Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "http://alikoker.name.tr"

Transkript

1 ASP'yeGiriĢ ASP yani Active Server Pages Microsoft firması tarafından klasik HTML sayfalarına dinamik bir yapı kazandırmak amacıyla ortaya çıkarılmıģ bir programlama dilidir. Internet yeni bir teknoloji olduğundan insanlar hayal gücü sınırlarını bu yeni teknoloji ile zorlamaktadırlar. ASP de bu yeni teknolojinin yeni bir parçası olmuģtur. ASP ile web sayfalarınızı dinamik hale getirebilirsiniz, bunu yapmak için ASP sunucu(server) tarafında sizin yazmıģ olduğunuz kodları çalıģtırır ve istemci(client) tarafına ona özel görüntülenmesini istediğiniz sayfayı görür. ġimdi ilk baģlangıç için karıģık görünebilir bu yüzden isterseniz web progracılığından biraz bahsedeyim. Web programcılığı, W3C tarafından standart haline getirilen HTML(Hiper Metin Anlamlandırma Dili) ile start almıģ ve CGI, JavaScript, ASP, VRML gibi dillerle devam etmiģtir. ġimdi bu dillerin farkı Ģudur; bu dillerin bazıları sunucu tarafında bazıları ise istemci tarafında çalıģmaktadır. Ġlk olarak HTML i ele alalım; HTML dosyarınının içeriğini hepimiz biliyoruz. Bu içerik bağlandığınız sunucu tarafıdan bilgisayarınıza yollanır ve sizde bulunan web görüntüleyici(internet Explorer, Netscape gibi.) tarafından size sayfa anlamdırılarak gösterilir. Yani tüm görüntüleme iģlemini sizin bilgisayarınız yapar. HTML den sonra çıkan Javascript teknolojisi de buna yakındır. Yani dosyalar bağlandığınız bilgisayar tarafından size yollanır ve siz onları bilgisayarınızda düzenleyip görüntülersiniz. Dikkat ettiyseniz javascript(js) içeren sayfalar diğer sayfalara göre daha geç yüklenmektedir, çünkü tüm o js kodları sizin bilgisayarınızda çalıģtırılır ve tabi bu da performans kaybına yol açar. ASP ise tamamen Ġstemci Tarafında (server side) çalıģan bir programlama dilidir. Tüm kodlar sunucu tarafında çalıģtırılır ve size sadece HTML kodları gönderilir. Böylece performans olarak büyük bir avantaj elde edilmiģ olur, tabi bu web sunuculuğu yapacak bilgisayarınızın hızlı olmasına da bağlıdır. Örnek olarak OSYM yi düģünün sizden aldığı bir ösym numarası ile orada bir program çalıģtırır ve bu program size sadece girmiģ olduğunuz numaraya ait sonucu bir html dökümanı olarak döndürür. Sunucu taraflı programlamanın diğer bir avantajı ise güvenliktir. Örneğin js kodları Kaynağı görüntüle dediğinizde görülebilmektedir. Eğer siz güvenlik açısından kullanıcıların görmemesini istediğiniz bir program çalıģtırıyorsanız sunucu tarafı programlama yapmalısınız. Bu tip programlamanın ilk örneği CGI ile gerçekleģmiģtir. Perl dili kullanılarak üretilen bu kodlar pekçok kiģi tarafından rahatça kullanılamamıģtır çünkü CGI çalıģtırmak için hosting yaptığınız yerde bu desteğin verilmesi gerekmektedir. Fakat asıl en büyük sorun bu kodları geliģtiriken sizin hiçbir Ģekilde deneyememiz olmuģtur. ÇalıĢtığından emin olmak için programı sunucuya yüklemeniz gerekmektedir. ġimdi bahsedeceğim diğer bir özellik de ASP geliģtirmede kullanılan diller. En yaygın olarak kullanılan script dili VBScript tir. Hepimiz ilk programcılık günlerimizi herhalde qbasic kodu yazarak geçirmiģizdir. VBScript de temel itibariyle Visual Basic dilini kullanarak program üretmemize yarar. Bunun yanında JavaScript de kullanılabilir, fakat günümüzde js yi kullanarak program geliģtirmemizi sağlayan yeni bir dil JSP(Java Server Pages) bulunmaktadır. ASPileNelerYapabilirsiniz Asp nin avantajlarıdan ve çalıģma mantığından bir önceki konuda söz ettim. Bu avantajlar göz önüne alındığında elelktronik ticaret için en kullanıģlı dil olma avantajı vardır. Çünkü güvenlik bu tür uygulamalarda çok önemlidir ve Asp de bize bu güvenliği sağlamaktadır. Diğer avantajı ise çok kolay bir dil olmasıdır. Gerçekten bir perl ile program geliģtirebilecek kiģi sayısı sınırlıdır ama Asp yi biraz programlama bilgisi olan herkes çözebilir ve çok kısa zamanda iyi iģler ortaya koyabilir. Asp ile veritabanına bağlanıp gelen verilerden faydalanarak sayfalar üretebilirsiniz. Bunun için SQL, Access veya Oracle kullanabilirsiniz. ODBC bağlantısı yapabileceğiniz tüm veritabanlarına Asp kullanarak eriģebilirsiniz.

2 Asp ile her Ģeyin baģında dinamik sayfalar hazırlayabilirsiniz. Böylece her kullanıcıya farklı bir sayfa gösterebilirsiniz. Html ile bunu ypamanız imkansızdır ancak farklı sayfalar yaparak bu sorunu çözebilirsiniz. Bu da zamandan ve yerden büyük kayıp demektir. Asp kullanarak elinizdeki bilgiyi kolayca diğer insanların kullanımına açabilirsiniz. Sizde bulunan bir uygulama programını Asp ile entegre çalıģtırabilirsiniz. Bu da sizin B2B ve B2C uygulamalar geliģtirmenizi sağlar. ASP kullanan bir tasarımcı olarak, esasında ASP nin nesneleri ile bir Ģeyler yaparız. BaĢka bir deyiģle, ASP kodlarımız bu nesnelere yöneliktir. Onları kullanma ve bir sonuç alma veya bir sonuç aktarma amacına yöneliktir. ASP nin nesneleri altı grupta toplanır: Application (Uygulama): Bir ASP sitesi, gerçekte bir program olarak görülür. Bu, HTML/CGI geleneğine aģina olan tasarımcılar için yeni bir kavram. ASP yi bulan üstatlar, bir ziyaretçi, bir ASP sayfasından girerek, sitede gezinmeye baģladığında, onu bir programı iģleten bilgisayar kullanıcısı olarak görüyorlar. Böylece sitemiz, her ziyaretçinin karģısına çıktığında bir program çalıģmıģ gibi sayılıyor. Bu yaklaģımın Web tasarımcısı olarak bize harika imkanlar sunuyor. Bunları daha sonra ele alacağız hiç merak etmeyin... Session (Oturum) : Bir ziyaretçi sitemize geldiğinde, hangi sayfamızı talep ederse etsin, bu bağlantı ASP açısından bir oturum sayılır. Her oturumun belirli bir süre devam eden özellikleri, değiģkenleri ve değerleri vardır. Site tasarımında oturum özelliklerinden geniģ ölçüde yararlanacağız. Ancak Application nesnesi ile karıģtırılmaması çok önemli. Request (Talep): Browser dan server a ulaģan bütün bilgiler, Request (Talep) nesnesinin öğeleridir. Bu nesneyi kullanarak, istemciden gelen her türlü HTTP bilgisini kullanabiliriz. Response (KarĢılık): Server dan ziyaretçinin bilgisayarına gönderdiğimiz bütün bilgiler, çerezler (cookie) ve baģlıklar (header) Response (karģılık) nesnesinin öğeleridir. Bu nesneyi kullanarak, ziyaretçiye göndermek istediklerimizi iletebiliriz. Server (Sunucu): ASP, Web Server programını bir nesne olarak ele alır ve onun bize sağladığı araçları ve imkânları kullanmamızı sağlar. ObjectContext (Nesne Bağlamı): Microsoft un Transaction Server (MTS) programının sunduğu hizmetlere eriģmemizi sağlar. MTS, ASP sayfaları içinden, uygulama programlarından yararlanmamızı sağlar. ASP uzmanlığınızı ileri düzeylere ulaģtırdığınız zaman MTS ve ObjectContext nesnesinden yararlanabilirsiniz. karakteri (Shift+ 2 tuģ kombinasyonu) ile baģlayan satırlar açıklama satırlarıdır. ASP.dll, bu iģaret ile karģılaģtığı satırları iģleme sokmadan geçer. Az çok bildiğiniz gibi ASP kodları... iģaretleri arasına yazılırlar. ASP.dll e yönlenen bir ASP dosyasının satırları teker teker okunurken bu iģaretle baģlayan bir satır görülünce ĠĢte yine baģlıyoruz... Bu bir ASP kodu ve bu sefil kod, ben olmadan hiçbir iģe yaramaz diyen muzur.dll imiz iģbaģı yapıyor; aradaki kodları icra ediyor ve sonuçları bize gösteriyor. Eğer kodumuz içerisinde bir değiģken tanımlamamız gerekir ise bunu Dim ifadesi ile yaparız. (Örnek: Dim SiraNo,Adi,Soyadi). Birden fazla değiģken tanımlamamız gerekirse aralarına virgül koymalıyız. <HTML> <HEAD> <TITLE>JavaScript ile Tarih</TITLE> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=iso "> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY BGCOLOR=WHITE>

3 Dim metin metin="<h1>merhaba...yine ben...ne o hala asp mi çalıģıyorsunuz...sizi tebrik ederim.çok azimlisiniz...</h1>" response.write metin <br> metin="<h1>heyyy... Unuttunuz mu benim adım değiģken.benim değiģmemden daha normal ne olabilir ki???</h1>" response.write metin </BODY> </HTML> Ġlk önce metin denen kavramın bir değiģken olduğunu belirttik. Ardından metin değiģkenine bir değer atadık. Dim SiraNo SiraNo=3265 Ardından Response nesnesinin write metodunu kullanarak bunu sayfaya yazdırdık. ĠĢte bu kadar kolay. Madem bu Ģey in adı değiģken, değiģtirdik ve yeniden yazdırdık... UltraEdit i Nasıl Kullanacağız? Kullanımı gayet basit ve her Ģeyden öte oldukça hızlı çalıģan bir editör... Kurulum esnasında (daha doğrusu bitiminde), size kısayolunu nerelere koymak istediğinizi soracak. mutlaka Sağ tıklayınca açılan menüye seçeneğini iģaretleyin ki, açmak istediğiniz dosyayı sağ tıkladığınızda Edit With UltraEdit yazısını görebilesiniz. Programı çalıģtırdıktan sonra, araç çubuğunda, View/Set font bölümünden yazıtipinizi Türkçe desteği bulunan bir fonta ayarlayın.

