1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİNELERİN SARIMLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİNELERİN SARIMLARI"

Transkript

1 1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİNELERİN ARIMLARI A. arımda (bobinajda) kullanılan malzemeler 1. arım işleri için gereken takımlar (aygıtlar) Pense, kargaburun, yankeski, düz uçlu tornavida, yıldız uçlu tornavida, kâğıt makası, teneke makası, ağaç testeresi, demir testeresi, kauçuk tokmak, çeşitli boyda çekiçler, çeşitli boyda eğeler, törpü, iki ağızlı anahtar takımı, yıldız ağızlı anahtar takımı, lokma takımı, çakı, nokta, fırça, çektirme, havya, vernik tavası, kurutma fırını, matkap, çeşitli matkap uçları, alyen anahtar takımı, AVOmetre, pensampermetre, seri lamba, endüvi kontrol (growler) aygıtı, mikrometre, kumpas, cetvel, terazi. 2. arım işleri için gereken malzemeler Lehim, lehim pastası (macunu), tiret, presbant, vernik, tiner, pamuk ipliği, çeşitli ebatlarda tahta, makaron, izolebant, silisyumlu (silisli) sac, çeşitli boyutlarda sarım kalıpları, çeşitli çaplarda emayeli (vernikli) bobin teli. B. arım işlerinde kullanılan bazı malzemelerin özellikleri 1. eri lamba argılarda kopukluk, gövdeye kaçak olup olmadığını belirlemek için kullanılan basit yapılı aygıttır. Günümüzde bu aygıt kullanım alanından kalkmış, yerine AVOmetre kullanılmaya başlanmıştır. + 9 V pil lamba prop 9 V pil + - lamba prop - prop prop eri lambanın yapısı 2. ürgü çubuğu (kavela) ert ağaçtan yapılmış, endüvi ve stator oyuklarının yalıtılması anında presbantlara oyuk şeklini vermek için kullanılan araçtır. oyuğun boyu uzunluğunda oyuğun boyu uzunluğunda Ucun biçimi oyuğun şekline göre değişebilir. ürgü çubuğunun yapısı 1

2 argı yerleştirme bıçağının yapısı Oyuk kamasının (çıtasının) yapısı tahta tahta Kaşığın yapısı Endüvi sehbasının yapısı 3. argı yerleştirme bıçağı Bobin tellerinin oyuklara yerleştirilmesi için kullanılan, sert ağaçtan yapılmış, bıçak görünümlü gereçtir. 4. Kaşık ivri kısmıyla iletkenleri oyuk ağızlarından kanal içine sokmak için kullanılan gereçtir. 5. Oyuk kamaları (çıtalar) Ağaçtan ya da fiberden yapılan gereçtir. Uyuk içine yerleştirilen iletkenlerin dışarı çıkmasını önlemek için kullanılır. eşit adımlı değişik adımlı 6. Endüvi sehbası (kaidesi, altlığı) Endüvi üzerinde çalışma (lehimleme, düzenleme vb.) yaparken kullanılan altlıktır. arım kalıbı örnekleri 7. arım kalıpları AC ile beslenen statorlu motorların bobinlerinin sarılması için kullanılan bu araçlar tahta, fiber ya da plastikten üretilir. 8. Mikrometre Çok küçük çapların ölçülmesinde kullanılan aygıta mikrometre denir. Bu cihazlar mekanik ya da dijital yapılı olabilir. Ölçülmek istenilen iletken ya da cisim sabit tuş (ayak) ile hareketli tuş (ayak) arasına yerleştirilir. ıkma halkasıyla sıkma işlemi yapılır. Hassas sıkma için cırcır kısmı kullanılır. Kovan kısmının üst bölümü 1 mm, alt kısmı 0,5 mm'lik çizgilerle bölünmüştür. Tambur ise 5'li 2

3 sabit tuş hareketli tuş sıkma halkası kovan tambur cırcır 6,14 mm 8,29 mm Mikrometrenin yapısı Mikrometrenin gösterdiği değerin okunuşu olarak bölünmüş 50 eşit parçadan oluşmuştur. 9. Lehim Kalay ve kurşunun belli oranlarda karıştırılmasıyla üretilmiş alaşıma lehim denir. Elektronik devre elemanlarının plaket üzerinde birbirine bağlanmasında en çok, % 60 oranında kalay ve % 40 oranında kurşunun karıştırılmasıyla üretilmiş lehim kullanılır. Normal sıcaklıkta katı hâlde bulunan lehim C'lık sıcaklığa maruz kaldığında eriyerek sıvılaşır. Günümüzde kullanılan lehimlerin içine pasta (reçine) dolgusu yapılmaktadır. Reçine, lehimlenecek yerin temizlenmesine yardımcı olmaktadır. Lehimin içindeki damarda bulunan reçine temizlik için yetersiz geldiği zaman ek olarak pasta kullanılır. Lehim pastası oksit tabakasını yok eder, erimiş lehimin kolay yapışmasını sağlar. Lehimleme işlemlerinde en çok 30 ve 40 W güçte kalem havyalar kullanılır. Bunlar tüm gün boyunca çalışsalar dahî bir zarar görmezler. Havya kullanımında özen gösterilmesi gereken hususlar şunlardır: Lehimleme işlemi çok çabuk yapılmalıdır. Havya ucu temiz olmalıdır. Lehimlenecek elemanlar ve yüzeyler çok temiz, küfsüz olmalıdır. Lehim dumanı sağlığa zararlı olduğundan solunmamalıdır. Lehim örnekleri lehim lehim pasta Lehim içinde bulunan reçine Lehim pastası örnekleri Kalem havya 3

