Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme Becerilerine Etkisinin İncelenmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme Becerilerine Etkisinin İncelenmesi"

Transkript

1 Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 11(2) Bahar/Spring Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme Becerilerine Etkisinin İncelenmesi Zeynep KARATAŞ a Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Öz Bu deneysel çalışmada psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamasının ergenlerin çatışma çözme puanlarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada Niğde Hacı Zekiye Arslan Lisesi nden deney ve kontrol gruplarına hem saldırganlık puanı yüksek hem de problem çözme puanı düşük olan 12 şer (6 şar kız, 6 şar erkek) toplam 36 öğrenci alınmıştır. Ölçümler için Koruklu (1998) tarafından geliştirilen Çatışma Çözme Davranışı Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Bu çalışmada deney kontrol, plasebo, ön ölçüm son ölçüm ve izleme ölçümlü karışık desen kullanılmıştır. Psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamaları deney grubuna haftada bir, dakika ve 10 hafta süreyle uygulanmıştır. Ölçek oturumlardan önce, sonra her üç gruba, on iki hafta sonra deney grubuna tekrar uygulanmıştır. Veriler Kruskal Wallis, Mann-Whitney U ve Wilcoxon Eşleştirilmiş iki örnek testi ile çözümlenmiştir. Analizler, deney grubundaki öğrencilerin çatışma çözme alt boyutlarından saldırganlık puanlarının kontrol grubuna göre önemli düzeyde azaldığını ve problem çözme becerileri puanlarının arttığını göstermiştir. Saldırganlık puanlarındaki bu azalmanın on iki hafta süresince devam ettiği gözlenmiştir. Sonuçlar; ergenlerle psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamasının ergenlerin çatışma çözme becerilerinde etkisinin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler Çatışma Çözme, Problem Çözme, Saldırganlık, Psikodrama, Ergen. Çocuklukla yetişkinlik arasında kalan bir ara dönem olan ergenlik; İnsanda bedence büyümenin hormonal, cinsel, sosyal, duygusal, kişisel, zihinsel gelişme ve değişmelerin olduğu, buluğla başlayan ve bedence büyümenin sona ermesi ile sonlandığı düşünülen özel bir evredir. Ayrıca, gençlik dönemi bir bakıma kimlik arama, kendini ispatlama ve bağımsızlık kazanma evresidir (Kulaksızoğlu, 2004). Ana-babalar onları bağımsız bırakma konusunda karışık duygular yaşarken, ergen bağımsızlığa ulaşmayı dilemektedir (Gander ve Gardiner, 2001). Bu kimliğini kazanma çabası içindeki ergen değişen çevre ve yeni koşullar karşısında birtakım a Dr. Zeynep Karataş. Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanında Yardımcı Doçenttir. Çalışma alanları arasında psikodrama, çatışma çözme, problem çözme, öfke, saldırganlık yer almaktadır. İletişim: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık ABD, Burdur/TÜRKİYE. Elektronik posta: com. Tel: Fax: sıkıntılar ve zorluklarla karşılaşabilir. Çeşitli olumsuz durumlar ve maruz kalınan bazı tutumlar ergende istenmeyen duygusal birikimlere yol açabilir. Bu duygusal birikimlerle baş edilememesi ile de çatışma doğabilir (Kulaksızoğlu, 2004). Çatışma, birbiriyle uyuşmayan iki veya daha fazla güdünün aynı anda bireyi etkilediği anlarda ortaya çıkan bir durumdur. Belli bir konuda karar vermede zorluk çekmeye, gerginleşmeye başlayan kişi büyük bir olasılıkla bir çatışma içerisindedir (Cüceloğlu, 1994). Diğer bir yandan çatışma, kişinin içinde bulunduğu sosyal ortam ve zaman dilimi içinde istemediği durumlarla karşı karşıya kalması ve bir sonuç için zorlanması durumunda, gerçekleştirdiği davranış, ulaştığı duygusal yapı olarak da ifade edilebilir (Gürüz ve Temel-Eğinli, 2008). Yaşanılan çatışmaların çözüm süreci dört adımda gerçekleşir. Bu adımlar; çatışmanın farkına varılması, çatışmaya karşı duygusal tepkiler geliştirme, geliştirilen duygu ve tepkileri göz önünde bulundurarak değişik davranışlar sergileme niyetinde olma ve niyetlerin gerçek davranışlara dönüştürülmesi- 601

2 K U R A M V E U Y G U L A M A D A E Ğ İ T İ M B İ L İ M L E R İ dir (Demiray, 2008). Çatışma yaşamımızı olumsuz yönde etkileyebileceği gibi, olumlu yönde de etkileyebilir. Kişilerarası yaşanan çatışmalar, çatışmanın çözümlenmesi yönünde taraflar istekli olduğu ve sonuçta çeşitli çözümler üretildiği sürece olumlu etkiler yaratabilir (Gürüz ve Temel-Eğinli, 2008). Beckmone (2002) ye göre de farklı istek ve gereksinimlerden kaynaklanan ve insan yaşamında kaçınılmaz olan çatışmalar, bireyi öğrenmeye ve gelişmeye zorlar (Akt. Demiray, 2008). Çatışmaların önlenmesi ya da çözümlenmesine yardımcı olunabilmesi için çeşitli sağaltım yöntemleri vardır. Bunlardan birisi de psikodramadır. Psikodrama, bireylerin çeşitli sorunlarını konuşmakla yetinmek yerine, onları yeniden canlandırmaya yönelten sağaltım yöntemidir (Blatner, 2002). Canlandırma teknikleri ile yapılan psikodrama oturumlarında, arınma (katarsis) sağlama ve içgörü kazanma, gerçeği test etme ve mantıklı düşünceler geliştirme, öğrenme ve davranış değişikliği yaratmak amaçlanmaktadır (Dökmen, 2005). Türkiye de ve yurt dışında çatışma ve şiddet üzerinde yapılan deneysel çalışmalar incelendiğinde; Mundy (1997), ergenlerde şiddet ve saldırganlık üzerinde sosyal beceri eğitimini kullandığı psikoeğitim çalışmasında deneysel işlemin etkili olduğunu görmüştür. Aytek (1999), grup rehberliği programının ergenlerde öfke kontrolünde ve uygun başa çıkma stratejilerinde etkili olup olmadığını incelemiş ve anlamlı sonuçlar saptamıştır. Sipsas (2000), yaptığı deneysel çalışmada öfke ve saldırganlık yönetimi programı uygulamış, anlamlı farklılığa rastlamamıştır. Bundy (2001), Ergenlerin öfke ve saldırganlıkları üzerinde öfke yönetimi programının etkililiğini denemiş ve anlamlı sonuçlara ulaşmıştır. Bundy (2003), Ergenlerde, öfke, umut, iyimserlik ve depresyon üzerinde yaptığı çalışmada saldırganlığı değiştirme eğitimi ve iyimserlik tutumları programı uygulamış deney grubu lehine anlamlı sonuçlara ulaşmıştır. Cenkseven (2003), Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli öfke yönetimi becerileri programının ergenlerin öfke ve saldırganlıkları üzerinde etkisine bakmış ve anlamlı sonuçlara ulaşmıştır. Herrmann ve McWhirter (2003), ergenlerin öfke ve saldırganlıkları üzerinde öfke ve saldırganlık yönetimi programının etkililiğini sınamışlar ve anlamlı sonuçlara ulaşmışlardır. Duran ve Eldeleklioğlu (2005) ve Tekinsav-Sütçü (2006), Bilişsel davranışçı yaklaşım ilkelerine dayanan öfke kontrol programının ergenlerin öfkeleri üzerinde etkisi olduğunu saptamışlardır. Uysal (2006) ortaöğretim 9. Sınıf öğrencilerine uyguladığı çatışma çözme eğitimi programının ergenlerin çatışma çözmeleri üzerinde etkisi olduğunu saptamıştır. Akdeniz (2007), ergenlerin öfkeleri üzerinde bilişsel davranışçı ve akılcı duygusal yaklaşım tekniklerinin kullanıldığı beceri eğitimi programı uygulamış ve anlamlı sonuçlara ulaşmıştır. Diğer yandan çatışma çözme ve saldırganlık üzerinde psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan araştırma bulguları incelendiğinde; Karataş ve Gökçakan (2009), ergenlerde uyguladıkları bilişsel davranışçı tekniklerle yapılan grupla psikolojik danışma ve psikodrama uygulamasının karşılaştırmalı etkilerini inceledikleri çalışmaları sonucunda saldırganlık üzerinde etkili sonuçlara ulaşmışlardır. Reis, Quayle, Brett ve Meux (2008), erkek ergenlerin öfke düzeylerinde psikodrama çalışmasının etkililiğini sınamışlar ve anlamlı sonuçlara ulaşmışlardır. Amatruda (2006), psikodrama odaklı çatışma çözme uygulamasının öğrencilerin sınıftaki negatif davranışlarını azalttıklarını daha pozitif davrandıklarını ortaya koymuştur. Fong (2006), kız ergenler üzerinde şiddet önleme programı çerçevesinde 6 ay süren psikodrama uygulaması yapmış ve uygulama sonucunda şiddet durumları ile baş etme becerilerinde anlamlı sonuçlara ulaşmıştır. Racelyte (2006), psikodramanın çatışma çözmede uygun bir yöntem olup olmadığını sınamış ve etkili sonuçlara ulaşmıştır. Ayrıca, Uçak-Şimşek (2003), rol değiştirme tekniğinin iyimserlik ve mantıklı olmayan düşünceler üzerinde, Kipper (2002), bilişsel tekniklerle bütünleştirilmiş psikodrama uygulamasının mantıklı olmayan düşünceler üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuşlardır. Problem çözme üzerine psikodrama ile yapılan deneysel çalışmalara bakıldığında Hamamcı ve Esen-Çoban (2009), psikolojik danışmanlarla 10 hafta süresince yaptıkları psikodrama çalışmasının problem çözme algısını yükselttiğini tespit etmişlerdir. Yapılan bu çalışmalar incelendiğinde ülkemizde ergenlerde saldırganlık, öfke ve şiddet üzerine çeşitli sağaltım yöntemleri ile yapılan çok sayıda çalışma olduğu fakat ergenlerde çatışma çözme üzerinde psikodrama sağaltım yöntemi ile yapılan deneysel çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Ayrıca ülkemizde yapılan çalışmalar incelendiğinde çatışma çözme de önemli olduğu düşünülen problem çözme üzerinde de ergen grupları ile psikodrama sağaltım yöntemi kullanılarak yapılan çalışmalara bu çalışmanın alan yazın taraması sonucunda rastlanmamıştır. Bu araştırmada gençlerde sorun olarak algılanan çatışma çözme üzerinde, yaşantısal psikodrama teknikleri kullanılarak grup uygulamaları yapmak, ergenlerde saldırganlığa yönelik tutum ve davranışları azaltmada ve problem çözme becerilerinin arttırılmasında okullarda kullanılabilecek grup uy- 602