4 ODBC Kolları sıvayıp, ASP ye kodu yazmaya baģlamadan önce yapmamız gereken bir iģ daha var: ASP sayfaları geliģtirme ortamımızda, ODBC (Open Database Connectivity - Açık Veritabanı Bağlantısı) olması gerekir. Windows 98, 95 (OSR2) veya NT4.0 iģletim sisteminizde Denetim Masası nda ODBC, ODBC32 veya ODBC Veri Kaynakları (32 Bit) adlı bir simge görüyor olmalısınız. Bunu açın, Sistem DSN sekmesini ve açılan pencerede göreceğiniz Ekle düğmesini tıklayın. Buradaki Access, dbase, Excel, FoxPro, Paradox sürücüleri veya daha büyük mü? Değilse, Microsoft un sitesinden (www.microsoft.com/data/download.htm) Microsoft Data Access Components (sürüm GA, 6.2 MB) güncelleme dosyasını indirip sisteminizi güncelleģtirin. Windows 2000 kurulu sistemlerde bunu yapmaya gerek yok. Böylece sisteminiz, ileride yazacağımız veriyönlendirmeli Web uygulamaları için hazır hale gelmiģ olacaktır. ASP nin Derinliklerine Doğru Hemen hemen bütün dillerin birer derleyicisi vardır. Yani yazdığınız programı.exe ya da.dll haline getirmeden önce sınayabileceğiniz bir platform. Bu platform o kadar akıllıdır ki, yazım hatalarınızı veya hatalı kodlamalarınızı anında tespit eder ve size sormaya bile gerek duymadan anında düzeltir. ASP kodları yazarken böyle bir Ģansınız maalesef yok. Kodlar zaten düz yazı metinlerinden oluģuyor ve direkt yorumlayıcı tarafından okunarak sonuç bize gösteriliyor.kısacası ya doğru yazmıģsınızdır, mantık hatası da yoksa kod sorunsuca çalıģır; ya da bir yerlerde küçük bir Ģeyi yanlıģ yazmıģsınızdır ve kodunuz çalıģmaz. VBScript komutları, anahtar kelimeleri ve değiģken adlarının büyük harfküçük harf olması önemli değildir. Örneğin ileride ayrıntılı bir Ģekilde göreceğimiz for döngü deyimini aģağıdaki bütün Ģekillerde yazabiliriz. For kisisayisi= 1 To 6 FOR KISISAYISI=1 TO 6 for kisisayisi = 1 to 6 VBScript çiler genellikle komutların birinci harfini büyük yaparlar: For gibi. DeğiĢken adlarında ise kendinize anlamlı gelen bir biçim tutturabilir ve öyle devam edebilirsiniz. Eğer bir kod satırı çok uzun geliyor ve daha sonra anlaģılması imkânsız derecede uzuyorsa, bu satırı alt çizgi (_) ile aģağı satırda devam ettirebilirsiniz. Örnek: If AdayNumarasi > 100 And _... AdayNumarasi < 199 Then Bir de Response.write ( AdayNumarasi )

5 Yerine =AdayNumarasi yazılabilmesi vardır ki bu aslında bir yazım kuralı olmamakla beraber iģlerimizi oldukça kolaylaģtıracak bir özelliktir. Bir kod ne kadar kısa ve sade olursa o kadar güzel demektir. Ġçinden çıkılmaz ve karmaģık kodlamalardan ne kadar kaçınırsak hata yapma ihtimâlimiz de o kadar azalacaktır. DeğiĢim rüzgarının etkisinden bir türlü kurtulamayanlar: DEĞĠġKENLER Programcılıkta iģlemlerimizi değiģkenlerle yaparız. değiģkeni bir kap gibi düģünebilirsiniz. Sözgelimi aylar, değiģkenin adı ise bu değiģkenin değeri Ocak, ġubat, Mart, vs. olabilir. Her değiģken, türüne göre, ya bir ya da daha fazla değer tutar. Adından da anlaģılacağı gibi değiģkenin değeri değiģir! Bu değiģikliği biz yapabiliriz, programın kendisi de yapabilir. VBScript te, bir çok baģka bilgisayar programlama dilinden farklı olarak değiģkenlerin tanımlanması veya beyan edilmesi, boyutlandırılması gerekmez. BelirtilmemiĢ, önceden tanımlanmamıģ bir değiģkene değer atamaya kalkarsanız, VBScript bunu mükemmel Ģekilde kabul eder. Fakat bu kötü bir programcılık örneğidir. Ġyi programcılık değiģkenlerin önceden tanımlanmasını gerektirir. Bunu DIM komutuyla yaparız. DIM, Dimension (boyutlandır) kelimesinden kısaltılmıģtır. Pek akıllıca görünmese de bu komut, bilgisayarın değiģken yeri olarak bir bellek alanının boyutunu belirtmesini sağlar. Örnekler: DIM Gun, Ay, OgrenciAdi, OgrenciNo, Not Gun = Persembe Ay = Mart OgrenciAdi = Selim OgrenciNo = 1080 sayısal tanımlamalarda tırnak iģareti kullanmadığımıza dikkat edelim. Not = 4 ġimdi burada Gun, Ay, OgrenciAdi, OgrenciNo, Not adıyla beģ değiģken oluģturduğumuzu ve bunlara sırasıyla Persembe, Mart, Selim, 1080 ve 4 değerlerini atadığımızı görüyorsunuz. Bu noktada VBScript yorumlayıcısına sorsanız, Peki, söyle bakalım. Gun değiģkeninin değeri nedir? DeğiĢken isimleri, mutlaka harfle baģlamalıdır; içinde noktalama iģaretleri bulunamaz ve uzunluğu 255 karakteri geçemez. Daha Ģimdiden kötü programcı olmayın!!! ASP, sitemize giren bir ziyaretçiye bir oturum (Session) açar ve bazı değiģkenleri oturum boyunca aklında tutar. Bir sayfada kullandığınız bir değiģkeni, daha sonraki sayfada kullanabilmek için, bu değiģkenin değerinin yeni sayfada değiģmemesi gerekir. ASP programı yazarken, bazen geliģigüzel değiģkenlere değer atayabilirsiniz. Neden? O anda aklınıza değiģken adı olacak kelime gelmediği için! Bu değiģken adını daha önce kullanmıģsanız ve içinde biraz sonra kullanacağınız bir değer varsa, değer değiģtirilmiģ olacaktır. VBScript, savurgan ve dağınık programcılığı önlemek için OPTION EXPLICIT imkanını verir. Bir ASP sayfasının birinci satırı olarak OPTION EXPLICIT yazarsanız VBScript DIM komutuyla belirlenmemiģ değiģken kullanmanıza izin vermez; kullanırsanız hata verir ve durur. Bu ifadenin iģinize çok yarayacağı bir diğer nokta, kodda değiģken adını yazarken hata yapmanızı önlemektir. VBScript sizin hata yaptığınızı bilemeyeceği için yanlıģ kelimeyi yeni bir değiģken sayacaktır. Değer atamadığınız bu yeni değiģkeni kullandığınız yerlerde ya programınız hata verir, ya da kendisine doğru görünen iģlemler yapar; beklediğiniz sonucu elde edemezsiniz. OPTION EXPLICIT, yanlıģ yazdığınız değiģkeni yeni değiģken sayarak önceden tanımlanmamıģ değiģken kullandığınızı düģünerek, duracaktır.

6 Peki, değiģkenimizi tutup farklı bir Ģekilde tanımlarsak neler olur: DIM Gunler(31), Aylar(12), Ogrenciler(210), Notlar(10) Bu yöntemle oluģturduğumuz değiģkenler, aslında birer havuz olup birden fazla değer tutabilir. Yani: DIM Gunler(7), Aylar(12), Ogrenciler(21), Notlar(10) Gunler(1) = Pazartesi Gunler(5) = Cuma Aylar(10) = Ekim Ogrenciler(12) = Selim Notlar(4) = 4 Notlar(5) = 5 Bu durumda içinde 7 ayrı değiģken tutabilecek olan Günler değiģkeninin 1 numaralı olanının değeri Pazartesi, 5 numaralı olanının değeri ise Cuma olacaktır. Aynı Ģekilde 12 değer tutabilecek olan Aylar değiģkeninin 10 numaralı olanının değeri Ekim, 100 farklı değer tutabilecek olan Ogrenciler değiģkeninin 12 numaralı olanının değeri Selim ve nihayet 10 ayrı değer tutabilecek olan Notlar değiģkeninin 5 numaralı olanının değeri ise 5 olacaktır. Böyle, birden fazla değer tutabilen değiģkenlere Dizi DeğiĢken veya Array denir. Dizi DeğiĢkenler (Array fonksiyonu) VBScript dili kullanılmaya hazır bir çok fonksiyon içerir. Bunlardan biri olan Array ile, kolayca dizi değiģken oluģturabiliriz. Diyelim ki, Aylar(12) dizi-değiģkenini yıl içerisindeki ayların adları ile doldurarak oluģturmak istiyoruz: Dim Aylar = Array ( Ocak, ġubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık ) Ģeklindeki satırlar ile hem dizi-değiģkeni oluģturabiliriz; hem de değerlerini atayabiliriz. Bu yapıda oluģturduğumuz dizi değiģkenin üyelerini daha sonra sıra numaraları ile çağırabilirsiniz. Örneğin: =Aylar(3) bize Nisan ı verir. Neden? Çünkü hayatlarının büyük bölümünü bilgisayar baģında ve havasız ortamlarda geçiren, çoğunlukla asosyal kiģiler olan dil tasarımcıları, sayı saymaya biz normal insanlar gibi 1 den değil 0 dan baģlarlar. Dolayısıyla, Aylar dizi-değiģkeni Aylar(0) dan baģlar!

7 Burada aklınıza Ģu soru gelebilir: Dizi değiģken oluģturacağımıza, neden ogrenci1, ogrenci2, ogrenci3 ya da Gunler1, Gunler2 diye değiģkenler oluģturmuyoruz ve bunlara değerler atamıyoruz? Her Ģeyden önemlisi dizi değiģkenlerde bir değiģkene numarasıyla atıfta bulunabilirsiniz. Numara yerine bir baģka değiģkeni kullanabilirsiniz. Örneğin, OgrenciNo değiģkeninizin değeri 12 ise... If Ogrenciler(OgrenciNo) = Selim... Ģeklinde bir döngü ile aradığınız öğrencinin Selim olup olmadığını sınayabiliriz. BaĢka programlama dillerine özellikle Visual Basic e âģinâ olanların aklına Ģöyle bir soru gelebilir: VBScript te değiģkenin metin mi, sayı mı olduğunu ayırt etmiyor muyuz? BaĢka programlama dillerinde bir değiģkenin değeri harf ve rakamlardan oluģuyorsa, yani matematik iģlem yapmaya elveriģli değilse bunlara String (Alfanümerik, karakter değerler, dizgi) denir. Programlama dillerinde bir de matematik iģlem yapmaya elveriģli değiģken türü vardır: Sayı (Number). VBScript, bir değiģkene alfanümerik (karakter, metin) olarak atadığınız değeri çift tırnak içine almanızı ister. Sözgelimi Kediler(12) değiģkeni için MinnoĢ değerini atamak istiyorsunuz. MinnoĢ kelimesini çift tırnak içine almak zorundasınız. Sayı olarak kullanacağınız değerleri ise tırnak içine almazsınız. (Sayı olarak kullanacağınız değerlerin sadece rakam olabileceğini hepimiz biliyoruz!) Fakat, iģleri karıģtıran nokta, VBScript açısından değiģken türü diye bir Ģey olmamasıdır. Visual Basic, küçültülüp script dili haline getirilirken, değiģken türü özelliği alınmayınca, ortaya iģleri karıģtıran (belki de oldukça kolaylaģtıran) böyle bir durum çıkmıģ bulunuyor. KarıĢıklık, çift tırnak içinde verdiğiniz bir değeri matematik iģlemde kullanmaya kalktığınızda karģınıza çıkabilir. Rakam olmayan bir karakter dizisini bir değiģkene tırnaksız olarak atadığınızda VBScript tanımsız değiģken vermeye kalktığınızı söyleyerek duracaktır. VBScript in bu eksikliğini gidermek için bazı ASP programcıları değiģken adlarının önüne karakter dizileri için str harflerini koyarlar: stray, strogrenciler, strmailadresi gibi. Ġsterseniz, VBScript in karakter-dizisi ve sayı değiģkenleri nasıl ayırt ettiğini veya etmediğini bir kaç örnekle görelim. ġu kodu yazarak, çalıģtıralım: Option Explicit <HTML> Dim Degisken(2), Toplam Degisken(1) = "Mustafa" Degisken(2) = "Doğan" Toplam = degisken(1) + Degisken(2) =Toplam </HTML> Sonuç: MustafaDoğan değil mi? (Arada boģluk olmamasını Ģimdilik önemsemeyelim.) Peki; Ģimdi Degisken(1) değeri olarak tırnak içine alarak 5, Degisken(2) değeri olarak yine tırnak içinde 10 yazın. Programı tekrar çalıģtırın. Haydaa! Sonuç 510? Peki, tırnakları kaldırın. Sonuç? 15. Ne o? Bu dili tasarlayanların matematik bilmediklerini mi sandınız :)