4 C. Doğru akımla beslenen makinelerin yapısı ve çalışma ilkesi 1. Elektrik enerjisinin mekanik enerjiye çevrilmesi Elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. 19. yüzyılda Faraday adlı bilgin tarafından ortaya konan teoreme göre, içinden akım geçen bir iletken N- manyetik alanı içine konulduğu zaman itilir. İşte bu bilgi sayesinde elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren motorlar yapılmıştır. 2. İndükleme olayı (elektrik enerjisinin üretilişi) N- manyetik alanı içinde bulunan bir İçinden akım geçen iletkenin ve bobinin N- alanı içinde hareket edişi iletken (ya da bobin) kuvvet çizgilerine dik olarak hareket ettirilecek ya da döndürülecek olursa iletkenin uçlarında bir gerilim (EMK, elektromotor kuvvet) oluşur. İletkende oluşan gerilim ve akımın değeri, manyetik alanın şiddetine, iletkenin uzunluğuna, kesitine, hızına göre değişir. Mekanik enerjiyi DC şeklinde elektrik enerjisine çeviren makinelere dinamo, AC şeklinde elektrik enerjisine çeviren makinelere ise alternatör denir. I voltmetre mıknatıs bobin I V Manyetik alan içinde hareket ettirilen iletkende gerilim oluşur. Bir fazlı AC üreten alternatörün yapısının basit olarak gösterilişi döndürme kuvveti dönüş tur tur tur tur alternatör motor N- alanı içinde dönen bobinde AC oluşur. Mekanik enerjinin elektrik enerjisine dönüşümü ve alıcıda tekrar mekanik enerjiye dönüşümünün prensip şeması 4

5 indüktör sargısı endüvi sargısı gövde indüktör nüvesi kolektör akü İndüktörün yapısı 3. DC makinelerin parçaları a. İndüktör (kutup) Teyp, CD çalar, oyuncak vb. gibi küçük güçlü alıcılarda kullanılan, doğru akımla beslenen elektrikli motorların kutup sargıları sabit mıknatıstan yapılır. Yani bunlarda N- manyetik alanını oluşturmak için küçük mıknatıs parçaları yeterli olmaktadır. Büyük güç vermesi istenilen elektrikli motorlarda N- manyetik alanını oluşturmak için demir nüve (çekirdek, göbek) üzerine sarılmış bobinler kullanılır. İndüktör sargıları arızalandığı zaman uygun kesitli tel ile yeniden sarılır. DC motorun indüktör ve endüvi (dönen kısım) sargılarına uygulanan akımların oluşturduğu manyetik alanlar aynı cins olduğunda ve karşı karşıya geldiklerinde itme söz konusu olur. indüktör sargısı indüktör nüvesi DC makinenin gövdesinin parçaları kutup (indüktör) nüvesi indüktör (kutup) bobini indüktör sarım kalıbı indüktör (kutup) bobini b. Endüvi Endüvi, DC makinenin dönen kısmıdır. Bir yüzeyi yalıtılmış ince çelik sacların üst üste konulmasıyla üretilmiş silindirik görünümlü indüktör bobininin yalıtılışı (bandajlanışı) İndüktör bobininin yapısı indüktörün yan görünümü endüvinin dış yüzeyindeki oluklara bakır telden sargılar yerleştirilmiştir. argıların uçları kolektör (toplayıcı) adı verilen dilimli ve bakırdan yapılmış parçaya lehimlenmiştir. Kolektörün üzerine değen fırçalar dışarıya akım yollama ya da dışarıdan endüviye akım alma işi yapar. 5

6 bayrakçık sac paketi mil oyuklar kolektör saclar oyuklar mil sargılar Endüvinin yapısı fırça kolektör bobinler kolektör fırça bayrakcık bağlantı uçları mil Kolektörün yapısı fırça yay fırça fırça + Fırça c. Kolektör (toplaç, komütatör) ve fırçalar DC makine motor olarak kullanılıyorsa kolektör ve fırça düzeneği endüvi sargılarına akım ulaştırır. Eğer DC makine dinamo olarak kullanılıyorsa kolektör ve fırça düzeneği endüvi sargılarında oluşan akımı dış devreye aktarır. 6

7 Kolektör bakır dilimlerinden üretilmiş olup silindirik biçimlidir. Fırçalar ise genellikle karbondan yapılır. Makine çalışırken sürtünme etkisiyle zaman içinde kolektör ve fırça aşınır. Fırçaları yenisiyle değiştirmek kolaydır. Ancak kolektörün değiştirilmesi, aynı özellikte yedek parçasının temin edilmesi biraz zordur. Kolektör, DC makinelerin en çok arıza yapan kısmıdır. Endüvi sargılarının uçları kolektörün yarıklarına ya da bayrakçık adı verilen çıkıntılarına bağlanır. Kolektör dilimleri arasına konulan mika, mikanit yüksek gerilimlere dayanabilirse de, zamanla dilimlerin arası toz, çapak, yağ vb. ile dolarak arızaya neden olabilir. Dilimler arasındaki boşluklar arıza durumunda kontrol edilmeli, boşluğu doldurmuş olan yabancı maddeler temizlenmelidir. Fırçalar, makinenin akım ve gerilim değerine göre farklı özelliklerde (sert, orta sert, yumuşak karbon, karbon-bakır alaşımlı vb.) üretilir. Fırçaların kolektöre düzgünce basmasını sağlamak için baskı yayları kullanılır. Fırçalar aşınıcı olduğundan zamanla biter. Bu durum makinenin sesinden, kolektörde aşırı kıvılcım oluşmasından anlaşılabilir. ç. Yataklar ve kapaklar Küçük güçlü makinelerde endüvinin kolayca dönmesini sağlamak için yağlı yataklar kullanılır. Aşınmaya dayanıklı metalden yapılan yataklar zaman içinde özelliğini kaybeder. Bu durumda endüvi, indüktör nüvelerine sürtünmeye başlar ve cihaz bozulur. Büyük güçlü makinelerde ise yatak olarak rulman kullanılır. Rulmanlar da zaman içinde özelliğini kaybeder. α balansı bozulmuş bir silindirin salınımı α 0 balansı yapılmış bir silindirin salınımı 4. Doğru akım makinelerinde balans (denge) ve önemi Bir makinenin dönen kısmının ağırlık noktasının tam merkezde olması gerekir. Hatalı üretim, makinenin titreşim yapmasına, veriminin düşmesine, sürtünmenin artmasına, sesli çalışmaya, aşırı ısınmaya, yatakların çabuk aşınmasına neden olur. Endüvi ya da rotorun dengeli dönmesini sağlamak için yapılan işlemlere balans denir. Fabrikalarda üretilen endüvi ve rotorlar özel yapılı balans makineleriyle kontrol edilir. Balansı bozuk olan parçalar aşındırma (parça koparma, boşlatma) ya da dolgu (parça ekleme) yöntemiyle dengeli hâle getirilir. Balansı iyi olan bir parça kendi ekseni etrafında döndürüldüğü zaman hep aynı pozisyonda durmamalıdır. Eğer endüvi döndürülüp durdurulunca hep aynı pozisyonda duruyorsa ağırlık merkezinin yani balansının hatalı olduğu anlaşılır. 7

