göre Binalar Sektörü Gelişimi 9 Şekil 6: Nihai Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı, Şekil 7: Enerji Türlerine Göre Binalar Sektörü Enerji Tüketimi Şekil 8: Konutlarda Elektrik Tüketiminin Dağılımı 13 Şekil 9: AB nin 15 Ülkesinde Binalarda Enerji Tüketim İndeksinin Isıtmada ve Elektrikli Ev Aletlerinde Gösterdiği Azalma Eğilimi.. 14 Şekil 10: Enerji Talebinin Aylar Bazında Dağılımı. 16 Şekil 11: Konut Enerji Tüketimleri ve Fiyatları.. 17 Ağustos 2010 ii

4 KISALTMALAR AB AR GE AVM BESD BEP BİB BMİDÇS BOTAŞ ÇEDBİK DB EBYM EİE ETKB EVD GEF GSMH MSAD IPCC İZODER kep MMO ÖTV ppp Avrupa Birliği Araştırma Geliştirme Alışveriş Merkezi Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği Bayındırlık İskân Bakanlığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği Dünya Bankası Enerji Bilgi Yönetim Merkezi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji Verimliliği Danışmanlık Şirketi Küresel Çevre Fonu Gayri Safi Milli Hâsıla İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli Isı Su ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği Kilogram eşdeğer petrol Makina Mühendisleri Odası Özel Tüketim Vergisi Satına Alma Gücü Ağustos 2010 iii

5 PV TBB TEP TOKİ TTMD VAP Fotovoltaik pil Türkiye Belediyeler Birliği Ton Eşdeğer Petrol Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Türk Tesisat Mühendisleri Derneği Verimlilik Artırıcı Proje Ağustos 2010 iv

6 YÖNETİCİ ÖZETİ Binalar, ekonomi sektöründeki en uzun ömürlü ve önemli boyutta enerji tüketen ürünler olması ve çok geniş ürün ve hizmet aralığını kapsaması nedeniyle enerji verimliliğinin artırılması ve iklim değişikliğine yönelik politika ve programlarda öncelikli çalışma alanı olarak değerlendirilmektedir. AB ve tüm gelişmiş ülkelerde iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik eylemlerin başında binalarda enerji verimliliğinin arttırılması gelmektedir. Ülkemizde 2007 yılında sektör 34 milyon ton CO₂ emisyonuna sebep olan sektörün enerji tüketimi 2008 de 28,3 milyon TEP den 2020 yılında 47,5 milyon TEP e ulaşacağı tahmin edilmektedir, bu da CO₂ emisyonunun iki misli olacağını göstermektedir. TÜİK in 2000 yılı bina sayımına göre; bina sayısı 1984 yılında 4,3 milyon iken %78 artışla 2000 yılında 7,8 milyona, konut sayısı ise aynı yılın verilerine göre %129 artışla 16,2 milyona ulaşmıştır yılları arasında alınan inşaat izinlerine göre konut, ticari ve kamu binalarının alan bakımından %56 oranında artarak milyon m ₂ ye ulaşırken, sayı bakımından ise %7 oranında arttığı görülmektedir. Daha geniş kullanım alanlarına doğru talep artışı, binalarda enerji verimliliği önlemlerinin ivedilikle alınması gerektiğini göstermektedir. Türkiye de son 5 yıldır binalar sektöründe en önemli gelişmeler Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı nın toplu konut alanındaki yurt çapındaki yatırımları ve hızla büyüyen perakende sektörünün alışveriş merkezleridir. Yıllık cirosu 200 milyar dolar civarında olan (AVM ler 60 milyar dolar) perakende sektörü sadece satış alanı olarak 17,5 milyon m 2 ye ulaşmıştır. Ülkemizde ısınma amacıyla kömür kullanımı yaklaşık yıllık 14 milyon ton civarındadır yılı sonu itibarıyla, doğal gaz arzı sağlanan il sayısı 66 ya ulaşmıştır yılından itibaren hemen hemen bütün illerimizde doğal gaz kullanımının başlayacağı göz önüne alındığında; fiyatı uygun olması halinde ısınmada doğal gazın yaygınlaşması beklenebilecektir yılı verilerine göre binalar sektöründe doğal gaz tüketimi %26 ile en yüksek paya sahip olmuş, elektrik tüketimi %24, güneş, jeotermal, odun, bitki hayvan artıklarından oluşan yenilenebilir enerji ise %21 olarak tüketimde pay almıştır. Türkiye de kullanılan enerjinin üçte birinden fazlası ısıtma ve soğutma amacıyla harcanmaktadır Binalardaki en önemli önlem binanın ısı kayıplarına karşı, sıcak bölgelerde de ısı kazançlarına karşı güçlendirilmesi; ısı yalıtımıdır. Özellikle 1.derece gün bölgesinde yer alan şehirlerimizde yaz aylarında dış sıcaklıklar 40~45 ºC mertebelerine ulaşmaktadır. Soğutma işlemi ısıtma işlemine kıyasla 3~6 kat daha fazla maliyete sahiptir. Bunun azaltılması için en etkin önlem olan ısı yalıtımı açısından yeni inşa edilecek yada ve büyük ölçüde tadilat yapılacak konut ve ticari binalarda uygulanacak ısı yalıtımı kurallarını düzenleyen TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği ile tarihinden sonra yapılacak tüm yeni binalarda mecburi standart olarak uygulanması Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından sağlanmıştır. Isı yalıtımının uygulanması için ülkemizde etkin bir ısı yalıtım pazarı ve hizmet sektörü bulunmaktadır. TÜİK in 1998 hane halkı enerji tüketim araştırmasına göre mevcut binaların Ağustos