3 KARATAŞ / Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme... gulamalarının kısa süreli ve kalıcı etkililiğini incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırmayı önemli kılan nedenlerden birisi, bu çalışma kapsamında alan yazına bakıldığında çatışma çözme üzerinde psikodrama ile yapılmış az sayıda kontrollü grup çalışmalarına rastlanması, psikodramanın çatışma çözme sürecinin alt boyutu olan saldırganlığa ve problem çözmeye yönelik etkisini araştıran çalışmalara yurt dışında ve ülkemizde bu çalışma kapsamında çok az rastlanmasıdır. Bu araştırmanın, bu içeriği ile hem alanda az olan çalışmaları desteklemesi, hem de bulgularının alanda yeni çalışmalara kaynak oluşturması açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamasının ergenlerin çatışma çözme becerilerine kısa ve uzun süreli etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda bu çalışma ile ergenlerin öfkelerini kontrol ederek saldırganlık düzeylerini düşürmek ve problem çözme becerilerini arttırarak çatışmaları daha sağlıklı çözmelerini sağlamak hedeflenmiştir. Bu çalışmada denenceler, psikodrama teknikleri ile yapılan grup uygulamalarına katılan öğrencilerin çatışmanın ortaya çıkış nedenleri ve sonuçları ile ilgili farkındalık düzeylerinin artacağı, paylaşımlarla rahatlayacakları ve öfkelerini kontrol ederek saldırganlık göstermeyecekleri ve problem çözme davranışları göstererek bu becerilerinin artacağı beklentisi ile kurulmuştur. Bu araştırma çerçevesinde aşağıda yer alan denencelerin doğruluğu sınanmıştır. 1. Psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarına katılan öğrencilerin kontrol ve plasebo grubundaki öğrencilere göre çatışma çözme puanlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar olacaktır. 2. Psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarına katılan öğrencilerin, çatışma çözme son ölçüm puanları ile uygulamadan on iki hafta sonra alınan izleme ölçümü puanları karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olmayacaktır. Ayrıca, oturumlar tamamlandıktan sonra, üyelerin oturumlar ve kendileri ile ilgili değerlendirmelerinin alınması amaçlanmış ve sonuçlar bulgular bölümünde sunulmuştur. Araştırma Deseni Yöntem Bu çalışma, psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamasının ergenlerde çatışma çözme becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesine yönelik yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmada ön ölçüm-son ölçüm kontrol gruplu desen (ÖSKD) kullanılmıştır. Bu desen yaygın kullanılan karışık bir desendir (Büyüköztürk, 2007). Bu desen doğrultusunda deney ve kontrol gruplarında yer alan deneklere deney öncesi çatışma çözme davranışını belirleme ölçeği ön test olarak uygulanmıştır. Daha sonra, deney grubuna, 10 oturumdan oluşan psikodrama teknikleri kullanılarak grup uygulaması yapılmıştır. Bu süre içerisinde kontrol grubuna hiçbir eğitim verilmemiştir. İkinci kontrol grubu olan plasebo grubuna ise 10 haftalık çatışma çözmeyi içermeyen etkileşim grubu yapılmıştır. Deney grubu ile yapılan on oturumun tamamlanmasından 1 hafta sonra bütün gruplara çatışma çözme davranışını belirleme ölçeği sontest olarak uygulanmış ve deney grubunda yer alan deneklere uygulama bitiminden on iki hafta sonra izleme ölçümü için çatışma çözme davranışını belirleme ölçeği bir kez daha uygulanmıştır. Katılımcılar Araştırmada denekler eğitim öğretim yılında Niğde ili Merkez ilçesinde bulunan Hacı Zekiye Arslan Lisesi nden seçilmiştir. Araştırmanın deney ve kontrol gruplarını oluşturmak amacıyla sınıfta okuyan öğrencilerin tamamına (60 erkek- 90 kız) çatışma çözme ölçeği, uygun ders saatlerinde uygulanmıştır. Uygulanan çatışma çözme davranışını belirleme ölçeği aritmetik ortalamanın bir standart sapma altı ve üstü alınarak saldırganlık puanı için ortalamanın bir standart sapma üstü olan 36 ve üstü puan alan aynı zamanda ortalamanın bir standart sapma altı olan 30 ve altı puan alan düşük problem çözme puanına sahip toplam 77 öğrenci arasından hem yüksek saldırganlık hem de düşük problem çözme puanına sahip 6 kız 6 erkek toplam 12 öğrenci deney grubuna, 12 şer öğrenci de kontrol ve plasebo gruplarına rastlantısal olarak atanmıştır. Ayrıca, öğrencilere olumlu davranış modeli olmak üzere saldırganlık puanı düşük ve problem çözme becerisi yüksek, okul yönetimi ve öğretmenlerce uyumlu davranış sergilediği belirtilen ve deney grubundaki öğrencilerle aynı yaşta ve aynı sınıf düzeyinde olan 1 öğrenci deney grubuna atanmıştır. Bu öğrencinin puanları değerlendirmeye alınmamıştır. Deneklerin gruplara atanması rastlantısal olarak gerçekleştirilmiştir. Her gruba 12 şer kişinin atanmasının düşünülmesinde Jacobs, Mason, & Harvill (2002). nın ergenlerle yapılan grup çalışmalarında 603

4 K U R A M V E U Y G U L A M A D A E Ğ İ T İ M B İ L İ M L E R İ kişilik, Voltan-Acar (2005) in, gönüllü üyeler ile 8-13 kişilik gruplarla çalışılabilir görüşü benimsenmiştir. Çalışmalara katılmaya istekli öğrenciler belirlendikten sonra velileri ile görüşülmüş ve çalışmaya devamları için izin alınmıştır. Uygulamaların ve analizlerin bitiminden sonra etik açıdan uygun olması açısından kontrol ve plasebo grubundaki öğrencilerle de psikodrama oturumları gerçekleştirilmiştir. Veri Toplama Araçları Çatışma Çözme Davranışını Belirleme Ölçeği (ÇÇDBÖ): Çalışmada Koruklu (1998) tarafından geliştirilen Çatışma Çözme Davranışını Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin Saldırganlık ve Problem Çözme olmak üzere iki alt ölçeği vardır. ÇÇDBÖ nün geçerlik çalışmasında Koruklu (1998) tarafından kapsam geçerliğine ve yapı geçerliğine bakılmıştır. Kapsam geçerliği için, Ankara Üniversitesinde Rehberlik ve Psikolojik Danışma alanında çalışan uzmanların görüşleri alınmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğine ise, faktör analiziyle bakılmış ve her bir maddenin kendi faktörü ile verdikleri yük değerlerinin.40 ın üzerinde olduğu görülmüştür. Çatışma çözme davranışları bakımından maddelerin ayırt edicilikleri madde analizi ile incelenmiş ve madde toplam korelasyonlarının.30 un üzerinde olduğu görülmüştür. ÇÇDBÖ nün güvenirliği, test tekrar test güvenirlik analizi ile incelenmiş, saldırganlık boyutu için r=.64 ve problem çözme boyutu için r=.66 değerleri bulunmuştur. ÇÇDBÖ nün iç tutarlığına ise Cronbach-Alpha ile bakılmış, ölçeğin iç tutarlılık katsayılarının, saldırganlık boyutu için r=.85, problem çözme boyutu içinse r=.83 olarak belirlenmiştir. Bu değerler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Uysal (2006) ÇÇDBÖ nün geçerliğini benzer ölçek geçerliği ile incelemiştir. Bu amaçla ÇÇDBÖ, Çatışmalarınızı Nasıl Çözüyorsunuz? adıyla Türkçeye uyarlanan Çatışma Çözme Ölçeğiyle (ÇNÇÇÇÖ) birlikte 9, 10 ve 11. sınıfta öğrenim gören 120 öğrenciye uygulamıştır. İki ölçeğin puanları arasındaki korelasyonlar hesaplanmıştır. ÇÇDBÖ nün benzer ölçek geçerliği için yapılan istatistiksel analiz sonucunda ÇÇDBÖ nün saldırganlık alt boyutuyla, ÇNÇÇÇÖ nün yıkıcı davranışlar alt boyutu arasındaki korelasyon (r=.59), ÇÇDBÖ nün problem çözme alt boyutuyla, ÇNÇÇÇÖ nün yapıcı davranışlar alt boyutu arasındaki korelasyon ise (r=.43) olarak bulunmuştur. Madde toplam korelasyonlarına bakıldığında, saldırganlık alt ölçeğinin madde toplam korelasyonlarının 0.19 ile 0.57 arasında değişim gösterdiği, problem çözme alt ölçeğinin madde toplam korelasyonlarının ise 0.28 ile 0.57 arasında yer aldığı görülmüştür. Ölçeğin güvenirlik çalışmasında, test tekrar test güvenirliği saldırganlık boyutu için r=.72, problem çözme boyutu için ise r=.71 olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, ölçeğin güvenirlik çalışması kapsamında Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. saldırganlık alt ölçeğinin iç tutarlılık katsayısı r=.75 ve problem çözme alt ölçeğinin iç tutarlılık katsayısı ise r=.81 olarak bulunmuştur. Verilerin Toplanması Ölçek, önce uygulama yapılacak okulda eğitim öğretim yılında sınıfta okuyan 60 erkek-90 kız, toplam 150 öğrenciye uygulanmıştır. Bu öğrencilerden hem Çatışma Çözme saldırganlık alt ölçeği puanları yüksek hem de problem çözme alt ölçeği puanları düşük olan 77 öğrenciden rastlantısal olarak 18 erkek 18 kız toplam 36 öğrenciyle deney, kontrol ve plasebo grupları oluşturulmuştur. Ayrıca deney grubuna atanan saldırganlık düzeyi düşük ve problem çözme düzeyi yüksek 1 öğrencinin verileri değerlendirmeye alınmamıştır. İşlem Çalışmalara 2009 Mart ayında başlanmıştır. Çalışmada deney grubunda yer alan öğrencilerle her biri yaklaşık 90 dakika ile 120 dakika arasında süren ve haftada bir kez toplam 10 oturumdan oluşan deneysel uygulama gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubu ile hiçbir çalışma yapılmazken, plasebo grubuyla 10 hafta süreyle çatışma ile ilgisi olmayan etkileşim çalışması yapılmıştır. Bu etkileşim çalışmasında öğrencilerle mesleki rehberlik etkinlikleri yapılmıştır. İlk hafta meslek ve iş kavramı açıklanmış, meslek seçimi üzerinde durulmuş, diğer haftalarda ise çeşitli mesleklerin özellikleri hakkında bilgiler verilmiş ve öğrencilerin bu meslekleri tanımaları ve görüşlerini ifade edebilmeleri sağlanmıştır. Psikodrama oturumları genelde üç aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar; ısınma, oyun (eylem) ve paylaşım aşamalarıdır. Isınmada grup üyeleri o günkü oturuma hazırlanır ve çeşitli ısınma oyunları bu hazırlığa yardımcı olur. Oyun aşaması, grup üyeleri ya da protagonist temelli olan bir aşamadır. Bu aşamaya eylem aşaması da denilebilir. Paylaşım aşaması iki bölüme ayrılır. Bu aşamalar rol geribildirimleri ve özdeşim geribildirimleridir. Psikodrama oturumlarını yapılandırmak mümkün değildir. Çünkü psikodrama doğası gereği spontandır. Her şey kendiliğinden gelişir. Üyelerin gruba getireceği bir şeyler yoksa grup yöneticisi grup üyelerine çeşitli ısınma oyunları önerebilir. 604