8 Ç. Arızalı endüvinin sökülmesi ve yalıtılması Arızalı bir endüvi onarılacağı zaman ilk önce söküm işlemi yapılır. öküm yapılırken bazı değerlerin bir forma (karteks) kaydedilmesi gerekir. Tüm sargılar söküldükten sonra sarım şeklini tespit etmek mümkün olmaz. Müşterinin adı soyadı:... Adresi:... Telefon numarası:... Faks numarası:... Makinenin işyerine geliş tarihi:... Makinenin teslim edileceği tarih:... Nüvenin çapı:... Nüvenin uzunluğu:... Oyuk sayısı:... Oyuk şekli:... Yalıtkan malzemenin cinsi:... Yalıtkan malzeme ölçüleri:... Makinenin markası:... Modeli:... eri numarası:... Çektiği akım:... Çalışma gerilimi:... Çalışma şekli (motor, dinamo):... Devir sayısı:... Dönüş yönü:... Kutup sayısı:... Tel cinsi:... Tel çapı:... Bobin adımı:... Bobin sayısı:... ipir sayısı:... arım şekli (seri, paralel, ileri adım, geri adım, yarım kalıp, tam kalıp):... Bir oyukta yer alan bobin kenarı sayısı:... arım yönü (sağ, sol):... arım tipi (klasik, V tipi, vb.):... Notlar: Endüvideki sargıların sökülmesine en son yapılan sargıdan başlanır. argı uçları kolektördeki bayrakcıklara bağlı durumdadır. Bağlantılar havya ile eritildikten sonra iletkenler yerinden çıkarılır. öküm işlemi anında hangi ucun nereden söküldüğü doğru olarak kaydedilir. Bobin uçları kolektör dilimlerine yan yana gelecek biçimde bağlanmışsa bu, paralel sarım yapıldığını gösterir. Bobinin çıkış ucu, giriş ucunun sağındaki dilime bağlanmışsa bu ilerleyen sarımı (adımı) ifade eder. Eğer çıkış ucu, girişin solundaki dilime bağlanmışsa buna gerileyen sarım (adım) denir. Endüvideki sargılar söküldükten sonra temizlik Makinenin bilgilerinin yer aldığı formda yer alması gereken veriler işlemi yapılır. Kolektör dilimleri arasında kısa devre olup olmadığı ohmmetre ya da seri lamba ile yapılan ölçümlerle tespit edilir. Kısa devre varsa dilimler arasındaki fiber parçaları üzerine yapışmış bakır tozu vb. gibi maddeler arıtılır. kolektör dilimleri kolektör dilimleri kolektör dilimleri kolektör dilimleri a b c ç Endüviye sarılan bobinlerin kolektör dilimlerine bağlanış şekillerine ilişkin örnekler 8

9 8 mm mm 4 4 oyuk çevresi katlama yeri oyuk boyu katlama yeri kolektör dilimleri d kolektör dilimleri Endüviye sarılan bobinlerin kolektör dilimlerine bağlanış şekillerine ilişkin örnekler e kıvrılmış presbant Endüvi oyuklarının presbant ile yalıtılması gerekir. ökülüp temizlenen endüvinin mili ve oyukları iletken temasına karşı yeniden yalıtılır. argı oyuklarının yalıtılması için presbant adı verilen sert karton ya da plastik malzeme kullanılır. Arızalı endüvinin sargılarının sökülüşü anında oyuklardan çıkan uçların oyuk eksenlerine göre hangi kolektör dilimine bağlandığının saptanması gerekir. Bobin uçlarının dilimlere bağlanış yeri fırça ekseninin kutup ekseniyle olan ilişkisine bağlıdır. Eğer fırça ekseni kutup eksenindeyse bobin uçları kutup uçlarının yanındaki dilimlere bağlanır. Fırça ekseni, kutuplar arasından geçen nötr ekseni üzerindeyse bobin uçları oyuk ekseni yanındaki kolektör dilimlerine bağlanır. DC ile çalışan kolektörlü makinelerde fırçalar genellikle kutup ekseni üzerindedir. AC ile çalışan kolektörlü makinelerde ise nötr ekseni üzerindedir. dönüş yönü dönüş yönü Fırçaların kutup eksenine (FKE) bağlanışı Fırçaların nötr eksenine (FNE) bağlanışı Endüvideki sargılar sökülmeden önce oyukların üst kısmındaki kamaların çıkarılması gerekir. Endüvi vernik eritici kimyasal maddenin içine konur ya da biraz ısıtılarak sertleşmiş verniklerin çözülmesi sağlanır. Oyuklardaki kamaların çıkarılmasında demir testeresi kullanılabilir. Testere kama üzerine konur. Üzerine çekiçle vurulur. Dişler kamaya geçer. Daha sonra testerenin arkasına hafif hafif vurularak söküm gerçekleştirilir. Endüvi söküldükten sonra kolektör iyice temizlenir. Dilimler kama arasında ve gövde arasında kısa devre olup olmadığı seri lamba ya da AVOmetreyle tespit edilir. Endüviye sarılacak bobinlerin mile değmemesi için kolektör ile endüvi arasındaki boşlukta yer alan mil ısıya dayanıklı izole bant (sarı bant) ile sarılıp yalıtılır. kama çekiç Oyuklardaki kamalar bant demir testeresi Endüvi milinin yalıtılması 9

