İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN YERİ VE ÖNEMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN YERİ VE ÖNEMİ"

Transkript

1 TC Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN YERİ VE ÖNEMİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Hüseyin AKARSU Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Ender ŞENOL İZMİR-2013

2

3 ÖNSÖZ Tez çalışmam boyunca bilgi, birikim ve yardımlarını esirgemeyen danışman hocam Doç. Dr. Ender ŞENOL a, öğrenim hayatım boyunca beraber olduğum, üzerime sevgiyle titreyen ve beni bugünlere getiren, annem Satı AKARSU ya ve babam İsmet AKARSU ya teşekkür ederim. İZMİR-2013 Stj. Diş Hekimi Hüseyin AKARSU

4 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ GENEL BİLGİLER Adli Bilimler Adli bilimlerin Konuları ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ Adli Diş Hekimi Adli Diş Hekiminin Kimlik Tespitinde Yararlandığı Özellikler Adli Diş Hekiminin Veri Toplamada İzleyeceği Yol Olay Yerinde Morgda Dental İnceleme Setinde Bulunması Gereken Aletler Adli Diş Hekimliğinde Radyografi Adli Diş Hekimliğinde Fotoğraf Çekimi Tarihte Adli Diş Hekimliği İŞKENCE İşkencenin Tarihçesi İstanbul protokolü İşkence Teknikleri İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN ROLÜ Kimlik Tespiti Diş Travmaları Isırık İzleri Isırık İzlerini Analizi...33

5 5.3.2.Model Otopsi Protokolü TÜRKİYE DEKİ YASAL DURUM...37 TARTIŞMA VE SONUÇ...40 ÖZET...41 KAYNAKLAR...42 ÖZGEÇMİŞ...44

6

7 1.GİRİŞ İşkence insanlık dışı bir uygulama olarak değerlendirilir. İnsan Hakları Bildirgesi'ne göre, işkence neredeyse evrensel olarak çok ciddi bir insan hakları ihlali olarak görülür. Ancak tüm dünyada yapılan yasal düzenlemelere yaptırımlara karşın tamamen ortadan kaldırılamamıştır. Hatta birçok devletin imzaladığı, işkenceyi yasaklayan maddelere yer verilmiş olan Üçüncü ve Dördüncü Cenevre Konvansiyonu, Birleşmiş Milletler in İşkenceye Karşı Konvansiyonu gibi anlaşmalara rağmen, Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlar tarafından elde edilen verilerle, bu konvansiyonları imzalayan her üç ülkeden ikisinin istikrarlı bir şekilde bu konvansiyon ve anlaşmaları ihlal ettiği ortaya koyulmuştur. İşkence türleri arasında sayılan dental işkence yöntemleri adli dişhekimi tarafından dikkatli bir inceleme ile ortaya çıkarılabilir. Bu nedenle böyle bir iddia olduğunda adli diş hekiminden görüş alınması çok önemlidir..

8 2.GENEL BİLGİLER 2.1. Adli Bilimler Adli bilimler, yargılama etkinliğinde gerçeğe ulaşılması için pek çok bilim alının birlikte gerçekleştirildiği bilimsel çalışmaların konusunu oluşturmaktadır. Adli bilimler kapsamındaki konular hem çok bilimli, hem de bilimler arası niteliktedir. Adli tıp ekseninde gelişen adli bilimler, bugün giderek alanını genişletmektedir. Adli palinoloji, adli entemoloji, adli grafoloji, adli toksikoloji, adli otomotiv, adli diş hekimliği, adli hemşirelik, balistik, adli psikiyatri, adli antropoloji, adli sanat, adli spor, tıp hukuku gibi konular, adli bilimlerin ilk akla gelen ve giderek önemi artan alanlarından bazılarıdır(1). Bu alanlarda Türkiye de teknik açıdan gelişim hızlıdır. Son yıllarda, pek çok adli bilim alanı için gerekli laboratuarlar açılmıştır ve çalışmalar yürütülmektedir. Bunun yanında sürekli kongreler yapılarak farklı alanda çalışan farklı meslekte insanların farklı bakış açıları görme olanağı kazanırken yüksek lisans ve doktora programları ile adli bilimcilerin yetiştirilmesine büyük bir önem verilmektedir(1). Hukukçular yönünden adli bilimlerin yalnızca savcı olacakları ilgilendirdiği düşüncesi yanlıştır. Adli tıp ve adli bilimler, ceza hukuku yanında aile hukuku ticaret hukuku, medeni usul hukuku gibi özel hukuk dallarında da büyük önem taşımaktadır. Örneğin cinsel istismar sadece bir ceza hukuku konusu değildir,; cinsel istismar, aile hukukuna velayet, kişisel ilişkinin kurulması gibi yargılamalarda verilen kararları yakından ilgilendiren, sadece hukukçu bakışıyla çözümlenemeyecek çok bilimli bir olgudur. İstismara uğrayan nasıl iletişim kurulacağını bilmek, birden çok muayenenin birey üzerinde bırakacağı etkiyi bilerek bunun önüne geçmek, hukukçuların ancak hekim, psikolog, sosyal çalışmacılarla birlikte çalışarak altından kalkabileceği bir iştir(1). 2

9 Görüldüğü gibi, insan odaklı olmayan, tek yönlü yapılan çalışmalar, sadece yetersiz değil aynı zamanda insan haklarının ihlaline de yol açmaktadır. Adli bilimler; bilirkişiliğin nasıl, nerede, hangi ilkeler ışığında, kimler tarafından yapılacağı, bilirkişi raporlarının kararlara nasıl etkide bulunacağı konusunda da önemli rol oynar Adli Bilimlerin Konuları Adli Bilimler Tıp, Fen ve Sosyal Bilimler alanındaki bilgilerin adalet hizmetinde kullanılabileceği tüm alanlarda çalışır. Bu alanda adli tıp uzmanından toksikoloğa, serologdan hukukçuya, polis akademisi mezunlarından mühendislere, bilgisayar programcılarından psikologlara kadar geniş bir yelpazede meslekgrubundan çalışanlara ihtiyaç vardır. Başlıca çalışma alanı olarak sayılabilcekler ise; -Adli Patoloji -Adli Psikiyatri -Adli Toksikoloji -Adli Seroloji -Adli Travmatoloji -Adli Hemogenetik -Adli Otomotiv -Balistik -Adli belge incelenmesi -Adli Entomoloji ve Adli Mikrobiyoloji -Adli Meteoroloji 3

10 -Adli Odontoloji -Adli Antropolojidir (2). Günümüzde adli bilimlerin konu edindiği alanlar bu sayılanların dışında da birçok alanı kapsamaktadır. 4

11 3. ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ 3.1. Adli Diş Hekimi Adli diş hekimliği, adli tıbbın önemli dallarından biridir. Tıbbi kimlik tespitinde diş hekimleriyle yapılan konsültasyonlar sonunda dişler ve diş restorasyonlarından yararlanılabilmesi adli diş hekimliğinin önemini ortaya koymuştur. Dünyada kazaların özellikle deniz ve hava kazalarının artması, cesetlerin tanınmaz halde, olması kimlik tespiti için dişler ve diş restorasyonlarının kullanılmasını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle adli diş hekimleri; adli hekim, polis, patalog ve mahkemelerle ortak çalışmalıdır(3). Adli odontoloji birtakım kriminallarda canlı veya cansız halde iken mağdur ve uçlu kişilerin kimliklerinin saptanmasını sağlayan ve diş bilimine dayanan bir bilim dalıdır. Dişlerin adli vakalarda önem taşımasının sebepleri; -Dişlerden kimliklendirmede her insanda bir tür kalıtımsal özellik ve daha sonra insan eliyle meydana getirilmiş kazanılmış bir özellik bulunması sonucunda bütün bireylerin eşsiz olduğu teorisi esas alınır. -Bir bireyin ağzında 32 diş ve her dişin 5 yüzeyi bulunduğundan, incelenebilecek 160 farklı yüzey vardır ve tek yumurta ikizlerinde bile aynı diş dizisini bulmak mümkün değildir. -DNA analizinde, kemiğe göre daha hızlı; kan,ter ve diğer vucut sıvılarına göre daha doğru sonuçlar verir. şeklinde sıralanabilir... Odontolajik çalışmaların amacı; -Mağdurların üzerindeki diş izlerinin tanımlanması 5

12 -Şüphelilerin diş izlerinin mağdurdan elde edilen verilerle karşılaştırılması -Adli bilim kuruluşlarının diş kayıtları yardımıyla mağdur kimliklerinin tespiti -İskelet ve kemik kalıntıları üzerinden cinsiyet yaş tahmini -DNA analizi yardımıyla mağdurların kimlik tespiti Adli odontolojinin çalışma alanları; Cinsel istismar Cinayet Yangın Doğal felaketler Silahlı olaylar İşkence Ülkemizde adli diş hekimi sayısı çok azdır. Ancak her diş hekimi kimlik tespiti konusunda bilirkişi olarak atanabilir ve görüşü alınabilir. İdeal bir olay yeri incelemesinde adli hekimle birlikte adli diş hekimi de olay yerinde bilgi toplamalıdır. Eğer varsa ölüm öncesi kayıtlar toplanıp incelenmelidir. Bu amaçla gelişmiş ülkeler, diş hekimlerine sistematik arşiv tutma zorunluluğu getirmiştir. Adli hekim ile çalışan adli diş hekimi ölünün yaşı, coğrafi bölgesi, alışkanlıkları, ırkı, mesleği ve bazı mevcut hastalıkları hakkında tahminde bulunabilir(5,7). Dişlerin kimlik tespitinde yardımcı olarak kullanılması fikri ilk defa 1887 yılında ortaya atılmış ve aynı yıl Paris teki Odontoloji Cemiyeti nin toplantısında kabul edilerek uygulanmaya başlanmıştır(5). 6

13 Sassouni, 1963 te bir adli diş hekiminin yalnız çene ve dişleri değil, kraniofasial karakterleri içine alan yüz ve başın bütünüyle dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir(3). Adli diş hekimliğinin en önemli dallarından biri çenelerin ve özgün dişlerin niteliklerinden yararlanarak kimlik belirlemedir. Dişe ait bulguları önemli yapan faktör gerek dişlerin gerekse kemik destek yapıların bireysel karakteristikleridir. İnsan dişlerinin özellikleri parmak izi gibidir ve ikizlerde bile farklılık taşımaktadır. Bu nedenle dolgular, protezler, ortodontik apareyler yanı sıra ısırık izleri de kimlik tespitinde çok önemli rol oynamaktadır. Isırık izlerinin analiziyle zanlı bulunabildiği gibi saldırının amacı da tespit edilebilir(4,5,8). Adli diş hekiminin ilgilenmesi gereken bir diğer bilim dalı da fizik antropolojidir. Kafatası ölçümleri, frontal kemik yanlarının birleşme şekilleri, sütürlerin kapanma durumlarının incelenmesi fizik antropolojinin önemli bölümlerindendir ve bunlar diş hekimine iskelet çalışmalarında yardımcı olur(5). Dental kimlik tespitinde dikkat edilmesi gereken üç önemli nokta vardır. Öncelikle mağdurun kimliği tespit edilmeye çalışılmalıdır. İkinci olarak mağdurun varsa dental kayıtları incelenmeli ve son olarak mağdurun arkadaş veya tanıdıkları aracılığıyla dişlerindeki tipik özellikler sorgulanmalı, toplanan bilgiler bir araya getirilerek değerlendirilmelidir(3) yılında Norveç te bir dağ otelinde çıkan yangında 24 kişi ölmüş ve unların kimlikleri diş hekimi tarafından tespit edilmiştir. Yine 1960 yılındaki bir deniz kazasında da gemide yanan bir genç kızın kimliği diş hekiminin kayıtları ve araştırmaları sonucu, azı dişindeki amalgam dolgu sayesinde tespit edilmiştir(3). 7

14 Bu örnekler adli diş hekimliğinin önemini vurgulamakta ve diş hekimlerinin astalarına ait dosya tutmalarının, her türlü restorasyon, çekimlerini bu dosyaya kaydetmelerinin ve röntgen filmlerini arşivlerinde saklamalarının gereğini ortaya koymaktadır Adli Diş Hekiminin Kimlik Tespitinde Yararlandığı Özellikler 1-Dişler: Dişlerin isimlendirilmesi için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu konuda bir standardizasyon henüz sağlanamamıştır. Bu nedenle adli amaçla yapılan araştırmalarda diş hekimi her dişi kolaylıkla anlaşılabilecek şekilde açıklamalıdır(5). Ayrıca kimlik belirlenmesi gerektiğinde diş hekiminin farklı ülkelerde kullanılan farklı sistemlerden haberdar olması ve olguda hangi yöntemin kullanıldığını anlaması gerekir(5). 2-Dental Kayıtlar: Diş hekimleri hastalarının isimlerini, doğum yerlerini, doğum tarihlerini, adreslerini, dolgularını, çekimlerini, varsa eksik dişlerini ve restorasyonlarını hasta kartına kaydetmelidir. Bu kayıtların ve ilgili tetkiklerin yirmi yıl saklanması gereklidir. Ancak adli diş hekimlerinin kayıtları daha fazla ayrıntı içermelidir. Örneğin tüm dişler açıkça belirtilmeli, eksik ve fazla dişler, oklüzyon, dişetlerinin durumu, çürükler ve restorasyonlar açıkça kaydedilmelidir(5). 3-Radyografi: Kimlik tespitinde radyografilerin kullanılmasının gerekliliğini Schüller 1943'de belirtmiştir. Ancak 1927'de radyografiler Culbert ve Law tarafından ilk kez kullanılmıştır. Culbert ve Law kafatasındaki pnömatik boşlukların radyografilerini çekmişler ve radyografilerinin dentifikasyonlarda kullanılabileceğini, frontal ve sfenoidal sinüslerin farklı kişilerde farklı görünüm verdiğini kanıtlamışlardır(3). 8

15 4-Damak İzleri: Damağın ön kısmındaki ruga denilen kırışıklıkların kişiye özgü ve devamlı olduğu düşünülmektedir. Lysell ve Sassouni, rugaların hayat boyu değişmediğini ancak her olayda kullanılamayacağını bildirmiştir. Ayrıca yaşlılarda ruga sayısında belirgin bir azalma olduğu saptanmıştır. Rugalar ancak yumuşak dokuların var oldugu hallerde kimlik tespitinde kullanılabilir(5). 5-Dişlerin Fotoğraf Kayıtları: Kartlar üzerine kaydedilmiş dişlerin durumları bütün ayrıntıları kapsayamaz bu nedenle intraoral fotoğraflar çekilmelidir(5). 6-Cinsiyet: Kimlik tespitinde diş ve çenelere ait bazı karakteristik özellikler de yardımcı olabilir. Örnek vermek gerekirse mandibula erkeklerde V şeklinde ve dik açılı, kadınlarda ise U şeklinde ve geniş açılıdır. Ancak bunlar çok güvenilir olmadığından olguda diş ve çeneden başka kalıntı olmadığı hallerde kullanılabilir(5). 7-Irk: Dişlerin ırksal olarak şekilden çok büyüklük farkları vardır ancak bu farklar ırk ayrımında zayıf bir kriterdir. Belli ırklarda predominant bazı özellikler vardır ki bunlar adli diş hekimince değerlendirilerek kimlik tayininde kriter olarak kullanılabilir (5). 8-Dişlerde meslek, alışkanlık ve sosyal durum hakkında ipucu olabilecek bulgular: Dişler ve ağız incelenerek kişilerin meslek, sosyal durum ve alışkanlıkları hakkında da bilgi edinilebilir. Örneğin; pastacıların diş kolelerindeki çürükler, çok çay içenlerde diş renklerinin koyulaşması, diş gıcırdatanlarda dişlerin çiğneyici yüzeylerinin aşınması gibi(5). 9-Protezlerin incelenmesiyle elde edilecek bulgular: Dişler ve protezler suda boğulma ve yangın gibi durumlarda oldukça iyi korunurlar. Bu nedenle olgularda dişler ve protezler dikkatlice incelenip kaydedilmelidir(5). 9

16 10-Yaş tayini: Dişlerin incelemesi ile yaş tayininin tarihçesi 19. Yüzyıla dayanmaktadır. Dişlerin incelenmesiyle bir yetişkinin yaklaşık yaşının bulunması olanaklıdır. Dişlerle yaş tayininde süt dişleri ve daimi dişlerdeki gelişme, erupsiyon zamanları, dişlerde oluşan aşınmalar, pulpa ve destek dokularda oluşan değişiklikler gibi verilerden yararlanılır (3,5) Adli Diş Hekiminin Veri Toplamada İzleyeceği Yol Olay yerinde Mağdur yaşıyorsa ve vücudunda ısırık izleri varsa öncelikle yara fotoğraflanmalı, bu bölgeden tükürük ve ölçü alınmalıdır. Mağdur ölmüş ise vücudun fotoğrafı alınmalı, dental inceleme yapılmalı, incelenmek üzere çevreye yayılan dişler, dolgular ve protezler uygun şekilde toplanmalıdır (5) Morgda şema çizilmeli, radyografi alınmalı,model hazırlanmalı, diş yönünden yaş tayini yapılmalı ve olay yerinde bulunan dental parçalar incelenmelidir (5) Dental İnceleme Setinde Bulunması Gereken Aletler 1- Ayna, probe, twceyers gibi normal muayene aletleri, 2- Üzeri santimetreli plastik cetvel, 3- Aydınlatılmış bir ağız aynası, 4- Operasyon aletleri, 5- Değişik boyda naylon torbalar, 6- İz toplama küvetleri, 7- İspirtolu lamba, model mumu ve mum bıçağı, 10

17 8- Ölçü maddesi, 9- Cilalı metal dil depressörü, 10- Dental plaster, 11- Bozulmayan eldivenler(5). Bu aletlerin yanı sıra fotoğraf makinesi, teyp ve portatif x-ray cihazı da olmalıdır (5) Adli Diş Hekimliğinde Radyografi Röntgen tüm dental kayıtların en sağlıklısıdır ve ölüm öncesi ve sonrası arşılaştırmalarda yaygın olarak kullanılır. Çünkü röntgen kökün şeklini, pulpal kanalın şeklini, dolguların şeklini, anormallikleri, kemiğin trabeculation paternini, çürükleri, diş oluşumunu ve çatlakları sağlıklı biçimde ortaya koyar. Kimlik tespitinde tek bir dental röntgeninin tam yazılmış dental kayıttan çok daha değerli olduğu ayrıca kabul edilir (5,6,7). En yaygın kullanılan dental radyograflar bitewing ve periapikal filmlerdir; (Resim 1) bunlar ağız içidirler ve ağız dışı olan lateral plakadır. Resim 1. Radyografik görünüm Bitewing, erken evrelerde bile interproksimal çürükleri, dolguların altındaki ikinci derece çürükleri, alveolar cresti, dolguların ana hatlarını ve dolguların 11

18 altındaki çeşitli cement leri ve tedavileri göstermede çok değerlidir. Periapikal radyograf genellikle üç diş üretir ve periodontium un patolojik koşullarının varlığını, trabeculation paternini, maksila sinüsünün ana hattını, anatomik sınır taşlarını, kırıkları, çeşitli kök kanal dolgu tiplerini, iç ve dış erimeleri, korunmuş kök uçlarını ve çürükleri göstermede olağanüstüdür (3,5,8). Panaromik radyograf genel dişleri ve onları saran yapıları çabucak taramanın kusursuz bir yoludur; bu nedenle, bir kitle felaketinde son derece önemlidir. Çene çatlaklarının, hastalıkların, korunan kök uçlarının, anatomik sınır taşlarının, maksilla sinüsünün ve diş gelişiminin saptanmasında da iyidir. (Resim 2 ). Resim 2. Panaromik Radyografi Lateral plate radyograf çene ve kök gelişimini, frontal sinüslerin iç ve dış plakalarını, kapanış ilişkilerini, çene çatlaklarını ve yukarı servikal spine ı sergilemede kullanılır ve orofarinksteki yabancı maddeleri ortaya koyabilir ( Resim 3 ) (4,7,8). 12

19 Resim 3. Lateral Sefalometrik ve Okluzal Radyografi 3.6. Adli Diş Hekimliğinde Fotoğraf Çekimi Dental fotoğraf diş kaydı eksik olduğunda veya yazılı hiçbir dental kayıt olmadığında kalıcı, kapsamlı dental kanıtlar elde etmede hızlı, kolay ve sağlıklı bir yöntem olduğundan çok değerlidir. Fotoğraf çeşitli dolguların ana hatlarını ve tiplerini, hem operatif hem de protez diş hekimliğinde kullanılan materyalleri, dişlerin hizasını, şekillerini ve ölçülerini, kapanışı ve çevredeki oral epitelyumun durumu göstermede kullanışlıdır. Bu fotoğraflar öncelikle yüzün ve çenenin yakın çekimleridir ve en ideali maksilla ve mandibula dişlerinin dudak ve kapanış yüzeylerini ve kapanışta çenelerin ilişkisini içermesidir. Böyle bir bilgi başka kanıtları takviye etmede ve tamlamada çok yararlıdır ve şüphesiz ki başka kanıt olmadığında son derece önemlidir(resim4) (4,8). Resim 4. Ağız içi görünüm 13

20 3.7. Tarihte Adli Diş Hekimliği Diş kanıtlarının, MÖ 2500 yılına kadar geri gittiği Leek tarafından açıklanmıştır ve Giza da bir mezarda Junker tarafından altın telle birbirine bağlanmış iki azı dişi bulunmuştur. Danielson diş izlerinin tam olarak kişiyi yasal anımlamada kullanılmasının 900 yıl öncesine kadar geri gittiğini gözlemlenmiştir. onuç olarak, dişçilik alanındaki bu uzmanlık dalı kesinlikle yeni değildir (9,10) da Carlisle Cumberland Assizes de bir hırsız suç işlerken peynir üzerinde bıraktığı diş izlerinden tanımlanmıştır (9,11) de Chantilly de bir katil kurbanın vücudu üzerinde bıraktığı diş izleri onun dişleriyle uyumluydu ve bu durum delil olarak kabul edilecek mahkum etmede kullanıldı (12) da Welty ve Glasgow bir sistem geliştirdi; bu sistemde bir bilgisayar kullanılarak bir dakika içinde diş bilgilerine sahip 500 kadar kart taranabiliyordu. Ertesi yıl Tattersall Hollerith sistemi delikli kart taraftarı olduğunu yazdı ve bunun diş bilgileri toplamada çok yararlı olabileceğini kanıtladı (12,13) da Tunbridge Wells de bir kadın kurbanın memesi üzerinde bir diş izi saptandı. Düzensiz diş modelleri kurbanın üzerindeki diş izleriyle uyuşunca kadının kocası tutuklandı.(12,13) Diş kanıtları 1849 dan beri mahkemede kabul edilmektedir (13,15) da Harmeling, Schuh ve Humphreys tarafından yayınlanan bir makalede bir kitle felaketini kontrol altına alacak planlı prosedürler açıklandı. Bu modelin bir uçak kazasında 57 vücuttan 45 inin tanımlanmasında çok başarılı olduğu ispatlandı ve diş hekimliği mesleği üyelerinin felaket ekipleri organize etmelerine yardımcı olabileceği kanıtlanmış oldu (15). 14

21 1960 ların sonunda diş felaket ekiplerinin organizasyonuna daha çok önem verildiği görüldü ve prosedürler ve önerilen yönergeler tartışıldı ve ABD nin farklı kısımlarında birkaç felaket ekibinin organize edilmesiyle sonuçlandı. Organize olduktan kısa süre sonra bunlardan biri kendi alanında bir uçak kazasının kurbanlarını tanımlamada çok başarılı oldu (9,10,14). Dünyada adli odontolojiye olan ilgi gittikçe artmaktadır. Bu alanda Dünyanın farklı kesimlerinde benzer gruplara ilaveten İskandinavya Adli tıp Odontoloji Cemiyeti, Federation Dentaire Internationale, Kanada Adli tıp Bilimler Birliği, Amerikan Adli tıp Odontoloji Cemiyeti ve Amerikan Adli tıp Bilimler Akademisi gibi organizasyonlar vardır (15). 15

22 4. İŞKENCE İşkenceye karşı 1984 tarihli Birleşmiş Milletler sözleşmesinin 1. maddesinde belirtildiği üzere işkence; bir şahsa veya 3. şahsa, bu şahsın veya 3. şahsın işlediği veya işlendiğinden şüphe edilen bir fiil sebebiyle, cezalandırmak amacıyla bilgi veya itiraf elde etmek için veya ayrım gözeten herhangi bir sebep dolasıyla bir kamu görevlisinin veya bu sıfatla hareket eden bir başka şahsın teşviki veya rızası veya muvafakatıyla uygulanan fiziki veya manevi ağır acı veya ıstırap veren bir fiil anlamına gelir (19). İnsanlığın ortak mirası olan işkence yasağı, modern insan hakları hukukunun da en temel kurallarından birini oluşturmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sözleşmenin işkenceyi yasaklayan 3. maddesinin, demokratik ve hukukun üstünlüğüne dayalı toplumların en temel değerlerinden birini koruduğunu, bu nedenle olağanüstü durumlar dahil olmak üzere hiçbir istisnasının bulunamayacağını belirtirken, işkence ve kötü muamele yasağı olmaksızın bir insan hakları rejiminin olmayacağını vurgulamaktadır. İşkence yasağının devletlere yüklediği iki temel yükümlülük bulunmakta olup, devletin işkence eylemlerini ajanları aracılığıyla işlememesi ve hoş görmemesi, devletin esasa ilişkin (subsantive) ödevini, diğer bir deyişle negatif yükümlülüğünü oluşturmaktadır. Bunun yanında, devletin işkencenin hiç gerçekleşmemesi için gerekli yasal ve yapısal düzenlemeleri gerçekleştirmesi, ancak tüm çabalara rağmen ihlal iddiaları ortaya çıktığında ise, bunların doğruluğunu araştırıp, yaptırım ve giderim mekanizmalarını işletmesi gerekir. Bu da işkence yasağının ikinci temel yükümlülüğüne, usule ilişkin ödeve (procedural) veya pozitif yükümlülüklere tekabül etmektedir. 16

23 Türkiye İnsan Hakları Vakfı nın Türkiye de 1980 askeri darbesini izleyen dönemde yaptığı çalışmalar, ülkemizde 1 milyonun üzerinde işkence mağdurunun olduğunu göstermektedir. Kararlı şekilde izlendiği açıklanan sıfır tolerans politikalarına rağmen Türkiye de de son yıllarda işkencede artış olduğu insan hakları örgütlerinin 2006 ve 2007 raporlarında ortaya konmaktadır. Bu nedenle sağlık alanında çalışan herkes, hastalarda rastladıkları, eski ya da yeni travmayla ilişkisi olabilecek her türlü sağlık sorununun işkenceyle ilgili olabileceğini hatırında tutmalıdır. Adli soruşturma basamaklarında yer aldıkları için işkence gördüğü iddiasında bulunan hastalarla daha fazla karşılaşma durumunda olan hekimler kadar, kliniklerde çalışan hekimlerin de işkencenin ciddi bir sorun olarak varlığını sürdürdüğü konusunda bilinçli olması, bir tıbbi bulgunun işkenceye bağlı olduğunu saptamanın ilk adımıdır (16). Dünya Tabipler Birliği ise Ekim 1975 de Tokyo da yapılan 29 uncu Genel Kurulu nda işkenceyi şöyle tanımlamıştır: İşkence, yalnız başına ya da bir yetkilinin emri altında davranan bir ya da birden çok sayıda kişinin, bilgi edinmede, itiraf almak ya da bir başka nedenle, kasıtlı, sistemli ya da düşüncesiz biçimde, bir başka kişiye zor kullanarak, ona fiziksel ya da ruhsal yönden acı çektirmesidir (20). 4.1.İşkencenin Tarihçesi İşkence pek çok ülke ve devlet tarafından uygulanmıştır. Örneğin Roma mparatorluğu'nda bir kölenin ifadesi yalnızca işkence altında alınırsa kabul edilirdi, kölelerin kendi istekleri ile gerçeği söyleyebileceklerine güvenilemeyeceği varsayımına dayanılıyordu(21). 17

24 İlk ve orta çağ filozofları (örneğin Aristoteles ve Francis Bacon) adalet isteminde dikkatli bir şekilde gözlemlenen işkence uygulamasının güvenilir destekçileri oldular(21). Avrupa'nın hemen her yerinde orta ve yeni çağ mahkemeleri davalının uçuna ve sosyal statüsüne göre işkence yaptırmıştır. İşkence adalet sisteminde meşru görülürdü ve itiraf ettirmek, suç ortaklarının isimlerini almak gibi amaçlarla kullanılırdı. Sıklıkla idama mahkûm edilen davalılar suç ortaklarının kimliklerini açıklamaları için infazdan önce son bir kez işkenceye alınırlardı. Engizisyon mahkemelerinde işkence kullanımı 1252yılından itibaren başlanmış ve 1816'da Katolik kilisesi tarafından yasaklanmıştır. Bu zaman aralığında güçlü kimseler kendi işkence odalarını kurmuşlar, toplumun aşağı kesiminden insanları sokaklardan kaçırarak icad ettikleri prosedürleri üzerlerinde uygulamışlar, hangi tekniklerin daha etkili ve vücudun hangi bölgelerinin daha duyarlı olduğunu dikkatli bir şekilde araştırarak uygulamalarını geliştirmişlerdir(21). Orta çağdan 18. yüzyıla değin işkence yasal soruşturmalar ve mahkemelerde tiraf ve ifade almada meşru olarak kullanılıyordu. Bazı seküler mahkemelerin dini olanlardan daha vahşi uygulamalarda bulunduğu görüldüyse de, Will ve Ariel Durant'ın "İnanç Çağı"nda belirttikleri gibi çoğunlukla en acımasız ve canice işkenceler hükümetler tarafından dikbaşlı mahkumlar üzerinde değil, dindar rahipler tarafından "kafirler" üzerinde uygulanmıştır(21). Örneğin İspanya'da Dominikan tarikatına mensup rahipler dehşetli bir şekilde yaratıcı işkenceciler olarak ün salmışlardı(21). 18

25 4.2.İstanbul Protokolü İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı, Aşağılayıcı Muamele veya ezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için El Kılavuzu'nun (İstanbul Protokolü) amacı, işkence ve kötü muamele gördüğünü öne süren bireylerin değerlendirilmesi, işkence iddialarının incelenmesi ve bu tür bulguların yargı mercilerine, soruşturma yapmakla yükümlü diğer kurumlara raporlanması için uluslararası kuralları belirleyen bir başvuru kaynağı olmaktır. El Kılavuzu, İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı ve Aşağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesine Kılavuzluk Eden İlkeleri de içermektedir. ilkeler, işkencenin etkili bir biçimde belgelendirilmesini sağlamak için Devletlerin uyması gereken asgari standartları belirlemektedir. El Kılavuzunun içerdiği kurallar, statik bir metin, protokol olarak algılanmamalıdır. El Kılavuzu'nda yer alan kurallar, İlkeler bölümünün içerdiği minimum standartların ayrıntılı bir biçimde ele alınmasıyla oluşturulmuştur ve bu kurallar, eldeki kaynaklar makul bir biçimde değerlendirilerek uygulanmalıdır(22). El Kılavuzu ve İlkeler, 15 ülkeye dağılmış olan 40 örgüt veya kurumu temsil eden, hukuk, sağlık ve insan hakları alanında çalışan 75'ten fazla uzmanın üç yıllık araştırma, analiz ve taslak metin yazımı çalışmalarının ürünüdür. Şili, Kosta Rika, Danimarka, İngiltere, Fransa, Gazze, Almanya, Hindistan, İsrail, Hollanda, Güney Afrika, Sri Lanka, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri nden gelen adli tıp uzmanları, hekimler, psikologlar, insan hakları gözlemcileri ve avukatların ortak çalışmasıyla bu El Kılavuzu tasarlanıp hazırlanmıştır(22). 19

26 İstanbul protokolüne göre, devletlerin işkencenin önlenmesine ilişkin yasal yükümlülükleri(22): İşkenceyi önlemek için etkin yasal, idari ve diğer tedbirleri almak.(mazeret ne sürülemez!) Kişiyi işkence göreceğini bildiği ülkeye iade etmemek, işkenceyi başka lkeye sığınma gerekçesi saymak, ülkelere işkence davalarında yardımcı olmak. İşkence eylemine aktif yada pasif katılmayı, göz yummayı, örtbas etmeyi ceza gerektiren bir suç saymak. Gözaltı (yer ve süreler) ve sorgulama uygulamalarını, evrensel hukuk normlarına ve sözleşmelere uygun şekilde yapmak. İşkence altında alınan ifade ve itirafların mahkemede delil olarak kullanılmamasını sağlamak. İlgili tüm personeli işkencenin önlenmesi konusunda eğitmek. İşkence faillerinin hızlı ve tarafsız şekilde yargılanmalarını ve etkin ceza almalarını sağlamak. Mağdurların haklarını tazmin etmek, tedavi ve rehabilitasyonlarını sağlamak(22). İstanbul protokolünün amaçları(22): İşkence ve kötü muamelenin araştırılması ve dokümantasyonu için luslararası minimum standartları oluşturmak İşkenceyi soruşturanlara, sağlık çalışanlarına referans veya dayanak oktası olmak, bağımsız ve güvenli çalışmalarını sağlamak 20

27 Devletlerin bireyleri işkence ve kötü muameleden etkin bir şekilde oruyabilmesini sağlamak, Suçluların yargılanabilmesi için bilimsel kanıtları ortaya çıkarmak İnsan hakları araştırmaları ve gözlemleri, siyasi sığınma talepleri, ağdurların savunması konularına ışık tutmak İşkence sonrası bireylerin tedavi ve rehabilitasyonuna katkı sağlamak İşkence konusunda toplumsal ve uluslararası farkındalığı ve işbirliğini arttırmak(22). İstanbul protokolü şeması(22): 1- Olgu Bilgisi Muayene tarihi - muayeneyi isteyen makam (ad - görevi) Evrak ve rapor numarası Muayene / değerlendirme süresi : saat.. dakika Olgunun adı soyadı / cinsiyeti / D.tarihi ve yeri / Kimlik no Muayene nedeni Klinisyenin adı - soyadı Tercüman var mıydı? (evet - hayır) / tercümanın adı - soyadı Bilgilendirilmiş onam alındı mı? (evet hayır neden?) Olguyla beraber gelen kişi / adı soyadı - görevi Muayene sırasında mevcut kişi(ler) / ad soyadı - görev(ler)i Olgu muayene sırasında kısıtlandı mı (evet neden-nasıl/hayır) Tıbbi raporun iletildiği kişi / adı soyadı görevi - kimlik no Verildiği tarih saat 21

28 Tıbbi değerlendirme hiçbir kısıtlama olmadan gerçekleştirildi (evet / hayır ne gibi kısıtlamalar) 2- Klinik Hekimin Özellikleri: Tıbbi özgeçmişi ve deneyimleri 3- Tanıklığın doğruluğu beyanı: (mahkemede şahitlik için) Bilgim ve inancıma dayanan ifadeler dışında, aşağıda sunulan bulguları ahsen biliyor ve doğru olduklarına inanıyorum. Kişisel bilgim ve inancıma bağlı olarak yukarıda yer alan raporum hakkında şahitlik yapmaya hazırım 4- Kişi Hakkında Bilgi: Yaş,iş,eğitim,tıbbi özgeçmiş 5- İşkence ve Kötü Muamele İddiaları: Kronolojik ve kendi ağzından 6- Fiziki semptom ve kısıtlılıklar 7- Fiziksel Muayene: Psikolojik öykü-muayene İşkence öncesi sonrası öykü, bulgu, madde kullanımı, toplumsal fonksiyonlarının değerlendirilmesi (işlev zayıflığı yada kaybı) 8- Fotoğraflar 9- Tanı koyucu testlerin sonuçları 10- Konsültasyonlar 11- Bulguların yorumlanması: a)fiziksel bulgular b)psikolojik bulgular 12-Yorum ve Öneriler: Öykü-bulgular-test sonuçları ve işkence yöntemleri arasındaki uyumluluk hakkında kanaat beyanı ve tedavi tavsiyeleri 13-Gerçeklik beyanı: (mahkemede şahitlik için) Ben yalancı şahitliğin cezaya çarptırılabilir olduğu. ülkesinin kanunlarına ygun olarak işbu raporda beyan edilen bilgilerin gerçek ve doğru olduğunu beyan ederim; işbu yeminli beyan../../.. tarihinde. Ülkesi /. şehrinde yapılmıştır. 14-Araştırma ve değerlendirmedeki kısıtlılıklar konusunda beyan (hücredekiler için) 22

29 Biz aşağıda imzası bulunan klinisyen(ler) serbestçe ve bağımsız olarak alışmamıza izin verildiği, vakayla hiçbir kısıtlama, önkoşul olmadan ve herhangi bir baskıya maruz kalmadan özel olarak konuşmamıza ve muayene etmemize izin verildiğini kişisel olarak onaylarız (yada tam tersi, şu kısıtlamalar ve müdahaleler altında çalıştık gibi ) 15-Klinisyen(ler)in imzası-tarih-yer 16-İlgili Ekler: Diyagramlar, test ve grafiler, konsültasyon raporları (22) İşkence Teknikleri İşkence Tekniği Fiziksel bulgular (Resim:5,6,7,8,9) 1-Genel: Nedbe dokuları, ekimozlar, laserasyonlar, farklı iyileşme dönemlerinde bulunan çeşitli kırıklar. 2. Ayak tabanlarına vurma (falaka): Ayak tabanlarındaki ve bileklerdeki yumuşak dokularda kanama, ayak kemiklerinde kırıklar, aseptik nekroz 3. Avuç içi ile aynı zamanda her iki kulak üzerine vurma: Kulak zarlarında yırtılma veya nedbe dokusu oluşumu, dış kulak hasarları. 4.Bir masa üzerinde vücudun üst yarısı desteklenmemiş halde iken karın üzerine vurma: Karında ekimozlar, sırtta yaralar, karın organlarında yırtılmalar 5.Kafaya vurma: Kafatası kırıkları, ekimozlar, hematomlar, beyin kanamaları 6.Bileklerden asma: Bilekler etrafında ekimoz veya nedbe dokuları, eklem hasarları. 7.Kollar veya boyundan asma: 23

İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN

İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN i T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı İŞKENCENİN SAPTANMASINDA ADLİ DİŞ HEKİMİNİN YERİ VE ÖNEMİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Hakan PİLAVCI Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Aytaç

Detaylı

ADLİ BİLİMLERDE ODONTOLOJİ. 090090293 Malhun FAKIOĞLU 090100360 Serra KARTAL 090090298 Sevil ÇİMİR 090080371 Tuğba BAŞKAYA

ADLİ BİLİMLERDE ODONTOLOJİ. 090090293 Malhun FAKIOĞLU 090100360 Serra KARTAL 090090298 Sevil ÇİMİR 090080371 Tuğba BAŞKAYA ADLİ BİLİMLERDE ODONTOLOJİ 090090293 Malhun FAKIOĞLU 090100360 Serra KARTAL 090090298 Sevil ÇİMİR 090080371 Tuğba BAŞKAYA ADLİ ODONTOLOJİ Adli odontoloji birtakım kriminal olaylarda canlı veya cansız halde

Detaylı

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar Genel Bilgiler Bölümümüzde uyguladığımız kapsamlı muayene esnasında; genel sağlık durumunuz ile ve varsa sürekli kullandığınız ilaçlarla ilgili bilgi alınır; genel ağız muayeneniz yapılır, tedaviden beklentileriniz

Detaylı

ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. HIV bulaştırma ile ilgili özel bir yasa yoktur.ve buna gerek de yoktur.türk Ceza Kanununun Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar başlığı altında Kasten Yaralama suçlaması bu konuda yeterli düzenlemedir.

Detaylı

ADLİ RAPOR HAZIRLANMASI

ADLİ RAPOR HAZIRLANMASI ADLİ RAPOR HAZIRLANMASI 1 Rapor Türleri 1) TIBBİ RAPORLAR A- Sağlık raporları (Kurul veya Tek Hekim): Kişinin sağlık durumunu bildirir raporlarıdır. (İşe girme, sigorta, evlilik gibi durumlarda düzenlenir.)

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

ADLİ RAPORLAR. Emine Doğan Mevlana Ü. Tıp Fak.

ADLİ RAPORLAR. Emine Doğan Mevlana Ü. Tıp Fak. ADLİ RAPORLAR Emine Doğan Mevlana Ü. Tıp Fak. Amaç Hekimin Adli Olguya Yaklaşımı, Rapor İçeriğinde Bulunması Gerekenler, Rapor Türleri ve İlgili Yasal Düzenlemeler, Muayene ve Rapor Düzenlenmede Dikkat

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi*

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* 23 Nisan 1999 tarihinde Uluslararası Savcılar Birliği tarafından onaylanmıştır. *Bu metin, HSYK Dış İlişkiler ve Proje

Detaylı

OLAY YERİ İNCELEMEDE DİŞ HEKİMİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ

OLAY YERİ İNCELEMEDE DİŞ HEKİMİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ T. C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı OLAY YERİ İNCELEMEDE DİŞ HEKİMİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Eda SICAKBAŞ Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Aytaç KOÇAK İZMİR-2012

Detaylı

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu.

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu. AVUKAT HATİCE CAN Av.haticecan@hotmail.com Atatürk cad. 18/1 Antakya 0.326.2157903-2134391 AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA FETHİYE DOSYA NO : 2011/ 28 KATILAN : B. S. KATILMA İSTEYEN Türkiye Barolar

Detaylı

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi.

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Muayeneyi Yapanın Adı- Soyadı: Uzmanlığı:

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış PEDODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr DersSorumluları: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr Prof.Dr. Şaziye Aras, saziye_aras@yahoo.com Prof.Dr. Leyla Durutürk,

Detaylı

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir.

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir. UZMANLIK ÖĞRENCİLERİNİN TIBBİ MÜDAHALE YETKİSİ ve HUKUKİ SORUMLULUKLARI Uz.Dr. Ziya T. GÜNEŞ-Sağlık Hukuku Yüksek Lisans Programı Tıbbi Müdahale; Meslek icrasına yetkili bir sağlık personeli tarafından,

Detaylı

ADLİ PROSEDÜR ve ADLİ RAPOR. Dr. Gül Pamukçu Acil Tıp Uzmanı

ADLİ PROSEDÜR ve ADLİ RAPOR. Dr. Gül Pamukçu Acil Tıp Uzmanı ADLİ PROSEDÜR ve ADLİ RAPOR Dr. Gül Pamukçu Acil Tıp Uzmanı Kanunu bilmemek mazeret sayılmaz Hekimlerin Yerine Getirmesi Gerekebilecek Adli Görevler Her türlü yaralama suçuna ait adli rapor yazımı ve bildirim

Detaylı

Cinsel İstismar Olgularında Muayene ve Örnek Almanın Yasal Sınırları Sorunlar ve Çözüm Önerileri Mehmet Akif İnanıcı

Cinsel İstismar Olgularında Muayene ve Örnek Almanın Yasal Sınırları Sorunlar ve Çözüm Önerileri Mehmet Akif İnanıcı Cinsel İstismar Olgularında Muayene ve Örnek Almanın Yasal Sınırları Sorunlar ve Çözüm Önerileri Mehmet Akif İnanıcı Tıp Fakültesi, Adli Tıp AD Yasal düzenleme Mağdurun rızasının varlığında C.Savcısının

Detaylı

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU YENİ HALİ RG Tarih :25.07.2014; Sayı : 29071 ESKİ HALİ AÇIKLAMA MADDE 5-Aynı Tebliğin

Detaylı

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Değerli hasta ve hasta yakınlarımız; bu kitapçıklar sizlere Hematoloji Uzmanlık Derneği tarafından hastalığınız sürecinde karşınıza

Detaylı

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr ANAYASAL KURALLAR Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir (Ay. m. 56/1). Çevreyi geliştirmek,

Detaylı

HUKUKİ SÜREÇTE ADLİ BİLİMLER EĞİTİMİ

HUKUKİ SÜREÇTE ADLİ BİLİMLER EĞİTİMİ HUKUKİ SÜREÇTE ADLİ BİLİMLER EĞİTİMİ EĞİTİMİN AMACI Katılımcılara genel anlamda Adli Bilimler kapsamında bulunan disiplinlerin tanıtılması, bu disiplinlerin sınırlamaları, güçlü yanları, birbirleri ile

Detaylı

S.D.Ü. TIP FAKÜLTESİ ADLİ TIP ANABİLİM DALI 2012-2013 DERS YILI DÖNEM-V PROGRAMI

S.D.Ü. TIP FAKÜLTESİ ADLİ TIP ANABİLİM DALI 2012-2013 DERS YILI DÖNEM-V PROGRAMI S.D.Ü. TIP FAKÜLTESİ ADLİ TIP ANABİLİM DALI 2012-2013 DERS YILI DÖNEM-V PROGRAMI SORUMLU ÖĞRETİM ÜYESİ Prof. Dr. S. Serhat GÜRPINAR Yrd. Doç.Dr. Mustafa DEMİRER Yrd. Doç. Dr. Ahmet KÜPELİ DERS KONULARI

Detaylı

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ İbrahim TEMİZ Acıbadem Atakent Üniversitesi Hastanesi Acil servis sorumlusu Hazırlanma Tarihi: 01/09/2015

Detaylı

Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır.

Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır. halk için Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır. Bu haklar varolusumuzdan, ileri gelir. Tüm cinsel haklar / üreme hakları yasalarla koruma altına alınmıstır., Hazırlayan : Eylem Karakaya. Illüstrasyonlar

Detaylı

KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır?

KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır? KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır? Bir suçun tanığı olmuş kişi, polise bilgi ve ifade vermek zorunda değildir. Ancak, ifadesine gerek duyulan kişilerin, polis

Detaylı

TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237. Taksir. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde. cezalandırılır.

TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237. Taksir. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde. cezalandırılır. TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237 Taksir Madde 22- cezalandırılır. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde (2) Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla,

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 TANISAL VE GİRİŞİMSEL DİZ ARTROSKOPİSİ AMELİYATI AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat Yöntem: Eklem içerisini gözlemek için, 0.5 cm'lik kesi deliklerinden artroskopinin

Detaylı

Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya

Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya TANIM Kişisel Veri (*): Belirli veya kimliği belirlenebilir gerçek ve tüzel kişilere ilişkin bütün bilgiler Ad, soyad Doğum

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELER KURUMU BURSA KAMU HASTANELER BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ORHANELİ İLÇE DEVLET HASTANESİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELER KURUMU BURSA KAMU HASTANELER BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ORHANELİ İLÇE DEVLET HASTANESİ GÖRÜNTÜLEME HİZMETLERİ BÖLÜM UYUM REHBERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BURSA İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ORHANELİ İLÇE DEVLET HASTANESİ Doküman Kodu Yayın Tarihi

Detaylı

ADLİ DİŞHEKİMLİĞİNİN UYGULAMA ALANLARI BİTİRME TEZİ. Stajyer Diş Hekimi Engin ÖZGÜR. Danışman Öğretim Üyesi: Yrd. Doç. Dr.

ADLİ DİŞHEKİMLİĞİNİN UYGULAMA ALANLARI BİTİRME TEZİ. Stajyer Diş Hekimi Engin ÖZGÜR. Danışman Öğretim Üyesi: Yrd. Doç. Dr. T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı ADLİ DİŞHEKİMLİĞİNİN UYGULAMA ALANLARI BİTİRME TEZİ Stajyer Diş Hekimi Engin ÖZGÜR Danışman Öğretim Üyesi: Yrd. Doç. Dr. Ender ŞENOL İZMİR-2015

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

Sabit Protezler BR.HLİ.011

Sabit Protezler BR.HLİ.011 Sabit Protezler Beyin Tümörleri Sabit Protezler Sabit Protez Nedir? Sabit protez, eksik veya aşırı derecede madde kaybı görülen dişlerin, renk ve dokusuna benzer malzeme kullanılarak yerine konması işlemidir.

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi. Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi

Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi. Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Sağlık hizmetleri.. Birbirine ulalı binlerce sürecin oluşturduğu bir sistem içindeyiz..

Detaylı

İstismar olgularında adli uygulamada yaşanan güçlükler. Doç. Dr. Ayten ERDOĞAN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

İstismar olgularında adli uygulamada yaşanan güçlükler. Doç. Dr. Ayten ERDOĞAN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD İstismar olgularında adli uygulamada yaşanan güçlükler Doç. Dr. Ayten ERDOĞAN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD http://video. aol.co.uk/ video-detail/ olacak-o- kadar-adli-

Detaylı

23-24 Mayıs 2014 Cuma - Cumartesi

23-24 Mayıs 2014 Cuma - Cumartesi 23-24 Mayıs 2014 Cuma - Cumartesi Programın Amacı Gelişen teknoloji kapsamında bilgi, deneyim ve bilincin arttırılmasını sağlamaktır. Ayrıca seminer uzman konuşmacıların tecrübelerini katılımcılar ile

Detaylı

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2-

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- Değerlendirme Raporu Birey Hak ve Özgürlükleri (I) Yaşam hakkı Kişi dokunulmazlığı Özel yaşamın gizliliği www.tkmm.net 1 2 1. YAŞAM HAKKI Yaşam Hakkı kutsal mı? Toplumun/devletin

Detaylı

2.İşkence ve diğer zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele veya cezalar

2.İşkence ve diğer zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele veya cezalar 2.İşkence ve diğer zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele veya cezalar I. Amaç Bu İlke Kuralları'nın amacı; AB ye, tüm dünyada işkence ve kötü muameleyi önlemek ve ortadan kaldırmaya yönelik

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Prof. Dr. Ersan Şen KARŞILIKSIZ ÇEK SUÇU YENİ ÇEK KANUNU NDA CEZA SORUMLULUĞU Ceza Hukukunun Fonksiyonu Yeni Suç Tipleri Ceza Sorumluluğu Bankaların

Detaylı

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara ÇHS 1. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu hariç TCK 6. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu dahil ÇKK 3. maddesi 18 yaşından küçüklere

Detaylı

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNSAN ARAŞTIRMALARI ETİK KURUL YÖNERGESİ. Birinci Bölüm Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kuruluş

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNSAN ARAŞTIRMALARI ETİK KURUL YÖNERGESİ. Birinci Bölüm Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kuruluş GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNSAN ARAŞTIRMALARI ETİK KURUL YÖNERGESİ Amaç Birinci Bölüm Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kuruluş Madde 1. Bu yönerge, Gebze Teknik Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik

Detaylı

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi;

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; o Örnek türünü, o Örnek kabul ve ret kriterlerini, o Örnek alımı ile ilgili kuralları, o Örneklerin

Detaylı

Prof. Dr. Gökhan AKSOY

Prof. Dr. Gökhan AKSOY Prof. Dr. Gökhan AKSOY * Çiğneme, Beslenme * Yutkunma, * Estetik, * Konuşma, * Psikolojik Kriterler * Sosyolojik Kriterler Mandibüler: alt çene kemiğine ait, alt çene kemiğiyle ilgili Örnek: * mandibüler

Detaylı

Türk Ceza Kanunu. İlgili Hükümler: Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi

Türk Ceza Kanunu. İlgili Hükümler: Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi Türk Ceza Kanunu Kadına yönelik şiddet ve ve ev-içi şiddetle ilgili eylemler aynı zamanda Ceza Kanunu uyarınca da suç teşkil edebilir. Bu durumda failin cezalandırılması için ayrıca ceza davası açılması

Detaylı

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ Doç. Dr. Abdurrahman EREN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ İÇİNDEKİLER

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Ek-7/B ÖZEL SAĞLIK HİZMETİ SUNUCULARI İLE KURUMLA SÖZLEŞMESİ OLMAYAN RESMİ SAĞLIK HİZMETİ SUNUCULARINDAKİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEDAVİSİ UYGULAMASI

Ek-7/B ÖZEL SAĞLIK HİZMETİ SUNUCULARI İLE KURUMLA SÖZLEŞMESİ OLMAYAN RESMİ SAĞLIK HİZMETİ SUNUCULARINDAKİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEDAVİSİ UYGULAMASI 9 Kasım 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28462 TEBLİĞ Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından: SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ MADDE 1 25/3/2010 tarihli

Detaylı

GENEL HEDEFLER: AMAÇLAR

GENEL HEDEFLER: AMAÇLAR GENEL HEDEFLER: Hekimlik yaşamında sağlık hukuku ile ulusal ve ulusal üstü mevzuat düzenlemelerini bilmek, karşılaşacağı adli olgularda nasıl davranması gerektiğini, bilirkişilikle ilgili sorumluluk ve

Detaylı

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR 1 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARINA UYMAYAN İŞVERENLERİN KARŞILAŞABİLECEKLERİ YAPTIRIMLAR A- İŞ KAZASI MEYDANA GELMEDEN: (İş güvenliği kurallarını

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Protetik Diş Tedavisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Protetik Diş Tedavisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu. T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Protetik Diş Tedavisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Protetik Diş Tedavisi Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011

Detaylı

Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007

Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007 Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007 Ders Planı Ders İçeriği: Yasal Çerçeve Bilgi Edinme Kanunu Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu Çalışma Usul ve Esasları

Detaylı

HASTA KİMLİK TANIMLANMASI VE DOĞRULAMA TALİMATI

HASTA KİMLİK TANIMLANMASI VE DOĞRULAMA TALİMATI 1.0 AMAÇ: Hastalara, tanı ve tedavi hizmeti verilirken hastaya ait kimlik bilgilerinin doğru tanımlanması ve kimlik doğrulanması yapılarak; doğru hastaya, doğru işlem ve doğru tedavi yapılmasını sağlamak.

Detaylı

İçindekiler SAĞLIK HUKUKU-PART5-SAYFA SAYISI :6. Adli tıp 2-6

İçindekiler SAĞLIK HUKUKU-PART5-SAYFA SAYISI :6. Adli tıp 2-6 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler SAĞLIK HUKUKU-PART5-SAYFA SAYISI :6 Konular sayfa Adli tıp 2-6 16/01/2015 tarihinde Sağlık Hukuku dersi işlenmemiştir. 1 www.salthukuk.com

Detaylı

2 Kasım 2011. Sayın Bakan,

2 Kasım 2011. Sayın Bakan, SayınSadullahErgin AdaletBakanı Adres:06659Kızılay,Ankara,Türkiye Faks:+903124193370 E posta:sadullahergin@adalet.gov.tr,iydb@adalet.gov.tr 2Kasım2011 SayınBakan, Yedi uluslarası insan hakları örgütü 1

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ

PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ Mesleki Risk Faktörleri Biyolojik Riskler Kimyasal Riskler Fiziksel Riskler Psikososyal Riskler Uluslararası Çalışma Örgütü psikososyal tehlikeleri iş doyumu, iş örgütlenmesi

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 145 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma işitme organında da görülür ve bu arada işitme duyusu da gün geçtikçe zayıflar. Yaşlılığa bağlı olarak gelişen

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 34. Dünya Hekimler Toplantısı nda kabul edilmiş (Lizbon, Portekiz, Eylül/Ekim 1981), 47. Dünya Hekimler Birliği Kurultayı nda değişikliğe uğramış (Bali,

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİNDE KİMLİKLENDİRME YÖNTEMİ OLARAK KULLANILABİLECEK RADYOLOJİK TETKİKLER

DİŞ HEKİMLİĞİNDE KİMLİKLENDİRME YÖNTEMİ OLARAK KULLANILABİLECEK RADYOLOJİK TETKİKLER T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı DİŞ HEKİMLİĞİNDE KİMLİKLENDİRME YÖNTEMİ OLARAK KULLANILABİLECEK RADYOLOJİK TETKİKLER BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Sinem AYNAZ Danışman Öğretim

Detaylı

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet 3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet Fikret İlkiz Anayasaya göre; herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

Detaylı

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER GİRİŞ Gelişen bilişim teknolojilerinin bütün kamu kurumlarında kullanılması hukuk alanında bir kısım etkiler meydana getirmistir. Kamu tüzel kişileri tarafından bilgisayar teknolojileri kullanılarak yerine

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

HEMŞİRELİKTE TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER SORUMLULUKLARI. Av. Halide SAVAŞ Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Uzmanı

HEMŞİRELİKTE TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER SORUMLULUKLARI. Av. Halide SAVAŞ Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Uzmanı HEMŞİRELİKTE TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER SORUMLULUKLARI Av. Halide SAVAŞ Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Uzmanı SAĞLIK ÇALIŞANLARININ KANUNİ SORUMLULUKLARI Ceza Kanunu ndan Kaynaklanan

Detaylı

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARYAĞDI TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 22956/04) KARAR STRAZBURG 8 Ocak 2008 İşbu karar AİHS nin

Detaylı

Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik

Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik Yayımlandığı Resmî Gazete nin Tarihi: 1 Haziran 2005 Sayı: 25832 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ KONSÜLTASYON HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ KONSÜLTASYON HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ KONSÜLTASYON HİZMETLERİ YÖNERGESİ Amaç, Kapsam ve Tanımları içerir. Amaç: BİRİNCİ BÖLÜM Madde 1. Bu yönergenin amacı: Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR Öncelik 23.1 Yargının verimliliği, etkinliği ve işlevselliğinin arttırılması 1 Mevzuat Uyum Takvimi Tablo 23.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008

DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008 DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008 25 Ekim 2008 CUMARTESÝ Resmî Gazete Sayý : 27035 TEBLÝÐ Taþpýnar Muhasebe Devlet Bakanlýðý, Milli Eðitim

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU ŞÜPHELİİŞLEM BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ

MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU ŞÜPHELİİŞLEM BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU ŞÜPHELİİŞLEM BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ 1 ŞÜPHELİ İŞLEM BİLDİRİMDE BULUNMANIN ÖNEMİ ŞÜPHELİ İŞLEM BİLDİRİMİ, ORGANİZE SUÇLARLA VE TERÖRLE MÜCADELENİN ÖNEMLİ BİR PARÇASIDIR. ŞÜPHELİ

Detaylı

II. ANAYASA MAHKEMESİNİN YETKİSİNİN KAPSAMI

II. ANAYASA MAHKEMESİNİN YETKİSİNİN KAPSAMI İÇİNDEKİLER I. GENEL AÇIKLAMALAR 1. Bireysel başvuru nedir? 2. Bireysel başvurunun temel nitelikleri nelerdir? 3. Bireysel başvuru yolu hangi ülkelerde uygulanmaktadır? 4. Ülkemizde bireysel başvuru kurumuna

Detaylı

1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir

1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir HASTA DÜŞMELERİ 1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir yere ya da nesnelere doğru hareket etmesi

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ ANABİLİM DALLARI 2013-2014 KLİNİK STAJ BARAJLARI (EK-4)

DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ ANABİLİM DALLARI 2013-2014 KLİNİK STAJ BARAJLARI (EK-4) DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ ANABİLİM DALLARI 2013-2014 KLİNİK (EK-4) SINIF PEDODONTİ ANABİLİM DALI Adet AÇIKLAMA Kompomer, Amalgam,Kompozit dolgu 45 Tüm dolgu tedavileri, anterior ve posterior dişler dahil

Detaylı

TASLAK DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI. Bursa Tabip Odası Aile Hekimliği Komisyonu

TASLAK DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI. Bursa Tabip Odası Aile Hekimliği Komisyonu TASLAK DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI Bursa Tabip Odası Aile Hekimliği Komisyonu Sözleşmelerin içeriği, süresi, dönemi ve yenilenmesi MADDE 6- (3) Sözleşme dönemi süresince verilen ihtar puanı toplamının 80 ve

Detaylı

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye taraf devletler, Birleşmiş Milletler Yasasının

Detaylı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Dr. Osman Celbiş Adli Tıp Profesörü, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Şekil Değiştiren Hekimlik Sanatı İnsanlık tarihi ile başlayan süreç içerisinde belli kurallar

Detaylı

Acil Serviste Adli Vaka Yönetimi

Acil Serviste Adli Vaka Yönetimi Kitap Bölümü DERMAN Acil Serviste Adli Vaka Yönetimi Cemil Kavalcı Adli vaka: Bir kişinin fiziksel ya da ruhsal olarak hasta diyebileceğimiz bir duruma gelmesinde başka kişi veya kişilerin kasıt, ihmal,

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ EĞİTSEL SÜRECİ EĞİTSEL NEDİR? Özel Eğitimde Değerlendirme, genel olarak çocukla ilgili sorunların (Akademik, davranışsal ya da fiziksel) belirlenip incelenmesi ve bireyle ilgili eğitimsel kararlar alınması

Detaylı

Bireysel Başvuru Yolu

Bireysel Başvuru Yolu Dr. Ebru KARAMAN Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Bireysel Başvuru Yolu İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR

Detaylı

Op.Dr. Uğur DADALI Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulu Başkanı

Op.Dr. Uğur DADALI Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulu Başkanı MESLEK HASTALIĞI SAĞLIK KURULU DOSYASI HAZIRLANMASI MEVZUAT VE GEREKLİLİKLER Op.Dr. Uğur DADALI Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulu Başkanı İLGİLİ MEVZUAT SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK

Detaylı

sağlık ve sigorta yöneticileri derneği 4. ulusal kongresi panel: kişisel verilerin korunması hasta hakları bağlamında kişisel verilerin korunması

sağlık ve sigorta yöneticileri derneği 4. ulusal kongresi panel: kişisel verilerin korunması hasta hakları bağlamında kişisel verilerin korunması sağlık ve sigorta yöneticileri derneği 4. ulusal kongresi panel: kişisel verilerin korunması hasta hakları bağlamında kişisel verilerin korunması mustafa sütlaş, aktivist vatandaş teşekkür sevgili mithat

Detaylı

KADINLARA KARŞI HER TÜRLÜ AYRIMCILIĞIN ÖNLENMESI SÖZLEŞMESI EK İHTIYARI PROTOKOL

KADINLARA KARŞI HER TÜRLÜ AYRIMCILIĞIN ÖNLENMESI SÖZLEŞMESI EK İHTIYARI PROTOKOL KADINLARA KARŞI HER TÜRLÜ AYRIMCILIĞIN ÖNLENMESI SÖZLEŞMESI EK İHTIYARI PROTOKOL İşbu Protokol'e Taraf Devletler, Birleşmiş Milletler Şartı Andlaşması'nın temel insan haklarına, insanlık onuru ve insan

Detaylı

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR Bilgi Notu-2: Cinsel Suç Mağduru Çocuklar Yazan: Didem Şalgam, MSc Katkılar: Prof. Dr. Münevver Bertan, Gülgün Müftü, MA, Adem ArkadaşThibert, MSc MA İçindekiler Grafik Listesi...

Detaylı

Ateşli Silah Yaralanmaları

Ateşli Silah Yaralanmaları Ateşli Silah Yaralanmaları Ateşli silah yaralanmalarında şu soruların cevabı aranmalıdır. 1. Mesafe tespiti, 2. Giriş-çıkış delikleri, 3. Traje, 4. Ölüm sebebi, 5. Öldürücü lezyonun tespiti, 6. Kurşunun

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No:

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: EK-5 HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: TARİH: İNCELENECEK HUSUSLAR A) GENEL 1. İşyeri teknik ve hijyenik açıdan bu yönetmelikte belirtilen koşullara sahip mi? 2. El kitabı ön

Detaylı