7 %84 ü tek camlı ve yalnızca %16 sı çatı yalıtımına sahiptir. Yine İZODER Algılama Araştırması verilerine göre; tüketicilerin ikamet ettikleri binalara yalıtım uygulaması yaptırması ele alındığında, yalnızca %9 luk bir kesim yalıtım uygulamasına girmiştir. Avrupa nın onda biri kadar kişi başına yalıtım malzemesi tüketimi binalarımızdaki enerji kaybının nedenini daha iyi açıklamaktadır. Mevzuatın olması ısı yalıtımının sağlandığı anlamına gelmemektedir. Mevcut mevzuat gerçek anlamda uygulamasının %20 ler civarında olduğuna dair sektörde genel bir kanı mevcuttur. Türkiye de ısı yalıtımının uygulanmasındaki en önemli sorun bilgi ve eğitim eksikliği (özellikle uygulayıcı olan ara elemanlarda) ve uygulamanın etkin denetimdir Tüketicilerin özellikle konutlara yönelik kalite bilincinin yeterli seviyede olmaması ile yapı denetim kuruluşlarının beklenen denetim standardını yakalayamayan uygulamaları bu sonuçta etkili olmuştur. Ülkemizde 2000 öncesi yapılmış bina stoku sadece geçerli inşaat standartları açısından karşılaştırıldığında bile bugünkü yönetmeliğe göre en az iki misli enerji harcamaktadır. EİE binalardaki enerji verimliliği potansiyelini %35 olarak açıklarken, 2023 yılına kadar 10 milyon konuta ısı yalıtımı ile GWh soğutma ve 2,3 milyon TEP yakıt tasarrufu tahmini yapmaktadır. Binalardaki ısı enerji kayıplarını düzenlemek üzere 5 Aralık 2008 de yayınlanan, 5 Aralık 2009 de yürürlüğe giren ve 1 Nisan 2010 da esaslı revizyon gören Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği getirdiği yeni düzenlemelerle binalarda enerji verimliliğinin arttırılması için ciddi bir adım olmuştur. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği ile yeni yapılan binalarda toplam kullanım alanının m² den büyük olması halinde merkezi ısıtma sisteminin kullanılması zorunlu hale getirilmiş, merkezi sistem ısıtması olan binaların münferit sisteme geçirilmesi Kat Mülkiyeti Kanunun 42. Maddesi çerçevesinde zorlaştırılmıştır. Türkiye de yılda 4 milyar dolar değerinde elektrikli eşya satılmaktadır. Ülkemiz beyaz eşya üreticileri Avrupa daki ikinci büyük üretici konumundadır. Ülkemiz beyaz eşya piyasasının A ve üzerindeki etiketli cihazlara dönüşümü sağlanmak üzeredir. Yaz sıcaklıklarının son yıllarda artmaya başlaması ile özellikle güney bölgelerde pencere tipi klima satışlarında büyük artış olmuştur yılında klima satışı 1,2 milyon adet olmuştur. Bu satışların sadece %25 i A sınıfıdır. A sınıfı klimalar Standart D sınıfı klimalara göre %23 daha az enerji harcamaktadır. Türkiye de Yüksek Planlama Kurulunun 2009 yılı kararı ile yürürlüğe giren Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi 2023 yılı öngörüleri iddialı hedefler vermektedir ve bugünkü üretim yapısının da önemli oranda değişiklik göstereceğine işaret ederken enerji yoğunluğunun hedef belirtilmeden azaltılacağı belirtilmektedir Nisan ayında açıklanan Enerji Stratejisi ( ) ile enerji sektöründeki stratejik hedefler ve amaçlar ortaya konmuştur. Bu stratejide enerji verimliliğinin arttırılması için yine enerji yoğunluğunun hedef belirtilmeden azaltılması öngörülmektedir. Ayrıca, Ulusal İklim Değişikliği Strateji Belgesi ( ) Nisan 2010 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunda onaylanmıştır. Ağustos

8 Enerji Verimliliği Kanunun uygulanması ile ilgili ana kuruluş olarak Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) görevlendirilmiştir. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği nin uygulanmasından sorumlu kuruluş Bayındırlık ve İskan Bakanlığı dır. Halihazırda binalar sektöründe enerji verimliliğinin teşvik edilmesine yönelik teşvik mekanizmaları bulunmamaktadır. Mevcut bina stokuna yönelik yalıtım uygulamasını özendirmek ve yaygınlaştırmak amacıyla, teşvik ve yaptırım unsurlarını içerecek mevzuat altyapısının oluşturulmasından bilgi ve bilinç düzeyinin geliştirilmesine kadar çok yönlü eylemleri içine alacak bir hareketin başlatılması gerekmektedir. Ağustos

9 1. GİRİŞ Bu rapor, Çevre ve Orman Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ortaklığında yürütülen Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi ne yönelik önceliklerin belirlenmesi için, 2010 yılı ilk yarısı itibariyle iklim değişikliği ile mücadele bağlamında sera gazlarının azaltılmasına ilişkin mevcut politikalar, bunların uygulama araçları ve tamamlanmış ya da devam eden uygulamalar çerçevesinde olumlu gelişmeleri, varsa iyileştirilmesi, geliştirilmesi gereken yönleri, devam eden faaliyetleri bir stok sayımı yaklaşımıyla saptayarak mevcut durumu değerlendirmektedir. Projenin yürütücü kuruluşu Çevre ve Orman Bakanlığı, uygulayıcı kuruluşu ise Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı dır. Dokuzuncu Kalkınma Planı nda ülkemiz şartları çerçevesinde ilgili tarafların katılımıyla sera gazı azaltımı politika ve tedbirlerini ortaya koyan bir Ulusal Eylem Planı hazırlanarak, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ne ilişkin yükümlülüklerin yerine getirileceği belirtilmiştir. Bu mevcut durum değerlendirmesi, hazırlanacak İklim Değişikliği Eylem Planı nın zeminini oluşturacak ve önceliklerini belirleyecektir. Bu anlamda, değerlendirme kapsamına, sera gazı azaltımına ilişkin mevcut politikalar ve bunların uygulamaları ile konu hakkında halen devam eden çalışmalar alınmıştır. Sera gazı emisyonlarının miktarının hesaplanması İkinci Ulusal Bildirim çalışmaları, iklim değişikliğine uyumla ilgili konular da Türkiye nin İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi Birleşmiş Milletler Ortak Programı nın Ulusal İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi bileşeni kapsamında Türk Hükümeti ve UNDP ortaklığında yürütülen paralel süreçlerde ele alındığından, bu rapor çerçevesinde incelenmemiştir. Türkiye nin Ulusal İklim Değişikliği Strateji Belgesi, 3 Mayıs 2010 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Eylem Planı nın oluşturulması aşamasında Strateji Belgesi, göz önünde bulundurulacak en önemli çerçeve belgedir. İklim Değişikliği Eylem Planı na yönelik mevcut durum değerlendirmesi çalışmaları sırasında henüz taslak aşamasında olduğundan Strateji den genel çerçeve anlamında yararlanılabilmiştir. Bununla birlikte, Strateji nin aşağıda belirtilen temel ilkeleri değerlendirmelere temel teşkil etmiştir: Türkiye nin iklim değişikliğiyle küresel mücadele kapsamında temel amacı, insanlığın ortak kaygısı olan iklim değişikliğini önlemeye yönelik uluslararası taraflarla işbirliği içerisinde, tarafsız ve bilimsel bulgular ışığında ortak akılla belirlenmiş küresel çabalara, sürdürülebilir kalkınma politikalarına uygun olarak, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar prensibi ve Türkiye nin özel şartları çerçevesinde katılmaktır. Mevcut Durum Değerlendirilmesi Raporu, sektör uzmanının literatür çalışmalarına, ilgili paydaşlarla yüz yüze görüşmelere ve paydaşlarla yürütülen katılımcı sürece dayanılarak hazırlanmıştır. İklim değişikliği ile mücadele kapsamında sera gazı azaltımı konusunda alınacak politika ve tedbirleri etkileyebilecek ve bunlardan etkilenebilecek taraflar (paydaşlar), Ek 1 de yer alan paydaş analizi ile belirlenmiş; belirlenen paydaşların sürece aktif katılımları sağlanmaya çalışılmıştır. Çalıştaya davet edilen kurum/kuruluşlar ile katılımcıların listesi Ek 2 dedir. Ağustos