10 D. Endüvi sarım şemalarının hesaplanıp çizilmesinde kullanılan kavramlar Endüvi sarımları belirli kurallara göre yapılır. Yani rasgele sarım söz konusu değildir. arım şemalarının çizilmesinde kullanılan harflerin anlamları şunlardır: x: Endüvideki oyuk (oluk) sayısı K: Kolektörün dilim sayısı 2P: Tek kutup sayısı P: Çift kutup sayısı m: Çokluluk katsayısı (bobin giriş ve çıkış uçlarının yatırıldığı kolektör dilimleri arasındaki mika sayısı) Y x : Oyuk adımı Y f : Fırça adımı Y k : Kolektör adımı 2a: Paralel kol sayısı q: Oyuk adımının tamsayı çıkması için kullanılan katsayı u: Bir oyuktaki bobin giriş (ya da çıkış) kenarı sayısı Oyuk adımı (Y x ): Bobin kenarlarının endüvi oyuklarının hangilerine yerleştirileceğini belirtir. Denklemi, Y x 2P x şeklindedir. Örneğin Yx değeri 6 olarak bulunmuşsa bobinin bir kenarı 1. oyuğa yerleştirilir. 6 oyuk atlandıktan sonra diğer kenar yerleştirilir. Başka bir deyişle Y x 6 (1-7) şeklinde belirtilir. Endüvide bobin kenarının birisi N kutbunu altındaki oyuğa, diğeri kutbunun altındaki oyuğa sarılmışsa buna normal adımlı sarım denir. Örnek: x 12, 2P 2 x 12 Çözüm: Y x 2P 2 6 (1-7) Bazı endüvi hesaplamalarında oyuk adımı tamsayı çıkmayabilir. Bu durumda "q" katsayısı kullanılarak oyuk adımının tam sayı çıkması sağlanabilir. Bu durumda denklem, x ± q Y x şeklinde yazılır. 2P Normal adımdan uzun olarak sarılan bobinlere uzun adımlı sarım denir. Uzun adımlı sarımda x + q denklem, Y x şeklinde yazılır. "q" değeri sonucun tam sayı çıkması için "1" ya da "2" 2P olarak kabul edilebilir. Örnek: x 12, 2P 2 Çözüm: Y x x + q (1-8) 2P 2 a. Normal adımlı sarım b. Uzun adımlı sarım c. Kısa adımlı sarım 10

11 Normal adımdan kısa olarak sarılan bobinlere kısa adımlı sarım denir. Kısa adımlı sarımda x q denklem, Y x şeklinde yazılır. "q" değeri sonucun tam sayı çıkması için "1" ya da "2" 2P olarak kabul edilebilir. Örnek: x 12, 2P 2 Çözüm: Y x x q (1-6) 2P 2 Fırça adımı (Y f ): Kolektör dilimleri üzerine basan pozitif ve negatif kutuplu fırçalar arasındaki kolektör dilimi sayısını belirtir. Y f + - Y f 1' + Y f değeri, Y f K Yk 2P ya da Fırça adımı K - 2P.m Y f denklemlerinden biri 2P kullanılarak hesaplanabilir. 2P 2, m ± 1 2P 2, m ± 2 Paralel kol sayısı (2a): Endüvide bulunan bobinler birbirine paralel Paralel kol devresi örnekleri bağlanabilir. Endüvinin yapısı, modeli ve gücüne göre paralel kol sayısı vb. olabilir. Paralel kol sayısı arttıkça makinenin dışarıya verebileceği ya da dışarıdan çekeceği akım artar. 2a değeri, 2a 2P.m denklemiyle hesaplanır. Çokluluk katsayısı (m) ve kolektör adımı (Y k ): Kolektör dilimleri arasındaki mika sayısına kolektör adımı (Y k ) denir. Paralel endüvi sarımlarında kolektör adımı (Y k ), çokluluk katsayısına (m) eşit olmaktadır. Çokluluk katsayısı (m) şu üç husus hakkında bilgi verir: I. Kolektör adımı m II. Fırçaların basacağı kolektör dilimi sayısı (I) (II) (III) III. Endüvi üzerinde birbiriyle irtibatı Çokluluk katsayısı ve kolektör adımı ile ilgili şekiller olmayan kapalı devre sayısı Bu üç durum yandaki şekillerde gösterilmiştir. Paralel sarımda m 1 ise fırçalar bir kolektör dilimi genişliğinde olur. m 2 olduğunda ise fırçalar iki kolektör dilimi genişliğinde olur. "m" sayısının pozitif ya da negatif olması sarımın "ilerleyen" ya da "gerileyen" tip olduğunu ifade eder. 11