8 Bu durum VBScript in matematik bilgisinin kıtlığından değil, tırnak içindeki değerlerin, VBScript ayrım yapmıyor olsa bile, karakter dizgisi (string) iken toplama iģleminde art arda eklenmesinden (concatenate) kaynaklanıyor. Tırnakları kaldırdığınızda, VBScript bu değerlerin sayı olduğunu anladı ve doğru iģlemi, yani toplama iģlemini yaptı. ġimdi VBScript in değiģkenleri ele alıģ tarzını daha iyi kavramak için Degisken(1) değeri olarak tırnak iģareti koymadan kendi adınızı, Degisken(2) değeri olarak da soyadınızı yazın ve programı çalıģtırın. Ne sonuç aldınız? VBScript in kullandığı tek tür değiģkene variant denir. Variant, karakter-dizini (String) de olabilir, sayı (Number) da. Fakat bir variant ın içindeki değer, veri olarak nitelendiğinde Ģu türlerden birine girer: Boolean DeğiĢkenin değeri ya True (doğru) ya da False (yanlıģ) olur; True nun değeri 1, False un değeri ise 0 dır. Byte 0 ile 255 arasında bir sayısal değer olabilir. Double Yüzen noktalı değer denilen veri türüdür. Pozitif sayılar için 4.9E -324 ile 1.8E 308 arasında, negatif sayılarda -4.9E -324 ile -1.8E 308 arasında bir değer alabilir. Date/Time Önceden belirlenmiģ biçimlerde tarih ve zaman bilgisi içerir. Empty TanımlanmıĢ ancak henüz değer atanmamıģ (boģ) değiģken türüdür. Error Programın hata mesajlarını ve hata değerlerini tutar. Integer Noktalık bölüm içermeyen tamsayı verilerdir; değeri ile arasında olabilir. Long Noktalık bölüm içermeyen tamsayı verilerdir; değeri ile arasında olabilir. Null Ġçinde veri bulunmamak üzere tanımlanmıģ değiģkenlerdir. Object Windows OLE Nesnelerini tutmak üzere tanımlanmıģ değiģkenlerdir. Single Yüzen noktalı değer denilen veri türüdür. Pozitif sayılar için 1.4E -45 ile 3.4E 38 arasında, negatif sayılarda 1.4E -45 ile -3.4E 38 arasında bir değer alabilir. String Alfanumerik veri tutan değiģkenlerin değeridir DeğiĢkenlere nispet, DeğiĢmeyenler Diyelim ki, bütün kodunuz boyunca kullanacağınız bir değiģmez değeriniz var. Bu tip sabit bir değer. Bütün ASP sayfası boyunca (hatta isterseniz, bütün site, yani uygulama boyunca) değiģmeden kalır. Bu değerleri Const (constant, sabit kelimesinden türetilme) komutuyla belirtiriz: Const dolarbirimfiyat = Const KarsilamaMetni = WELCOME...Web sitemize hoģ geldiniz. Const UreticiFirma = Sony Electronic VBScript te ĠĢlemciler (Operatörler) Bilgisayar operatörü ile program operatörü arasında fazla bir fark yoktur. Her ikisi de verdiğiniz değerleri ya karģılaģtırır bir sonuç bulurlar; ya da bu değerlerle aritmetik iģler yapar ve bir sonuç ortaya çıkartırlar. Bilgisayar operatörü daha sonra bu iģ için sizden para ister; program operatörü istemez. (Bilgisayarı edinebilmek için Türkiye Ģartlarında yeterince harcama yapıyorsunuz zaten!) VBScript in operatörleri ve yaptıkları iģler Ģöyle sıralanır: Operatör: ĠĢlev: Sınıfı: + Toplama Aritmetik - Çıkartma * Çarpma

9 / Bölme ^ Üssünü alma \ Tamsayı bölme Mod Modüler aritmetik = Bir değiģkenin diğerine eģit olduğunu sınar KarĢılaĢtırma <> Bir değiģkenin diğerine eģit olmadığını sınar >and< Bir değiģkenin diğerinden büyük veya küçük olduğunu sınar (and kelimesi var) >= and <= Bir değiģkenin diğerinden büyük veya eģit, veya küçük veya eģit olduğunu sınar (and kelimesi var) Is Bir ifadedeki iki referansın aynı Nesne ye yapılıp yapılmadığını sınar And Bir veya daha fazla değiģkeni test olarak karģılaģtırır Mantıksal Or Bir iģlemin devamı için hangi koģulun oluģması gerektiğini sınar Not Bir ifadeyi negatif hale getirir XoR Sadece bir Ģartın doğru olup olmadığını sınar Eqv Ġki değiģkenin eģitliğini sınar Imp Ġki ifadede mantıksal implikasyon iģlemi yapar. VBScript ile yazacağımız ASP sayfalarında bu iģlemcileri beklediğimiz sonucu verebilmesi için kullanım sıraları önemlidir. Bunu bir örnekle açıklayalım: 100 den 6 yı çıkarmak ve sonucu 2 ye bölmek istiyorsunuz; sonuç 47 olacaktır. Yani, 100-6/2; değil mi? Bu iģlemin VBScript teki sonucu 97 olacaktır. Çünkü, VBScript önce 6 yı 2 ye bölecek ve elde ettiği sonucu 100 den çıkartacaktır. VBScript te, aritmetik iģlemlerin yapılma sırası Ģöyledir: Operatör: ĠĢlev: Öncelik: + Toplama 3 - Çıkartma 3 * Çarpma 2 / Bölme 2 ^ Üssünü alma 1 VBScript ile hesap iģlemi yaparken, aritmetik iģlem sırasını karıģtırarak hatalı sonuç almamak için sık sık parantez kullanmak yerinde olur. Yukarıdaki örnek Ģöyle yazılabilirdi: (100-6)/2. Tabiî amacınız 100 ü 6/2 ye bölmek ise bu iģlemi Ģöyle yazmalısınız: 100-(6/2). BAġ DÖNDÜREN KODLAR! Bir programın amacı ve büyük ölçüde varlık sebebi (ister basit bir script diliyle, ister gerçek programlama diliyle yazılsın), karģısına çıkabilecek veya ona yönlendirilecek çeģitli durumları değerlendirerek, kendisine izin verilen çizgiler içerisinde kendi kendine kararlar verebilmesidir. Bu noktada dizginleri elimizde tutabilecek yegâne kiģiler olarak biz, programcılar, program kontrol öğelerini kullanırız. Programlar, bu öğeler sayesinde karģılaģtırma yaparlar; belirli durumların oluģup oluģmadığını tahlil ederler. Ya da, belirli bir durumun oluģmasına veya sona ermesine bağlı olarak bir iģ yaparlar veya yapmazlar. Kısacası, karar verirler. Bunu sınamalarla (Ģartlı ifadelerle) veya döngülerle sağlarız. Örneğin, programımıza istediğimiz bir Ģart yerine gelene kadar hep aynı Ģeyi yapmasını söyleyebiliriz; yani, döngüye sokarız. ġartımız sağlandığında döngüye son verip bir sonraki adıma geçmesini sağlayabiliriz. Kimi zaman da, programa (programın mantığı çerçevesinde) istediğimiz anda yapmakta olduğu iģi durdurarak, baģka bir iģi yapmasını bildirebiliriz. Bunlara da süreçler (veya prosedürler) denir. VBScript te programın kendi kendine karar vermesini sağlayan en basit yapı, Eğer...ise...yap! Ģeklinde karģımıza çıkar. Bu yapıyı kullanmak için değiģik VBScript komutları vardır. IF...ELSE Bu yapı belki de en eski ve en kliģe mantıksal analiz yapısıdır. Hemen hemen bütün diller de bu Ģekilde kullanılıyor olması da cabası...

10 Bu komut, VBScript in vereceğiniz bir durumun bulunup bulunmadığını sınamasını sağlar. Genel yazım kuralı Ģöyledir: If Ģart Then Else End If [Ģart doğru ise yapılacak iģler] [Ģart doğru değilse yapılacak iģler] Bunu bir örnekle ifade edelim: Eğer saat 12 den önce ise sayfaya Günaydın yazdır. Ayrıca sayfanın arka plan rengini açık mavi yap; saat 12 den sonra ise Tünaydın yazdır ve arka plan rengini değiģtir. Saat 18 den sonra ise sayfaya Ġyi akģamlar! yazdır; ayrıca, arka plan rengini siyah yap. If döngüsü kendi içinde sınırsız Elseif (ikinci Ģartlı döngü) imkânı vererek bize bunu sağlar. Her Elseif i yeni bir If gibi düģünebilirsiniz. Bu pek de gerekli olmayan faaliyeti gerçekleģtirmek için gerekli olan kod: <HTML> <HEAD> <TITLE>ASP ILE SAATE GORE SELAM</TITLE> <META http-equiv="content-type" content="text/html; charset=iso "> <META http-equiv="content-type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <CENTER> <h2> <font color="#ffffff"> <! -- birinci durum--> If Hour(Now) <12 Then Response.write "Günaydın!!" Response.Write "<body bgcolor='#0066cc'>" <! -- ikinci durum--> ElseIf Hour(Now) >= 18 Then Response.Write "Ġyi akģamlar! " Response.Write "<body bgcolor='#000000'>" <! -- üçüncü durum--> Else Response.Write "Tünaydın! " End If Response.Write "<body bgcolor='#ff9900'>" </font>

11 </H2> </CENTER> </HTML> Burada dikkat edeceğimiz hususlar; Response.write metodu ile sadece sayfanın metin kısmı ile uğraģmakla kalmayıp, sayfanın diğer unsurlarını da değiģtirebilirsiniz.mesela biz burada arka plan rengini değiģtirdik. Response.write <body bgcolor= # > yazarak sayfanın body etiketini kendi istediğimiz Ģekilde oluģturmuģ olduk. Sizce buradaki süreç nasıl iģliyor? Kod iģlenmeye baģlandığında ve bu satıra gelindiğinde sayfanın içerisine o satır yazılıyor. Web tarayıcısına saf html kodları halinde ulaģan sayfamız, bu defa tarayıcı tarafından iģlenmeye baģlıyor. Bir de bakıyor ki ASP kodu tarafından sayfanın içine yazılan Ģey, aslında bir tag.görevi. Bu sefer hemen onu iģliyor ve sonucu bize gösteriyor. Bu programı çalıģtırdığınız zaman, çalıģtırdığınız saate göre sayfadaki selamın ve arka plan renginin değiģtiğini göreceksiniz. (Bu örnekte, sadece Ģartlı döngü iģlemi yapmıyoruz; fakat aynı zamanda Hour(Now) fonksiyonu ile tanıģıyoruz ve sayfadaki bütün unsurları ASP yöntemiyle yazdırıyoruz! Fakat Ģimdilik bu iki unsurun üzerinde durmayın.) Daha önceki yazılarımızda asp nin bir sürü hazır fonksiyonu var demiģtim. Bunlardan biri de o andaki saati ve tarihi bildiren Now() fonksiyonudur. Bu fonksiyondan dönen değerle bu andaki saati öğreniyoruz; bunu önce 12 ile karģılaģtırıyoruz. Fonksiyondan dönen değer, eğer 12 den küçükse, programımız Response (KarĢılık) Nesnesi nin.write Metodu nu kullanarak (Nesneler ve Metodlar meselesi üzerinde de durmayın!) ziyaretçinin Browser penceresine Günaydın yazdırıyor. Değer döndürenler... Fonksiyonlar, kendilerini göreve çağıran VBScript komutlarına ve iģlemlerine mutlaka bir sonuç döndürerek karģılık verirler. Buna fonksiyondan dönen değer denir. Yani, Now() fonksiyonunu göreve çağırdığınızı farzedelim. Bu fonksiyon derhal iģletim sisteminden saati ve tarihi öğrenerek kendisini göreve çağıran iģleme bildirir. Daha sonra VBScript in kullanılmaya hazır diğer bir çok fonksiyonunu kullanacağız ve kendi fonksiyonlarımızı yazacağız. Ne zaman bir fonksiyona bir noktada atıf yaparsak, o noktaya fonksiyon tarafından bir değer getirileceğini bilmemiz gerekir. Eğer bu ilk sınamanın sonucu doğru değilse, VBScript If satırından sonraki birinci deyimi atlayacak ve ikinci deyimi yerine getirecektir. Yani eğer saat 12 den küçük değilse, ElseIf satırı icra edilecektir. ElseIf de tıpkı If gibi iģlediği için bu kez yeni bir sınav yapılacak ve saatin 18 e eģit veya büyük olup olmadığı sınanacaktır. Eğer saat 18 e eģit veya büyükse, (sınav sonucu doğru ise) ilk satır icra edilecek ve ziyaretçinin Browser penceresine Ġyi akģamlar! yazdırılacak, background rengi değiģtirilecektir. Eğer bu sınavın sonucu da doğru değilse, ElseIf in ikinci satırı icra edilecektir. Bu satırda ise Else bulunuyor. Else; If ve ElseIf gibi sınav yapmaz; ne olursa olsun, kendisinden sonra gelen deyimi yerine getirir. Yani saat 12 den küçük değilse, 18 den küçük veya 18 e eģit değilse, yani 12 ile 17 arasında ise, ekrana Tünaydın yazılacaktır ve rengi değiģtirecektir. SELECT CASE VBScript in bir diğer duruma bakarak karar verme ifadesi, Select Case (Durum Seç) yapısıdır. ġimdi bu öğenin nasıl çalıģtığını görelim: Durum Seç (Durumların listesi veya durumları belirten bir değiģken) Durum 1 : Yapılacak iģler Durum 2: Yapılacak iģler Durum 3: Yapılacak iģler Durum n: Yapılacak iģler

12 Seçmeyi Bitir Yani; Select Case değiģken Case yapılacak iģler --- Case yapılacak iģler --- Case3 --- yapılacak iģler --- End Select VBScript, verdiğiniz durum listesine veya içinde çeģitli değerler bulunan (bu değerleri bir Ģekilde değiģkene yükleyecek olan sizlersiniz) değiģkene bakarak, bu değiģkenin her bir değerini bir durum sayacak ve verdiğiniz durumlardan hangisini tutuyorsa, ona ait komut dizisini icra edecektir. Bir örnekle görelim: ay = month(date()) gun = day(date()) sene = year(date()) Select Case ay Case "1" StrAy = "Ocak" Case "2" StrAy = "ġubat" Case "3" StrAy = "Mart" Case "4" StrAy = "Nisan" Case "5" StrAy = "Mayıs" Case "6" StrAy = "Haziran" Case "7" StrAy = "Temmuz" Case "8" StrAy = "Ağustos" Case "9" StrAy = "Eylül" Case "10" StrAy = "Ekim" Case "11" StrAy = "Kasım" Case "12" StrAy = "Aralık"

13 End Select <html> <head> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=windows-1254"> <meta name="generator" content="microsoft FrontPage 4.0"> <meta name="progid" content="frontpage.editor.document"> <title>günün Tarihi</title> </head> <body> <p><font face="verdana" size="2"><b>günün Tarihi </b></font>: <font color="#800000"> =gun =stray =sene </font></p> </body> </html> Bu kodu yazıp çalıģtırdığımızda programımız üç tane farklı değiģkeni iģleme sokuyor. Bunlar ay,gün ve sene. Malum, bu değiģkenler, kendilerine bir değer atandığında bir iģe yararlar. Bu yapmak içinde VBScriptin hazır fonksiyonlarından olan month(date()) day(date()) year(date()) ifadelerini kullanıyoruz.aslında bunlar, Date() fonksiyonunun alt fonksiyonları. Daha sonra kendisine değer yüklenen ay değiģkeni Select case ifadesinde durum konumuna yerleģtiriliyor. Bu Ģu demek: Ey asp.dll, ay değiģkenini al, bu değiģkenin değiģik durumlarına göre aģağıda belirteceğim görevleri yerine getir! Ay değiģkeninin 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 olmasına göre farklı durum iģlevleri tanımlıyoruz. Tahmin edeceğiniz üzere bunu case 1, case 2,... ifadeleri ile yapıyoruz. Bu sayede ay değiģkeninin aldığı sayısal değere göre birer StrAy değiģkeni tanımlayabiliyoruz. Bu iģlemleri tamamladıktan sonra End Select komutu ile seçim iģlemini durduruyoruz. SIK KULLANACAĞIMIZ HAZIR FONKSĠYONLAR VBScript te kullanabileceğimiz bir iki hazır-fonksiyona yukarıda değindik. VBScript in kullanılmaya hazır daha bir çok fonksiyonu vardır. Ancak ASP uygulamalarında sık kullanacağımız ve özellikle metin düzenlemeye ait olan bir kaçını burada sıralayalım. TARĠH VE SAAT Visual Basic in hemen hemen bütün zaman-tarih fonksiyonları VBScript te de kullanılır. Date: Bugün tarihini verir. ( gibi.) Time: O andaki saati verir. (22:24:40 gibi.) Now: O andaki tarih ve saati birlikte verir. ( :24:40 gibi.)

14 VBScript in buna ek olarak Weekday (haftanın günü), WeekdayName (günün adı) ve Monthname (ayın adı) fonksiyonları da vardır. Bu fonksiyonlar değerlerini Date fonksiyonuna göre alırlar. Örneğin, = WeekdayName(Weekday(Date)) komutu bize bugün Cumartesi ise Cumartesi değerini verir. = MonthName(Month(Date)) komutu bize bu ay Mart ise Mart değerini verir. VBScript in bunlara ek olarak Day (gün), Month (ay) ve Year (yıl) fonksiyonları da değerlerini Date fonksiyonundan alarak, size bir rakam verirler. Eğer tarih 25 Mart 2000 ise: = Day(Date) = Month(Date)--- 3 = Year(Date) değerini verir. VBScript, bu değerleri doğruca iģletim sisteminden alır. Dolayısıyla, iģletim sisteminin bölgesel ayarları Türkiye için yapılmıģsa, gün adları Türkçe olarak dönecektir. Ayrıca, tarih ve saat biçimleri de bölgesel ayarlara bağlı olarak, ay önde, gün arkada veya tersi, saat de 12 saat veya 24 saat esasına göre döner. ASP programlarınızı kiģisel Web Server da denerken kendi bilgisayarınızın tarih ve saatini; gerçek Internet te çalıģtırırken Server ın tarih ve saatini alırsınız. Sayfalarınızda ay ve gün adlarını Türkçe görüntülemek için, önce server ın bölgesel ayarlarını denemeniz ve eğer isimler Türkçe gelmiyorsa, bunları çeviren sub lar veya fonksiyonlar yazmanız gerekebilir. (Yukarıda günün tarihini veren kodumuzda, sisteminizin bölge ayarları nasıl olursa olsun ay Türkçe olarak karģımıza çıkacaktır ) KARAKTER DĠZĠSĠ DÜZENLEME Karakter dizisi veya string, VBScript için herģey olabilir. Bugün 7 Ağustos 2000 bir String dir. Doğum Günün Kutlu Olsun! bir string dir. Web sitemizi ziyaret eden kiģinin formlarımıza yazacağı ve Gönder tuģunu tıklayarak server a göndereceği bilgiler string dir. Fakat bunların hepsi olduğu Ģekliyle iģimize yaramaz. Bunları yeniden düzenlemek, içinden seçmeler yapmak veya biçimlerini değiģtirmek gerekebilir. VBScript bu amaçla kullanılmaya hazır bir dizi fonksiyon verir: InStr Uzun bir string in içinde vereceğiniz daha kısa bir string in bulunup bulunmadığını arar. Bulursa bu kısa string in baģlama noktasının değerini verir. Diyelim ki, Sarı Çizmeli Mehmet Ağa string ini GereksizLaf değiģkenine, çizmeli kelimesini de Ara değiģkenine atadınız. InStr fonksiyonu ile Ara nın değerinin yerini GereksizLaf ın değerinin içinde bulabilirsiniz: Yer = InStr(GereksizLaf, Ara) Yer in değeri 6 olacaktır; çünkü çizmeli kelimesi, uzun string de 6 ncı karakterden baģlamaktadır. Len Bir string in uzunluğunu belirler. Yukarıdaki örnekte yer alan GereksizLaf değiģkenin uzunluğunu Ģöyle belirleyebiliriz: Uzunluk = Len(GereksizLaf) Uzunluk değiģkeninin değeri 23 olacaktır.

15 UCase Vereceğiniz bir string in tüm karakterlerini büyük harfe çevirir. YeniString = UCase(GereksizLaf) Yeni String in değeri: SARI ÇĠZMELĠ MEHMET AĞA olacaktır. LCase Vereceğiniz bir string in tüm karakterlerini küçük harfe çevirir. YeniString = LCase(GereksizLaf) Yeni string in değeri: sarı çizmeli mehmet ağa olacaktır. LTrim, RTrim, Trim: Verdiğiniz string in (sırasıyla) solunda yani baģ tarafında; sağında yani sonunda ve hem baģında ve hem de sonundaki boģlukları temizler. Space Ġçinde, vereceğiniz sayı kadar boģluk olan boģ bir String oluģturur. Örneğin Bosluk = Space(20) Bosluk değiģkenin değeri (20 adet boģluk karakteri) olacaktır. String Ġstediğiniz sayıda ve istediğiniz bir karakterle bir string oluģturur. YeniString = String(3, * ) YeniString değiģkeninin değeri *** olacaktır. Left, Right Bir String in içinde soldan (baģtan) veya sağdan (sondan) verdiğiniz sayıya kadar olan karakterleri verir. Örneğin, yine yukarıdaki GereksizLaf değiģkenini kullanırsak: Solda = Left(GereksizLaf, 4) Solda değiģkeninin değeri Sarı olacaktır. Çünkü, GereksizLaf değiģkeninin soldan itibaren dört harfi Sarı kelimesine denk geliyor. Mid Bir string in içinde baģlangıç noktasını ve karakter olarak boyunu verdiğiniz alanda yer alan string i verir. Ortada = Mid(GereksizLaf, 5, 8) Ortada değiģkeninin değeri çizmeli olacaktır; çünkü GereksizLaf değiģkeninin soldan 5 nci değiģkeninden itibaren 8 karakterlik alanda çizmeli karakterleri yer alıyor. Rnd Int Rastgele sayı üretmek için kullanılır. Bu fonksiyon ile ondalıklı bir sayının tam bölümünü alabiliriz. deger="2,25022" yenideger=int(deger) bu durumda deger değiģkeni 1 olacaktır. DĠZĠ DEĞĠġKEN FONKSĠYONU

16 VBScript in dizi değiģken oluģturmada Array() fonksiyonu ile sağladığı kolaylıklara kısaca değindik. Fakat Array ile daha bir çok iģ yapabiliriz ve dizi değiģken oluģturmakta VBScript in diğer bazı kolaylıklarından yararlanabiliriz. Dizi değiģkenler, özellikle Web ziyaretçilerimizden gelecek bilgilerin kaydedilmesinde; veritabanından çekeceğimiz verilerin kullanılır hale getirilmesinde yararlı bir araçtır. Dolayısıyla ASP sayfalarınızda sık sık çok boyutlu dizi değiģkenlerden yararlanacaksınız. Bunun için gerekli araçları kısaca ve topluca ele almamız yerinde olur. Bir dizi değiģken oluģtururken, değiģkenin eleman sayısını belirtmezsek, VBScript, kendi kendine AnlaĢılan bu diziyi dinamik yapmamı istiyorlar! der. Daha sonra elemanlarının değerleri sonradan belirtilebilecek ve eleman sayısı sonradan artırılabilecek bir dinamik dizi değiģken oluģturur. Örnek: Dim Ogrenciler() Bu komutla, Ogrenciler dizi değiģkeni oluģturulur. Ancak, eleman sayısı belirtilmediği için dizi dinamiktir. Daha sonra bu dizinin eleman sayını belirleyebilirsiniz. Bunu, ReDim Ogrenciler(15) gibi bir komutla yapabiliriz. ġimdi aklınıza Ģu soru gelebilir: Peki neden Ogrenciler dizisini baģtan eleman sayısını belirterek tanımlamıyoruz? Güzel soru! Cevabı Ģu olabilir mi? Dizi değiģkenimizin eleman sayısını henüz bilmiyoruz. Programın akıģı içinde bu sayı, baģka bir fonksiyonun, sub ın veya kullanıcı girdisinin sonucu olarak belirlenebilir. Fakat hemen belirtmek gereken bir nokta var: ReDim komutu, mevcut bir dizi değiģkenin içindeki herģeyi siler! Mevcut dizinin elemanlarını ve onların değerlerini korumak istiyorsak: ReDim Preserve Ogrenciler(20) yazmamız gerekir. Buradaki Preserve (koru) komutu, VBScript e mevcut dizi içindeki elemanları korumasını ve eleman sayısını 20 ye çıkartmasını bildirir. Buna neden gerek olabilir? Ziyaretçinin tercihleri değiģebilir. Örneğin, bir elektronik alıģveriģ sitesinde ziyaretçiniz yeni Ģeyler alabilir. Daha önceki alıģveriģlerine iliģkin verileri tuttuğunuz dizi değiģkenin eleman sayısını, daha önceki bilgileri silmeden arttırmanız gerekir. VBScript in dizi değiģkenlerini tümü aynı adı taģıyan bir liste olarak düģünebilirsiniz; sadece değiģken adının yanında dizinin kaçıncı elemanı olduğunu belirten sayı bulunur: Ogrenciler(1): Necip Ogrenciler(2): Serap Ogrenciler(3): Neslihan Fakat VBScript çok boyutlu dizi değiģken de oluģturabilir. Ġki boyutlu dizi değiģkeni tablo gibi düģünün. Dizinin elemanları aynı adı taģıyan değiģkenler fakat bu kez sadece tek sayı değil sıra ve sütun numaraları ile belirleniyorlar: Ogrenciler(1,1): Necip Ogrenciler(1,2): Serap Ogrenciler(1,3): Neslihan Ogrenciler(2,1): Selim Ogrenciler(2,2): Murat Ogrenciler(2,3): Merve Ogrenciler(3,1): Elif Ogrenciler(3,2); Hande Ogrenciler(3,3): Leyla ġimdi, burada üç sıralı, üç sütunlu bir tablo getirebilirsiniz gözünüzün önüne. Bu dizi-değiģkeni Ģu komutla oluģturabiliriz:

17 Dim Ogrenciler(3,3) Böyle bir değiģkende sözgelimi birinci sıra (numarası 1,x olanlar) çalıģkanları, ikinci sıradakiler (2,x ler) daha az çalıģkanları belirtebilir. VBScript, üç, dört ve hatta beģ boyutlu dizi değiģken oluģturur. Bunu nerede kullanacağınızı siz kararlaģtırabilirsiniz. Bir dizi değiģkenin herhangi bir elemanın değerini, programın herhangi bir aģamasında değiģtirebilirsiniz: Ogrenciler(3,2) = Caner komutu, Hande nin adını siler ve yerine Caner in adını yazar. Dizi değiģkenlerimizin eleman sayısını bilmek isteyebiliriz. Kimi zaman dizi değiģkenlerimizin eleman sayısı biz belirlemeyiz. Bu bilgi bir formdan gelebilir; bir veritabanından alınabilir. Ancak, mesela, bir döngü için bu değiģkenin kaç elemanı olduğunu bilmek gerekir. Elimizde 35 elemanı olan Ogrenciler dizi-değiģkeni varsa, bu sayıyı ElemanSayisi = UBound(Ogrenciler) komutu ile ElemanSayisi değiģkenine yazdırırız. ElemanSayisi nin değeri bu durumda 35 olacaktır. TEST FONKSĠYONLARI VBScript te kullandığımız bazı değiģkenlerin o andaki durumu, programımızın akıģını kontrolde kullanacağımız bilgiyi sağlayabilir. Sözgelimi bir değiģkenin değeri boģ ise, ziyaretçimizin formu tam olarak doldurmadığını düģünebiliriz. VBScript, bize değiģkenlerin durumunu sınamamız için bazı özel fonksiyonlar sağlar. Bu özel fonksiyonlardan dönen değer True (doğru) veya False (yanlıģ) olur; doğru sonucun değeri 1, yanlıģ sonucun değeri ise 0 dır: IsArray Bir değiģkenin dizi değiģken (Array) olup olmadığını sınar. IsDate Bir değiģkenin değerinin tarihe (Date) çevrilip çevrilemeyeceğini sınar. IsEmpty Bir değiģkenin tanımlanıp değer atanmıģ olup olmadığını sınar. IsNull Bir değiģkenin geçerli bir değer tutup tutmadığını sınar. IsNumeric Bir değiģkenin sayı olarak iģleme tâbi tutup tutulamayacağını sınar. IsObject Bir ifadenin geçerli bir ActiveX veya OLE nesnesine referansta bulunup bulunmadığını sınar. TypeName Bir değiģkenin türünü belirtir. VarType Bir değiģkenin türünü belirten sayıyı verir.

18 ASP NESNELERĠ ASP teknolojisi, tıpkı Visual Basic dili gibi nesne yönelimli programlama yapısına sahiptir. Nesne Yönelimli Programlama (Object Oriented Programming, OOP) deyimini bir çoğunuz daha önce duymuģsunuzdur. ASP kullanırken de, öncelikli amacımız nesnelerin özelliklerini kullanarak, ya bu özellikleri belirlemek ya da değiģtirmektir. Her Ģey nesne sayılabilir. Siz programlarınızı yazarken önce bir nesne tanımlar ya da hazır nesneleri kullanırsınız. Bu nesnelerin özelliklerine hükmeder, onları kullanırsınız. Diyelim ki bir stok kontrol programı yazıyorsunuz. Bu program sizden aldığı bilgiler ıģığında, merkez ambara mal girecek, mal çıkıģı yapacak, size hangi üründen ne kadar kaldığını gösterecek, stok miktarı kritik sınırın altına indiğinde haber verecek. Bu iģler için onlarca fonksiyon tanımlıyorsunuz ve Sub yazıyorsunuz. Bu demek oluyor ki, sizin ASP programınızda ambar diye bir nesneniz var; siz bu nesneye yönelimli program yazmıģsınız! Her bir program nesnesi temelde iki unsura sahiptir: Özellik (Property, Attribute): Bir nesnenin özellikleri, onun değiģkenleridir. Ambar nesnesinin malın cinsi, miktarı, tanımı, fiyatı, kritik miktarı gibi değiģkenleri, yani özellikleri vardır. Metod (Method): Bir nesnenin iģlemesi, çalıģması için, kısaca kendisinden bekleneni yerine getirebilmesi için çalıģma yöntemlerine ihtiyacı vardır. Dolayısıyla, bir ASP nesnesinin fonksiyonları, onun metodlarıdır. Fakat ASP de nesneler sadece sizin öbekler halinde toplayacağınız fonksiyonlar ve değiģkenlerden ibaret değildir. Öncelikle, ASP programında kullandığınız script dilinin size kazandırdığı nesneler vardır. ASP sayfasını JavaScript ile yazarsanız baģka, VBScript ile yazarsanız baģka dil nesnelerine sahip olursunuz. Ancak, her ikisinde de ortak olan scripting nesneleri vardır. Bunların çoğu ASP nin çalıģtığı platform olan IIS tarafından sağlanırlar. Nesneler kim tarafından oluģturulmuģ olurlarla olsunlar, bir değer döndürmekle yükümlüdürler. Nesne.Özellik = Değer Bir nesnenin herhangi bir özelliğinin değerini, değiģken değeri gibi kullanabilir program akıģını buna göre değiģtirebiliriz: If Nesne.Özellik > Değer Then... Nesnelerin özelliklerinin değerlerini değiģkenlere atayabiliriz; ancak bunu yaparken Nesne nin bir metoduna (fonksiyonu) göndermede bulunmamız ve gerekiyorsa bu fonksiyona kullanması için veri göndermeliyiz. (Bir fonksiyona kullanması için gönderilen değere argüman/argument denir.) Degisken = Nesne.Metod(argüman1, argüman2...)

19 Daha sonra bu değiģkeni istediğimiz yerde kullanırız. ĠĢin teorisine daha fazla bulaģmadan örnek yapalım. Nesneler, diğer yararlarının yanı sıra, birbiri ile ilgili Sub larımızı, fonksiyonlarımızı ve değiģkenlerimizi bir arada tutmamızı sağlar. ġimdi VBScript ile bir nesne oluģturabiliriz: Class Ogrenci End Class Public Adi, Soyadi, No Function AdiSoyadi AdiSoyadi = Adi & & Soyadi End Function Nesne (object) adını verdik; fakat Class (sınıf) oluģturduk! Bu grubun Object..End Object olması gerekmiyor mu? Belki haklısınız. Ama bir sınıf ancak VBScript tarafından kullanılmaya baģlanırsa Nesne olur. Dolayısıyla biz sınıf yazarız; VBScript onu Nesne haline getirir. Peki, nesneyi oluģturduk; Ģimdi bunu nasıl kullanacağız. Çok kolay; önce bu nesneden yeni bir olgu (instance) oluģturacağız. Sonrasına geçmeden önce bunu nasıl yapacağımızı yazalım: Dim Ogr1 Set Ogr1 = New Ogrenci Ogr1.Adi = Kemal Ogr1.Soyadi = Sunal Ogr1.No = 444 Response.Write Ogr1.AdiSoyadi Her nesne, New (yeni) komutu ile yeni bir değiģkene bütün özelliklerini verir. Burada Ogr1 değiģkeni, yukarıda oluģturduğumuz Ogrenci nesnesinin bütün özelliklerini kazanmıģ oluyor. Ogrenci nesnesinin.adi,.soyadi ve.no özellikleri olması gerekir; nitekim Ogr1 e bu özelliklerini burada veriyoruz. Ogrenci nesnesinin bir de metodu (fonksiyonu) var; Ogr1 bunu da kazanabilir mi? Tabiî; hem kazanır, hem de bunu ziyaretçinin Web tarayıcı penceresine yazdırabilir. HATASIZ KUL OLMAZ! ASP kodlarınızda yazım hatası, olmayan değiģkenlere gönderim, noktalama hataları gibi hatalar bulunmamalıdır. Bu tür hataları, programınızı Web e göndermeden önce mutlaka ayıklamalısınız. Fakat programcı olarak öngöremeyeceğiniz ve çoğu Web ziyaretçisinden veya ziyaretçinin bilgisayarından kaynaklanan hata durumları olabilir. VBScript, Ģu standart komutla beklenmedik hata durumlarında programın yoluna devam etmesini sağlayabilir: On Error Resume Next Bu komutla VBScript e, hata halinde bir sonraki satırdan yoluna devam etmesi söylenir. Fakat oluģan hata, programın daha sonra vermesi beklenen sonucu vermesini önleyecek nitelikte olabilir.

20 VBScript, Err (Hata) Nesnesi nin bir çok özelliğinden özellikle hata sayısı (Number), tanımı (Description) ve kaynak (Source) özellikleri ile size hatanın ne olduğunu ve nereden kaynaklandığını söyleyebilir. Bu özellikleri kullanarak, programlarınızda, en azından geliģtirme aģamasında, örneğin, If Err:Number = xx Then Ģeklinde bir ifade ile hatanın türüne göre programın kazasız yürümesini sağlayabilirsiniz. Burada xx yerine 108 ayrı hata numarası yapabilirsiniz. Hata numaraları, Microsoft un VBScript sitesinden edinilebilir (http://msdn.microsoft.com/vbasic/). SUNUCU NESNELERĠ ASP yi diğer CGI teknolojilerinden ayıran baģlıca özelliklerden biri tek tek Web sayfalarını sanki bir bilgisayar programının çeģitli pencereleri, diyalog kutuları, mesaj kutuları, girdi kutuları gibi bir arada bir uygulama programı olarak bağlayabilmesidir. BaĢka bir deyiģle bize, ziyaretçinin sitemize bağlandığı ve ana sayfamızı açtığı andan itibaren sitemizin bir program bütünlüğünde çalıģmasını sağlayacak araçlar gerekir. Bunu ancak Web Server ın yardımıyla yapabiliriz. ASP sayfalarımızda kullanacağımız ikinci grup nesne, Sunucu Nesneleri dir. Bu grupta tabiî önce Sunucu nun kendisi yer alır; sonra ziyaretçi ile kurduğumuz iliģki gelir. Ziyaretçi ile iliģkimizi iki yönlü trafiğe benzetebilirsiniz: Ondan bize gelen talepler, bizim ona karģılıklarımız. Ziyaretçiden bize gelen trafiğe neden Talep diyoruz? Ziyaretçi, browser ının URL hânesine yazdığı her adresle veya formlardaki bir düğmeyi veya sayfalarımızdaki herhangi bir köprüyü tıklamakla, server a Bana Ģunu göndersene! demiģ olur. Bu taleptir. Ziyaretçi taleplerinin tümü Talep Nesnesi (Request Object) olarak bir arada ele alınabilir. Server ın bu taleplere verdiği karģılıklar, yani ziyaretçinin browser ına gönderdiği sayfalar, resimler, sesler, videolar ise karģılıktır ve ASP açısından KarĢılık Nesnesi ni (Response Object) oluģturur. SUNUCU NESNESĠ Web Server, ASP için bir nesnedir. ASP nin bir çok iģini bu nesnenin özellikleri ve metodları halleder. Server nesnesinin bir özelliği (ScriptTimeout) ve dört metodu (CreateObject, HTMLEncode, URLEncode, MapPath) vardır. Web Server çalıģtığı bilgisayarın sizin siteniz adına yönetiminden sorumludur. Dolayısıyla, bu kadar az özellik ve metodu var diye bu nesneden çok yararlanmayacağımızı sanmayın. ActiveX ve COM bileģenlerini çalıģtırmak server ın görevidir. ScriptTimeout Özelliği: Diyelim ki bir ASP Script i ya bizim, ya ziyaretçinin, ya da server ın bir hatası yüzünden sonsuz döngüye girdi! Döngünün durması için gerekli Ģart asla yerine gelmiyor ve script bir türlü yapacağı iģi yapıp, sonlandırmıyor. Bu durumlarda ziyaretçinin ve tabiî server ın sonsuza kadar beklemesi mümkün değil! Programın bir Ģekilde durdurulması gerekir. Bunu hemen hemen bütün Web server programlarının Script Timeout (Script süre sınırı) diyalog kutusuna bir değer girilerek yapılır. Örneğin MS-Internet Information Server için varsayılan Script Timeout süresi doksan saniyedir. Yani ISS, herhangi bir script in çalıģıp-durmasını doksan saniye bekler. Bu sürenin sonunda script in çalıģması tamamlanmazsa ziyaretçiye arzu ettiği sayfanın veya unsurun bulunamadığını bildirir. Bu süreyi (server ın varsayılan değerinin altında) kısaltmak değilse bile uzatmak elimizdedir. Bunu ScriptTimeout özelliğini kullanarak yaparız. ASP sayfasının herhangi bir yerine örneğin Ģu kodu koymak yeter: Server.ScriptTimeout = 100 Bu örneğe göre server ın varsayılan Script Timeout süresi doksan saniye ise yüz saniyeye çıkmıģ olur. Böyle bir Ģeyi neden yapmak isteyebiliriz? Script iniz çok karmaģık veya baģka bir server daki veritabanından veri çekiyor olabilir. Gerçi bu anlamda doksan saniye bilgisayar milleti için bir asır anlamına gelir ama yine de durdurulmasaydı iģini baģarıyla tamamlayacak bir script, bu sürenin

7. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

7. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 7. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler 2.13 TARİH VE SAAT... 3 3. VERİ

Detaylı

2. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

2. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 2. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve AraştırmaMerkezi 2 İçindekiler 2. ASP'nin Dili... 3 2.1 YAZILIM

Detaylı

How to ASP Language. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2011 2012 Bahar Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU. 29 Eki. 1 Kas. 2013

How to ASP Language. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2011 2012 Bahar Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU. 29 Eki. 1 Kas. 2013 How to ASP Language Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2011 2012 Bahar Yarıyılı 29 Eki. 1 Kas. 2013 Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Fonksiyonlar, kendilerini göreve çağıran VBScript komutlarına ve işlemlerine bir

Detaylı

9. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

9. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 9. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Request Nesnesinin Özellikleri

Detaylı

5. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

5. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 5. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler STRING FONKSİYONU... 3 SPLIT FONKSİYONU...

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ

JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ Netscape Navigator 2.0 ile birlikte geliştirilen JavaScript dili istemci taraflı (client-side) script dilidir. Web sayfalarında dinamik içerik sağlamak ya da kullanıcıyla iletişim

Detaylı

http://alikoker.name.tr VBScript'e Giriş

http://alikoker.name.tr VBScript'e Giriş VBScript'e Giriş 1 Bu kitapçıktaki örneklerimizi VBScript diliyle yazacağımıza göre, önce hızlı bir VBScript kursu görsek iyi olur. Visual Basic dilini biliyorsanız, VBScript biliyorsunuz sayılır. VBScript,

Detaylı

6. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

6. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 6. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler For Each... Next... 3 Döngüyü

Detaylı

Program AkıĢ Kontrol Yapıları

Program AkıĢ Kontrol Yapıları C PROGRAMLAMA Program AkıĢ Kontrol Yapıları Normal Ģartlarda C dilinde bir programın çalıģması, komutların yukarıdan aģağıya doğru ve sırasıyla iģletilmesiyle gerçekleģtirilir. Ancak bazen problemin çözümü,

Detaylı

Cookie s. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU. 17 Ara 2013

Cookie s. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU. 17 Ara 2013 Cookie s Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Güz Yarıyılı 17 Ara 2013 Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Çerezler ziyaretçinin bilgisayarına bilgi bırakmak için kullanılan kodlara çerezler denir. Çerezler ziyaretçinin

Detaylı

1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 1. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve AraştırmaMerkezi 2 İçindekiler 1. GİRİŞ... 3 1.1 ASP NEDİR?...

Detaylı

BÖLÜM 3 OPERAT A ÖRLER - 19 -

BÖLÜM 3 OPERAT A ÖRLER - 19 - BÖLÜM 3 OPERATÖRLER - 19 - 3.1 Operatörler Hakkında Yukarıdaki örnekleri birlikte yaptıysak = işaretini bol bol kullandık ve böylece PHP'nin birçok operatöründen biriyle tanıştık. Buna PHP dilinde "atama

Detaylı

<%=date()%> 1/26/2011. Tarih&Saat:: 1/26/2011. <%response.write("tarih&saat: "&now())%> 10:20:30 AM

<%=date()%> 1/26/2011. Tarih&Saat:: 1/26/2011. <%response.write(tarih&saat: &now())%> 10:20:30 AM TARİH SAAT FONKSİYONLARI ÖRNEKLER SONUÇ =time() 10:20:30 AM =date() 1/26/2011 =now() 1/26/2011 10:20:30 AM response.write("tarih&saat: "&now()) Tarih&Saat:: 1/26/2011 10:20:30 AM = FormatDateTime(Date,

Detaylı

Önsöz... 4. ASP ye Giriş... 8. Kişisel Web Server Kuralım... 8. PWS Kurulurken Hata Verirse... 9 Bir Örnek Yapalım... 10

Önsöz... 4. ASP ye Giriş... 8. Kişisel Web Server Kuralım... 8. PWS Kurulurken Hata Verirse... 9 Bir Örnek Yapalım... 10 ASP/KİTAP 1 Önsöz... 4 ASP ye Giriş... 8 Kişisel Web Server Kuralım... 8 PWS Kurulurken Hata Verirse... 9 Bir Örnek Yapalım... 10 Internet te ASP... 10 ODBC İşliyor Mu?... 14 ASP nin Unsurları... 14 ASP

Detaylı

http://alikoker.name.tr

http://alikoker.name.tr ASP/KİTAP 1 Önsöz... 4 ASP ye Giriş... 10 Kişisel Web Server Kuralım... 11 PWS Kurulurken Hata Verirse... 12 Bir Örnek Yapalım... 14 Internet te ASP... 15 ODBC İşliyor Mu?... 20 ASP nin Unsurları... 21

Detaylı

Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme. BATML İnternet Programcılığı 1

Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme. BATML İnternet Programcılığı 1 Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme BATML İnternet Programcılığı 1 Bazı web sitelerinde sayfalar arasında bilgi veya değişken göndermek gerekebilir. Gönderilen bu bilgi kullanıcı adı ve şifre

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI 1) Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde PHP kod yazımı doğru olarak verilmiştir? A) B) C).. D) 2) PHP ile hazırlanmış

Detaylı

8. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr

8. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II. Öğr.Gör. Hakan YILMAZ. hakanyilmaz@karabuk.edu.tr 8. HAFTA KBT204 İNTERNET PROGRAMCILIĞI II Öğr.Gör. Hakan YILMAZ hakanyilmaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler QUERYSTRING KOLEKSIYONU... 3 FORM

Detaylı

Esra-www.cepforum.com ASP/KİTAP 1. asp/kitap 1... 1. Önsöz... 4. ASP ye Giriş... 8. Kişisel Web Server Kuralım... 8

Esra-www.cepforum.com ASP/KİTAP 1. asp/kitap 1... 1. Önsöz... 4. ASP ye Giriş... 8. Kişisel Web Server Kuralım... 8 Esra-www.cepforum.com ASP/KİTAP 1 asp/kitap 1... 1 Önsöz... 4 ASP ye Giriş... 8 Kişisel Web Server Kuralım... 8 PWS Kurulurken Hata Verirse... 9 Bir Örnek Yapalım... 10 Internet te ASP... 10 ODBC İşliyor

Detaylı

PROGRAMLAMA ALGORĠTMA

PROGRAMLAMA ALGORĠTMA PROGRAMLAMA Programlama Nedir? Bir iģi yapmak için gerekli iģlemlerin tespit edilmesi, tanımlanması ve bu iģlerin sırasının bilinmesidir. Programlama Basamakları: 1- Problemi Tanıma: Programın programcı

Detaylı

BÖLÜM 4 KONTROL DEYİMLERİ - 24 -

BÖLÜM 4 KONTROL DEYİMLERİ - 24 - BÖLÜM 4 KONTROL DEYİMLERİ - 24 - 4.1 İf Deyimi İnsan olarak kararlarımızı hemen hemen daima "bir şey öyle ise böyle, öyle değilse şöyle davranmak" üzere almaz mıyız? PHP programında if deyimi bunu sağlar.

Detaylı

Internet Programming II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı

Internet Programming II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı Internet Programming II Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU 11-14 May. 2014 Form Form İşlemleri Tarayıcıdan bilgi alarak işlem gerçekleştirme FORM elemanları

Detaylı

ASP (Active Server Pages)

ASP (Active Server Pages) T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESI ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ASP (Active Server Pages) BİTİRME ÖDEVİ HAZIRLAYAN DANIŞMAN 00220506 Yrd. Doç. Dr. H.HASAN BALIK FATİH MEHMET ARSLAN ELAZIĞ-2004

Detaylı

Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) barisgokce.com

Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) barisgokce.com Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) Hazırlayan : Öğr. Grv.. Barış GÖKÇE Đletişim im : www.barisgokce barisgokce.com Diziler Aynı tipteki bir veri gurubunun bir değişken içinde saklanmasıdır. Veriler Hafızada

Detaylı

4 Front Page Sayfası Özellikleri

4 Front Page Sayfası Özellikleri 4 Front Page Sayfası Özellikleri İsterseniz Frontpage penceresinin sağ tarafından, isterseniz araç çubuklarından faydalanarak yeni bir sayfa açın. Frontpage te çeşitli sayfa şablonları bulunmaktadır. Ancak

Detaylı

Denetim Masası/Programlar/Windows özelliklerini Aç/Kapat

Denetim Masası/Programlar/Windows özelliklerini Aç/Kapat Merhaba arkadaşlar, Bu yazımızda yerel ağda veya Ip adresimizle bir web sitesinin paylaşıma açılması, aynı ağdan veya uzaktan bir bilgisayarın web sitemize nasıl erişebileceği konuları üzerinde duracağız.

Detaylı

ASP.NET 1. DURUM YÖNETİMİ. BLM 318 e-ticaret ve Uyg. Durum Yönetimi Nedir? Durum Yönetimi: Karșılaștırma İÇERİK. Sunucu-taraflı Durum Yönetimi

ASP.NET 1. DURUM YÖNETİMİ. BLM 318 e-ticaret ve Uyg. Durum Yönetimi Nedir? Durum Yönetimi: Karșılaștırma İÇERİK. Sunucu-taraflı Durum Yönetimi Nedir? olmadan Login.aspx Bilgilerinizi giriniz Durum Yönetimi İle Login.aspx Bilgilerinizi giriniz Adınız Adınız Pınar Pınar Soyadınız Soyadınız Onay Durdu Onay Durdu Gönder Gönder ASP.NET - 1 sayfa.aspx

Detaylı

ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3

ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 AMAÇ ÖĞRENME FAALĠYETĠ 3 Bu öğrenme faaliyetiyle elektronik posta hesabınızı, e-posta yönetim yazılımlarını kullanarak yönetmeyi öğrenebileceksiniz. ARAġTIRMA Ġnternet ortamında e-posta

Detaylı

2-Hafta Temel İşlemler

2-Hafta Temel İşlemler 2-Hafta Temel İşlemler * Html Komutlarının Yapısı * Açıklamalar * Htm Sayfasının Oluşturulması * Temel Html Komutları * Html Sayfalarının Düzenlenmesi * Html Sayfalarının İncelenmesi Html Komutlarının

Detaylı

2.1 Değişken Tanımlama Programcılıkta işlemlerimizi değişkenlerle yaparız. Değişkeni bir kap gibi düşünebilirsiniz. Sözgelimi "Gün" değişkenin adı ise bu değişkenin değeri Pazar, Pazartesi, Salı, vb.,

Detaylı

C# Programlama Dili. İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler

C# Programlama Dili. İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler C# Programlama Dili İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler 1 İlk Programımız Bu program konsol ekranına Merhaba dünya! yazıp kapanır. Programı geçen derste anlatıldığı gibi derleyin, sonra

Detaylı

Veritabanı. SQL (Structured Query Language)

Veritabanı. SQL (Structured Query Language) Veritabanı SQL (Structured Query Language) SQL (Structured Query Language) SQL, ilişkisel veritabanlarındaki bilgileri sorgulamak için kullanılan dildir. SQL, bütün kullanıcıların ve uygulamaların veritabanına

Detaylı

ENF182 Temel Bilgisayar Bilimleri Ö Ğ R. G Ö R. G Ö K H A N K U T L U A N A

ENF182 Temel Bilgisayar Bilimleri Ö Ğ R. G Ö R. G Ö K H A N K U T L U A N A ENF182 Temel Bilgisayar Bilimleri Ö Ğ R. G Ö R. G Ö K H A N K U T L U A N A F O N K S Ġ Y O N L A R Temel Fonksiyonlar Matematiksel Fonksiyonlar Ġstatiksel Fonksiyonlar Metinsel Fonksiyonlar Tarih Fonksiyonları

Detaylı

U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları. IPera İletişim Teknolojileri

U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları. IPera İletişim Teknolojileri U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları Başlarken İletişim yönetimi için gerekli tüm araçları sunan OfisTelefonu 07 programları Abakus 360, T-Panel ve T-CRM, bir kuruluştaki

Detaylı

WEB PROGRAMLAMA. PHP Temelleri 2. Dr. Erman Yukselturk

WEB PROGRAMLAMA. PHP Temelleri 2. Dr. Erman Yukselturk WEB PROGRAMLAMA PHP Temelleri 2 Dr. Erman Yukselturk Superglobal Değişkenler 1/4 Php de önceden tanımlanmış ve script in herhangi bir yerinden çağrılabilen ve çalıştirılabilen çevreye özel bilgiler sunan

Detaylı

GRAFĠKLER. WORD PROGRAMI KULLANARAK GRAFĠK OLUġTURMA EĞĠTĠCĠ KILAVUZU. HAZIRLAYAN Mehmet KUZU

GRAFĠKLER. WORD PROGRAMI KULLANARAK GRAFĠK OLUġTURMA EĞĠTĠCĠ KILAVUZU. HAZIRLAYAN Mehmet KUZU GRAFĠKLER WORD PROGRAMI KULLANARAK GRAFĠK OLUġTURMA EĞĠTĠCĠ KILAVUZU HAZIRLAYAN Mehmet KUZU GRAFİKLER GRAFİKLER Grafik Nedir? Grafik nasıl oluģturulur? Word de ne tür grafikler oluģturulur? Derse giriş

Detaylı

AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı

AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı Doküman Versiyon: 01.02.02 Tarih: 03.03.2015 1 1. ÇALIŞMA SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ Franchise Server 2 programı; Franchising veren veya bağımsız birimlerinin satış

Detaylı

SM 100 Terazi Ayarları. Digi SM 100. SM 100 Terazi Ayarları

SM 100 Terazi Ayarları. Digi SM 100. SM 100 Terazi Ayarları Digi SM 100 SM 100 Terazi Ayarları Digi SM 100 Terazi Ayarları Teraziyi ayarlamaya başlamak için öncelikle X S Z ENTER Raporlar Program Ayarlar FONKSIYON Bölümlerine geçiş yapabilmemiz gerekmektedir. Bunun

Detaylı

BİLTEK AKADEMİ EXCELL DERS NOTLARI. GRAFĠK OLUġTURMA

BİLTEK AKADEMİ EXCELL DERS NOTLARI. GRAFĠK OLUġTURMA Microsoft Excel Ders Notları - 2 GRAFĠK OLUġTURMA Grafikler, çok sayıda verinin ve farklı veri serileri arasındaki iliģkinin anlaģılmasını kolaylaģtırmak üzere sayısal veri serilerini grafiksel biçimde

Detaylı

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI BÖLÜM 3 PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI 3.1. Giriş Bir Pascal programı en genel anlamda üç ayrı kısımdan oluşmuştur. Bu kısımlar bulunmaları gereken sıraya göre aşağıda verilmiştir. Program Başlığı; Tanımlama

Detaylı

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1 Görsel Programlama DERS 03 Görsel Programlama - Ders03/ 1 Java Dili, Veri Tipleri ve Operatörleri İlkel(primitive) Veri Tipleri İLKEL TİP boolean byte short int long float double char void BOYUTU 1 bit

Detaylı

PROGRAMLAMA DERSİ 1. İNTERNET

PROGRAMLAMA DERSİ 1. İNTERNET PROGRAMLAMA DERSİ 1. İNTERNET İnternet sunucu-istemci modeline göre çalışır. Fiziksel olarak bu sistem genelde isteği yapan bir bilgisayar (kullanıcı-client) ve bu isteği karşılayan özel bir bilgisayar

Detaylı

HESAP TABLOSU PROGRAMLARI

HESAP TABLOSU PROGRAMLARI HESAP TABLOSU PROGRAMLARI BĠLGĠSAYAR ORTAMINDA YARATILAN ELEKTRONĠK ÇALIġMA SAYFALARI 1 HESAP TABLOSU PPROGRAMLARI Lotus 1-2-3 Quattro Pro MS Excel Girilen veriler, tablolar halinde düzenlenerek iģlem

Detaylı

Microsoft FrontPage 2003. Web Sitesi Hazırlama. Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça

Microsoft FrontPage 2003. Web Sitesi Hazırlama. Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça Microsoft FrontPage 2003 Web Sitesi Hazırlama Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça Microsoft FrontPage 2003 Web Sitesi Hazırlama Ikinci Bölüm İçindekiler İçindekiler i Microsoft FrontPage 2003 2 Atlama Menüsü Eklemek:

Detaylı

2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI

2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI 2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI KOÜ Mekatronik Mühendisliği Bölümü/MKT-103-Görsel Programlama Dersi - Ara Sınav J-grubu Ad-Soyad:...No:... J GRUBU-süre:70dk 1.) Aşağıdaki

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ Assembly Dili Assembly programlama dili, kullanılan bilgisayar

Detaylı

Excel Formüller ve Fonksiyonlar. Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015

Excel Formüller ve Fonksiyonlar. Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015 Excel Formüller ve Fonksiyonlar Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015 Excel de Yapabileceklerimiz Temel aritmetik işlemler (4 işlem) Mantıksal karşılaştırma işlemleri (>,>=,

Detaylı

Programlama Dilleri. C Dili. Programlama Dilleri-ders02/ 1

Programlama Dilleri. C Dili. Programlama Dilleri-ders02/ 1 Programlama Dilleri C Dili Programlama Dilleri-ders02/ 1 Değişkenler, Sabitler ve Operatörler Değişkenler (variables) bellekte bilginin saklandığı gözlere verilen simgesel isimlerdir. Sabitler (constants)

Detaylı

2. HTML Temel Etiketleri

2. HTML Temel Etiketleri 2. HTML Temel Etiketleri Bu bölümü bitirdiğinizde, HTML ve etiket kavramlarının ne olduğunu, HTML komut yapısını, Örnek bir HTML dosyasının nasıl oluşturulduğunu, Temel HTML etiketlerinin neler olduğunu,

Detaylı

Merhaba değerli Dostlar;

Merhaba değerli Dostlar; Merhaba değerli Dostlar; Eğitim Merkezi nin forumunun nasıl kullanıldığını bu belgede öğrenebileceksiniz. Eğer bugüne kadar hiçbir forum kullanmadıysanız merak etmeyin; forumu kullanmak çok kolay. İlerleyen

Detaylı

08221 Veri Tabanı II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2015 2016 GÜZ Yarıyılı. 20-23 Eki. 2015. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

08221 Veri Tabanı II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2015 2016 GÜZ Yarıyılı. 20-23 Eki. 2015. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU 08221 Veri Tabanı II Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2015 2016 GÜZ Yarıyılı 20-23 Eki. 2015 Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU T-SQL KOMUTLARI Veritabanları ANSI SQL dediğimiz standart dil kullanılmaktadır. Bu dil

Detaylı

08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I

08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I Ders Tanıtım Sunumu 08217 Internet Programcılığı I Internet Programming I Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 17 Eyl. 2012 Pzt. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Dersin Adı Ders Tanıtım Bilgileri

Detaylı

Response : Sunucunun istemciye veri yollamasını

Response : Sunucunun istemciye veri yollamasını Response : Sunucunun istemciye veri yollamasını 27 Ekim 2011 / Perşembe Örnek : 2 tane sayfa açıyoruz,1nci ye TextBox1 ve Button ekliyoruz. Şunu istiyoruz,1nci sayfada şifre girilince, Button u tıklayınca

Detaylı

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları -231- Öğr.Gör. Serkan DİŞLİTAŞ 10.1. PHP PHP, platformdan bağımsız sunucu taraflı çalışan betik bir web programlama dilidir. PHP programlama dili ile MySQL, MSSQL,

Detaylı

ASP YE GİRİŞ...1 STATİK SAYFA NEDİR?... 1 DİNAMİK SAYFA NEDİR?...

ASP YE GİRİŞ...1 STATİK SAYFA NEDİR?... 1 DİNAMİK SAYFA NEDİR?... İÇİNDEKİLER ASP YE GİRİŞ...1 STATİK SAYFA NEDİR?... 1 DİNAMİK SAYFA NEDİR?... 1 ASP SAYFALARININ ÇALIŞMA İLKESİ... 2 ASP'NİN DİLİ... 3 YAZILIM KURALLARI... 3 DEĞİŞKENLER... 4 Dizi Değişkenleri... 4 REDIM

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI - II

İNTERNET PROGRAMCILIĞI - II 0 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 PHP İle Web Programlamaya Giriş 1 Bölüm 2 PHP Kodlama Standartları 5 Bölüm 3 PHP Değişken Kullanımı 17 Bölüm 4 IF Yapısı 32 Bölüm 5 Döngüler ve Diziler 64 1 BÖLÜM 1 PHP İLE WEB PROGRAMLAMAYA

Detaylı

MATLAB MATLAB MAT LAB MAT LAB MATLAB

MATLAB MATLAB MAT LAB MAT LAB MATLAB MATLAB 1.DERS MATLAB MATLAB, bilim adamları ve mühendislere, Fortran ve C gibi gelenekselleşmiş dillerde program yazmaksızın, matrislere dayalı problemleri çözmede kullanılmak üzere bir sayısal hesaplama

Detaylı

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI 10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI Sayısal Sistemler Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

Detaylı

FORMÜL ADI (FONKSİYON) FORMÜLÜN YAZILIŞI YAPTIĞI İŞLEMİN AÇIKLAMASI

FORMÜL ADI (FONKSİYON) FORMÜLÜN YAZILIŞI YAPTIĞI İŞLEMİN AÇIKLAMASI 1 SIKÇA KULLANILAN EXCEL FORMÜLLERİ 1 AŞAĞI YUVARLAMA =aşağıyuvarla(c7;2) 2 YUKARI YUVARLAMA =yukarıyuvarla(c7;2) 3 YUVARLAMA =yuvarla(c7;2) 4 TAVANA YUVARLAMA =tavanayuvarla(c7;5) 5 TABANA YUVARLAMA =TABANAYUVARLA(E2;5)

Detaylı

VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ

VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ VERİ NEDİR? Dağınık bilgi kümesidir. VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ Veri, anlamlı bir şekilde düzenlendiği zaman yararlı bilgi olur. Dr. Mehmet AKSARAYLI VERİTABANI NEDİR? Birbiri ile ilişkili veriler

Detaylı

Samsun Çocuk Hizmetleri İ l Koordinasyon Sekretarya Birimi

Samsun Çocuk Hizmetleri İ l Koordinasyon Sekretarya Birimi Samsun Çocuk Hizmetleri İ l Koordinasyon Sekretarya Birimi Veri Giriş Sistemi Klavuzu Amaç Veri Giriş Sistemi, koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının takibinde ve uygulamasında ilgili kurumları daha

Detaylı

İnternet Programcılığı

İnternet Programcılığı 1 PHP le Ver tabanı İşlemler Yaptığımız web sitelerinin daha kullanışlı olması için veritabanı sistemleri ile bağlantı kurup ihtiyaca göre verileri okuyup yazmasını isteriz. 1.1 Veritabanı Nedir? Veritabanı

Detaylı

DAO İLE SQL KOMUTLARI. Sql komutlarını artık veri tabanında kullanmaktan başka çaremiz yok arkadaşlar. Şimdi bu sql derslerimize başlayalım.

DAO İLE SQL KOMUTLARI. Sql komutlarını artık veri tabanında kullanmaktan başka çaremiz yok arkadaşlar. Şimdi bu sql derslerimize başlayalım. DAO İLE SQL KOMUTLARI Sql komutlarını artık veri tabanında kullanmaktan başka çaremiz yok arkadaşlar. Şimdi bu sql derslerimize başlayalım. SQL-1 SELECT En basit SQL cümleciği oluşturmak için SELECT sözcüğü

Detaylı

NAZMİYE DEMİREL ORTAOKULU BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DERSİ 1. DÖNEM 6. SINIFLAR DERS NOTU EXCEL 2007 DERS NOTLARI

NAZMİYE DEMİREL ORTAOKULU BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DERSİ 1. DÖNEM 6. SINIFLAR DERS NOTU EXCEL 2007 DERS NOTLARI EXCEL 2007 DERS NOTLARI Bir hesap tablosu programıdır. Excel, her türlü veriyi (özellikle sayısal verileri) tablolar ya da listeler halinde tutma ve bu verilerle ilgili ihtiyaç duyacağınız tüm hesaplamaları

Detaylı

Resim 1. Access açılış sayfası. Resim 2. Access veri tabanı düzenleme sayfası

Resim 1. Access açılış sayfası. Resim 2. Access veri tabanı düzenleme sayfası ACCESS DERS 1 1. Access Programına Giriş Derslere uygulama üzerinde devam edeceğiz. Uygulama ismimiz İş Takip Sistemi dir. Uygulamada ilerledikçe işleyeceğimiz bölümlerin nasıl kullanıldığını ve ne işe

Detaylı

http://www.microsoft.com/visualstudio/eng/downloads

http://www.microsoft.com/visualstudio/eng/downloads Visual Studio 2012'nin kurulumunu, Visual Studio'nun kullanımını ve Windows Store'da basit bir proje hazırlanmasını anlatacağım. Hepsinden önce Visual Studio ortamından biraz bahsedelim. Visual Studio

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TAŞIT TEKNOLOJİLERİ KULÜBÜ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA C++ TEMEL ANLATIM 1 WWW.TASİTTEKNOLOJİLERİ.COM Bu materyal,bilgisayar programlama dersine çalışmakta sorun yaşayan arkadaşlarımız için Karabük Üniversitesi

Detaylı

ASP.NET ile Bir Web Sitesi Oluşturma

ASP.NET ile Bir Web Sitesi Oluşturma 29,30 Eylül 2011 ASP.NET ile Bir Web Sitesi Oluşturma ASP.NET sitesi oluşturmak için File menüsündeki, New açılır listesindeki, Web Site komutuna tıklıyoruz Açılan pencereden C# içindeki ASP.NET Web Site

Detaylı

PHP ile İnternet Programlama

PHP ile İnternet Programlama PHP ile İnternet Programlama Doç.Dr. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü 5. BÖLÜM: Oturum Yönetimi ve Güvenlik Sayfaya Yönlendirme PHP sayfamızdan

Detaylı

C Programlama Dilininin Basit Yapıları

C Programlama Dilininin Basit Yapıları Bölüm 2 C Programlama Dilininin Basit Yapıları İçindekiler 2.1 Sabitler ve Değişkenler......................... 13 2.2 Açıklamalar (Expresions)........................ 14 2.3 İfadeler (Statements) ve İfade

Detaylı

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA Google Docs yani Google Dokümanlar hizmeti bir süre önce Google Drive adlı bulut depolama hizmetinin içerisine alındı ve çok daha gelişerek yoluna devam etti. Google

Detaylı

Microsoft FrontPage 2003. Web Sitesi Hazırlama. Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça

Microsoft FrontPage 2003. Web Sitesi Hazırlama. Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça Microsoft FrontPage 2003 Web Sitesi Hazırlama Ögr.Gör.N.Nilgün Çokça Microsoft FrontPage 2003 Web Sitesi Hazırlama Ikinci Bölüm İçindekiler İçindekiler i Microsoft FrontPage 2003 2 Jump Menü-Açılan Menü

Detaylı

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA. Enes Al 1027.

T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA. Enes Al 1027. T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU WEB TABANLI VERİ TABANI UYGULAMASI YÖNLENDİRİLMİŞ ÇALIŞMA Enes Al 1027.32121 BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI DANIŞMAN: ÖĞR. GÖR. FERDA BOZKURT TEMMUZ 2012

Detaylı

Dinamik Kodlama. [X] Fusion@6. [X] Yeni Fonksiyon

Dinamik Kodlama. [X] Fusion@6. [X] Yeni Fonksiyon Dinamik Kodlama Ürün Grubu Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Fusion@6 [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama @6 Serisi ürünlerde, kullanıcı arabirimlerinin her yerine eklenen dinamik kodlama özelliği ile, programın

Detaylı

MatLab. Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar

MatLab. Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar MatLab Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar Sunum Planı MatLab Hakkında Ekran Yapısı Programlama Yapısı Matlab da Programlamaya Giriş Sorular MatLab Hakkında MatLab;

Detaylı

ORACLE DA KÜRSÖRLER. Gerekli sistem değişkenleri

ORACLE DA KÜRSÖRLER. Gerekli sistem değişkenleri ORACLE DA KÜRSÖRLER Gerekli sistem değişkenleri SQL%ISOPEN : kürsör açıksa değeri true, kapalı ise değeri false SQL%ROWCOUNT : sql ile işlem gören kayıt sayısı bulunur. SQL%FOUND : sql işlemi sonucu, en

Detaylı

Basit bir web uygulaması

Basit bir web uygulaması AJAX Ahmet Demirelli ahmetdemirelli@sabanciuniv.edu SCJP 5.0, SCWCD 1.4 Sabancı Üniversitesi Bilişim Teknolojileri Yüksek Lisans Programı 3/20/2007 Sabanci University 1 Ajanda Neden AJAX ihtiyacı AJAX

Detaylı

AKINSOFT NetFoto. Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 27.12.2010. Sayfa-1. Copyright 2010 AKINSOFT

AKINSOFT NetFoto. Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 27.12.2010. Sayfa-1. Copyright 2010 AKINSOFT AKINSOFT Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 27.12.2010 Sayfa-1 1- ÇALIŞMA ŞEKLİ HAKKINDA KISA BİLGİ AKINSOFT programı tüm fotoğraf sütüdyolarına hitap etmektedir. A-) Güvenli hızlı ve çok

Detaylı

EXCEL 2007 DERS NOTLARI. Office düğmesi Hızlı EriĢim Çubuğu BaĢlık Çubuğu Formül Çubuğu

EXCEL 2007 DERS NOTLARI. Office düğmesi Hızlı EriĢim Çubuğu BaĢlık Çubuğu Formül Çubuğu EXCEL 2007 DERS NOTLARI Excel bir hesap tablosu programıdır. Excel programı, her türlü veriyi tablolar ya da listeler halinde tutar ve bu verilerle ihtiyaç duyacağınız tüm hesaplamaları ve analizleri yapma

Detaylı

Yukarıdaki fonksiyonun anlamı: Bulunulan hücreye, B2 hücresinden B17 hücresine kadar olan hücreleri toplam ve yaz.

Yukarıdaki fonksiyonun anlamı: Bulunulan hücreye, B2 hücresinden B17 hücresine kadar olan hücreleri toplam ve yaz. DERS 14: FONKSİYONLAR (İŞLEVLER) Amaçlar: -Fonksiyon Sınıflamasını Tanımak. -Fonksiyonları Kullanmak. -Fonksiyon Sihirbazını Kullanmak. I. FONKSİYONLAR NE İŞE YARAR? Daha önceki haftalarda da Microsoft

Detaylı

İNTERNET TABANLI PROGRAMLAMA- 12.ders

İNTERNET TABANLI PROGRAMLAMA- 12.ders İNTERNET TABANLI PROGRAMLAMA- 12.ders TEMEL SQL KULLANIMLARI Örnekleri uygulamak için aşağıdaki gibi bir altyapı hazırlayalım. using System.Data.OleDb; *************** protected void Button1_Click(object

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Microsoft Office Kursu Eğitim İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Microsoft Office Kursu Eğitim İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Microsoft Office Kursu Eğitim İçeriği Microsoft WORD 1. PENCERE ELEMANLARI VE GÖRÜNTÜLEME BİÇİMLERİ 1.1. Genel Bilgiler 1.2. Ekran Görünümleri 1.3. Metin Sınırları ve Basımda Çıkmayan

Detaylı

http://alikoker.name.tr

http://alikoker.name.tr Editör : Genel Sorumlu Toplam Okuma : 925 Yazım Tarihi : 04.11.2001 ASP teknolojisi ile oluşturduğunuz sayfaları, yani içinde ASP teknolojisinin gerektirdiği kodlar bulunan HTML dosyalarını,.asp uzatmasıyla

Detaylı

Microsoft Office Excel 2007

Microsoft Office Excel 2007 2014 Microsoft Office Excel 2007 Öğr. Gör. Serkan KORKMAZ Harran Üniversitesi Birecik Meslek Yüksekokulu İçindekiler MİCROSOFT OFFİCE EXCEL 2007... 4 EXCEL ORTAMINDA ÇALIŞMAK... 4 EXCEL ÇALIŞMA SAYFASI...

Detaylı

Göstericiler (Pointers)

Göstericiler (Pointers) C PROGRAMLAMA Göstericiler (Pointers) C programlama dilinin en güçlü özelliklerinden biridir. Göstericiler, işaretçiler yada pointer adı da verilmektedir. Gösterici (pointer); içerisinde bellek adresi

Detaylı

Web Programlama Kursu

Web Programlama Kursu Web Programlama Kursu Bu kurs ne değildir? Neyi amaç edinmiştir? Bilgisayar Programcısı? Web Tasarımcısı? Web Programcısı? Neler öğreneceğiz? Kurs sonunda neler yapılabileceğiz? Örnek siteler Örnek Projeler

Detaylı

Bu makalede 2003 sunucu, Windows 2003 Server anlamına gelmektedir. Aşağıda yapılan işlemler 2003 R2 sunucu üzerinde denenmiş ve çalıştırılmıştır.

Bu makalede 2003 sunucu, Windows 2003 Server anlamına gelmektedir. Aşağıda yapılan işlemler 2003 R2 sunucu üzerinde denenmiş ve çalıştırılmıştır. WINDOWS 2003 SUNUCULARI ÜZERĐNE PHP YÜKLENMESĐ ERDAL YAZICIOĞLU erdal(at)gmail.com http://barbarossa41.wordpress.com Merhabalar, Çözümpark.com adresinde bir kullanıcı ASP ve PHP yi aynı sunucu üzerinde

Detaylı

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN NESNE TABANLI PROGRAMLAMA Java Değişkenler ve Veri Tipleri Operatörler JAVA Java Java SUN bilgisayar şirketince

Detaylı

WWW.OZTEKHABERLESME.COM

WWW.OZTEKHABERLESME.COM ÖZTEK HABERLEŞME APİ DÖKÜMANI WWW.OZTEKHABERLESME.COM VER:6.1.0 ~ 1 ~ İÇİNDEKİLER BİLMENİZ GEREKENLER... 3 HTTP POST (XML) YÖNTEMİ... 4 TANIMLAR... 4 ÖRNEK XML YAPISI... 4 PHP ÖRNEK KOD... 5 Örnek Sayfayı

Detaylı

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008 1 - Çalışma Şekli Hakkında Kısa Bilgi modülü kısaca aşağıdaki işlemleri yapar. Bu özelliklerin çalışabilmesi

Detaylı

Konu 3.1: Fonksiyonlar (Genel)

Konu 3.1: Fonksiyonlar (Genel) Konu 3.1: Fonksiyonlar (Genel) Microsoft Excel in temelde bir hesaplama aracı olduğunu düģünürsek; iģlem yapacak komutlara gereksinimimiz olacaktır. ĠĢte fonksiyonlar bu iģe yarar. Her biri özgün bir iģleve

Detaylı

http://alikoker.name.tr

http://alikoker.name.tr ASP NEDĠR? ASP, Server-Side Tabanlı bir dildir. Yani Sunucu tarafında yorumlanır. Ve bu sayede kimse kaynak kodlarınıza ulaşamaz... Bu şöyle oluyor: Siz URL hanesine adresi girdiğinizde, bana falanca dosyayı

Detaylı

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve ALGORİTMALAR Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve daha sonra bu izi takip ederek evin yolunu

Detaylı

E-Posta Hesabı Oluşturma

E-Posta Hesabı Oluşturma E-Posta Hesabı Oluşturma Elektronik Posta (E-posta) Nedir? Elektronik posta (e-posta) internet ortamından gönderilen dijital (elektronik) mektuptur. Bir başkasına e-posta gönderebilmemiz için öncelikle

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

EXCEL DE ARİTMETİKSEL İŞLEMLER

EXCEL DE ARİTMETİKSEL İŞLEMLER EXCEL DE ARİTMETİKSEL İŞLEMLER Toplama İşlemi. Bu İşlemleri yapmadan önce ( toplama- Çıkarma Çarpma-Bölme ve formüllerde) İlk önce hücre İçerisine = (Eşittir) işareti koyman gerekir. KDV HESAPLARI ÖRNEK;

Detaylı