10 12 Mart 2010 ve 13 Nisan 2010 tarihlerinde yapılan çalıştaylara katılan katılımcılar tarafından binalar sektörüne ilişkin olumlu gelişmeler belirlenmiş; var olan politikalar ve uygulamalardaki eksiklikler ve aksaklıklar tespit edilmiş; sürmekte olan projeler ve faaliyetler kayda geçirilmiştir. Katılımcılarca belirlenen eksiklikler ve aksaklıklar ile boşluklar, sektör uzmanı tarafından sektöre özgü bir sorunlar listesi haline getirilmiştir. Daha sonra bu sorunlar, katılımcılar tarafından sorunların iklim değişikliği ile ilgili Türkiye nin taraf olduğu uluslararası yükümlülükleri ile ilişkisi; AB ye uyum süreciyle ilişkisi; Türkiye nin Dokuzuncu Kalkınma Planı nda benimsenen gelişme eksenleriyle ilişkisi; ulusal mevzuattaki yükümlülüklerle ilişkisi; çevresel etkileri ve dışsal maliyetleri 1 ; ve son olarak ülke ekonomisine etkisi olarak belirlenen altı kriter çerçevesinde değerlendirilmiş ve bir öncelik sırasına konmuştur. Katılımcı sürecin detayları, katılımcılar tarafından önceliklendirme kriterlerine verilen ağırlıklar ve çalıştay sonuçlarına göre sorunların öncelik sıralaması, Ek 3 de yer almaktadır. Proje çerçevesinde enerji sektörü içinde ısıtma/soğutma; aydınlatma; elektrikli ev ve ofis aletlerindeki enerji tüketimi ile, nihai enerji tüketimi içinde daima bir baz yük oluşturan ve bu nedenle de emisyonları açısından etkili olan binalar sektörünün mevcut durumu incelenmiştir. Enerji sektörü birincil enerji tüketim verilerinin, binaları tek bir kategoride, konut ve diğer hizmet binaları olarak, bir arada değerlendirmesi nedeniyle emisyon açısından değerlendirmeler de aynı şekilde binalar sektörü olarak yapılmaktadır. Ancak elektrik tüketimi ile ilgili bilgiler binalar ve diğer sektörlerin değişik segmentleri için mevcut olduğundan elektrik değerlendirmeleri daha detaylı olarak yapılabilmiştir. Raporda ilk olarak binalar sektörü kısaca tanıtılmakta ve sektörün iklim değişikliği üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. Ardından, raporun asıl amacı olan mevcut durum değerlendirmesi yer almaktadır. Bu kapsamda binalar sektörüne ilişkin olarak sırasıyla temel politikalar, yasal düzenlemeler, kurumsal yapı, finansman kaynakları, ekonomik araçlar, fiziki yatırım projeleri, bilgi sistemleri ile izleme/raporlama sistemleri, bilimsel ve teknolojik Ar Ge ve son olarak eğitim ve kapasite geliştirme konuları ele alınmaktadır. Anılan her alt başlık altında Türkiye de binalar sektöründe mevcut durumun sera gazı emisyonu kontrolü ve azaltım politikalarını uygulamak için yeterli olup olmadığı, bu çerçevede sektördeki olumlu gelişmeler, eksiklikler, geliştirilmesi, iyileştirilmesi veya değiştirilmesi gereken konular ortaya konmaktadır. 1 Bir malın üretiminin ve tüketiminin o malın satıcıları ve alıcıları dışındaki üçüncü kişilere bir maliyet yüklemesine dışsal maliyet denir. Örneğin bir çimento üreticisinin çevrede yarattığı kirlilik sonucu, o çevrede yaşayan insanların sağlık sorunları yaşamaları ve bunlar için ödedikleri maliyetler, dışsal maliyetlerdir. Ağustos

11 2. SEKTÖRÜN KISA TANITIMI Binalar, ekonomi sektöründeki en uzun ömürlü ve önemli boyutta enerji tüketen ürünler olması ve çok geniş ürün ve hizmet aralığını kapsaması nedeniyle enerji verimliliğinin artırılması ve iklim değişikliğine yönelik politika ve programlarda öncelikli çalışma alanı olarak değerlendirilmektedir. AB ve tüm gelişmiş ülkelerde iklim değişikliği etkilerinin azaltılması ile ilgili eylemlerin başında binalarda enerji verimliliğinin arttırılması gelmektedir. Şekil 1: AB de Sektörlere Göre Enerji Tüketimi 2 Kyoto yükümlülükleri dolayısıyla 2020 yılına kadar sera gazı emisyonlarını %20 oranında azaltmayı ve yenilenebilir enerji payını %20 lere çıkarmayı hedefleyen AB ülkelerinde de, konut ve hizmetler, 2007 yılındaki toplam enerji tüketiminde yaklaşık %37 ile en yüksek paya sahiptir. Maliyet etkin tasarruf önlemlerinin uygulanması ile 2020 yılına kadar konutlardan %27, ticari binalardan ise %30 oranında tasarruf potansiyelinin geri kazanılması yönünde politikalar geliştirilmekte ve uygulanmaktadır Binalar ve Emisyonlar Türkiye nin seragazı emisyonları önemli oranda artmaktadır yılında 170 milyon ton CO 2 eşdeğeri seragazı emisyonu, 2008 yılında 366,5 milyon ton CO 2 e (arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık etkisi hariç) yükselmiştir. Kişi başına düşen sera gazı emisyonu halen düşük olmasına rağmen (5,5 kg CO 2 /kişi), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nin (UNFCCC) EK I ülkeleri arasında, Türkiye toplam sera gazı emisyonu artış oranı en yüksek olan ülkedir. CO₂ eşdeğeri olarak 2008 yılı toplam seragazı emisyonu 1990 yılına göre %96 artış göstermiştir. 2Eurostat Pocket Books Energy, transport and environment indicators, 2009 Editions Ağustos

12 Şekil 2: Sektörlere Göre CO₂ Emisyonu (1000 ton) 2008 yılı Sera Gazı Ulusal Envanterine göre; ulusal CO 2 emisyonunun (270 milyon ton) %16 sı ve enerji sektörünün %18 i konut sektöründen (48 milyon ton) kaynaklanmaktadır. Mevcut Durum (BAU) Senaryosuna göre; binalar sektörünün 28,3 milyon TEP olan enerji tüketiminin 2020 yılına kadar 47,5 milyon TEP e ulaşacağı tahmin edilmektedir, bu da CO 2 emisyonunun iki misli olacağını göstermektedir. Diğer yandan binalar sektörü, maliyet etkin emisyon ve enerji tasarrufu potansiyeli açısından önemli olanaklar sunmaktadır. UNFCCC e sunulan ilk Ulusal Bildirim de Hükümet, emisyonların azaltımında enerji verimliliğine yatırımın, yenilenebilir enerji kullanımından daha maliyet etkin olduğunu belirtmiştir Türkiye de Bina Stokunun Yapısı Türkiye nüfusu, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) istatistiklerine göre 1990 da 56.5 milyondan, 2009 sonunda (bir önceki yıla göre yıllık binde 14,5 yıllık nüfus artış hızı ile) 72.5 milyon kişiye ulaşmıştır. Şehir nüfusu ise 1990 da %52,9 dan 2009 sonunda %75,5 e yükselmiştir. Nüfus artışı ve hızlı şehirleşme özellikle büyük şehirlerde konut ihtiyacını arttırmaktadır. TÜİK in 2000 yılı bina sayımına göre, bina sayısı 1984 yılında 4,3 milyon iken, %78 artışla 2000 yılında 7,8 milyona, konut sayısı ise aynı yılın verilerine göre %129 artışla 16,2 milyona ulaşmıştır yılı bina sayımına göre, konut, ticari ve kamu binalarının alanı 913 milyon m 2 ye karşılık gelmekte olup, bunun yaklaşık 400 milyon m 2 sinin ısıtıldığı tahmin edilmektedir ile 2008 yılları arasında bina inşaat izni ve bina oturma izni almış, böylece kayıt dışı veya yasa dışı binalar hariç olmak üzere bina stoku 8,6 milyona ulaşmıştır. Ağustos

13 Tablo 1: Bina Sayısının Gelişmesi 2000 Bina Sayımı Toplam bina sayısı Konut olarak kullanıl an binalar Kaynak: TÜİK Şekil 3 te konut ve konutla birlikte yer alan hizmet binalarının diğer bina tiplerine oranla önemli bir ağırlığa sahip olduğu görülmektedir. Konu ve Ticari hizmet birlikte binalar 11% Ticari 6% Eğitim 1% Endüstriyel 2% Diğer amaçlı binalar 5% Konut 75% Şekil 3: Kullanım Amacına Göre Bina Tiplerinin Bina Stoku İçindeki Oranı Kaynak: TÜİK, 2000 Bina Sayımı Şekil 4 te, yılları arasında konut inşaatında hafif bir düşüş olduğu, fakat hastane ve okul gibi kamu binaları ve ticari binalarda artış olduğu görülmektedir. Ağustos

14 Spor Merkezleri Hastane ve Sağlık Birim Binaları Okul, Üniversite vb Binalar Endüstriyel Binalar Toptan ve Parakende Satış Binaları Ofisler Otel ve Benzeri KONUT DIŞI BİNALAR Sayı Alan(*1000 M2) Sayı Alan(*1000 M2) Sayı Alan(*1000 M2) Sayı Alan(*1000 M2) Sayı Alan(*1000 M2) KONUTLAR Şekil 4: Bina Alt Sektörlerine göre Yeni Yapılardaki Eğilim Kaynak: TÜİK Şekil 5 te, yılları arasında alınan inşaat izinlerine göre konut, ticari ve kamu binalarının alan bakımından %56 oranında artarak milyon m 2 ye ulaştığı, sayısal olarak ise %7 oranında arttığı görülmektedir. Daha geniş kullanım alanına doğru talep artışı, binalarda enerji verimliliği önlemlerinin ivedilikle alınması gerektiğini göstermektedir ,524 1,427 1,313 1,198 1, , ,800 1,600 1,400 1,200 1, No Bina of Sayısı Buildings (milyon) (mn) Area Bina (mn alanı sqm) (milyon m 2 ) Şekil 5: Bina Sayıları ve Alanlarına Göre Binalar Sektörü Gelişimi Kaynak: TÜİK Ağustos

15 Türkiye de son 5 yıldır binalar sektöründe en önemli gelişmeler; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) nin yurt çapında toplu konut alanındaki yatırımları ve hızla büyüyen perakende sektörünün alışveriş merkezleri (AVM ler)dir. Kentlerde görülen konut açığı talebini ulusal seviyede karşılamak üzere TOKİ tarafından özellikle düşük gelirli kişilere yönelik konutlar inşa edilmiştir. TOKİ nin faaliyet raporuna göre yılları arasında 81 ilde sı 80 m 2 den daha düşük sosyal konutlar olmak üzere konut inşa edilmiştir. Yıllık cirosu 200 milyar ABD Doları (60 milyar ABD Doları AVM lerden olmak üzere) civarında olan perakende sektörü sadece satış alanı olarak 17,5 milyon m 2 ye ulaşmıştır. 3 Son birkaç yıldır %20 25 büyüyen bu sektör, özellikle soğutma ve aydınlatma yükleri ile enerji tüketimi açısından dikkat çeker hale gelmiş olup, yaz aylarında pik yük talebini etkilemektedir Binalar Sektörünün Enerji Tüketimi ve Enerji Verimliliği 2008 yılında ülkemizin toplam birincil enerji tüketimi yaklaşık 108 milyon ton eşdeğeri petrol (TEP), üretimi ise 29 milyon TEP olarak gerçekleşmiştir. Küresel ölçekte yaşanan ekonomik krizin etkisi nedeniyle sanayi sektörü enerji tüketimi daha önceki yıllara göre azalma göstermiş, konut ve hizmetler sektörü enerji tüketimi artarak 28,3 milyon TEP ile nihai enerji tüketiminde %36 ile en yüksek paya sahip olmuştur (Şekil 6). Tarım 7% Enerji Dışı 5% Sanayi Tüketimi 32% Konut ve Hizmetler 36% Ulaştırma 20% Şekil 6: Nihai Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı, 2008 Kaynak: ETKB 2008 Yılı Genel Enerji Dengesi Tablosu 3 Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği (AMPD) Ağustos

16 Ülkemizde nüfus artışı ve göç nedeniyle konut ihtiyacının plansız şekilde karşılanmasını esas alan bir yapılaşma politikası izlenmiştir. Bina üretimleri ilk yatırım maliyetlerinin düşük olması yaklaşımı ile yapılmış, binaların kullanım ömürleri boyunca enerji ve bakım maliyetleri dikkate alınmamıştır. Bu nedenle ısıtma ve soğutma amaçlı enerji giderleri, ticari binaların ve kamu kurumlarının işletme giderlerinde ve ailelerin bütçesinde her geçen gün artan enerji fiyatları ile bir yük oluşturmaktadır. Binalar sektöründe güneş, jeotermal, odun, bitki ve hayvan artıklarından oluşan yenilenebilir enerji, tüketimde %21 pay almaktadır. Geleneksel olarak daha çok kırsal kesimde ısınma amacıyla kullanılan bitki hayvan artıkları yavaş yavaş yerini doğal gaz ve kömüre bırakmaktadır. Binalar sektöründe ısınma yakıtlar ile sağlanırken, elektrik, soğutma ve elektrikli cihazlarda, aydınlatma ve diğer hizmetlerde kullanılmaktadır. Elektrik tüketimi %24 ile doğal gazdan (%26) sonra en yüksek paya sahiptir (Şekil 7). Jeo Isı ve Diğer Isı 3% Güneş 1% Elektrik 24% Odun 13% Petrol 6% Hay.ve Bit.Art. 4% D.Gaz 26% T.Köm. 15% Linyit 8% Şekil 7: Enerji Türlerine Göre Binalar Sektörü Enerji Tüketimi 2008 Kaynak: ETKB 2008 yılı Genel Enerji Dengesi Tablosu Isıtma Soğutma Sistemleri Türkiye nin yaygın ısıtma sistemi sobanın ağırlıklı olduğu bireysel ısıtma sistemleridir. Bu ısıtma verimsiz bir ısıtmadır. Ayrıca soba ve küçük kazanların enerji verimliliği konusunda kapsamlı bir araştırma olmamakla birlikte piyasada, alım gücü düşük halkın satın aldığı enerji verimliliği çok düşük ürünler bulunmaktadır. Son yıllarda doğal gazın yaygınlaşması ile merkezi siteme göre kayıpları daha yüksek olan kombi sistemi bir çok evin ısıtılmasında kullanılmaktadır. Ülkemizde ısınma amacıyla kömür kullanımı yaklaşık 14 milyon ton civarındadır. İlk olarak 1989 yılından başlayan ve günümüze kadar hızla artan ithal kömür kullanımı ve son yıllarda kullanım ve yayılım alanı artan doğal gaz nedeniyle, ısınma sektöründeki linyitin payı gerilemiştir yılı sonu itibariyle, doğal gaz sağlanan il sayısı 66 ya ulaşmıştır yılı verilerine göre konut ve hizmet sektöründe doğal gaz kullanımı %26 (7,9 milyar Sm 3 ) olmuştur yılından itibaren hemen hemen bütün illerimizde doğal gaz kullanımının başlayacağı göz önüne alındığında; fiyatı uygun olması halinde ısınmada doğal gazın yaygınlaşması beklenebilir. Ağustos