12 u 1 u 2 u 3 Oyukta bulunan bobin kenarı sayısı örnekleri Oyuktaki bobin kenarı sayısı (u): Bir oyukta bulunan bobin kenarı sayısını hesaplamak için, u x K denklemi kullanılır. Bir oyuktaki bobin giriş ve çıkış kenarları toplamı ise büyük "U" ile gösterilir ve U 2.u denklemiyle hesaplanır. E. Endüvi sarım şemalarının çizilmesi 1. Paralel tip endüvi sarımları Bu yöntemde bobin uçları yan yana olan kolektör dilimlerine bağlanır. Fırça sayısı makinenin kutup sayısına eşittir. Paralel tip sarım şeması sağa ya da sola doğru olabilir. Birinci bobin oyuğa yerleştirildikten sonra ikinci bobin birincinin sağına konuluyorsa buna sağa açılımlı sarım denir. Birinci bobin oyuğa yerleştirildikten sonra ikinci bobin birincinin soluna konuluyorsa buna sola açılımlı sarım denir. Yandaki şekilde sağa ve sola açılımlı endüvi sarımı örnekleri verilmiştir ağa açılımlı paralel endüvi sarımı Paralel endüvi sarımı çeşitleri ola açılımlı paralel endüvi sarımı Paralel tip endüvi sarımında bobinin çıkış ucu, girişin bağlandığı kolektör diliminin sağındaki dilime bağlanırsa, bobinden geçen akım sağa doğru olur. Bu yönteme ilerleyen paralel sarım denir (m + 1, m + 2 gibi). Eğer bobinin çıkış ucu giriş ucunun solundaki dilime bağlanırsa, bobinden geçen akım sola doğru olur. Bu yönteme gerileyen paralel sarım denir (m - 1, m - 2 gibi). Bu tür sarım uygulamada çok az kullanılır m m +1-1 İlerleyen ve gerileyen paralel endüvi sarımlarının yapısı 12

13 Paralel tip endüvi sarımları bobin uçlarının kolektör dilimlerine bağlanış şekline göre basit ve çoklu olmak üzere iki şekilde yapılabilir. a. Basit paralel endüvi sarımı Bu yöntemde birinci bobinin çıkış ucu, ikinci bobinin giriş ucuyla birleştirilerek ikinci kolektör dilimine bağlanır. Bu yöntemde m +1'dir. Örnek: x 6, K 6, 2P 2, m 1 olduğuna göre basit paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak sarım şemasını çiziniz. Çözüm: Basit paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 1 olur x 6 Oyuk adımı: Y x 2P 2 3 (1-4) Fırça adımı: Y f K Yk 2P N N Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x K Paralel kol sayısı: 2a 2P.m Hesaplamalar yapıldıktan sonra 6 adet bobinin giriş kenarları kırmızı, çıkış kenarları ise mavi kalemle çizilir. Oyuk adımı 3 (1-4) olduğu için birinci bobinin çıkış kenarı dört numaralı oluğa yerleştirilir. Bobinlerin üst kısımlarının bağlantısı oyuk adımı değerine (1-4) uygun olarak bağlanır. Onarımı yapılan bir endüvi sökülürken bobin ucunun bağlanacağı kolektör diliminin hangi eksen üzerinde olduğunun tespit edilmesi gerekir. Bu örnekte bobin uçlarının kutup eksenindeki dilimlere bağlanacağını varsayacağız ' Basit paralel endüvi sarım şeması Basit paralel endüvi sarım şemasının paralel kol devresi Şemada görüldüğü gibi 6. bobinin çıkış ucu birinci kolektör dilimine bağlanmaktadır. Bu durumu ifade edebilmek, aynı zamanda şekli de sade göstermek için 1' şeklinde bir kolektör dilimi daha çizilir. Gerçekte 1' şeklinde 7. bir kolektör dilimi yoktur. Örnekte m 1 olduğu için her fırça bir kolektör dilimine basar (değer). Y f 2 olduğundan artı (+) ve eksi (-) fırça arasında iki kolektör dilimi boş bırakılır. Fırçalar yerleştirildikten sonra akımın artıdan eksiye doğru dolaşımı kuralına göre oklandırma işlemi yapılır. Oklandırma işleminden sonra akımın geçiş yönlerinin oluşturduğu manyetik alanlar göz önüne alınarak kutuplandırma (N ve ) işlemi yapılır. Paralel kol devresi, akımın fırçalardan itibaren hangi bobinlerden dolaştığını göstermek için çizilir. Örnek: x 8, K 8, 2P 4, m 1 olduğuna göre basit paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak sarım şemasını çiziniz. Çözüm: Basit paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 1 olur. 13

14 x 8 Oyuk adımı: Y x 2P 4 2 (1-3) Fırça adımı: Y f K Yk 2P Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x K N N N Paralel kol sayısı: 2a 2P.m Verilen iki basit paralel tip endüvi sarımında normal adımlı sarım şeması çizilmiştir. Normal adımlı sarımı her endüviye yapmak mümkün değildir. Örneğin x 9, 2P 2 olan bir endüvide, x 9 Y x 2P 2 4,5 çıkar. Bobinin giriş ve çıkış kenarları arasında küsuratlı oyuk söz konusu olamaz. Bu durumda 4 ya da 5'e tamamlama (adım kısaltma veya adım uzatma) yöntemi uygulanır. Y x x ± q 2P şeklindeki denklemde adım kısaltılacaksa "-q", adım uzatılacaksa "+q" kabulü yapılır. Adım kısaltması yapıldığı zaman % 2-5 daha az iletken harcanır. Ancak kısa adımlı sarımda kör (N ya da kutbu özelliği taşımayan) oyuklar oluşur. Kör oyuklar makinenin veriminin az da olsa düşmesini sağlar. arım şeması çizilirken endüvi duruyormuş gibi kabul edilerek bir anlık durum gösterilir. Şemada iki adet kör oyuk varsa bunlar taralı elips ile gösterilir. Endüvi çalışırken kör oyuklar sırayla farklı oyuklarda oluşur. Bir fırça aynı anda bir bobinin hem giriş hem çıkış ucuna temas ederse bu durumdaki elemana ölü (iş yapmayan) bobin denir. Örnek: x 8, K 24, 2P 4, m - 1 olduğuna göre basit paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak sarım şemasını çiziniz. Çözüm: Basit paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 1 olur. x 8 Oyuk adımı: Y x 2P 4 2 (1-3) ' a b c d Basit paralel endüvi sarım şeması a c Basit paralel endüvi sarım şemasının paralel kol devresi Kör oyukların gösterilişi - - b d - Fırça adımı: Y f K Yk 2P Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x K Paralel kol sayısı: 2a 2P.m