5 KARATAŞ / Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme... Deneysel uygulamada, 1. Oturum: Grup üyeleri ve grup yöneticisi birbirleriyle el sıkışma etkinliği (Altınay, 2003) ile tanıştı, üyeler grup odasının çeşitli yerlerinde dağıldı ve yöneticinin komutu ile herkes birbirinin elini sıkarak kendisini tanıttı. Daha sonra psikodramanın kısaca ne olduğu ve teknikleri hakkında bilgi verildi. Üyelerle birlikte grup kuralları belirlendi. Gruba devam, gizlilik, kendini açma, diğer üyeye yardımcı olma, oyunlarda rol alma üyelerin belirlediği kurallar arasındaydı. Üyelere gruba güven egzersizlerinden olan kör yürüyüşü ve güven havuzu etkinlikleri uygulandı (Altınay, 2003). Üyelerden geribildirimler alınarak oturum sonlandırıldı. 2. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. Üyelerden istekli olmayınca sıkıntı verici durumlar adlı ısınma oyunu oynandı (Altınay, 2003). Bu etkinlik grupta protagonist merkezli bir çalışmaya hızla geçilmesini sağlayan ısınma oyunlarından bir tanesidir. Bu tür çalışmalar üyelerin gruba getirmeyi düşünmedikleri birçok durumun farkına varmalarına ve çözümlemelerine olanak sağlar. Yönetici üyelerden kendilerine sıkıntı veren irili ufaklı yaşantıları gözlerinin önüne getirmelerini ve mümkünse bir tanesini seçmelerini söyledi. Daha sonra seçtikleri bu yaşantıları sahnede canlandırmalarını istedi. Üyeler seçtikleri sahneleri o sahnede bulunan kişileri de grup üyeleri arasından seçerek oynadılar. Rol geribildirimleri ve özdeşim geribildirimleri alınarak oturum bitirildi. 3. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. Bir üye evde babası ile olan bir sorununu getirmek istediğini söyledi. Bu oturumda protagonist merkezli çalışıldı. Üye önce sahnede dolaştırıldı. Kendi sahnesini oluşturarak oyunda bulunanları grup içerisinden seçti. Daha sonra oyun psikodrama teknikleri kullanılarak oynandı. Son olarak paylaşım aşamasında rol ve özdeşim geribildirimleri alındı. 4. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. İstekli olmayınca bitmemiş işler adlı ısınma oyunu oynandı (Altınay, 2003). Bu oyun tüm grubun katılımıyla başlayan ve hayal etmenin yardımı ile süren bir ısınma oyunudur. Yönetici grup üyelerinden gözlerini kapatmalarını ve hayatlarında yarım kalan işlere bakmalarını istedi. Bunların açığa çıkmamış duygular ve yapılmamış konuşmalar olabileceği de belirtildi. Bitmemiş işlerini belirleyen üyelerden gözlerini açmaları istendi. Üyelerden gönüllü olanların sahneye gelebilecekleri söylendi. Üç üye ayrı ayrı sahnelerini oluşturarak ve gruptan istedikleri kişilere rol vererek bitmemiş işlerini canlandırdılar. Her sahne sonunda gruba dönülerek rol ve özdeşim geribildirimleri alındı. Oturum özetlenerek bitiril5. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. İstekli olmayınca öfkelerin toplantısı ve öfke makinesi-sevgi makinesi ısınma oyunları oynandı (Altınay, 2003). İki etkinlikte tüm grubun katılımıyla gerçekleşti. Öfkelerin toplantısında, yönetici sahnenin bir tarafında hazırladığı bölüme üyeleri tek tek davet ederek kendi öfkeleri hakkında konuşmalarını istedi. Öfkelerinin dozu, kimlere yöneltebildikleri, kimlere yöneltemedikleri öfke sonucunda oluşan belirtiler bu bölümde konu edildi. Yönetici kalkarak ortaya bir çizgi çizdi üyelerden ayağa kalkmalarını ve ortadaki çizgiyi geçerek diğer bölüme geçmelerini istedi. Yalnız diğer bölüme geçen üyenin artık kendisi değil öfkesi olacağını belirtti. Öfkelerin toplantısına yönetici liderlik yaparak toplantıyı başlattı. Öfkelerin sahiplerinin dile getirmediği, farkında olmadığı her şeyi dile getirmelerini istedi. Sonra paylaşım aşamasına geçildi. İkinci ısınma oyununda ise üyelerden önce bir sesi de olan öfke makinesi oluşturmaları ve her üyenin bu makinenin parçası olması istendi daha sonra bir sevgi makinesi oluşturmaları istendi. Her üyeden makinede yer aldığı bölümü ve işlevleri hakkında konuşması ve neden makinenin bu bölümü oldukları konusunda düşünmeleri istendi. Oturum özetlenerek sonlandırıldı. 6. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. Bir üye okulda bir arkadaşı ile olan bir sorununu getirmek istediğini söyledi. Bu oturumda protagonist merkezli çalışıldı. Üye önce sahnede dolaştırıldı. Kendi sahnesini oluşturarak oyunda bulunanları grup içerisinden seçti. Daha sonra oyun psikodrama teknikleri kullanılarak oynandı. Son olarak paylaşım aşamasında rol ve özdeşim geribildirimleri alındı. 7. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. İstekli olmayınca kara kutu ve engel oyunu adlı ısınma oyunları oynandı (Altınay, 2003). Kara kutu etkinliğinde yönetici üyelere tıpkı uçaklarda olduğu gibi birer kara kutularının olduğunu hayal etmelerini istedi. Bu kara kutuların gerçek bilgileri içlerinde barındırmaları gerektiğini vurguladı. Üyelerden gözlerini kapatıp bu kara 605

6 K U R A M V E U Y G U L A M A D A E Ğ İ T İ M B İ L İ M L E R İ kutuları açmaları ve gördükleri su yüzüne çıkmamış gerçekleri grupla paylaşmaları istendi. Üyeler grupla paylaştılar. Çalışma tamamlanınca paylaşım aşamasına geçildi. Daha sonra engel oyunu oynandı. Çalışmada önce gruptan bir baskı dairesi oluşturmaları istendi. Üyeler tek tek kendilerini saran ve baskılayan dairenin içine girdiler, kısa bir süre orada kaldılar ve bu baskı dairesinden çıkmaya çalıştılar. Daha sonra paylaşım aşamasında her üyeden tek tek kendilerini baskılayan durumlar ve baskı dairesinden çıkma çabaları ile ilgili duygu ve düşünceleri alınarak oturum bitirildi. 8. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. İstekli olmayınca yönetici üyelere çatışma ve problem çözme içeren bir öykü yazmalarını ve oynamalarını istedi. Grup önce çatışmayı düşünerek yazdı daha sonra da çatışmayı çözüm önerisi getirerek öykünün devamını yazdı ve oynadı. Paylaşım aşamasında aldıkları roller ve özdeşim geribildirimleri alındı. 9. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak, bir önceki haftadan bu yana neler yaptıkları konuşuldu. Gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. Bir üye okulda bir öğretmeni ile olan bir sorununu getirmek istediğini söyledi. Bu oturumda protagonist merkezli çalışıldı. Üye önce sahnede dolaştırıldı. Kendi sahnesini oluşturarak oyunda bulunanları grup içerisinden seçti. Daha sonra oyun psikodrama teknikleri kullanılarak oynandı. Son olarak paylaşım aşamasında rol ve özdeşim geribildirimleri alındı. 10. Oturum: Bir önceki haftanın özeti yapılarak gruba getirmek istedikleri bir şey olup olmadığı soruldu. İstekli olmayınca müzikle hayalde rahatlama egzersizi yapıldı. Bütün oturumların değerlendirilmesi üyelerle birlikte yapıldı. Üyelere dört sorudan oluşan değerlendirme formu dağıtıldı ve doldurmaları istendi. Verilerin İstatistiksel Analizi Verilerin analizinde uygun testlerin seçilebilmesi için deney, kontrol ve plasebo gruplarının çatışma çözme davranışını belirleme ölçeğinden almış oldukları puanların dağılımlarının parametrik testlerin temel varsayımlarını karşılayıp karşılamadıkları incelenmiştir. Çalışmada analiz tekniklerini belirlemek için Kolmogorov-Smirnov normallik analizi yapılmış ve verilerin normal dağılmadığı ve her gruptaki üye sayısının da 30 dan az olduğu göz önüne alınarak non parametrik testler kullanılmasına karar verilmiştir. Veriler SPSS WIN- DOWS 15.0 istatistik paket programı ile çözümlenmiştir. Deney ve kontrol grupları oluşturulduktan sonra çatışma çözme ön test puanları arasında fark olup olmadığı non parametrik testlerden Kruskal Wallis testi ile test edilmiş ve gruplar arasında faklılık olmadığı tespit edilmiştir (saldırganlık ön test χ 2 =4.13, p>.05, problem çözme ön test χ 2 = 3.62, p>.05). Çözümlemede deneyin etkisini belirlemek için Kruskal Wallis, farkların anlamlı olduğu durumlarda Main Whitney U, deney grubu son test ile kalıcılık testi arasındaki fark puanlarının karşılaştırılmasında ise, Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek Testi kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde.05 anlamlılık düzeyi kabul edilmiştir. Bulgular Bu bölümde araştırmanın denencelerinin sınanması amacıyla yapılan istatistiksel analizler ve bu analizler sonucunda elde edilen bulgular yer almaktadır. 1. Denenceye İlişkin Bulgular Psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarına katılan öğrencilerin kontrol ve plasebo grubundaki öğrencilere göre çatışma çözme puanlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark olup olmadığını belirlemek için Kruskall Wallis testi uygulanmış sonuçlar Tablo 1 de verilmiştir. Tablo 1. Deney, Kontrol ve Plasebo Grupları Çatışma Çözme Sontest Puanlarına İlişkin Kruskal Wallis Test Sonuçları Saldırganlık n Sıra Ort. Sd χ 2 Deney Kontrol Plasebo Problem Çözme n Sıra Ort. Sd χ 2 Deney Kontrol Plasebo *p< * * Tablo 1 incelendiğinde deneysel çalışmaya katılan deney, kontrol ve plasebo gruplarının çatışma çözme puanlarının saldırganlık ve problem çözme alt boyutları açısından anlamlı derecede farklılaştığı görülmüştür (Saldırganlık için χ 2 = , p<.05, Problem Çözme için χ 2 = , p<.05). Gözlenen bu farkın kaynağını incelemek için Mann Whitney U testi yapılmış ve sonuçlar Tablo 2 de sunulmuştur. 606

7 KARATAŞ / Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamasının Ergenlerin Çatışma Çözme... Tablo 2. Deney, Kontrol ve Plasebo Grupları Çatışma Çözme Sontest Puanlarına İlişkin Mann Whitney U Test Sonuçları Saldırganlık n Sıra Ort. Deney Kontrol Deney Plasebo Problem Çözme Sıra Toplam U 17.00* 28.00* n Sıra Ort. Sıra Toplam U Deney Kontrol Deney Plasebo *p< *.000* Tablo 2 incelendiğinde psikodrama uygulamasına katılan deney grubu ile bu uygulamaya katılmayan kontrol ve plasebo gruplarının çatışma çözme puanlarının saldırganlık ve problem çözme alt boyutlarının anlamlı derecede farklılaştığı görülmüştür (Saldırganlık; deney-kontrol, U= 17.00, p<.05, deney-plasebo, U=28.00, p<.05, Problem çözme; deney-kontrol, U=2.50, p<.05, deney-plasebo, U=.000, p<.05). Sıra ortalamaları dikkate alındığında psikodrama uygulamasına katılan deneklerin kontrol ve plasebo gruplarına göre çatışma çözme alt boyutu olan saldırganlık puanlarının azaldığı ve problem çözme puanlarının arttığı gözlenmiştir. Bu bulgu psikodrama uygulamasının çatışma çözme üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. 2. Denenceye İlişkin Bulgular Psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarına katılan deneklerin, çatışma çözme son ölçüm puanları ile uygulamadan on iki hafta sonra yapılan izleme ölçümü puanları karşılaştırmasında deney grubu son test ve 12 hafta sonra alınan izleme testi puanlarına Wilcoxon işaretli sıralar testi uygulanmış ve sonuçlar Tablo 3 de gösterilmiştir. Tablo 3. Deney Grubu Son Test ve İzleme Testi Puanlarına Uygulanan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi Sonuçları Saldırganlık Sontest- İzleme n Sıra Ort. Sıra Toplam z Negatif sıra Pozitif sıra Eşit 1 Problem Çözme Sontest- n Sıra Ort. Sıra z izleme Toplam Negatif sıra Pozitif sıra Eşit 3 *p< * Tablo 3 incelendiğinde psikodrama uygulamasına katılan deney grubu öğrencilerinin sontest çatışma çözme puanları ile uygulama bittikten on iki hafta sonra alınan izleme testi çatışma çözme puanları karşılaştırıldığında, saldırganlık alt ölçeği sontest ve izleme testi puanları arasında anlamlı farklılıklar görülmemiş (z=-1.814, p>.05) ve deneyin etkisinin on iki hafta sürdüğü gözlenmişken, problem çözme alt boyutu sontest ve izleme testi arasında anlamlı farklılıklar gözlenmiş (z=-2.446, p<.05) ve deneyin etkisinin on iki hafta sürmediği ortaya çıkarılmıştır. Bu durum psikodrama uygulamasının saldırganlık üzerinde uzun süreli etkisinin olduğunu, problem çözme üzerinde ise uzun süreli etkisinin olmadığını göstermiştir. Üyelerin Oturumlar ve Oturum Sonrasında Kendileri İle İlgili Değerlendirme Sonuçları Üyelerin grup çalışmasından beklentileri; kendilerini daha iyi tanımak, saldırganlıklarının azalması, etkili problem çözme, yaşadıkları çatışmaların azalması, başkaları ile iyi ilişkiler kurmak, arkadaşları ve aileleri ile yaşadıkları sorunların azalması olarak sıralanmıştır. Grup çalışmalarına katılımları ve çalışma sonucunda kazandıkları değerlendirildiğinde; katılımlarının yeterli olduğu, saldırganlıklarını kontrol etmeyi başarabileceklerine olan inançlarının arttığı, rahatlamaları, aileleri ve arkadaşları ile sorunsuz iletişim kurmayı genel anlamda başarabildikleri, karşılarındaki kişileri anlamak için çaba gösterdikleri, olaylara olumlu yönden bakmaya çalıştıkları, problem çözme davranışlarının arttığı, çatışma yaşadıkları durumların azaldığı belirlenmiştir. Grup sürecindeki çalışmalarla ilgili olarak üyeler alınan rollerde ve oyunlarda, duygularını açıklamanın, farkına varılmayan hareketlerin farkına varılmasının ve sorunları yaşayış ve anlamlandırışın altındaki nedenlerin görülmesinin kendilerini karamsarlıktan kurtarıp daha iyi tanımalarını sağladığını belirtmişlerdir. 607

8 K U R A M V E U Y G U L A M A D A E Ğ İ T İ M B İ L İ M L E R İ Çalışmaların yararı ve ilk oturumdan beri hissettikleri değerlendirildiğinde ise, çalışmaları yararlı buldukları, ilk oturumlarda biraz çekimser kaldıkları daha sonraki oturumlarda bunu üzerlerinden attıkları ve kendilerine iyi şeyler kazandırdığını en önemlisi çatışma ve problem çözmeyi öğrendiklerini düşündükleri belirlenmiştir. Tartışma Bu araştırmada elde edilen bulgulardan deney grubuyla yürütülen ve psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarının öğrencilerin, çatışma çözme puanları üzerinde etkili olduğu görülmüş, deney grubunun son ölçümü ve son ölçümden on iki hafta sonra alınan izleme ölçümleri karşılaştırıldığında ise saldırganlık alt boyut puanları arasında fark çıkmamış ve etkinin uzun süre devam ettiği görülmüştür. Problem çözme alt boyutunda ise sontest ve izleme testi arasında anlamlı farklılıklar gözlenmiş ve deneyin etkisinin uzun sürmediği belirlenmiştir. 10 oturum sonunda öğrenciler oturumlar ve kendilerini değerlendirmeleri ile ilgili görüşlerini belirtirken, öfkelerini kontrol etmeyi başarabilip saldırganlık gösterme durumlarının azaldığını ifade etmişler ve problem çözme becerilerinin önceki dönemlere nazaran daha da geliştiğini belirtmişler. Yapılan analizlerin sonucunda da bu beklentinin doğrulandığı görülmüştür. Saldırganlık ve çatışma çözme üzerine, psikodrama ile yapılan deneysel çalışmalara bakıldığında; Hecker (1978), Karataş ve Gökçakan (2009), Milosevic (2000), deneysel işlemin saldırganlık üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuşlardır. Amatruda (2006), psikodrama odaklı çatışma çözme uygulamasının öğrencilerin sınıftaki negatif davranışlarını azalttıklarını daha pozitif davrandıklarını ortaya koymuştur. Problem çözme üzerine psikodrama ile yapılan deneysel çalışmalara bakıldığında Hamamcı ve Esen-Çoban (2009), 10 hafta süresince yetişkinlerle yaptıkları psikodrama çalışmasının problem çözme algısını yükselttiğini tespit etmişlerdir. Bu araştırma bulguları araştırma sonucu ile benzerlik göstermektedir. Bu çalışmada uygulanan psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamasının çatışma çözmede etkili olması deneklerin rahat ve özgür hissettikleri bir ortamda kendilerini daha iyi ifade ettikleri ve aldıkları rollerde ve protagonistli oyunlarda kendileri ile ilgili bir şeyler keşfettikleri ile açıklanabilir. Ayrıca deney grubundaki öğrencilerin çalışmaya çok istekli katılmaları ve devam koşullarını yerine getirerek her oturumun gruptaki bütün üyelerle yapılması, ısınma oyunlarına ve protagonistli oyunlardaki rollere üyelerin istekli katılmaları deneysel işlemin etkili olmasında önemli bir etken olmuş olabilir. Yapılan analizler, psikodrama teknikleri ile yapılan grup uygulamalarının son ölçüm ve on iki hafta sonra yapılan izleme ölçümü arasında saldırganlık puanlarında farklılık olmadığını, problem çözme puanlarında ise farklılık olduğunu göstermektedir. Bu durum deneysel işlemin saldırganlık üzerinde on iki hafta sonra alınan izleme ölçümüne kadar etkisini sürdürdüğünü göstermiştir. Bu sonuç ergenlerle saldırganlık üzerinde uygun müdahaleler yapıldığında saldırganlıklarını uzun süreli kontrol edebileceklerini göstermektedir. Alan yazına bakıldığında Hamamcı (2002), Karataş ve Gökçakan (2009), Reis, Quayle, Brett ve Meux (2008), psikodrama çalışmasından sonra aldıkları izleme ölçümünde deneysel işlemin kalıcı etkisi olduğunu tespit etmişlerdir. Diğer çalışmalarda olduğu gibi bu çalışmanın da kısıtlılıkları mevcuttur. Bu araştırma, kullanılan Çatışma Çözme Davranışı Belirleme Ölçeği ile Milli Eğitim Bakanlığı Niğde ilindeki resmi ortaöğretim kurumlarından Hacı Zekiye Arslan Lisesi eğitim öğretim yılındaki 9, sınıfta öğrenim gören öğrenciler ile kısıtlıdır. Sonuç olarak, psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarının ergenlerin çatışma çözme puanlarında etkili olduğu görülmüştür. Yapılan izleme çalışmalarında ise, son ölçümden on iki hafta sonra yapılan izleme ölçümüne kadar deneysel etkinin saldırganlık puanları üzerinde devam ettiği görülmüştür. Araştırmanın bulguları doğrultusunda yeni yapılacak araştırmalar ve alanda çatışma çözme üzerinde çalışacak uzmanlara ilişkin şu önerilerde bulunulabilir. -Bu çalışmada tek deney grubu kullanılmıştır. Yeni yapılacak çalışmalarda iki ayrı deney grubu üzerinde farklı yöntemler sınanıp çatışma çözme becerileri üzerinde karşılaştırma yapılabilir. -Bu çalışmada izleme ölçümü on iki hafta sonra alınmıştır. Farklı çalışmalarda daha uzun süreli izleme ölçümleri alınarak etkililikleri karşılaştırılabilir. -Bu çalışmada orta öğretim öğrencileri ile çalışılmıştır. Yeni yapılacak çalışmalarda diğer yaş grupları ile çalışılabilir. 608

9 Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 11(2) Spring Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Investigating the Effects of Group Practice Performed Using Psychodrama Techniques on Adolescents Conflict Resolution Skills Zeynep KARATAŞ a Mehmet Akif Ersoy University Abstract The aim of this study is to examine the effects of group practice which is performed using psychodrama techniques on adolescents conflict resolution skills. The subjects, for this study, were selected among the high school students who have high aggression levels and low problem solving levels attending Hacı Zekiye Arslan High School, in Niğde. They were divided into three groups, the experimental, placebo and control groups. Each group consisted of 12 high school students, 6 boys and 6 girls. The Scale for Identification of Conflict Resolution Behavior, developed by Koruklu, was used to collect data. Psychodrama group practices one of which lasted for minutes were applied to the experimental group once a week for 10 weeks. Inventory was administered to experimental and control groups before and after treatment and 12 weeks after the treatment, it was administered to the experimental group once again. Data were analyzed with Kruskal Wallis, Mann-Whitney U and Wilcoxon tests. The findings show that aggression levels of the students who were in the experimental group were dropped significantly and problem solving levels were increased compared to the placebo and control groups. The effect could also be seen 12 weeks later after the treatment. The results have shown that group practices which are performed using psychodrama techniques have favorable effects on adolescents conflict resolution skills. Key Words Conflict Resolution, Problem Solving, Aggression, Psychodrama, Adolescent. Adolescence is a transitional stage of physical and mental human development generally occurring between puberty and adulthood (Kulaksızoğlu, 2004). While parents of adolescents are feeling mixed emotions about independendence of adolescent, an adolescent wishes to gain independence (Gander & Gardiner, 2001). In the attempt to gain the identity of adolescents in the face of the changing environment and new conditions may experience some difficulties and challenges. Emotional accumulations can cause conflict (Kulaksızoğlu, 2004). Conflict is a situation which occurs when two or more motives affect an individual at the same time. a Correspondence: Assist. Prof. Zeynep KARATAŞ, Mehmet Akif Ersoy University, Faculty of Education, Department of Educational Sciences, Burdur / Turkey. hotmail.com & edu.tr Phone: Fax: A person who have difficulties while deciding and who start to feel anxious is possibly in conflict (Cüceloğlu, 1994). On the other hand conflict occurs in undesirable situations and conflict can occur with strain (Gürüz & Temel-Eğinli, 2008). The process of conflict takes place in four stages. These stages are: being aware of the conflict, developing emotional reaction towards conflict, having the intention of performing various behaviors considering the developed emotions and reactions and the transformation of the intentions into real behaviors (Demiray, 2008). Conflict can affect our lives both in negative and positive ways. According to Beckmone (2002 cited in Demiray, 2008), the conflicts which results from different wishes and needs and which are indispensable for people s life force an individual to learn and develop him. Psychodrama is a research technique which helps the participants to reanimate the events in their lives instead of just talking about the psychological 609

10 E D U C A T I O N A L S C I E N C E S : T H E O R Y & P R A C T I C E and social problems of them (Blatner, 2002). Providing catharsis, gaining insight, testing the facts, developing rational thoughts, learning and behavior changes in psychodrama are aimed to take place in the psychodrama sessions in which this technique is utilized (Dökmen, 2005). Given the research findings conducted in Turkey and abroad on conflict and violence, it is seen that the adolescents have difficulties in coping with their anger and aggressive behaviors, preventing the violence, expressing their emotions in a right way, and even being aware of the structure of their feelings and thoughts. Besides it is established they are inadequate in solving problems. Furthermore, the benefits of having the experience of group or participating in various psycho-educational groups in order to cope with these situations and experimental operations are found out to be effective (Akdeniz, 2007; Aytek, 1999; Bundy, 2001, 2003; Cenkseven, 2003; Duran & Eldeleklioğlu, 2005; Fong, 2006; Hermann & McWhirter, 2003; Kipper, 2002; Mundy, 1997; Racelyte, 2006; Sipsas, 2000; Tekinsav-Sütçü, 2006; Uçak-Şimşek, 2003; Uysal, 2006). On the other hand, when the research findings conducted on conflict resolution using psychodrama technique are considered, it is seen that the experimental process is effective and the group members abilities to express themselves, to solve problems, and the ability for conflict resolution have increased (Amatruda, 2006). The Aim of the Research The aim of the research is to analyze the short and long terms effects of the group sessions conducted using psychodrama on the adolescents abilities for conflict resolution. Hypothesis In this research, the accuracy of the following hypothesizes are examined. 1. There will be statistically significant differences in the scores of conflict resolution of the students participating in the group sessions in which psychodrama techniques are used compared to the students in control and placebo groups. 2. There won t be statistically significant difference between the posttest and follow-up scores measured 12 weeks after the end of the psychodrama therapy in term of conflict resolution of the students participating in the group sessions in which psychodrama techniques are used. Moreover, the participants evaluated the psychodrama therapy and themselves after the therapy. These findings are presented in result section. Investigation Design Method This study is a semi-experimental research concerning the effects of group sessions in which psychodrama techniques are used on adolescents ability of conflict resolution. In the research, pre and posttest design with control group is used. This design is a complicated one which is commonly used (Büyüköztürk, 2007). In this design, the scale of determining the conflict resolution behavior before the experimental process is applied to the students in experimental and control group as pretest. After that, group practices consisting of 10 sessions in which psychodrama techniques are utilized are implemented to the experimental group. In this term, there are no trainings for the control group. In the placebo group, ten weeks interaction group which doesn t include conflict resolution is organized. One week after the end of the ten sessions with experimental group, the scale of determining the conflict resolution behavior are implemented to all the groups as posttest and the scale of determining the conflict resolution behavior is applied to the students participating in experimental group one time for follow-up measurement. The Participants The experiment subjects are chosen from Hacı Zekiye Arslan High School in the city center of Niğde in the education terms. The scale of determining conflict resolution behavior is implemented to all the students studying in 9 th, 10 th and 11 th grade students (60 boys and 90 girls) in the suitable lessons in order to compose the experimental and control group of the research. Taking one point above and below the standard deviation of the arithmetic mean of the applied scale of determining conflict resolution behavior, there are 41 students who get 36 and more than 36 points which is one point above the standard deviation for aggression score and 36 students who get 30 and less than 30 points which is one point below standard deviation. So, totally there are 77 students. 12 of 77 students, 6 girls and 6 boys are assigned to experimental group randomly, 12 students to the control group and 12 students for the placebo group. Furthermore, a student whose aggression score is 610

11 KARATAŞ / Investigating the Effects of Group Practice Performed Using Psychodrama Techniques on Adolescents... low, whose problem solving ability is high, who is mentioned by the school administration and staff as a student who behaves rationally, who is at the same age and same grade with the students in the experimental group is assigned into the experimental group as a model for his positive behaviors. The score of this student is not included into the evaluation process. The assignation of the experiment subjects into the groups are carried out with random sampling technique. While assigning 12 people into each group, Jacobs Mason and Harvill s view (2002) there can be adolescents in group work and Voltan- Acar s point of view (2005) there can be a study with 8-13 volunteers are taken into consideration. Instrument The Scale of Determining Conflict Resolution Behavior: In the study, the scale of determining conflict resolution behavior developed by Koruklu (1998) is used. The scale assesses conflict resolution behaviors under two sub-scales which are Aggression and Problem Solving. The highest point that can be taken from each sub-scale is 60 and the lowest point that can be taken from each sub-scale is 12. High point means that the behavior is frequently seen. In other words, having a high point from Aggression sub-scale means a negative situation in terms of conflict resolution while having a high point from Problem Solving sub-scale means a positive situation in terms of conflict resolution. Data Collection The scale was applied to 150 students (60 boys and 90 girls) studying in 9 th, 10 th and 11 th grades in the school where the practices were conducted in education term. The experimental, control, and placebo groups were composed of 18 boys and 18 girls randomly chosen from 77 students whose points of conflict solution aggression subscale were high and whose points of problem solving was low. Also, the data of the student whose aggression score was low and whose problem solving ability was high were not included in the evaluation process. The studies started in March in In the study, experimental process consisting of 10 sessions is conducted with the students participating in experimental group. Each session lasts for minutes and each one is held one time in a week. While there are no study for control group, in placebo group, ten weeks interaction group which doesn t include conflict resolution is executed. Psychodrama sessions usually consist of 3 stages. These stages are warm-up, performance and sharing. In warm-up stage, the group members are prepared for that day s session and various warming games helps this process. Game phase is a group member-based or protagonist-centered stage. This phase can also be called performance stage. Sharing stage is divided into two sections. These sections are role feedbacks and identification feedbacks. It is not possible to construct the psychodrama sessions because the nature of psycho drama is spontaneous. Everything takes place naturally. If the members don t have anything to contribute to the group, the group leader can suggest various warming-up games. In experimental process, in the first session, group rules and construction is established and in the following sessions the warm-up games called conform in dreams, the best expression of feeling, the meeting of the angers, relaxation exercise, anger machine, black box, contrasts, incomplete works, anxieties, obstacles game, our positive characteristics and our emotions (Altınay, 2003) are respectively played. After each warm-up game, role feedbacks and identification feedbacks concerning the roles they take part in are asked from the members. Besides, the members are asked to write tales, drama and plays including anger, aggression, conflict resolution and problem solving; they are also asked to draw the picture of the group and the group tree. After these warming-up games, working with the members who are protagonists, the members are enabled to gain insight and to see their awareness levels as it is stated in the aims of psychodrama. In protagonist-based games, role feedbacks and identification feedbacks are obtained at the end of the game. All the members in experimental group participate in all the sessions. After 10 sessions are completed, the members are given the evaluation form of the group works which consists of 4 questions. The summary of the members evaluations about the sessions and themselves are presented in the findings part. Experimental Process Statistical Analysis In order to choose the right test for the analysis of the data, whether the range of the scores obtained from determining conflict resolution behavior scale of the experimental, control, and placebo 611

12 E D U C A T I O N A L S C I E N C E S : T H E O R Y & P R A C T I C E groups correspond to the basic assumptions of parametric tests are tried to be tested. Kolmogorov- Smirnov normality analysis is executed in order to determine the analysis technique in the study and given the fact that the data do not have a normal distribution and that the number of the members in each group is below 30, non-parametric test is decided to be used. The data is analyzed with the help of SPSS WINDOWS 15.0 Statistics packet. After forming experimental and control groups, whether there is a difference among the pre-test scores of conflict resolution is tested with the help of Kruskal-Wallis Test and it is established that there isn t any difference within the groups. (Chisquare for the pre-test of aggression= 4.13, p>.05; Chi-square for the pre-test of problem solving= 3.62, p>.05). Kruskal-Wallis test is used in order to determine the efficacy of the experiment; Mann-Whitney U test is utilized when there are meaningful differences and when the post-test and permanency test of the experimental group are compared, Wilcoxon Paired Two Sample Test is used. In statistical analysis, the level of significance is accepted as.05 Results The Findings Regarding the First Hypotheses It is found out that the conflict resolution scores of the experimental group participating in the psychodrama sessions and those of the control and placebo groups not taking part in the sessions differentiated in terms of aggression and problem solving sub-scales (Aggression; for experimentalcontrol groups: U=17.00, p<.05; for Experimentalplacebo groups: U=28.00, p<.05; Problem Solving; for experimental-control groups: U=2.50, p<.05; for experimental-placebo groups: U=.000, p<.05 ). It is observed that the problem solving scores increase and aggressions scores decrease in the experimental group participating in the psychodrama sessions compared to the control and place groups when the range mean is taken into consideration. This finding shows that psychodrama is effective in conflict resolution. The Findings Regarding the Second Hypotheses When the conflict resolution post-test scores and the follow-up scores obtained after the end of 12 week-sessions of the students in experimental group who take part in the psychodrama practices are compared, there was not a significantly difference between the aggression post-test scores and follow-up test scores and it is observed that the effect of the experiment lasts for 12 weeks. Furthermore, it is found out that there is a significantly difference between problem solving post-test and follow-up test scores and it is established that the effect of the experiment doesn t last for 12 weeks. This shows that psychodrama practices have a long-term effect on aggression and it doesn t have a long-term effect on problem solving. Discussion It is clear from the findings of this research that the practices conducted with the students in the experimental group utilizing psychodrama techniques have an effect on the conflict resolution scores. When the post-test scores and the follow-up scores obtained 12-week after post-test measurement from the experimental group are compared, there couldn t be found difference in terms of aggression sub-dimension and it is seen that the effect lasts for a long time. On the other hand, significantly differences are found between pre and post-tests in terms of problem solving sub-dimension and it is established that the effect doesn t last for a long time. The first hypothesis was constructed depending on the expectations that awareness level of the students participating in the psychodrama sessions conducted with psychodrama techniques concerning the reasons and results of the emergence of the conflict would increase; they would be relaxed after sharing; they wouldn t show aggression by keeping their angers under control and they would perform problem solving behaviors. At the end of 10 sessions, the students stated that their aggression decrease, which enabled them to keep their angers under control while they were expressing their opinions concerning sessions and themselves. They also point out that their problem solving skills developed compared to the previous terms. In the analysis, it is indicated that this expectation is confirmed. When experimental studies related with aggression and conflict resolution are looked through, Hecker (1978), Karataş and Gökçakan (2009), Milosevic (2000), put forward that experimental process is effective in aggression. Amatruda (2006) assert that psychodrama based conflict resolution practices help the students to decrease negative behaviors and to behave in a more positive way in the classroom. Hamamcı and Esen-Çoban (2009) find that 10-week psychodrama practices help the problem solving perceptions to increase. 612

13 KARATAŞ / Investigating the Effects of Group Practice Performed Using Psychodrama Techniques on Adolescents... The findings of that research have similarity with our research results. The fact that group practices conducted using psychodrama techniques in this study is effective in conflict resolution can be clarified with the facts that the experiment subjects express themselves better when they feel themselves in a comfortable and free environment and that they discover something related with them in the roles they take place or in the games with protagonist. Also, the facts that the students in experimental group participate in the study enthusiastically, that each session is conducted with participation of all the members, that the members take part in warming-up games and in the roles with protagonist willingly can be important factors that affect the efficacy of the experimental process. The analysis shows that there is no difference between the post test measurements and the followup test measurements made 12 weeks later in terms of aggression but there is difference in problem solving scores. This situation points that experimental process still has an effect on the aggression till the follow-up tests measurements. This result shows that the adolescents can keep their aggressions under control if right interventions can be put into practice on the adolescents aggressiveness. When the literature is looked into, Hamamcı (2002), Karataş and Gökçakan (2009), Reis, Quayle, Brett and Meux (2008), establish that the experimental process has a permanent effect after psychodrama practices in terms of the follow-up tests results. As it is seen in all the other studies, this study also has some limitations. This research is limited to the scale of determining conflict resolution behavior and to the students studying in the 9 th, 10 th and 11 th grade in education terms in Hacı Zekiye Arslan High School in Niğde. Consequently, it is seen that group practices using psychodrama techniques are effective in the adolescents conflict resolution scores. Furthermore, as a result of the follow-up test measurement, it is found out that experimental effect on the aggression scores continues until the follow-up test measurements conducted 12 weeks after posttest measurements. References/Kaynakça Amatruda, M. (2006). Conflict resolution and social skill development with children. Journal of Group Psychotherapy, Psychodrama & Sociometry, Winter, Akdeniz, M. (2007). Öfke kontrolü eğitiminin lise öğrencilerinin öfke kontrolü becerilerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Adana. Altınay, D. (2003). Psikodrama grup psikoterapisi 400 ısınma oyunu ve yardımcı teknik. İstanbul: Sistem Yayıncılık. Aytek, H. (1999). Grup rehberliğinin ortaöğretim basamağındaki öğrencilerin öfke davranışlarının kontrolü üzerindeki etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana. Blatner, A. (2002). Psikodramanın temelleri. (Çev. G. Şen). İstanbul: Sistem Yayıncılık. Bundy, A. (2001). Anger management program effect on adolescents anger, aggression and persfective taking. Unpublished master s thesis, Arizona State University, Arizona. Bundy, A. (2003). Differential effects of booster sessions on anger, hope, optimism, and depression in young adolescents. Unpublished doctoral dissertation, Arizona State University, Arizona. Büyüköztürk, Ş. (2007). Deneysel desenler öntest-sontest kontrol grubu desen ve veri analizi (2. baskı). Ankara, Pegem A Yayıncılık. Cenkseven, F. (2003). Öfke yönetimi becerileri programının ergenlerin öfke ve saldırganlık düzeylerine etkisi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 2(2), Cüceloğlu, D. (1994). İnsan ve davranışı psikolojinin temel kavramları. İstanbul: Remzi Kitabevi. Demiray, U. (2008). Etkili iletişim. Ankara: Pegem Akademi. Dökmen, Ü. (2005). Sosyometri ve psikodrama. İstanbul: Sistem Yayıncılık. Duran, Ö. & Eldeleklioğlu, J. (2005). Öfke kontrol programının yaş arası ergenler üzerindeki etkililiğinin araştırılması. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), Fong, J. (2006). Psychodrama as a preventive measure: teenage girls confronting violence. Journal of Group Psychotherapy, Psychodrama & Sociometry, 59(3), Gander, M. J. & Gardiner, H. W. (2001). Çocuk ve ergen gelişimi. (Çev. A. Dönmez, N. Çelen, B. Onur) (4. Baskı). Ankara: İmge Kitabevi. Gürüz, D. &Temel Eğinli, A. (2008). İletişim becerileri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. Hamamcı, Z. (2002). Bilişsel davranışçı yaklaşımla bütünleştirilmiş psikodrama uygulamasının kişilerarası ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtmalar ve temel inançlar üzerine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitimde Psikolojik Hizmetler ABD, Ankara. Hamamcı, Z. & Esen-Çoban, A. (2009). Psikodramanın psikolojik danışmanların problem çözme becerilerini algılama düzeyleri üzerine etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, Hecker, B. (1978). Frustration tolerence, aggression and intervention methods for a population of non institutionalized offenders. Unpublished doctoral dissertation. United States University of Maryland. Herrmann, D.S. & McWhirter, J.J. (2003). Anger&aggression management in young adolescents; an experimental validation of the SCARE program. Education And Treatment of Children, 26(3), Jacobs, E., Mason, R.L. & Harvill, R.L. (2002). Group counseling. Canada: Brooks/Cole Thomson Learning. Karatas, Z. & Gökçakan, Z. (2009). Bilişsel davranışsal teknikler ve psikodrama teknikleri kullanılarak yapılan grup uygulamalarının ergenlerin saldırganlığını azaltmadaki etkilerinin karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(3),

14 E D U C A T I O N A L S C I E N C E S : T H E O R Y & P R A C T I C E Kipper, A.D. (2002). The cognitive double: integrating cognitive and action techniques. Journal of Group Psychotherapy, Psychodrama & Sociometry, 55(2-3), Koruklu, N. (1998). Arabuluculuk eğitiminin ilköğretim düzeyindeki bir grup öğrencinin çatışma çözme davranışlarına etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Kulaksızoğlu, A. (2004). Ergenlik psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi. Milosevic, V. (2000). Psychodrama and the war: therapists dilemmas and challenges in work with an experiental educational psychodrama group. International Journal of Psychotherapy, 5(2), Mundy, J. (1997). Developing anger and aggression control in youth in recreation and park systems. Parks & Recreation, 32( 3), Racelyte, D. (2006). Psychodrama and conflict resolution. Educational Psychology, 17, Reis, D., Quayle, M., Brett, T. & Meux, C. (2008). Dramatherapy for mentally disordered offenders: changes in levels of anger. Criminal Behaviour and Mental Health, 8(2), Sipsas, H.A. (2000). Student created aggression replacement education program: a cross-generational application. Arizona State University. Unpublished doctoral dissertation, Arizona. Tekinsav-Sütçü, G.S. (2006). Ergenlerde öfke ve saldırganlığı azaltmaya yönelik bilişsel davranışçı bir müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji ABD, İzmir. Uçak-Şimşek, E. (2003). Bilişsel davranışçı yaklaşımla ve rol değiştirme tekniğiyle bütünleştirilmiş film terapisi uygulamasının işlevsel olmayan düşüncelere ve iyimserliğe etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Eğitimde Psikolojik Hizmetler Programı, Ankara. Uysal, Z. (2006). Çatışma çözme eğitim programının ortaöğretim dokuzuncu sınıf düzeyindeki öğrencilerin çatışma çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana. Voltan-Acar, N. (2005). Grupla psikolojik danışma ilke ve teknikleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. 614

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (2), 76-90 GELişTiRiLMiş OYUN-EGZERSiZ PROGRAMıNıN ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Fabna KERKEZ ÖZET Bu çalışmanın amacı

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA PUBLIC EDUCATION CENTRE S FINAL INFORMATIVE MEETING OF THE GRUNDTVIG

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

BİYOLOJİ ÖĞRETİMİNDE BİLGİSAYAR KULLANIMININ ÖĞRENCİ TUTUMUNA ETKİSİ

BİYOLOJİ ÖĞRETİMİNDE BİLGİSAYAR KULLANIMININ ÖĞRENCİ TUTUMUNA ETKİSİ BİYOLOJİ ÖĞRETİMİNDE BİLGİSAYAR KULLANIMININ ÖĞRENCİ TUTUMUNA ETKİSİ Dr.Hikmet Katırcıoğlu Yrd.Doç.Dr.Mübeccel Kazancı Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Orta Öğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi

Detaylı

Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamalarının Ergenlerde Saldırganlığı Azaltmadaki Etkisinin İncelenmesi

Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamalarının Ergenlerde Saldırganlığı Azaltmadaki Etkisinin İncelenmesi Türk Psikiyatri Dergisi 2009; 20(4): 357-366 Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamalarının Ergenlerde Saldırganlığı Azaltmadaki Etkisinin İncelenmesi Dr. Zeynep KARATAŞ, Psik. Dan. Zafer

Detaylı

HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi

HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2003,14 (2), 83-91 HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi Ummuhan BAŞ ASLAN, Ayşe L1VANELlOGLU Hacettepe Üniversitesi,

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

Zeynep KARATAŞ* Zafer GÖKÇAKAN** Anahtar Kelimeler Saldırganlık, Şiddet, Bilişsel Davranışçı Terapi, Psikodrama.

Zeynep KARATAŞ* Zafer GÖKÇAKAN** Anahtar Kelimeler Saldırganlık, Şiddet, Bilişsel Davranışçı Terapi, Psikodrama. DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki... 1407 Bilişsel Davranışçı Teknikler ve Psikodrama Teknikleri Kullanılarak Yapılan Grup Uygulamalarının Ergenlerin

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1

EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1 58 2009 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:25, s.58-64 ÖZET EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1 Bu çalışmanın

Detaylı

Eğitim Fakültesi Dergisi. Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki

Eğitim Fakültesi Dergisi. Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki Eğitim Fakültesi Dergisi http://kutuphane.uludag.edu.tr/univder/uufader.htm Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki Salih Bağatır *, Reşat

Detaylı

Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır:

Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır: Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır: Her bir sınıf kontenjanı YALNIZCA aşağıdaki koşullara uyan öğrenciler

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Beden eğitimi ve spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarının istihdam durumlarına yönelik. öğrenci görüşleri

Beden eğitimi ve spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarının istihdam durumlarına yönelik. öğrenci görüşleri Cilt:5 Sayı:1 Yıl:2008 Beden eğitimi ve spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarının istihdam durumlarına yönelik öğrenci görüşleri Süleyman Murat YILDIZ* Selçuk ÖZDAĞ** Özet Beden eğitimi ve spor eğitimi

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA VE MOTİVASYONA ETKİSİ

ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA VE MOTİVASYONA ETKİSİ 5 th International Computer & Instructional Technologies Symposium, 22-24 September 2011, Fırat University, ELAZIĞ- TURKEY ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XVII, Sayı: 1, 2003 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi

Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi Okmeydanı Tıp Dergisi 28(3):146-15, 12 doi:.5222/otd.12.146 Araştırma Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi Hacer Özkul Özel *, Demet Yurtsever **, Sevginaz Mutlu

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

ÖZET YENİ İLKÖĞRETİM II. KADEME MATEMATİK ÖĞRETİM PROGRAMININ İSTATİSTİK BOYUTUNUN İNCELENMESİ. Yunus KAYNAR

ÖZET YENİ İLKÖĞRETİM II. KADEME MATEMATİK ÖĞRETİM PROGRAMININ İSTATİSTİK BOYUTUNUN İNCELENMESİ. Yunus KAYNAR ÖZET YENİ İLKÖĞRETİM II. KADEME MATEMATİK ÖĞRETİM PROGRAMININ İSTATİSTİK BOYUTUNUN İNCELENMESİ Yunus KAYNAR AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANA BİLİM DALI Ağustos

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

THE SKILLS TRAINING RAN IN ENTERPRISES

THE SKILLS TRAINING RAN IN ENTERPRISES THE SKILLS TRAINING RAN IN ENTERPRISES Türkiye de işletmelerde beceri eğitimi uygulaması 3308 sayılı Mesleki ve Teknik Eğitim Kanunu ile yapılmaktadır. The skills training program offered in turkey are

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47.

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47. ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYŞE AYPAY Doğum Tarihi: 24 02 1969 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Bölümü Ankara Üniversitesi 1989 Y. Lisans

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ AN INVESTIGATION OF SCIENCE TEACHERS INTERPERSONAL SELF-EFFICACY BELIEFS IN TERMS OF SOME VARIABLES

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) Parametrik Olmayan Testler Binom Testi SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) Soru 1: Öğrencilerin okul

Detaylı

İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları

İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları Uğur ŞENTÜRK, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Çanakkale,

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3(1): 191-198 Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Özet Bu çalışmanın amacı, üniversite

Detaylı

MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Serkan ÖZDEMİR 1, Emine UTKUN 2, Erkan YEŞİL 3 ÖZET Bu çalışmada öncelikle meslek yüksekokulu öğrencilerinin zaman

Detaylı

Okulöncesi Öğretmen Adaylarının Bilgisayar Destekli Eğitim Yapmaya İlişkin Tutumlarının İncelenmesi

Okulöncesi Öğretmen Adaylarının Bilgisayar Destekli Eğitim Yapmaya İlişkin Tutumlarının İncelenmesi Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2015, Cilt 5, Sayı 1, 44-50 Trakya University Journal of Education 2015, Volume 5, Issue 1, 44-50 Okulöncesi Öğretmen Adaylarının Bilgisayar Destekli Eğitim

Detaylı

Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Özel Yetenek Sınavına Katılan Adayların Stresle Başa Çıkma Stillerinin İncelenmesi *

Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Özel Yetenek Sınavına Katılan Adayların Stresle Başa Çıkma Stillerinin İncelenmesi * SELÇUK ÜNİVERSİTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BİLİM DERGİSİ, 2011; 13 (2): 177 181 SELÇUK UNIVERSITY JOURNAL OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORT SCIENCE Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Özel Yetenek Sınavına

Detaylı

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Hakan Salim ÇAĞLAYAN *, Yrd. Doç. Dr. Özden TAŞĞIN** Yrd.

Detaylı

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı,

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı, ÖZET Bu çalışmada, Ceylanpınar Tarım İşletmesi'nde bulunan antepfıstığı parsellerinde yer alan bazı erkek tiplerin morfolojik ve biyolojik özelikleri araştırılmıştır. Çalışma, 1995 ve 1996 yıllarında hem

Detaylı

myp - communıty&servıce ınstructıons & forms

myp - communıty&servıce ınstructıons & forms myp - communıty&servıce ınstructıons & forms P r i v a t e I s t a n b u l C o ş k u n M i d d l e Y e a r s P r o g r a m m e C a n d i d a t e S c h o o l Özel İstanbul Coşkun Orta Yıllar Programı Aday

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

MESLEK YÜKSEKOKULLARINDAKİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRENİM GÖRDÜKLERİ BÖLÜMÜ SEÇİMİNDEKİ ETKİLİ FAKTÖRLER

MESLEK YÜKSEKOKULLARINDAKİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRENİM GÖRDÜKLERİ BÖLÜMÜ SEÇİMİNDEKİ ETKİLİ FAKTÖRLER MESLEK YÜKSEKOKULLARINDAKİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRENİM GÖRDÜKLERİ BÖLÜMÜ SEÇİMİNDEKİ ETKİLİ FAKTÖRLER Öğr. Gör. Şeyda İldan Selçuk Üniversitesi Akören Ali Rıza Ercan Meslek Yüksekokulu seydaildan@selcuk.edu.tr

Detaylı

Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğrencilerinin Armoni Dersindeki Akademik Başarıları İle Problem Çözme Becerileri Algıları Arasındaki İlişki

Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğrencilerinin Armoni Dersindeki Akademik Başarıları İle Problem Çözme Becerileri Algıları Arasındaki İlişki Online, http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ijsser/, 1 (3), 2015 Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğrencilerinin Armoni Dersindeki Akademik Başarıları İle Problem Çözme Becerileri Algıları Arasındaki İlişki

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Bilişsel Davranışçı Teknikler Kullanılarak Yapılan Öfke Yönetimi Programının Ergenlerin Saldırganlığını Azaltmadaki Etkisi

Bilişsel Davranışçı Teknikler Kullanılarak Yapılan Öfke Yönetimi Programının Ergenlerin Saldırganlığını Azaltmadaki Etkisi Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 26, 2009, ss. 12-24 Bilişsel Davranışçı Teknikler Kullanılarak Yapılan Öfke Yönetimi Programının Ergenlerin Saldırganlığını Azaltmadaki Etkisi Zeynep

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME STİLLERİ, CİNSİYET ÖĞRENME STİLİ İLİŞKİSİ VE ÖĞRENME STİLİNE GÖRE AKADEMİK BAŞARI 1

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME STİLLERİ, CİNSİYET ÖĞRENME STİLİ İLİŞKİSİ VE ÖĞRENME STİLİNE GÖRE AKADEMİK BAŞARI 1 Mayıs 2011 Cilt:19 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 379-386 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME STİLLERİ, CİNSİYET ÖĞRENME STİLİ İLİŞKİSİ VE ÖĞRENME STİLİNE GÖRE AKADEMİK BAŞARI 1 Hüseyin Hüsnü BAHAR

Detaylı

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 22, Sayfa : 171-184 ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ ÖZET M. Hülya KARAGÜVEN * Sibel CENGİZHAN

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004832007 KALİTE KONTROLÜ Seçmeli 4 7 3 Dersin Amacı Günümüz sanayisinin rekabet ortamında kalite kontrol gittikçe önem kazanan alanlardan birisi

Detaylı

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Öğr. Gör. Kenan KARAGÜL, Öğr. Gör. Nigar KARAGÜL, Murat DOĞAN 3 Pamukkale Üniversitesi, Honaz Meslek Yüksek Okulu, Lojistik Programı, kkaragul@pau.edu.tr

Detaylı

ÇOCUKLARIN MÜZİKSEL SES ÖZELLİKLERİNE UYGUN ŞARKI SÖYLEYEBİLME BECERİLERİNE İŞİTME KAYBI DEĞİŞKENİNİN ETKİSİ 1

ÇOCUKLARIN MÜZİKSEL SES ÖZELLİKLERİNE UYGUN ŞARKI SÖYLEYEBİLME BECERİLERİNE İŞİTME KAYBI DEĞİŞKENİNİN ETKİSİ 1 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SANAT VE TASARIM DERGİSİ Inonu University Journal of Art and Design ISSN: 1309-9876 E-ISSN:1309-9884 Cilt/Vol.1 Sayı/No.1 (2011): 67-75 ÇOCUKLARIN MÜZİKSEL SES ÖZELLİKLERİNE UYGUN ŞARKI

Detaylı

"Farklı?-Evrensel Dünyada Kendi Kimliğimizi Oluşturma" İsimli Comenius Projesi Kapsamında Yapılan Anket Çalışma Sonuçları.

Farklı?-Evrensel Dünyada Kendi Kimliğimizi Oluşturma İsimli Comenius Projesi Kapsamında Yapılan Anket Çalışma Sonuçları. "Farklı?-Evrensel Dünyada Kendi Kimliğimizi Oluşturma" İsimli Comenius Projesi Kapsamında Yapılan Anket Çalışma Sonuçları. Survey Results Which Were Done in Comenius Project named'' Different? Building

Detaylı

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ Pınar ŞANLIBABA 1, Eda GÜMÜŞ 2 Özet Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarına

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

YARATICI DRAMA TEMELLİ ÇATIŞMA ÇÖZME PROGRAMININ ERGENLERİN ÇATIŞMA ÇÖZME BECERİSİNE ETKİSİ

YARATICI DRAMA TEMELLİ ÇATIŞMA ÇÖZME PROGRAMININ ERGENLERİN ÇATIŞMA ÇÖZME BECERİSİNE ETKİSİ Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 30, Sayfa 81-100, 2010 YARATICI DRAMA TEMELLİ ÇATIŞMA ÇÖZME PROGRAMININ ERGENLERİN ÇATIŞMA ÇÖZME BECERİSİNE ETKİSİ Rezzan Gündoğdu 1 Hüseyin

Detaylı

Yaratıcı Drama Dersinin Üniversite Öğrencilerinin Benlik Algısı Üzerine Etkisi

Yaratıcı Drama Dersinin Üniversite Öğrencilerinin Benlik Algısı Üzerine Etkisi Yaratıcı Drama Dersinin Üniversite Öğrencilerinin Benlik Algısı Üzerine Etkisi Serap ANTEPLİ1 Şehnaz CEYLAN 2 Bu çalışma, yaratıcı drama dersinin üniversite öğrencilerinin benlik algısı üzerine etkisini

Detaylı

THE ROLE OF GENDER AND LANGUAGE LEARNING STRATEGIES IN LEARNING ENGLISH

THE ROLE OF GENDER AND LANGUAGE LEARNING STRATEGIES IN LEARNING ENGLISH THE ROLE OF GENDER AND LANGUAGE LEARNING STRATEGIES IN LEARNING ENGLISH THESIS SUBMITTED TO THE GRADUATE SCHOOL OF SOCIAL SCIENCES OF MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY BY OKTAY ASLAN IN PARTIAL FULFILLMENT

Detaylı

EĞİTSEL BİLGİSAYAR OYUNLARININ AKADEMİK BAŞARIYA ETKİSİ: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği E. Polat 1, A. Varol 2

EĞİTSEL BİLGİSAYAR OYUNLARININ AKADEMİK BAŞARIYA ETKİSİ: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği E. Polat 1, A. Varol 2 EĞİTSEL BİLGİSAYAR OYUNLARININ AKADEMİK BAŞARIYA ETKİSİ: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği E. Polat 1, A. Varol 2 1 MEB, Karakoçan Fatih İlköğretim Okulu, Elazığ/ Türkiye 2 Fırat Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

AKADEMİK ETKİNLİKLER

AKADEMİK ETKİNLİKLER TÜRKÇE ÖZEL EVRENSEL OKULLARI ANASINIFI EĞİTİM PROGRAMI Okul öncesi eğitim, eğitimin ilk basamağını oluşturur. Sağlıklı ve istenilen davranışlara sahip çocuklar yetiştirmek, onların gelişim özelliklerini

Detaylı

Serap POYRAZ Celal Bayar Ü. Eğitim Fakültesi, İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bölümü, Manisa.

Serap POYRAZ Celal Bayar Ü. Eğitim Fakültesi, İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bölümü, Manisa. Ekim 2006 Cilt:14 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 497-502 İLKÖĞRETİM FEN BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN KULLANILDIĞI EĞİTİM ORTAMLARINDA BAŞARIYI ÖLÇMEDE ÇOKTAN SEÇMELİ TESTLERİN DİĞER

Detaylı

.. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT

.. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT .. ÜNİVERSİTESİ UNIVERSITY... /... AKADEMİK YILI... DÖNEMİ... /... ACADEMIC YEAR... TERM ÖĞRENCİ NİHAİ RAPORU STUDENT FINAL REPORT Deneyimleriniz hakkındaki bu rapor, Mevlana Değişim Programı nın amacına

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü Possessive Endings In English, the possession of an object is described by adding an s at the end of the possessor word separated by an apostrophe. If we are talking about a pen belonging to Hakan we would

Detaylı

Ceyhan Çiğdemoğlu, PhD Flipped Classroom (FC) çalışmalarını incelemek, Hangi alanlarda çalışılmış Nasıl çalışmalar yapılmış Durumu değerlendirip Üniversitemizde yapılmakta olan ya da yapılacak çalışmalara

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI THE INFORMATION TECHNOLOGIES DEPARTMENT

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI THE INFORMATION TECHNOLOGIES DEPARTMENT BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI THE INFORMATION TECHNOLOGIES DEPARTMENT Bilişim Teknolojileri Alanı THE INFORMATION TECHNOLOGIES DEPARTMENT Mesleki ortaöğretim kurumlarında eğitim verilen alanlardan birisidir.

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Cinsiyet Değişkenine Göre İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Dersinde Bağımsız Öğrenme Düzeyleri

Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Cinsiyet Değişkenine Göre İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Dersinde Bağımsız Öğrenme Düzeyleri Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Cinsiyet Değişkenine Göre İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Dersinde Bağımsız Öğrenme Düzeyleri Özet Orhan HANBAY * Bu çalışmanın amacı, Anadolu lisesi öğrencilerinin ikinci

Detaylı

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR ANABİLİM DALI ADI SOYADI DANIŞMANI TARİHİ :TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI : Yasemin YABUZ : Yrd. Doç. Dr. Abdullah ŞENGÜL : 16.06.2003 (1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR Kökeni Antik Yunan

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ COĞRAFYA DERSLERİNE YÖNELİK

Detaylı

ÜZERiNE ETKiSi. performansı etkilemediğini göstermektedir. Anahtar Kelime/er: Kreatin, kreatin fosfat, futbol, slalom koşusu, performans.

ÜZERiNE ETKiSi. performansı etkilemediğini göstermektedir. Anahtar Kelime/er: Kreatin, kreatin fosfat, futbol, slalom koşusu, performans. Spor Bilimleli Dergisi Hacettepe f. ofsport SCİences 2000, 11 (1-2-3-4), 56-63 KREATiN YÜKLEMENiN DÜZ VE SLALOM KOŞULARıNDA, SPRiNT PERFORMANSı ÜZERiNE ETKiSi Asaf ÖZKARA *, Rüştü GÜNER**Burak KUNDURACIOGlU*

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

Proceedings/Bildiriler Kitabı I. G G. kurumlardan ve devletten hizmet beklentileri de. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 111 6.

Proceedings/Bildiriler Kitabı I. G G. kurumlardan ve devletten hizmet beklentileri de. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 111 6. ,, and Elif Kartal Özet Yeni teknolojiler her geçen gün organizasyonlara el. Bugün, elektronik imza (e-imza) e-imza kullanan e- ; e-imza e- im olabilmektir. Bu kapsamda, -imza konulu bir anket Ankete toplamda

Detaylı

T A R K A N K A C M A Z

T A R K A N K A C M A Z T A R K A N K A C M A Z EĞĠTĠM 1996-2003 Indiana University, Bloomington, IN - ABD Doktora Eğitim Programları Müfredat ve Eğitim (Anadal) Eğitim Teknolojileri (Yandal) 1995-1996 Ege Üniversitesi Doktora

Detaylı

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BİREYSEL SES EĞİTİMİ DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARI

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BİREYSEL SES EĞİTİMİ DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARI MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BİREYSEL SES EĞİTİMİ DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARI Gülşen Yaldız Necmettin Erbakan Ü. A. K. Eğitim Fakültesi G. S. E. Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı gulsen_yaldiz@hotmail.com

Detaylı

Akılcı Duygusal Eğitim Programının Lise Öğrencilerinin Akılcı Olmayan İnançları ve Algılanan Problem Çözme Becerileri Üzerine Etkisi

Akılcı Duygusal Eğitim Programının Lise Öğrencilerinin Akılcı Olmayan İnançları ve Algılanan Problem Çözme Becerileri Üzerine Etkisi Türk 54 Psikolojik... Danışma ve Rehberlik Dergisi 2011, 4 (35), 54-65 Akılcı Duygusal Eğitim Programının Lise Öğrencilerinin Akılcı Olmayan İnançları ve Algılanan Problem Çözme Becerileri Üzerine Etkisi

Detaylı

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI Alper AYTEKİN ZKÜ Bartın Orman Fakültesi 74100 BARTIN ÖZET Bu çalışmada Bartın Orman Fakültesi nin diğer orman

Detaylı

Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK

Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK İLETİŞİM BİLGİLERİ Adres: Çağlayan mah. Cendere Cad. Profilo Teknik ve EML Kağıthane/İST GSM : 506 253 04 90 E- Posta : demirbas.nur@gmail.com Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK EĞİTİM Doktora: (2010 2014). İSTANBUL

Detaylı

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1 İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İbrahim Üstünalp Mersin Üniversitesi İngilizce Öğretmen Adaylarının

Detaylı

İLKÖĞRETİMDE MÜZİK ÖĞRETMENİNİN KULLANDIĞI ÇALGININ ÖĞRENCİNİN DERSE İLİŞKİN TUTUMUNA ETKİSİ

İLKÖĞRETİMDE MÜZİK ÖĞRETMENİNİN KULLANDIĞI ÇALGININ ÖĞRENCİNİN DERSE İLİŞKİN TUTUMUNA ETKİSİ İLKÖĞRETİMDE MÜZİK ÖĞRETMENİNİN KULLANDIĞI ÇALGININ ÖĞRENCİNİN DERSE İLİŞKİN TUTUMUNA ETKİSİ Uzman Öğretmen Aytül Levent ATSO Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi alevent_66@hotmail.com Yrd. Doç. Dr. Serpil Umuzdaş

Detaylı

KÜLTÜREL MUHİTİN ÖĞRENCİ BAŞARISINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

KÜLTÜREL MUHİTİN ÖĞRENCİ BAŞARISINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA KÜLTÜREL MUHİTİN ÖĞRENCİ BAŞARISINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Vedat Nuri TURHAN * Özet : Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesinde 2006 2007 öğretim yılı 2. yarıyılı içerisinde öğrenim

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU BOLU HALKIN EGITIMINI GELISTIRME VE DESTEKLEME DERNEGI TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN YAYGINLAŞTIRMA FAALİYETLERİ - TURKİYE Bolu Halkın Egitimini Gelistirme ve Destekleme

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/ Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu:

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/ Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/1972 3. Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Rehberlik ve Psik. Danışmanlık Ankara Üniversitesi 1991-1995

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 21, Sayfa : 75-88 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN TÜRKÇE VE MATEMATİK ÖĞRETMENLERİYLE GERÇEKLEŞEN İLETİŞİM DÜZEYLERİNİ BELİRLEME

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN TÜRKÇE VE MATEMATİK ÖĞRETMENLERİYLE GERÇEKLEŞEN İLETİŞİM DÜZEYLERİNİ BELİRLEME ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN TÜRKÇE VE MATEMATİK ÖĞRETMENLERİYLE GERÇEKLEŞEN İLETİŞİM DÜZEYLERİNİ BELİRLEME DETERMİNİNG THE LEVEL OF COMMUNİCATİON WHİCH MIDDLE SCHOOL STUDENTS MAKE WİTH THEİR TURKISH AND MATH

Detaylı

Y KUŞAĞI ARAŞTIRMASI. TÜRKİYE BULGULARI: 17 Ocak 2014

Y KUŞAĞI ARAŞTIRMASI. TÜRKİYE BULGULARI: 17 Ocak 2014 Y KUŞAĞI ARAŞTIRMASI TÜRKİYE BULGULARI: 17 Ocak 2014 Yönetici Özeti Bu araştırma, 2025 yılında iş dünyasının yüzde 25 ini oluşturacak olan Y Kuşağı nın iş dünyasından, hükümetten ve geleceğin iş ortamından

Detaylı

Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers

Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers Hukuk ve Hukukçular için İngilizce/ English for Law and Lawyers Size iş imkanı sağlayacak bir sertifikaya mı ihtiyacınız var? Dünyanın önde gelen İngilizce sınavı TOLES, Hukuk İngilizcesi becerilerinin

Detaylı

LEARNING GOALS Human Rights Lessons

LEARNING GOALS Human Rights Lessons This project is co-financed by the European Union and the Republic of Turkey Benim için İnsan Hakları Human Rights for Me LEARNING GOALS Human Rights Lessons Anton Senf May 2014 This project is co-financed

Detaylı

Implementing Benchmarking in School Improvement

Implementing Benchmarking in School Improvement Implementing Benchmarking in School Improvement "Bu proje T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı, AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığınca (Türkiye Ulusal Ajansı, http://www.ua.gov.tr) yürütülen Erasmus+

Detaylı

TEZĐN ADI. Hazırlayan Adı ve SOYADI. Danışman Ünvanı, Adı ve SOYADI

TEZĐN ADI. Hazırlayan Adı ve SOYADI. Danışman Ünvanı, Adı ve SOYADI T.C. ERCĐYES ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ TEZĐN ADI Hazırlayan Adı ve SOYADI Danışman Ünvanı, Adı ve SOYADI Anabilim Dalı.. Bilim Dalı Yüksek Lisans Tez Önerisi Eylül 2010 KAYSERĐ Şekil 1. Yüksek

Detaylı