17 Binalar sektöründe tüketilen yüksek orandaki enerji talebinde Türkiye nin iklim şartları etkilidir. Yaz aylarında iklim sıcak ve kuru, kış aylarında ise nemli ve yağışlıdır. Bununla birlikte iç bölgelerde, iklim şartları nedeniyle yaklaşık altı ay süresince ısıtma ihtiyacı ve güney bölgelerinde ağırlıklı olmak üzere yaz aylarında soğutma ihtiyacı olmaktadır. Bu nedenle binalardaki en önemli önlem binanın ısı kayıplarına karşı, sıcak bölgelerde de ısı kazançlarına karşı güçlendirilmesi; yani ısı yalıtımıdır. Isı yalıtımı en genel anlamı ile sıcak ortamlarda ısı kaybını, soğuk ortamlarda ısı kazancını önleyen direnç olarak tanımlanabilir. Dünya literatüründe ısı iletkenlik katsayısı 0,065W/mK nin altında olan malzemeler ısı yalıtım malzemesi, ısı iletkenlik katsayısı bu değer üzerinde kalan malzemeler ise yapı malzemesi olarak kabul edilmektedirler. Isı yalıtımı ile ısıtma tesisatı ilk yatırım ve işletme maliyetleri düşürülürken yazın soğutma giderleri de azalmaktadır. Özellikle 1. derece gün bölgesinde yer alan şehirlerimizde yaz aylarında dış sıcaklıklar 40~45 ºC mertebelerine ulaşmaktadır. Soğutma işlemi ısıtma işlemine kıyasla 3~6 kat daha fazla maliyete sahiptir. Isı yalıtımının uygulanması için ülkemizde etkin bir ısı yalıtım pazarı ve hizmet sektörü bulunmaktadır yılı itibarı ile yalıtım malzemeleri üretim, satış ve uygulama sektörünün 225 üretici, 62 ithalatçı, ü aşkın satıcı uygulamacı firmayla (belirli bir cironun üzerinde kurumsallaşmış firmalar) 3,0 milyar ABD Doları nın üzerinde iç pazar hacmine ulaştığı görülmektedir. Sektörde yalıtım malzemesi olarak ithalat ve ihracat oldukça düşük boyutta olup, hammadde, yardımcı madde ve katkı maddelerinin önemli bir bölümü (yaklaşık %60 ı) yurtdışından ithal edilmektedir. TÜİK in 1998 hane halkı enerji tüketim araştırmasına göre, mevcut binaların %84 ü tek camlıdır ve yalnızca %16 sı çatı yalıtımına sahiptir. İZODER Algılama Araştırması verilerine göre ise, tüketicilerin ikamet ettikleri binalara yalıtım uygulaması yaptırması ele alındığında, yalnızca %9 luk bir kesim yalıtım uygulamasına girmiştir. Uygulama yaptıranlar yüksek sosyo ekonomik statüde bulunmaktadır ve çoğunlukla Marmara Bölgesi nde yaşamaktadır. Yalıtım sektörünün Marmara Bölgesi nde yoğunlaşmış olması bunun bir kanıtıdır. Evine yalıtım uygulaması yaptırmış %9 luk kesimin en fazla tercih ettiği yalıtım uygulaması %82,1 ile ısı yalıtımı olmuştur 4. Avrupa da, bizde 10 cm civarında olan çatı yalıtımında, bazı soğuk ülkelerde 45 cm e varan kalınlıklar uygulanmaktadır. AB ülkelerinde çift cam kullanımı en az %50 oranındadır (örneğin, Finlandiya ve İsveç te %100, Danimarka ve İrlanda da %80 dir.). Amerika da kişi başına yalıtım malzemesi miktarı 1 m 3 /kişi iken, Avrupa da 0,6 ve Türkiye de 0,06 m 3 /kişidir. Avrupa ya göre 10 kat daha az bir yalıtım malzemesi tüketimi binalarımızdaki enerji kaybının nedenini daha iyi açıklamaktadır. Ayrıca diğer bir gerçek de hızlı kentleşme süreci içerisinde yeni yerleşim alanlarının büyük bir kısmı ruhsatsız ve enerji verimliliği standartlarına uygun olmadan inşa edilmiş olmasıdır. Ülkemizde 2000 yılı öncesi yapılmış bina stoku sadece geçerli inşaat standartları açısından karşılaştırıldığında bile bugünkü mevzuata göre en az iki misli enerji harcamaktadır. Elektrik 4 İzoder Yalıtım Sektörü,Envanter Araştırması, Mayıs 2009 Ağustos

18 İşleri Etüt İdaresi (EİE) binalardaki enerji verimliliği potansiyelini %35 olarak açıklarken, 2023 yılına kadar 10 milyon konuta yapılacak ısı yalıtımı ile soğutma için 2400 GWh elektrik enerjisi ve ısınma için 2,3 milyon TEP yakıt tasarrufu sağlanabileceğini tahmin etmektedir. 5 Elektrikli Ev Aletleri Ülkemizin konutlarda elektrik enerjisi tüketim yapısı, konuttan konuta, ailenin geçim seviyesi ve cihaz altyapısına göre büyük değişiklikler göstermekle birlikte Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği nin verilerine göre; evlerde kullanılan elektriğin %85 i elektrikli ve elektronik eşyalar tarafından tüketilmektedir ve ev içi elektrik tüketimdeki en yüksek pay %32 ile buzdolaplarına aittir. Diğer 26% Buzdolabı 32% Aydınlatma 12% TV 7% Isıtıcı 9% Bulaşık Kurutucu Makinası 3% 3% Çamaşır Makinası 8% Şekil 8: Konutlarda Elektrik Tüketiminin Dağılımı Kaynak: TBESD Avrupa çapında yapılan çalışmalar sonucunda elektrikli ev cihazlarının enerji tüketiminde ciddi düşüşler gerçekleştirilmiştir. Bugünün en iyi buzdolabı 1990 yılına göre %75, çamaşır makinesi 1985 lerde çıkan modellere göre enerjide %44 ve suda %62 tasarruf sağlamaktadır. Aynı şekilde bulaşık makinesi 60 0 C çevrimde 1980 yılında 2 kwh harcarken 2004 te tüketim 1 kwh a ve su tüketimi üçte bire düşmüştür. AB tarafından yapılan bir başka çalışmada tespit edildiğine göre, bu gelişmelerin sonucunda, 2000 yılında 7 değişik ev aletinin tükettiği elektrik enerjisi miktarı 250 TWh olmuştur ve bu 1990 yılı değerinin 30 TWh altındadır. 5 EİE, TÜRKİYE DE ENERJİ VERİMLİLİĞİ, Durum ve Gelecek Planlaması, Kasım 2009 Ağustos

19 toplam Isınma Büyük Elektrikli Cihazlar Şekil 9: AB nin 15 Ülkesinde Binalarda Enerji Tüketim İndeksinin Isıtmada ve Elektrikli Ev Aletlerinde Gösterdiği Azalma Eğilimi Elektrikli ev aletlerinin etiketlenmesine ilişkin mevzuatlara ilaveten, 9 Temmuz 2005 tarih ve 2005/32/EC sayılı Enerji Kullanan Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımı Direktifi ile taşıt araçları dışında enerji ile çalışan ürünlerin tasarım aşamasından bertaraf aşamasına kadar kullanılan malzemelerin geri dönüşümü, enerji verimliliği, kullanım sırasında çevreye yaydıkları CO₂ ve diğer sera gazı emisyonları gibi her türlü çevresel koşulların dikkate alınması yaklaşımı getirilmiştir. Ancak 2005/32/EC sayılı Direktifin kapsamının genişletilmesine ihtiyaç duyulması nedeniyle enerji kullanan ürünlere ek olarak enerji ile ilgili ürünler de kapsam dahiline alınmış ve 2009 tarihli AB Resmi Gazetesinde 21 Ekim 2009 tarih ve 2009/125/EC sayılı Enerji ile ilgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımı ile ilgili Direktif yayımlanmıştır. 2005/32/EC ve sonrasında yayımlanan 2009/125/EC Direktifinin ürün grupları bazında uygulanmasına yönelik olarak şimdiye kadar AB de yayımlanan Uygulama Tedbirleri şunlardır: 17 Aralık 2008 tarih ve 1275/2008 sayılı Komisyon Tüzüğü: Ev ve büro tipi elektrikli ve elektronik cihazların hazır bekleme ve kapalı mod enerji tüketimi 4 Şubat 2009 tarih ve 107/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Basit set üstü sinyal dönüştürücü üniteler 18 Mart 2009 tarih ve 244/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Doğrusal olmayan ev tipi lambalar (Tadil: 18 Eylül 2009 tarih ve sayılı Komisyon Regülasyonu) 18 Mart 2009 tarih ve 245/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Entegre balastsız flüoresan lambalar, yüksek yoğunluklu boşalmalı lambalar ve bu lambaları çalıştırabilen balastlar ve aydınlatma armatürleri 6 Nisan 2009 tarih ve 278/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Harici güç kaynakları Ağustos

20 22 Temmuz 2009 tarih ve 640/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Elektrik motorları 22 Temmuz 2009 tarih ve 641/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Sirkülatörler 22 Temmuz 2009 tarih ve 642/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Televizyonlar 22 Temmuz 2009 tarih ve 643/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü: Ev tipi buzdolapları Ayrıca, verimsiz ürünler sınıfında yer alan akkor flamanlı lambalar ile ilgili olarak 18 Mart 2009 tarihinde 2005/32/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for non directional household lamps adlı düzenlemenin yürürlüğe girmesi ile bu ürünlerin 1 Eylül 2016 tarihine kadar altı aşamada piyasadan kaldırılmasına ilişkin uygulamanın ilk aşaması 1 Eylül 2009 tarihinde başlatılmıştır. Ülkemizde de 2005/32/EC sayılı Direktifin uyumlaştırma çalışmaları tamamlanmış, ancak 2009/125/EC sayılı direktifin yayımlanmasıyla 2005/32/EC sayılı Direktifi uyumlaştıran yönetmelik Başbakanlıktan geri çekilmiştir yılı içinde 2009/125/EC sayılı çerçeve direktif Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından uyumlaştırılarak görüşe açılmış ve nihai hale getirilen yönetmelik Bakanlar Kurulu kararı ile yayımlanmak üzere Başbakanlığa gönderilmiştir. Ülkemizde de son 10 yılda geliştirilen teknolojilerle, ürünlerin enerji tüketimlerinde %60 a varan iyileşmeler sağlamıştır. Bugün Türk üreticisi; gerek teknoloji, gerek kapasite, gerekse bilgi birikimi olarak en az enerji harcayan ürünleri üretebilir durumdadır. Ülkemiz beyaz eşya üreticileri Avrupa daki ikinci büyük üretici konumundadır ve AB nin elektrikli ev cihazları pazarını yönlendirmektedir. AB nin 92/75/EEC Elektrikli Ev Aletlerinin Enerji ve Diğer Kaynak Tüketimlerinin Etiketleme ve Standart Ürün Bilgileri Yoluyla Gösterilmesi Hakkında 22 Eylül 1992 Tarihli Konsey Direktifi ne ve ilgili tüm mevzuata uyum ülkemizce sağlanmıştır. Tablo 2: Elektrikli Ev Cihazları Üretimi, İthalatı ve İç Pazara Satışı Kaynak: TURKBESD Mart 2010 Bülteni Ağustos

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ 28 Eylul 2010 Ġstanbul TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ POLĠTĠKALAR & UYGULAMALAR Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Sunum Planı Enerji Kullanımında Eğilimler Enerji Yoğunluğunun Gelişimi Potansiyel Yasal

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI Dr. Mehmet DUYAR Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Ankara- Haziran 2009 ENERJİ

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI KAPSAM TEMİZ ÜRETİM İLE BAĞLANTISI NOTLAR VE AÇIKLAMALAR ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI KAPSAM TEMİZ ÜRETİM İLE BAĞLANTISI NOTLAR VE AÇIKLAMALAR ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI KAPSAM TEMİZ ÜRETİM İLE BAĞLANTISI NOTLAR VE AÇIKLAMALAR ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Yürürlük Tarihi:2/5/2007 (Bakanlar Kurulu yürütür) Sorumlu Kuruluş: Enerji ve Tabii Kaynaklar

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

ARTIK VERİMLİLİK DE GÜVENLİK KADAR ÖNEMLİ!

ARTIK VERİMLİLİK DE GÜVENLİK KADAR ÖNEMLİ! ARTIK VERİMLİLİK DE GÜVENLİK KADAR ÖNEMLİ! Necmettin TOKUR / Proje Yöneticisi (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı - UNDP) Yasemin DEMİRCİOĞLU / Mühendis (Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

Sanayi Bakanlığınca hazırlanan Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi 7 Aralık 2010 tarihinde YPK kararıyla onaylanmıştır.

Sanayi Bakanlığınca hazırlanan Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi 7 Aralık 2010 tarihinde YPK kararıyla onaylanmıştır. Sanayi Bakanlığınca hazırlanan Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi 7 Aralık 2010 tarihinde YPK kararıyla onaylanmıştır. Turkiye Sanayi Stratejisi nin genel amacı, Türk sanayisinin rekabet edebilirliğinin

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU KAPSAMINDA BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANLIĞI TARAFINDAN YAYINLANAN YÖNETMELİKLER

ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU KAPSAMINDA BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANLIĞI TARAFINDAN YAYINLANAN YÖNETMELİKLER ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU KAPSAMINDA BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANLIĞI TARAFINDAN YAYINLANAN YÖNETMELİKLER Murat BAYRAM Mak.Yük.Müh. Daire Başkanı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Enerji Verimliliği Dairesi Başkanlığı

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI

ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI Her tür yalıtım malzemesi üretici, satıcı ve uygulayıcılarını temsil etmektedir. Isı, Su, Ses ve Yangın Yalıtımı olarak dört temel kategoriye

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler FASIL 15 ENERJİ Öncelik 15.1 Enerji Topluluğu Antlaşmasına olası üyelik amacı da dikkate alınarak gaz ve elektrik iç piyasası ile elektriğin sınır ötesi ticaretine ilişkin müktesebata uyumun ve ilgili

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Erzurum İli Karbon Yönetimi ve Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı Ön Çalışması Proje Kapanış Toplantısı Bülent CİNDİL, Makina Mühendisi

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Sefer AKKAYA Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Ülkemizde tüketilen enerjinin yaklaşık %35 i binalarda kullanılmaktadır. Enerji Verimliliği

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI 10-11 HAZİRAN 2009 ANKARA VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ PROJENİN GENEL HEDEFİ

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği Konusundaki Yönetmelikler (BEP) ve BEP Yönetmeliği Kapsamında Yetkilendirme ve Denetleme

Binalarda Enerji Verimliliği Konusundaki Yönetmelikler (BEP) ve BEP Yönetmeliği Kapsamında Yetkilendirme ve Denetleme Binalarda Enerji Verimliliği Konusundaki Yönetmelikler (BEP) ve BEP Yönetmeliği Kapsamında Yetkilendirme ve Denetleme Samet YILANCI Çevre ve Şehircilik Uzman Yardımcısı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ BİNALARDA ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ ENERJİ VERİML MLİLİĞİ İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımc mcıları Derneği Timur DİZ timur@izoder.org.tr Binalarda Enerji Verimliliği Isıtma ve soğutma

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

MLİLİĞİİĞİ Bina Enerji Kimlik Belgesi- EKB

MLİLİĞİİĞİ Bina Enerji Kimlik Belgesi- EKB Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği nin yürürlüğe girmesi ile yeni ve mevcut binalar için Enerji Kimlik Belgesi düzenlenmesi zorunlu hale geldi. Yeni binalar için uygulama 1 Ocak 2011 de başladı.

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

BĠREYLER VE ENERJĠ TÜKETĠMĠ

BĠREYLER VE ENERJĠ TÜKETĠMĠ ESKĠġEHĠR VE ĠSKENDERUN DA TEMĠZ HAVA ĠÇĠN EL ELE BĠREYLER VE ENERJĠ TÜKETĠMĠ Tuncay DÖĞEROĞLU Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi ESKĠġEHĠR 3 Temmuz 2009 Enerji kullanımı konusunda bildiklerimiz

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ POLİTİKALARIMIZ & UYGULAMALARIMIZ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ POLİTİKALARIMIZ & UYGULAMALARIMIZ ENERJİ VERİMLİLİĞİ POLİTİKALARIMIZ & UYGULAMALARIMIZ Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek. Alternatif kaynaklar henüz ekonomik

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Yaşanabilir Çevre ve Marka Şehirler

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Yaşanabilir Çevre ve Marka Şehirler BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Yaşanabilir Çevre ve Marka Şehirler YAPI STOĞUMUZUN DURUMU 2000 Yılı bina sayımına göre (*) 7.838.675 bina, 2001 Yılı ve sonrası Yapı Kullanım İzin Belgesi (**) alan bina sayısı

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II 13-14-15 Aralık 2006, Ankara Bölgesel Çevre Merkezi - REC ( ) Tarafsız, bağımsız ve kar amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan REC, çevreyle ilgili sorunların

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Arif KÜNAR ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Enerji ithalatına ödenen paranın % 10 u ile ( yaklaşık 5 Milyar $) sanayide ve binalarda yapılacak iyileştirmeler ile birkaç yıl içinde; Her yıl en az 10-15 milyar

Detaylı

En Ucuz Enerji, Tasarruf Edilen Ve Verimli Kullanılan Enerjidir.

En Ucuz Enerji, Tasarruf Edilen Ve Verimli Kullanılan Enerjidir. 2011 Dünya alarm veriyor Fosil kaynaklarının tükenmesi, alternatif kaynakların henüz ekonomik olmaması nedeniyle, kullanılan enerjinin tamamının faydaya dönüştürülmesi ile daha temiz çevre sağlanabilecektir.

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

ENVER Projesi Birimizin israfı hepimize yüktür

ENVER Projesi Birimizin israfı hepimize yüktür ENVER Projesi Birimizin israfı hepimize yüktür 1 PROJENİN AMACI ve KAPSAMI Bu Projede, ülkemizin enerji arz güvenliğinin en üst düzeyde korunması ve sera gazları emisyonlarının azaltılması bakımından,

Detaylı

Enerji Verimliliği Çalışmalarında Aydınlatmanın Yeri

Enerji Verimliliği Çalışmalarında Aydınlatmanın Yeri Enerji Verimliliği Çalışmalarında Aydınlatmanın Yeri Prof. Dr. Sermin Onaygil ATMK Yönetim Kurulu Başkanı İTÜ Enerji Enstitüsü Enerji Planlaması ve Yönetimi A.B.D. Başkanı 23 Haziran 2011 İstanbul Sanayi

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

TTMD 2013 ÇALIŞTAYI. Naci Şahin İSKİD Yönetim Kurulu Başkanı

TTMD 2013 ÇALIŞTAYI. Naci Şahin İSKİD Yönetim Kurulu Başkanı TTMD 2013 ÇALIŞTAYI Türkiye enerji politikaları ve enerji verimliliği konusundaki yasal düzenlemelerin getirdiği güncel gelişmeler ve tesisat sektörüne etkileri İSKİD GÖRÜŞLERİ 1.11.2013, Adana Naci Şahin

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU. Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM)

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU. Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM) ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM) Sunum İçeriği 1. Dünyada ve Türkiye de Enerji Durumu ve Talebi 2. Destekler Verimlilik Artırıcı Projeler Gönüllü Anlaşmalar

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası KONU Konu Dünya Bankası Enerji Verimliliği Kredisi AMAÇ Amaç Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde enerji verimliliğini geliştirme amaçlı yapılan yatırımların finansman

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ A. Naci IŞIKLI EYODER Başkan naci.isikli@gmail.com 11 Aralık 2015 ENERJİ VERİMLİLİĞİ ve YÖNETİMİ DERNEĞİ (EYODER) Kuruluşu: Mayıs 2010 Amaçlar: Sinerji yaratmak

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ. HAZIRLAYAN: IĞDIR İL BAYINDIRLIK ve İSKAN MÜDÜRLÜĞÜ

BİNALARDA ENERJİ. HAZIRLAYAN: IĞDIR İL BAYINDIRLIK ve İSKAN MÜDÜRLÜĞÜ BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI HAZIRLAYAN: IĞDIR İL BAYINDIRLIK ve İSKAN MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ (05 Aralık 2008) Bu Yönetmeliğin amacı dış iklim şartlarını, iç mekan gereksinimlerini, mahalli

Detaylı

Mehmet ÇAĞLAR Genel Müdür Yardımcısı Tel: 312-295 50 20 mcglar@eie.gov.tr

Mehmet ÇAĞLAR Genel Müdür Yardımcısı Tel: 312-295 50 20 mcglar@eie.gov.tr Mehmet ÇAĞLAR Genel Müdür Yardımcısı Tel: 312-295 50 20 mcglar@eie.gov.tr YENİLENEBLİR ENERJİ& ENERJİ VERİMLİLİĞİ DÜNYADA ENERJİ TÜKETİMİ Mtoe 18 000 16 000 14 000 12 000 10 000 8 000 6 000 4 000 2 000

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Türkiye de Beyaz Eşya ve Klimalarda A Sınıfı ve Üzeri Ürünlerin Sağlayacağı Tasarruf

Türkiye de Beyaz Eşya ve Klimalarda A Sınıfı ve Üzeri Ürünlerin Sağlayacağı Tasarruf Türkiye de Beyaz Eşya ve Klimalarda A Sınıfı ve Üzeri Ürünlerin Sağlayacağı Tasarruf Enerji de verimlilik evlerden başlar; eğer enerji verimli ürünler kullanılırsa Mart 2008 GĐRĐŞ Son dönemlerde tüm dünyada,

Detaylı

Daha Yaşanabilir, Sağlıklı, Sürdürülebilir Kentler için Binalarda Enerji Verimliliği. Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü

Daha Yaşanabilir, Sağlıklı, Sürdürülebilir Kentler için Binalarda Enerji Verimliliği. Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü Daha Yaşanabilir, Sağlıklı, Sürdürülebilir Kentler için Binalarda Enerji Verimliliği Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ (2 Mayıs 2007) 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu Bakanlığımıza

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Karbon Saydamlık Projesi Sektörel İklim Değişikliği Yaklaşımları Çalıştayı Tuğba ALTINIIŞIK DİNÇBAŞ 27 Şubat 2012 İstanbul İÇERİK Türkiye Sanayi Strateji Belgesi

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Türkiye de ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekim 2012 Türkiye de Türkiye de KARBON PİYASALARI Türkiye, her ne kadar Kyoto Protokolü nün emisyon ticaretine konu olan esneklik

Detaylı

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ Günümüzde Enerji, kaynaklarının hızla tükeniyor, yenilenemiyor olması ve maliyetinin çok yüksek olması, elektrik enerjisinin kullanımının ve enerji talebinin artması ve önümüzdeki yıllarda

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

6- REKABET POLİTİKASI

6- REKABET POLİTİKASI 6- REKABET POLİTİKASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bugüne kadar yapılmış olan idari düzenlemeler Ek 6.1 de gösterilmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 6.1 Rekabet

Detaylı

AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ

AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ 2014 HAZİRAN SEKTÖREL AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ Nurel KILIÇ Aydınlatmada sürekli ışık kaynakları değişmektedir ve bugün aydınlatma sektöründe yeni trend LED aydınlatma ve teknolojileridir. LED, şu anda

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU

ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Yrd.Doç.Dr. Handan ÇUBUK YTÜ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU ve İKİNCİL MEVZUATI 5627 Sayılı Enerji

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ

TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ TÜRKİYE DE KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJESİ N. PINAR IŞIN Proje Koordinatörü, Uluslararası İlişkiler Müdürü Uluslararası gereksinimler KOSGEB neden gündeme aldı? Yüksek tasarruf potansiyeli Hukuki

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

Arçelik A.Ş. de Enerji Verimliliği. Erhan HANGİŞİ Arçelik A.Ş. Enerji Yöneticiliği

Arçelik A.Ş. de Enerji Verimliliği. Erhan HANGİŞİ Arçelik A.Ş. Enerji Yöneticiliği Arçelik A.Ş. de Enerji Verimliliği Erhan HANGİŞİ Arçelik A.Ş. Enerji Yöneticiliği Arçelik A.Ş. Global Arçelik A.Ş. Vizyon Entegre Yönetim Entegre Çevre, Enerji ve İklim Değişikliği Yönetim Sistemi ISO

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATINDA ODAMIZIN YERİ VE GÖREVLERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATINDA ODAMIZIN YERİ VE GÖREVLERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATINDA ODAMIZIN YERİ VE GÖREVLERİ Şuayip Yalman MMO Yönetim kurulu Başkan Vekili Giriş Enerji verimliliği kapsamındaki konular Makine Mühendisliği meslek disiplini içerisinde bulunan

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Strateji Geliştirme Başkanlığı Mart 2011 İÇERİK 1. Ulaşımda Enerji Verimliliği Nedir? 2. Enerji Verimliliğinde Ulaştırma Sektörünün Mevcut Durumu 3.

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ Çeviri: Arif Cem Gündoğan* (* Resmi olmayan ve gönüllü bir çeviridir. Hatalar ve eksiklerden çevirmen sorumludur) Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler

Detaylı

Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi

Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi 2015 2015 Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi Mahmut DEDE Enerji Verimliliği Müdürü 13 Şubat 2015, FSMVÜ İçerik Schneider Electric Neden Enerji Yönetimi? Nasıl Bir Enerji Yönetimi? Aluminyum Sektöründe

Detaylı

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI Ekonomik çevresel ve toplumsal gereksinmelerin, gelecek kuşakların yaşam koşullarına zarar vermeden karşılanmasını hedefleyen bir dünya görüşü.

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ. Cevdet EŞKİ Enerji yöneticisi ( EY EPY ) EKB Eğitici & Uzmanı cevdet@avdenerji.com

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ. Cevdet EŞKİ Enerji yöneticisi ( EY EPY ) EKB Eğitici & Uzmanı cevdet@avdenerji.com ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ Cevdet EŞKİ Enerji yöneticisi ( EY EPY ) EKB Eğitici & Uzmanı cevdet@avdenerji.com * Enerji * Enerjide mevcut durumumuz * Danışmanlık hizmetleri ve önemi *

Detaylı

18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK

18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK 18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK Göçmen İşçi Çocuklarının Eğitimine İlişkin Yönetmelik, 14 Kasım 2002 tarih ve 24936 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik kapsamında yapılan

Detaylı

ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI

ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI 1 ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI AÇIKLAMA: 22-24 Aralık 2015 tarihleri arasında üç gün, TSE tarafından

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum. Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V.

ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum. Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. ENERJİ VERİMLİLİĞİ Etüt Çalışmaları ve Yasal Durum Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek. Alternatif kaynaklar

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012

Detaylı