15 üç bobin kenarı bir olukta N N ' x 8, K 24, 2P 4, m - 1 şeklindeki endüvinin basit paralel sarım şeması ve paralel kol devresi Örnek: x 14, K 28, 2P 2, m 1 olduğuna göre basit paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak sarım şemasını çiziniz. Çözüm: Basit paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 1 olur. x 14 Oyuk adımı: Y x 2P 2 7 (1-8) Fırça adımı: Yf K Yk 2P K 28 Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x 14 2 Paralel kol sayısı: 2a 2P.m iki bobin kenarı bir olukta N N ' x 14, K 28, 2P 2, m 1 şeklindeki endüvinin basit paralel sarım şeması ve paralel kol devresi 15

16 iki bobin kenarı bir olukta N N N ' x 14, K 28, 2P 4, m 1 şeklindeki endüvinin basit paralel sarım şeması ve paralel kol devresi Örnek: x 14, K 28, 2P 4, m 1 olduğuna göre basit paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak sarım şemasını çiziniz. Çözüm: Basit paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 1 olur. Oyuk adımı: Y x x q P 4 3 (1-4) Fırça adımı: Y f K Yk 2P K 28 Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x 14 2 Paralel kol sayısı: 2a 2P.m

17 b. Çoklu paralel tip endüvi sarımları Bu yöntemde birinci bobinin çıkış ucu, ikinci bobinin giriş ucuyla değil "m" çokluluk katsayısı kadar atlandıktan sonraki bobinin giriş ucuyla birleştirilir. Yani "m" değeri "1" değil, "2", "3" vb. olabilmektedir. Ayrıca bu tip sarımlarda fırçalar birden çok (2, 3 vb.) kolektör dilimine basabilir. Fırçalar birden çok kolektör dilimine bastığı için devredeki paralel kol sayısı da basit paralel sarımdan daha fazla olmaktadır. Özet olarak ifade etmek gerekirse çoklu paralel sarım yapılmış bir DC motor şebekeden daha fazla akım çeker ve gücü daha yüksek olur. N N Örnek: x 8, K 8, 2P 2, m 2 olduğuna göre çoklu paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak şemayı çiziniz. Çözüm: Çoklu paralel sarım yapılacağına göre, Y k m olur ve buradan Y k 2 olur. x 8 Oyuk adımı: Y x 2P 2 4 (1-5) ' 2' Çoklu paralel endüvi sarım şeması Fırça adımı: Y f K Yk 2P Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u x K Çoklu paralel endüvi sarım şemasının paralel kol devresi Paralel kol sayısı: 2a 2P.m Örnek: x 14, K 28, 2P 2, m 2 olduğuna göre çoklu paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak şemayı çiziniz. Çözüm: Çoklu paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 2 olur. x 14 Oyuk adımı: Y x 2P 2 7 (1-8) Fırça adımı: Y f K Yk 2P K 28 Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u 2 x 14 Paralel kol sayısı: 2a 2P.m abit mıknatıstan yapılmış kutupları olan, küçük güçlü bir motorun endüvisinin sarımlarının görünümü

18 iki bobin kenarı bir olukta N N ' 2' x 14, K 28, 2P 2, m 2 şeklindeki endüvinin çoklu paralel sarım şeması ve paralel kol devresi Örnek: x 14, K 28, 2P 4, m 2 olduğuna göre çoklu paralel endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak şemayı çiziniz. Çözüm: Çoklu paralel sarım yapılacağına göre, Y k m 2 olur. x -q Oyuk adımı: Y x 2P (1-4) Fırça adımı: Y f K Yk 2P K 28 Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u 2 x 14 Paralel kol sayısı: 2a 2P.m iki bobin kenarı bir olukta N N N ' 2' x 14, K 28, 2P 2, m 2 şeklindeki endüvinin çoklu paralel sarım şeması 18

19 + - Y k x 14, K 28, 2P 2, m 2 şeklindeki endüvinin çoklu paralel sarım şemasının paralel kol devresi eri tip sarımda bobin uçlarının kolektör dilimlerine bağlanış şeklinin basit olarak gösterilişi 2. eri tip endüvi sarımları Bu tip sarımda bobinin giriş ucuyla çıkış ucu arasında yaklaşık olarak bir çift kutup ya da elektriksel bakımdan 360 'lik açı vardır. Birinci bobinin çıkış ucu, çıkış kenarından yaklaşık olarak oyuk adımı kadar ilerideki bobinin giriş kenarıyla birlikte bağlanır. Paralel tip sargılarda paralel kol sayısı arttıkça DC makinenin verdiği ya da çektiği akım artar. eri tip sargılarda ise paralel kol sayısı azdır. Birbirine seri bağlanan bobin sayısı arttıkça DC makinenin vereceği ya da dayanacağı akım azalmakta öte yandan gerilim ise artmaktadır. eri tip sarımın bir diğer faydası ise fırça sayısının daha az olmasıdır. Bu sayede kolektörde sürtünme az olmakta, fırça ve kolektör düzeneği daha uzun ömürlü olmaktadır. eri tip sarımlar en az dört kutuplu olabilmektedir. Kutup sayısı ne olursa olsun fırça sayısı ise her hâlde 2 olmakta ayrıca fırçalar birbirine yakın olarak yerleştirilmektedir. eri tip sarımlarda kolektör adımı, K±m Y k denklemiyle hesaplanır. Denklemde "K", kolektörün dilim sayısını, "m", çokluluk P katsayısını, "P", çift kutup sayısını gösterir. Çift kutup sayısı, P 2P/2 denklemiyle bulunur. Bir endüviye seri sarımın uygulanabilmesi için Y k 'nın tam sayı çıkması gereklidir. Tamsayı çıkmadığı zaman seçilen "m" katsayısıyla endüviye seri sarımın uygulanamayacağı anlaşılır. eri sarımda, birbirine seri bağlanan bobinler endüvi çevresinde tüm kutupların altında dolaştıktan sonra sonuncu bobinin çıkış ucu, birinci bobinin giriş ucunun bağlandığı kolektör diliminin sağındaki ya da solundaki dilime bağlanır. on bobinin çıkış ucuyla ilk bobinin giriş ucunun bağlandığı kolektör dilimleri arasındaki mika sayısı çokluluk katsayısını (m) belirtir. Çokluluk katsayısı (m) "+" olarak kabul edilirse son bobinin çıkış ucu, ilk bobinin giriş ucunun sağındaki dilime bağlanır. Bu bağlantı, paralel tip endüvi sarımlarında "m" değerinin "-" olduğu zamanki gibi çapraz olur. Çokluluk katsayısının (m) "+" olarak alındığı sarımlara ilerleyen seri sarım denir. Çokluluk katsayısının (m) "-" olarak alındığı sarımlarda ise son bobinin çıkış ucu, ilk bobinin giriş ucunun solundaki dilime bağlanır ve buna da gerileyen seri sarım denir. 19

20 Y k m+1 Y k m-1 İlerleyen seri sarımın yapısı Gerileyen seri sarımın yapısı Uygulamada iki çeşit seri tip sarım yöntemi kullanılmaktadır. a. Basit seri endüvi sarımı Bu yöntemde birinci bobinin çıkış ucu, hemen yanındaki bobinin giriş ucuyla değil, bir çift kutup (elektriksel olarak 360 ) atlandıktan sonra gelen bobinin girişiyle birleştirilerek kolektör dilimine lehimlenir. Diğer bobinler de bu şekilde sarılır. on bobinin çıkış ucu birinci bobinin giriş ucuyla birleştirilerek işlem tamamlanır. Örnek: x 13, K 13, 2P 4, m -1 olduğuna göre basit seri tip endüvi sarım şemasının hesaplamalarını yaparak şemayı çiziniz. Çözüm K±m Kolektör adımı: Y k P sarımını yapmak mümkündür.) Oyuk adımı: Y x Fırça adımı: Y f x ± q P 4 3 (1-4) K - 2P.m 2P (Yk değeri tamsayı çıktığı için basit seri tip endüvi ,25 K 13 Oyuktaki bobin kenarı sayısı: u 1 x 13 Paralel kol sayısı: 2a 2P.m eri sarımlarda, birinci bobinin giriş kenarıyla, onun bağlandığı ikinci bobinin giriş kenarı arasındaki mesafe toplam adım (Y) olarak belirtilir. Verilen örnekte bobin sayısı kolektör dilim sayısına eşit olduğu için Y Y k 6 olur. Y k 6 olduğuna göre 1. bobinin çıkış ucu 6 oyuk ilerideki bobinin girişiyle birleştirilerek kolektör dilimine lehimlenir. İkinci bobinin çıkış ucu, giriş ucunun lehimlendiği dilimden itibaren Y k 6 dilim sayılarak irtibatlandırılır. Diğer bobinler de aynı prensibe göre kolektöre bağlanarak işlem tamamlanır. Örnekte "m" değeri "1" olarak verildiğinden fırça bir adet kolektör dilimine temas eder. Hesaplama sonucunda Y f 2,25 olarak hesaplandığı için ikinci fırça 2,25 birimlik boşluktan sonra yerleştirilir. Çizim yapıldıktan sonra akım dolaşımı dikkate alınarak kutupları belirlemeyi sağlayan 20

1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİNELERİN SARIMLARI

1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİNELERİN SARIMLARI 1. BÖLÜM: KOLEKTÖRLÜ MAKİELERİ ARIMLARI A. arımda (bobinajda) kullanılan malzemeler 1. arım işleri için gereken takımlar (aygıtlar) Pense, kargaburun, yankeski, düz uçlu tornavida, yıldız uçlu tornavida,

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

4. TAM KALIP SARGILAR

4. TAM KALIP SARGILAR 4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

ÖZGÜR Motor & Generatör

ÖZGÜR Motor & Generatör DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01 DERS 01 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA ELEKTRĐK MAKĐNALARI Doğru akım makineleri mekanik enerjiyi doğru akım elektrik enerjisine çeviren (dinamo) ve doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren (motor)

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ÇOKLU PARALEL ENDÜVİ SARIMI 522EE0051 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI 6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI KONULAR 1. Doğru Akım Jeneratörleri (Dinamolar) 2. Doğru Akım Jeneratörlerinin Paralel Bağlanması 3. Doğru Akım Motorları GİRİŞ Bir iletkende

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

Transformatör İmalatı

Transformatör İmalatı Transformatör İmalatı Yapısı Elektromanyetik endüksiyon yolu ile akımı veya gerilimi frekansı değiştirmeden yükselten veya düşüren hareketli parçası olmayan elektrik makinelerine transformatör denir. Transformatörler

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KOLEKTÖRLÜ BİR FAZLI MOTOR SARIMI 522EE0052 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

1. MOTORUN SÖKÜLMESİ

1. MOTORUN SÖKÜLMESİ 1. MOTORUN SÖKÜLMESİ 1.1. Söküm Esnasında Kullanılacak Gereçler 1.1.1. Çektirme Elektrik makinelerinde dönen parçalarda bulunan rulman ve kapakları sökmek amacıyla kullanılan aletlere çektirme denir. 1.1.1.1.

Detaylı

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör Motor stator sarımından önce nüve ısınma testlerine tabii tutulur. Bu test içerisinde 1000 Ampere kadar akım geçen 1 spirlik kablo motor nüvesi içerisinde geçirilir ve motorun

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 1 ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 2 ASENKRON MAKİNELER Senkron ve Asenkron Kavramı Alternatif akım makinelerinin isimlendirilmesi ürettikleri döner manyetik alanın (stator manyetik alanı), döner mekanik

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR Step (Adım) Motorlar Elektrik enerjisini açısal dönme hareketine çeviren motorlardır. Elektrik motorlarının uygulama alanlarında sürekli hareketin (fırçalı

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI KONDANSATÖR Kondansatör iki iletken plaka arasına bir yalıtkan malzeme konarak elde edilen ve elektrik enerjisini elektrostatik enerji olarak depolamaya

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI

9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI 9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI KONULAR 1. Bir Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları 2. Repülsiyon Motorları 3. Üç Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları 9.1. Bir Fazlı Kollektörlü

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

3. ÜNİTE KULLANILAN EL ALETLERİ VE TAKIMLARI

3. ÜNİTE KULLANILAN EL ALETLERİ VE TAKIMLARI 3. ÜNİTE KULLANILAN EL ALETLERİ VE TAKIMLARI 1. EL ALETLERİ VE TAKIMLAR KONULAR 3.1 EL ALETLERİ VE TAKIMLAR 3.1.1 Yankeski İletkenleri kesmek amacıyla kullanılan bu aletin de elektrikçiler ve elektronikçilerin

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 12. Motor Kontrolü Motorlar, elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren elektromekanik sistemlerdir. Motorlar temel olarak 2 kısımdan oluşur: Stator: Hareketsiz dış gövde kısmı Rotor: Stator içerisinde

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı Proje No El yapımı elektrik motoru - 3 Proje Raporu Adı, Soyadı, Öğrenci Numarası

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Giriş Asenkron motorlar, endüstride en fazla kullanılan elektrik makineleridir. Çalışma ilkesi bakımından asenkron

Detaylı

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur.

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. BÖLÜM-5 RÖLELER 1 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış

Detaylı

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI 5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI KONULAR 1. Asenkron Motorların Yapısı 2. Çalışma Prensibi 3. Asenkron Motorlara Yol Verme 4. Asenkron Motorlarda Kayıplar ve Verim 5. Asenkron Motor Çeşitleri GİRİŞ Sanayi tesislerinde

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör Megger cihazıyla iletkenlerin yalıtım seviyeleri ölçülmektedir. Bu cihazlar çeşitli markalarda imal edilmekte olup, elle veya motorla çevrilen manyetolu (bir kol ile çevirmek

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır.

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır. Görünüş Çıkarma Görünüş çıkarma? Parçanın bitmiş halini gösteren eşlenik dik iz düşüm kurallarına göre belirli yerlerde, konumlarda ve yeterli sayıda çizilmiş iz düşümlere GÖRÜNÜŞ denir. Görünüş çıkarmak

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ AC VE DC MAKİNELER ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı motorların bir fazlı motorlardan daha iyi çalışma performansı olmasına rağmen, çoğu zaman üç fazlı şebeke bulunmayabilir. Şehir merkezlerinde bir fazlı şebekenin

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek Amaç: Mikrometre ve kumpas kullanarak kesit ve çap ölçümünü yapabilir. Kullanılacak Malzemeler: 1. Yankeski

Detaylı

TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Tüm sarımlarda bakır iletken kullanılır ve bu iletkenlerin izolasyon malzemeleri belirlenmiş izolasyon sınıflarına uygundur. Genellikle tüm ELEKTRA transformatörleri

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ TEORİK BİLGİ: BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK

Detaylı

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME 1 ASENKRON MOTORLARA YOL VERME Üç Fazlı Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri Kısa devre rotorlu asenkron motorlar sekonderi kısa devre edilmiş transformatöre benzediklerinden kalkış anında normal akımlarının

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220 Soru 1) Aşağıdakilerden hangisi topraklama yöntemi a) nötr hattına doğrudan bağlama yapılması b) toprak altında kömür tozları içine kablolu bakır plaka yerleştirilmesi c) topraklama direnci düşük su veya

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Buna göre bir iletkende gerilim indüklenebilmesi için; Bir manyetik alan olmalıdır. (Sabit mıknatıs yada elektromıknatıs ile elde edilir.) İletken manyetik alan

Detaylı

PLUG FANLI ASPİRATÖRLER

PLUG FANLI ASPİRATÖRLER Havalandırma Lüks Değil! Her geçen gün katlanarak artan şehir yaşamı bazı ihtiyaçları da beraberinde getirmiştir. Fert başına gittikçe daralan yaşam alanları insanları iç içe yaşamaya zorlamaktadır. Hem

Detaylı

MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME)

MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME) AMAÇ: MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME) 1. Bir RL devresinde bobin üzerinden geçen akım ölçülür. 2. Farklı sarım sayılı iki bobinden oluşan bir devrede birinci bobinin ikinci bobin üzerinde oluşturduğu indüksiyon

Detaylı

BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme

BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme ve bağlantılarını uygun şekilde yapabilme. Elektrik Motorları 105 BÖLÜM-8 ELEKTRİK MOTORLARI

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

EEM 334. Elektrik Makinaları Laboratuvarı

EEM 334. Elektrik Makinaları Laboratuvarı EEM 334 Elektrik Makinaları Laboratuvarı Öğrencinin Adı-Soyadı: Öğrenci Numarası: Grup Numarası: Amasya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Deney No:2 Deneyin Adı:

Detaylı

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI 1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ DOĞRU AKIM MOTORLARI 522EE0123 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK VE ELEKTRONİK SİSTEMLERİN BAKIM VE ONARIMI 3 ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş.

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. IP 3 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 5-315 ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. GENEL BİLGİLER A. STANDARTLAR Bu tipteki motorlarımız aşağıdaki standart ve normlara uygun olarak imal

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3 Proje Raporu Ozan GÜNGÖR 12068010 16.01.2013 İstanbul

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı Proje No Işık İzleyen Araba Projesi Proje No 2 Proje Raporu Adı, Soyadı, Öğrenci

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı