Project number: ESO-1-KA Integration of People with Disabilities trough Learning With support of European Commission

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Project number: 2014-1-ESO-1-KA204-004715 Integration of People with Disabilities trough Learning With support of European Commission"

Transkript

1

2 Giriş....3 Engelli Farkındalık Testi: Kendinizi Kontrol Ediniz Bölüm 1: Stereo Tipleri Tanıma - Engellileri Stereo Tiplemeden Anlamaya Doğru 1.1. Engelli Bireyler Hakkında Stereotip (Kilişe) Önyargılar Engellilerle İletişim: Genel İletişim Tüyoları İçerme veya Entegrasyon Farklı Ülkelerdeki Engelli Anlayışları Engelli Tipleri 25 Bölüm 2: Eşit Fırsatların Sağlanması 30 Engelli bireylerle eğitim, Engelli bireylerle öğrenme, Engelli bireylerle çalışma 2.1 İletişim ve Etkileşim (Engeli olan bireyle iletişim için temel bilgiler) İşitme Engelli Bireylerle İletişim Seçenekleri Görme Engelli Bireylerle İletişim Seçenekleri Bedensel veya Ortopedik Engelli Bireylerle İletişim Seçenekleri Zihinsel Veya Zeka Engelli Bireylerle İletişim Seçenekleri. 46 Bölüm 3: Pratik Egzerzisler/Aktiviteler..49 Engelli Farkındalık Testi: Kendinizi Kontrol Ediniz Son değerlendirmeler.56 Teşekkür....57

3 Toplumumuz kişisel farklılıklar zenginliğimizdir derken genelde çelişki içerisindedir. Bu bağlamda herkesi mümkün olduğunca normal yapabilmek için genelde tıbbi çalışmalar ve araştırmalara odaklanmak gerekir. Engelli Bireyler Hakları Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (2006) iki sebeple toplumlar için en önemli belgedir: Birinci sebep, belgede her bir insanoğlu, hiç kimse veya bütün insanlar gibi genel terimler kullanılmasıdır. İkinci sebep ise, bu belgenin insan hayatının her safhasını kapsamasıdır. Çünkü herhangi bir zaman içerisinde normal olan bir bireyin, hayatının geri kalan kısmında engelli bir birey olma ihtimali vardır. Sözleşmenin amacı yalnızca hakların talebi gibi görünse de, bundan daha fazlası kastedilmektedir. Birleşmiş Milletler Sözleşmesi en başından itibaren engelli bireylerin toplumsal aktivitelere katılımının iletişim, dil, engellilik temelinde ayrımcılık, elverişli mesken, herkese uygun yaşam alanı küresel tasarımı gibi engeller nedeni ile güçleştirildiğini beyan etmektedir. Ancak bu türden güçleştirmeler veya engeller, çoğu zaman engelli bireylerin kendilerinden kaynaklanmaktan ziyade toplumun gündelik eylem ve işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Özellikle, gerçek bir demokratik katılım için herkese uygun yaşam alanı küresel tasarımı nın yedi prensibinin kullanılması önemlidir. Bu bağlamda çevre, ürün ve iletişim kanallarına ulaşım sadece engelli bireyler için daima zor değildir. Aynı zamanda diğer insanların kullanımı için de bu türden düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Birleşmiş Milletler Sözleşmesi ve herkese uygun yaşam alanı küresel tasarımından sadece engelli bireylerin Çevre ve hizmetlere ulaşımını değil, aynı zamanda toplumda herkesin hayatının kolaylaştırılmasını anlıyoruz. Bu çerçevede yaşayan engelli bireylerin ihtiyaçlarının karşılanmaya çalışılmasını bir kayıp değil, toplum için bir kazanç olarak görebiliriz. Bu sayede dünyada yaşayan her şahıs için yenilikçilik, yaratıcılık, değişim ve kültürel zenginlik kaynakları oluşturma imkânı doğacaktır. Belki de eşit ve kimliklere saygılı bir toplum yaratmak için bu değişim ve dönüşümler gerçek bir mücadele olacaktır. Kitlelere uymak, normal olmak, bizlere gerçek bir demokratik yaşam getiremeyeceği gibi, aynı zamanda stereo tipleme, önyargı ve ayrımcılıkla mücadele konusunda farkındalık yaratma ve insanların yeteneklerini geliştirme konusunda yardımcı olmayacaktır. Ve şimdi Engellilerle Etkileşimde Görgü Kuralları Modülü müzü zevkle okumaya başlayabilirsiniz! Seyahatimiz başlıyor.

4 - UN Convention for the Rights of Persons with disability: - Universal Design: - UNESCO, Universal Declaration on Cultural Diversity: - International Classification of Functioning:

5 Kendinizi Kontrol Ediniz-1 Bazen engelli bireyler gibi farklı olduğunu düşündüğümüz insanlarla etkileşim içerisinde olmaktan rahatsızlık duyarız. Engellilere karşı etik davranışlar konusunda ne kadar bilgili olduğumuzu ölçmek için bu kısa testi cevaplayınız. Eğer doğru cevapları bilmiyorsanız endişelenmeyiniz. Cevapları Engellilerle Etkileşimde Görgü Kuralları Modülü eğitim materyalleri içerisinde bulabileceksiniz. Ümit ediyoruz ki, bu materyaller sizin engellilerle çalışma ve eğitim esnasındaki etkileşiminizde daha rahat olmanıza yardımcı olacaktır. Soru 1. Birisiyle karşılaştığınızda veya tanıştırıldığınızda karşınızdaki kişinin elini sıkmak için elinizi uzattığınızda onun elinin protezli olduğunu gördüğünüzde ne yaparsınız? a. Elinizi çekersiniz ve kendinizi tanıtmaya devam edersiniz. b. Herkesle olduğu gibi sağ elinizi uzatmaya devam edersiniz. c. Sol elinizi uzatırsınız. Soru 2. Yanında rehber-işaret dili tercümanı bulunan işitme engelli biriyle karşılaştığınızda ne yaparsınız? a. İşitme engelli bireyin yüzüne bakarak konuşmaya devam edersiniz. b. Rehber-işaret dili tercümanının yüzüne bakarak konuşmaya devam edersiniz. c. Her ikisinin de ayrı ayrı yüzüne bakarak konuşmaya devam edersiniz. Soru 3. Tekerlekli sandalye veya bastonla hareket etmede zorluk yaşayan birisini gördüğünüzde ne yaparsınız? a. Görmezlikten gelip yolunuza devam edersiniz. b. Yardıma ihtiyacı olup olmadığını sorarsınız. c. Herhangi bir teklifte bulunmadan yardım edersiniz.

6 Soru 4. Konuşma güçlüğü yaşayan bir şahısla konuşmaktasınız. Onun kullandığı kelime ya da cümlelerden birkaç tanesini anlayabiliyorsunuz. Bu durumda ne yaparsınız? a. Söylediğini anlıyormuş gibi davranırsınız. b. Anladığınız kısmı tekrar eder ve geri kalan kısmı karşınızdaki şahıstan tamamlamasını istersiniz. c. Gülümser ve en kısa sürede ondan uzaklaşırsınız. Soru 5. Tekerlekli sandalye kullanan bir şahısla konuşurken hangisini tercih edersiniz. a. Eğer varsa bir sandalye de siz bulur onunla aynı seviyede konuşursunuz. b. Onunla ayakta konuşmayı tercih edersiniz. Yukarıdaki sorular Baum ve arkadaşları tarafından 2004 yılında yayınlanan kitaptan üretilmiştir. Bir engelli bireyle karşılaştığınızda en önemli şey, diğer şahıslarla karşılaştığınız durumlarda olduğu gibi, kendi duygu ve anlayışınızı kullanarak onun engelliliğine rağmen onu birey olarak anlamaya çalışmaktır.

7 1.1 Engelli bireyler hakkında stereotip önyargılar İlk intibaılarına göre herkes başkaları hakkında bir fikir ya da kabul oluşturur. Bu kabuller birilerinin görüntüsüne, kılık kıyafetine, konuşmasına veya hareketlerine göre yapılabilir. Bazen bu kabuller doğru olabilir, fakat çoğu zaman doğru değildir. Bizim ön kabullerimizin yanlış olabileceğini ve birilerine yapacağımız muamelede ilk intibaımızın etkili olmaması gerektiği konusunu hatırımızda tutmamız gerekmektedir. Bir şahıs veya gurubun genel karakter görünümü veya sıfatları konusundaki kabullere stereo tip denilmektedir. Bu kabuller bir kişi veya gurubun bedensel, zihinsel, kültürel, mesleki veya şahsi farklı özelliklerinin abartılmasıyla ortaya çıkartılır. Stereo tiplemeler ayrımcıdır. Çünkü şahsın bireyselliğini görmezlikten gelir. Eğer bir şahıs veya gurup negatif düşünceler ve stereo tiplemeler sonucunda toplumdan dışlanır, iş verilmez, taciz edilirse bu durum onlara karşı ayrımcılık anlamına gelir. Stereo tiplemeler, Avrupa Birliği nin farklı ülkelerinde bir takım kişi veya gurupların işe alınmada ayrımcılık gibi adaletsiz muamelelere tabi tutulmasına sebep olmaktadır. YUNANİSTAN daki mevcut hukuk çerçevesine göre (Kanun 3699/2008: Özel eğitim ve engelli bireylerin eğitilmesi veya özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin korunması ve sosyal hizmetlerde öncelikli muamele görmesi) engelli bireyler kötü muameleden korunma, eğitim kurumlarına ve sağlık kurumlarına ulaşım konusunda aynı haklara sahip olmalarına rağmen pratikte bunlar hayata geçirilemeyebilmektedir. Örneğin: İşitme engelli öğrenciler işaret dili tercümanı olmayan üniversitelerin derslerine devam edememektedir. Görme engelli öğrenciler yeterince sesli kitap, kayıt veya elektronik formda ders malzemeleri olmaması nedeniyle sorumluluklarını yerine getiremeyebilmektedirler. Bunlara ilave olarak farklı engellilikleri olan bireylerin ihtiyaçlarına uygun hizmetler sağlanmayabilmektedir. Zihinsel engelli bireyler ve otizm gibi yaygın gelişimsel bozukluklar nedeni ile ciddi davranış problemleri olanlar bütün alanlarda çok daha büyük problemler yaşamaktadırlar. Özellikle kurumlarda kapalı tutulan engellilerin korunmasına daha çok ihtiyaç vardır. 1 1 https://www.european-agency.org/sites/default/files/gr-policy-summary-report.pdf

8 İTALYA da bir şahsın veya ailesinin en zor zamanları eğitim sisteminin korumasının bittiği anda başlamaktadır. Okul sonrası engelliler hep evde bulunurlar. Bu durumda okul sonrası engelli bireyin kaderi bir cümleyle görünmez olurlar ile özetlenebilir. Okul dönemi sonrasında engelli bireyler topluma uyum ve fırsat eşitliği haklarını evlerinde kaybederler. Çalışma dünyasına engellilerin dahil olma oranları hala oldukça düşüktür. Yirmi dört yaş üzeri engellilerin sadece % 31,4 ü çalışmaktadır (CENSIS 2014 Raporu). Çalışanların da % 60 dan fazlası standart dışı iş akdi ile çalışmaktadırlar. Engelliler çoğu zaman sosyal vakıflarda gerçekte bir kontratları olmadan stajyer veya düşük gelirli statülerde çalışmaktadırlar. Bu kişilerin aldıkları ücretler % 70 in üzerinde bir oranla asgari ücretin altında veya emsallerine göre daha az olmaktadır. Buna ilave olarak engelliler eğitim seviyeleri ve yeteneklerine göre emsallerinden daha alt statüdeki işlerde çalışmaktadırlar. LATVİYA daki iş piyasasında ayrımcılık konusu ile ilgili 353 engelli ile yapılan araştırmada engellilerin % 57 sinin iş piyasasına katılmadığı, % 17,5 inin iş aradığı ve % 25,3 ünün işi olduğu tespit edilmiştir. Engellilere günlük hayatlarında ayrımcılıkla karşılaşıp karşılaşmadıkları sorulduğunda % 45,7 si ayrımcılıkla karşılaşmadıklarını, % 22,6 sı ayrımcılığa uğradıklarını, % 31,8 i ise bu soruya cevap vermeyeceklerini beyan etmişlerdir. Çalışan engellilere iş yerlerinde ayrımcılık ile karşılaşıp karşılaşmadıkları sorulduğunda; %16,6 sı ayrımcılıkla karşılaştıklarını beyan etmişlerdir. Ayrımcılıkla karşılaşanların üçte biri ayrımcılığın 3-5 sefer tekrar ettiğini, beşte biri ise 6-10 sefer ayrımcılığa uğradıklarını beyan etmişlerdir. 2 MALTA da Ayrımcılık Avrupa-barometresi 2012 Araştırmasına göre: Katılımcıların %23 ü engellilere karşı ayrımcılığın çok yaygın olduğunu, % 64 ü ise az bir miktar olduğunu beyan etmiştir. Fırsat Eşitliği Kanunu Engelliler Milli Komitesi verilerine göre ilk 10 yıllık faaliyetler içerisinde her yıl yaklaşık 100 ayrımcılık olmak üzere toplamda 1000 ayrımcılık olayını araştırmak zorunda kalındığı görülmüştür. Şikâyetlerin büyük bir çoğunluğu fiziki erişim şikâyetlerini içermektedir. Diğer sosyal engeller eğitim, çalışma, konut, mal ve hizmet sunumları ve sigorta şikâyetlerini içermektedir. Ayrıntılı bilgi için dipnottaki rapor okunabilir

9 POLANYA da, birçok alanda önemli oranda ayrımcılık görülmektedir. Ancak burada, mimari tasarım ve iş piyasası alanındaki ayrımcılık raporuna değinilecektir. Mimari tasarım alanındaki ayrımcılıklar: Polonya hukukunda uzun yıllardan beridir yatırımcılara engellilerin ihtiyaçlarına uygun yapılar yapmaları konusunda bir takım zorunluluklar getirilmiştir. Fakat çoğunluk bu yapı mevzuatını uygulamamaktadır. Ülkede çok sayıda bina hala engellilerin yaşaması için uygun değildir. Binaların engellilere uyumu çoğu zaman, binaların girişinde sona ermektedir. Örneğin: Çok sayıda binada katlar arası geçişler sadece merdivenle yapılmaktadır. Ayrıca engellilere uygun tuvaletler bulunmamaktadır. Toplu ulaşım sektöründe de bu duruma sık sık rastlanmakta olduğundan dolayı Yüksek Denetleme Kurulu 2011 raporuna göre; tren istasyonlarının % 85,1 nin engellilerin ihtiyaçlarına uygun hizmetler sunmadığı tespit edilmiştir. İş piyasasındaki ayrımcılıklar: Birçok Avrupa ülkesinde olduğu gibi Polonya da da engellilere uygun iş bulunması oldukça zor ve karmaşıktır. Ulusal İstatistik Kurumu (GUS) İş Piyasası Araştırmasına (BAEL) göre; İş piyasasındaki bir takım olumlu gelişmelere rağmen 16 yaş ve üzeri engellilerin işsizlik oranı çok yüksektir. Olumlu gelişmelerin kaynağında da engelli birey çalıştıran işyerlerine devletin ekonomik destek sağlaması yatmaktadır. Ayrıca çok sayıda engelli düşük gelir statülerindeki işyerlerinde çalışmaya devam etmektedir. 4 İSPANYA da, engelli bireylere karşı ayrımcılık uygulanan alanlardan birisi de iş piyasasıdır. İleri derecede engelli bireyler ve birden çok engeli olan bireyler özellikle dezavantajlı konumdadır. Buna ilave olarak zihinsel engelli, işitme engelli ve doğuştan engelli bireyler çok daha az çalışma fırsatı bulabilmektedirler (Fundacion ONCE, 2011). Yapılara Ulaşım Kanunu na uymayan (Kanun 49/ Haziran Yatay Yapı Kanunu; 15/ Mayıs Engelli Bireylere Yönelik Mimari Engellerin Kaldırılması Kanunu) özel sektör ve kamu sektörü binalarına erişim ise bir başka ayrımcılık noktasıdır. CERMI tarafından yayınlanan İnsan Hakları ve Engellilik İspanya 2012 Raporu na göre daha farklı alanlarda engellilerin sık sık karşılaştığı ayrımcılıklar da bulunmaktadır

10 Avrupa Topluluğu İstihdam ve Sosyal Dayanışma Programı PROGRESS ( ) tarafından desteklenerek Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından 2010 yılında yapılan Özürlülüğe Dayalı Ayrımcılığın Ölçülmesi Araştırması na göre; TÜRKİYE de engelliler iş, eğitim, sağlık hizmetleri, dinlenme, boş zaman aktiviteleri, bağımsız yaşam, topluma ve toplumsal yaşama katılım, politik süreçlere katılım, adalete ulaşım ve bilgiye ulaşım konularında büyük ayrımcılıklarla karşılaşabilmektedirler. Araştırma bulgularına göre Türkiye deki engellilerin % 36,3 ü okuma yazma bilmemekte, % 14,9 u okuma yazma bilmekte ancak herhangi bir okuldan mezun olmamış durumda, % 33 ü ilkokul mezunu ve sadece % 6,6 sı ortaokul mezunudur. Engelliler arasında işsizlik % 45,2 dir. Buna ilave olarak, bir işte çalışan engellilerin % 22,6 sı ya asgari ücretin altında ücret almakta ya da dengi olan diğer işçilerden daha az ücret almaktadır. Bu sebeple birçok engelli ve engelli aileleri yoksulluk içerisinde yaşamak zorunda kalmaktadır. Ayrıca engellilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmada da önemli ayrımcılıklara uğradıkları tespit edilmiştir. Diğer bir husus, engellilerin % 81 inin daima veya çoğu zaman oy kullanmasına rağmen, siyasi partilerin onların ihtiyaçlarına uygun hizmetler konusunda politikalar ürettiğine dair engelliler arasındaki inancın sadece % 4,1 olmasıdır. Adalete erişim konusunda engellilerin üçte biri sık sık engellerle karşılaşmaktadır. Dinlenme veya boş zaman faaliyetleri esnasında engellilerin %49,4 ü çoğunlukla ayrımcılıkla karşılaşmaktadır. Son olarak engellilerin % 57,6 sı toplum içerisine veya toplumsal aktivitelere katılmakta daima veya sık sık ayrımcılık yaşamaktadırlar. Yukarıda ismi geçen ülkeler tarafından sunulan bilgiler göstermektedir ki, engellilere karşı ayrımcılık dünyanın her tarafında mevcuttur. Ayrımcılık tarifi: Önyargı, tutum, stereo tiplemeler neticesinde bir takım kişi ve guruplara karşı uygun olmayan davranış sergilemektir. Bu durum başka guruplardan beklenmeyen davranışların veya kriterlerin engellilerden beklenmesi şeklinde de olabilir. Engelliler hakkındaki stereo tiplemeler: Aciz veya bir şeyler yapmaktan aciz Çocuk gibi Özel ihtiyaç sahibi Trajedi mağdur veya mustarip Hayra ve merhamete muhtaç Topluma yük veya kahraman (gazi)

11 Örneğin, zihinsel engelli insanları tarif eden şu kelimeler olumsuzdur: Tehlikeli, tımarhanelik, dengesiz vb. Hala bu gruplarla ilişkilendirilebilecek pozitif bir takım özellikler de bulunmaktadır. İstatistikler göstermektedir ki zihinsel engelli insanların şiddet kullanım oranları halkın genel oranından daha yüksek değildir. Buna ilave olarak akıl hastalıklarının birçoğu tedavi edilebilir durumdadır. Diğer stereo tiplemeler gibi engelli temelli stereo tiplemeler de ailevi veya toplumsal etkilerden kaynaklanmaktadır. Engelli şahısların toplumdan saklandığı günler hala bazılarının hafızasındadır. Çocuklar bir zamanlar ya evde öğrenim görürlerdi ya da hiç göremezlerdi veya engelli yetişkinler özel merkezlerle çalışırlardı. Etrafta engelliler olmadan engelliler hakkında birşeyler öğrenmek, onlarla etkileşimde bulunmak veya birlikte çalışmak oldukça zordur. Engellilerle birlikte çalışmanın önemini ancak şimdilerde anlamaktayız. Bu sebeple ancak bu nesil engellilerle birlikte öğrenme, öğretme, çalışma ve yönetme konusunda gerekli olan tecrübelere sahip olma imkânını daha fazla elde edebilir.

12 1.2 Engellilerle İletişim: Genel İletişim Tüyoları Kullanılan dil gerçeği hem yansıtır hem de şekillendirir. Engelliler hakkında kullandığımız dil engelliliğinin algılanması konusunda çok önemli etkilere sahiptir. Bu sebeple kullandığımız kelimeler negatif değil pozitif olmalı ve asla kırıcı olmamalıdır. Çünkü ayrımcılık dili örneğin, sakat, mankurt, geri zekâlı gibi kelimeler hem negatif tavır, hem negatif davranışları hem de engellilere karşı eşit olmayan sosyal statü ilişkilerini doğurabilir. Buna ilave olarak ses tonu çok önemlidir. Engelli bireyler engeli olmayan bireylerden ne fazla cesur ne de daha fazla mağdur/korkak kişilerdir. Bu sebeplerle onlarla konuşma esnasında zorbalık, baskınlık veya bu türden yargı ifade eden kelimeler kullanılmamalıdır. GENEL İYİ UYGULAMA ÖRNEĞİ 1. Bireyleri ilk sıraya koyunuz; onların engellerini veya eksikliklerini ikinci sıraya alınız. Engellilerin engel durumları onların kim oldukları, neye benzedikleri veya neler hissettikleri hakkında bilgi vermez. Siz onları bir birey olarak kabul etmeli ve araştırmalarınızı buna göre yapmalısınız. Lütfen engelli yerine engelli birey ifadesini kullanınız. 2. Sakat, özürlü, kör, topal, ahraz vb. gibi demode olmuş eski ifadeleri kullanmaktan kaçınınız. Engelsiz bedenli, bedensel engelli, farklı kabiliyetli veya yetenekli, hastalıklı gibi kelimeleri kullanmaktan da şiddetle kaçınılmalıdır. Engelli ve sakat arasındaki nüansı fark ediniz. Birisi ayağını bir trafik kazasında kaybederse bu engelleyici durum şahsın hayatı boyunca devam edecektir. Bu şahıs yürümekte, bir şeylere binmekte (ata binme, bisiklet sürme, araba sürme vs.) veya garson olarak çalışmakta güçlük çekebilir. Fakat aynı şahıs kart oyunları oynarken, yemek pişirirken veya bilgisayar kullanırken bir sıkıntı çekmeyebilir. 3. Engelli bir birey hakkında konuştuğumuzda engelliliğe bir hastalık olarak bakmayınız. Hastalık başkalarına da geçebilen kötü bir sağlık durumunu ifade eder. Oysaki engelli bireyler çoğu zaman herhangi bir insan kadar sağlıklıdırlar. 4. Engeli olmayan insanları normal bireyler olarak nitelemekten sakınınız. Çünkü bu ifade engelli bireylerin anormal oldukları anlamına gelebilir. 5. Engelli bireyle üçüncü şahıslar aracılığıyla değil, doğrudan iletişime geçiniz. 6. Engelli bireyler hakkında bir takım deyimler kullanmak kabul edilebilir. Örneğin, görme engelli bir bireye sizi görmek güzeldi, sonra görüşürüz gibi ifadeler kullanılabilir. Çünkü onlar da buna benzer ifadeler kullanabilmektedirler.

13 Engelli bireyler için kullanılabilecek doğru ve uygunsuz ifadeler tablosu aşağıda verilmiştir. UYGUNSUZ İFADELER DOĞRU İFADELERT KÖR Görme engelli birey Önemli ölçüde görme kaybı olan veya görmesi zayıf birey SAĞIR ve DİLSİZ İşitme engelli birey SPASTİK Serabral palsyli birey Not: Bu hastalık genellikle doğum esnasında yaşanan veya doğumdan hemen sonra travma ile ortaya çıkan bir durumdur. Sinir sisteminde oluşan zarardan dolayı kaslar kasılır. Bu sebeple şahıslarda kontrol dışı hareketler oluşur. EPİLEPTİK Epilipsisi olan birey GERİ ZEKALI / YAVAŞ ÖĞRENEN Öğrenebilir Zihinsel Engelli birey TEKERLEKLİ SANDALYEYE BAĞLI Tekerlekli sandalye kullanan birey ENGELLİ TUVALETİ Erişimli tuvalet Not: Erişimli tuvaletler engeli olan bireyler tarafından kullanılmak üzere özel dizayn edilmiş, alanı geniş, tutunma yerleri de olan mekânlardır. ENGELLİ PARKI Erişimli Park Not: Erişimli park engeli olan bireylerin girişi yakın yerlerde tekerlekli sandalyeyle birlikte arabalarını park edip inmelerini, binmelerini ve transferlerini kolaylaştıracak yerlerdir.

14 Farklı dillerde uygun ve uygunsuz ifade kullanım örnekleri: Uygunsuz Uygun MALTA Kör Għami Nieqes mid-dawl Sağır Trux Nieqes mis-smiegħ Engelli Inkapaċitat Persuna b'diżabilità Zekâ özürlü Ritardat Persuna b diżabilità mentali GREECE Kör Κωφάλαλος (deaf-mute) Ο εκ γενετής κωφός που δε μπορεί δικαιολογημένα να μιλήσει Sağır Αόματοι (people without Οι τυφλοί eyes) Down Sendromlu Μογγολάκια (mongoloid) Τα άτομα με σύνδρομο Down Zekâ özürlü Τρελοί (crazy) Τα άτομα με ψυχικές διαταραχές Engelli birey Görme engelli birey Sağır ve dilsiz Bedensel engelli birey Tekerlekli sandalye kullanan birey SPAIN Discapacitado, anormal, incapacitado, deficiente, minusválido Ciego, invidente, cieguito, cegato, corto de vista, tuerto Mudo. Sordo, sordomudo; sufre una pérdida Mutilado, inválido,paralítico, cojo, tullido, lisiado Confinado/postrado en una silla de ruedas. Persona con discapacidad Persona ciega, persona con discapacidad visual, persona con baja vision Persona sin habla, persona que utiliza comunicación aumentativa. Persona sorda, persona con discapacidad auditiva Persona con discapacidad física Persona con movilidad reducida Persona usuaria de silla de ruedas

15 TURKEY Engelli birey Sakat (invalid, faulty, Engelli birey deformed, handicapped, defective) Engelli birey Özürlü (faulty, defective) Engelli birey Engelli birey Eksik (deficient, incomplete) Engelli birey Görme engelli birey Kör (blind, dull) Görme engelli birey İşitme engelli birey Sağır (Deaf) İşitme engelli birey Konuşma engelli birey Ahraz (Dumb, mute) Konuşma engelli birey Inappropriate Appropriate LATVIA Engelli birey Invalīds, kroplis, cilvēks ar Cilvēks ar invaliditāti īpašām vajadzībām, cilvēks ar speciālām vajadzībām Görme engelli birey Akls Cilvēks ar redzes traucējumiem, neredzīgs İşitme engelli birey Kurls, kurlmēms Cilvēks ar dzirdes traucējumiem, nedzirdīgs Öğrenme zorluğu olan birey Traks, daunis, idiots, muļķis Cilvēks ar intelektuālās attīstības traucējumiem İTALYANCA da: Uygunsuz kelime Handicappato veya Invalido dur. Bu iki kelime bir şahsa değil, engelliliğe işaret eder. Handicappato kelimesi engelli kelimesinden farklıdır. Öncelikli olarak kırıcı bir kelimedir ve uzmanlar tarafından kullanılmaz, çünkü engel hakkında hiçbir bilgi vermez. İkinci kelime Invalido uzmanlar tarafından kullanılabilir, çünkü şahsın bir konuda güçlük çektiği anlamına gelir. Invalido kelimesi aslında bir engelliliği işaret etmekten çok ileri yaşında, vücut parçası eksikliğinden (ampütasyon), bedensel veya zihinsel hastalıktan dolayı çalışamayan insan anlamına gelir. LATVİYACA da engelli bireyleri nitelemek için birçok kelime bulunmaktadır. Bunlardan birisi olan sakat (cripple) kaba bir kelime olmakla birlikte invalīds (engelli) kelimesi İngilizce de işe yaramaz anlamına gelmektedir. Mevzuatta kullanılan terimler fonksiyonel bozuklukları olan bireyler ve engelli bireyler ifadeleridir. Bu terimlerin kullanılması tavsiye edilmektedir. Ülkede

16 kullanılan diğer bir terim özel ihtiyaçları olan bireyler ifadesidir. Fakat bu terimin kullanılması yerinde bulunmamaktadır. Çünkü herkesin özel ihtiyaçları vardır. Örneğin bazıları için sabah uyandıklarında bir fincan kahve içmek özel bir ihtiyaç olabilir. Bu sebeple bu terimin kullanılmasından kaçınılmasını tavsiye etmekteyiz. POLONYACA da kullanılması en arzu edilen terim osoba niepełnosprawna (engelli birey) veya osoby niepełnosprawne (engelli şahıslar). Şahsa değil ancak onun engelini referans yapan niepełnosprawny (sakat) gibi kelimelerin kullanılmasından kaçınılması gerekmektedir. Ayrıca modası geçmiş veya uygun olmayan kelimelerden kaçınılması da tavsiye edilmektedir. Mesela upośledzony (sakat) ve kaleka (özürlü) gibi. Argolaşmış veya üstü kapalı ifadelerin kullanılması da ayrıca saygısızlık olarak değerlendirilmektedir. Osoba korzystająca z wózka (tekerlekli sandalye kullanan birey) ifadesini kullanmak daha iyidir. Tekerlekli sandalye bir şahsın sosyal hayata katılımını kolaylaştıran bir araçtır. Bu sebeple enngelleyici bir araç olarak görülmemelidir. Her şahsın sahip olacağı şeyleri seçme hakkı olduğundan bahsetmekte fayda vardır. Bu sebeple emin olunmayan durumlarda daima muhatabına sorulmalıdır. 6 6 Beata Maciejewska: Jak pisać i mówić o dyskryminacji. Poradnik dla mediów. Mikuszewo: Stowarzyszenie Inicjatyw Niezależnych Mikuszewo, 2007 Praktyczny poradnik savoir-vivre wobec osób niepełnosprawnych. Polish adaptation done by Office of the Government Plenipotentiary for Disabled People, Warszawa, 2013

17 1.3 Bütünleşme veya İçerme Sosyal, eğitsel veya çalışma ortamındaki deneyimlerini ifade etmek için engelli bireyler hakkında çoğu zaman entegrasyon veya içerme kelimelerini sık sık duyarız. Çocuklar veya yetişkinlerin çevrelerine entegrasyonu veya çevrelerindekilere dahiliyeti konusunda bazen bu kelimeler birbirinin yerine kullanılır. Fakat bu iki terim arasında çok önemli farklar vardır. Bunları bilmek engelli bireylerin öğrenme ve çalışmaları için içermeci bir çevrede yaşamalarına kolaylık sağlayacaktır. Bütünleştirici modeller birilerinin veya birşeylerin mevcut sisteme uyumlandırılması için birşeylerin yanlış olması gerektiğini kabul eder. Örneğin, engelli bireyin bir sınıfa konulmasını zorlamak için uyum ve desteğin sağlanmasını öngörür. İçerme ise yaş, engel, cinsiyet, dil, cinsel tercih veya milliyeti dikkate alınmaksızın arzu eden her bireyin toplumdaki herhangi bir şahıs gibi tüm faaliyet ve hizmetlerden yararlanmasını öngörür. Eğitim alanında içerme için başarılı bir model bütün insanlar farklıdır ve herkes öğrenebilir modelidir. Hiç kimsenin bir sistem içerisine sabitlenmesine ihtiyaç yoktur. İçerme bütün şahısların aidiyet haklarının olduğunu kabul eder. Bütün şahısların tüm hizmet ve faaliyetlere ulaşım imkânının olduğu engelsiz bir çevre oluşturmayı amaçlar. İSPANYA da engelli insanların artan bir şekilde eğitim ve çalışma alanlarındaki hizmetlerden yararlanmaları yaygınlaşmaktadır. 7 2 Aralık 2003 tarihli 51/2003 sayılı kanun gereğince fırsat eşitliği, ayrımcılığın önlenmesi, küresel ulaşabilirlik konularında engelli bireylere yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu konudaki çalışmaların iyi bir örneği de Reus kentindeki çalışanların % 90 nının bedensel ve duyumsal engellilerden oluşturulduğu Amersam şirketinin çalışmalarıdır. Karlı olan bu yatırım kamu 7

18 binalarındaki veya kamusal alanlardaki binaların, parkların, pazarların ve eğitim merkezlerinin bütün kontrol işlemlerini yürütmektir. 8 MALTA da engelli bireylerin topluma tam dahil edilebilmeleri için yıl boyunca birçok yeni politikalar ve projeler yürütülmeye başlanmıştır. Çalışma ve eğitim kurumu içermeci çalışma hizmetleri bölümünü kurarak çalışma öncesi destek eğitim metodu ile engellilerin çalışmalarında köprü kurma vazifelerini üstlenmiştir. Bu program zorunlu eğitimini tamamlamış yaş zihinsel engelli bireylerin iş aramalarında yardımcı olmayı hedeflemektedir. Program üç alanda engellilerin yeteneklerini geliştirmek üzere yapılandırılmıştır: Çalıştırabilme, sosyal, bağımsız yaşam yetenekleri. Program esnasında kursiyerlere çeşitli meslekler yaptırılarak öğretilmektedir. Bu programa iş arayan engelliler 12 ay süreyle dahil edilmektedirler. 9 YUNANİSTAN da ulusal seviyede engelli insanlar için işyeri düzeninin ergonomik olarak ayarlanması Hibe Programı uygulanmaktadır. 10 İTALYA da okula ve iş piyasasına dahil edilme engellilere hukuki olarak öngörülmüştür. Anaokulundan üniversiteye kadar her aşamada tüm engeller için içerme uygulamaları/ politikaları garanti edilmiştir. Örneğin, Turin Üniversitesi tarafından engeli olmayan öğrencilerler engelli öğrencilerin aynı mekânlarda yaşamalarını sağlayan Farklılıkların tadını çıkar projesi gösterilebilir. 11 Engelli bireylerin kendilerine uygun işleri bulmaları ve şirketlerin de en uygun personeli bulmalarını sağlayan uygulamalar sayesinde sosyal içerme iş piyasasında da garanti altına alınmıştır. LATVİYA da iş piyasasına içerme konusunda çok fazla sayıda iyi örnekler olmamakla birlikte bazı iyi örnekler de bulunmaktadır. İyi uygulama örneklerinden biri de 80 kadar engelli ve bir o kadar da engelsiz birerlerin yan yana çalıştığı Rimi Marketler Zinciri dir. 12 POLONYA daki en ilginç örneklerden birisi üniversite mezunu engelli bireylerin iş piyasasına dahil olabilmeleri için bir uzman, meslek edindirme kursu, kariyer danışmanı ve diğer faaliyetlerle

19 desteklenen Özel Hoca Nezaretinde Bireysel Şirket isimli Yerel Kalkınma Vakfı tarafından koordine edilen projedir. Başka bir örnek de hukukun çiğnenmesine karşı Engelli Bireylerin Haklarını Koruma Anlaşması nın gözetimi çalışmasıdır. TÜRKİYE de şehir içi ve şehirlerarası toplu taşıt araçlarında engelli bireyler 1/3 lük indirimden ücretsiz binmeye kadar farklı oranlarda indirim alabilmektedirler. İşyerlerinde 50 den fazla işçi çalıştıran işyerleri % 3 oranında engelli çalıştırma şartı vardır Farklı Ülkelerde Engellilik Kavramı Çok sayıdaki Avrupa ülkesinde engelli tanımı birbirinden farklıdır: İSPANYA da bağımlı ve bağımsız durumda yaşayan engelli araştırmasına göre (Encuesta de Discapacidad, Autonomía personal y situaciones de Dependencia) İspanya nüfusunun % 8,5 inde engelli bulunmaktadır( people), bunların % 40 ı erkek ( ,00) ve % 60 ı da kadındır ( ,00). 16 MALTA da 2011 yılında yapılan nüfus sayımına göre kişilik toplam nüfustan % 7,2 lik kısmına tekabül eden engelli birey bulunmaktadır. 17 YUNANİSTAN da nüfusun % 12 sine tekabül eden yaklaşık bir milyon insan engellidir. 18 İTALYA da yaklaşık 3 milyon engelli kişi yaşamaktadır. Bu rakama az engeli olan bireyler de ilave edildiğinde İtalya nüfusunun % 10 u olan 6 milyona ulaşmaktadur. Yaşlanan nüfus ve engelliliğe yol açan (her yıl yaklaşık yeni engelli) kazalar (her yıl arası) dikkate alındığında her yıl İtalya da ortalama kişi engelli olmaktadır. 19 LATVİYA da 2011 yılında yapılan bir araştırmaya göre nüfusun % 7,2 si engellidir html

T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Mevlana Üniversitesinde öğrenim gören engelli öğrencilerin

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE MUAMELE EŞİTLİĞİ CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE Ayşegül Yeşildağlar Ankara, 08.10.2010 HUKUKİ KAYNAKLAR Md. 2 EC : temel prensip -kadın erkek eşitliğini sağlamak, Topluluğun özel bir yükümlülüğüdür,

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012

İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012 Eğitim için Erişilebilir ICT ve Çoklu Modalite İki İtalyan Modeli İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012 Prof. Licia Sbattella Rektörün Engellilik Temsilcisi Politecnico di Milano - İtalya G3ict Yürütme Kurulu

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER. Giriş

Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER. Giriş Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER Giriş Türkiye Özürlüler Araştırması Kapsam Tanım ve Kavramlar Özürlü Özürlülük Oranı Ortopedik Özürlü Görme Özürlü İşitme Özürlü Dil Ve Konuşma

Detaylı

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler)

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Kolaylaştırıcı: Yrd. Doç. Dr. Umut AŞKIN Raportör: Nalan Kangal Kırsalda Yaşayanlar

Detaylı

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK AMAÇ MADDE 1- Bu yönergenin amacı; Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi nde öğrenim gören

Detaylı

TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞKUR UN ENGELLİLERE SUNDUĞU HİZMETLER

TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞKUR UN ENGELLİLERE SUNDUĞU HİZMETLER TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞKUR UN ENGELLİLERE SUNDUĞU HİZMETLER Ekrem KAYACI İstihdam Uzmanı 27 Eylül 2013 1 SUNUM PLANI İşgücü Piyasası Göstergeleri İŞKUR a Engelli Kaydı İş ve Meslek Danışmanlığı

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta ÖZEL EĞİTİM Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta 1 GÜNDEM Özel Eğitimde Temel Kavramlar Özel Eğitime gereksinim Duyan Çocuk Kimdir? Etiketleme ve Kullanılan Dil Sınıflandırma Özel

Detaylı

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER TC MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER AMAÇ Madde 1 Bu yönergenin amacı, Maltepe Üniversitesi Engelli Öğrenci Birimininçalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Detaylı

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ ÖZÜRLÜ HİZMET BİRİMLERİ YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 16.08.2006. Resmi Gazete Sayısı: 26261 BİRİNCİ BÖLÜM

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ ÖZÜRLÜ HİZMET BİRİMLERİ YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 16.08.2006. Resmi Gazete Sayısı: 26261 BİRİNCİ BÖLÜM BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ ÖZÜRLÜ HİZMET BİRİMLERİ YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 16.08.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26261 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE VE YASAL DÜZENLEMELER 08.01.2009

ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE VE YASAL DÜZENLEMELER 08.01.2009 ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMLARI VE YASAL DÜZENLEMELER ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİYLE YAPILAN ÇALIŞMALAR Psikolojik danışma çalışmaları Aile eğitimi çalışmaları

Detaylı

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ?

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? ÖĞRENCİ RAPORU TR-51-12-2012-R3 OSTİM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ "Bu proje T.C. Başbakanlık DPT AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (http://www.ua.gov.tr)

Detaylı

ENGELLİ KADINLARIN HAK TEMELLİ MÜCADELE ADIMLARI PROJESİ

ENGELLİ KADINLARIN HAK TEMELLİ MÜCADELE ADIMLARI PROJESİ ENGELLİ KADINLARIN HAK TEMELLİ MÜCADELE ADIMLARI PROJESİ Proje Hakkında Sabancı Vakfı Toplumsal Gelişme Hibe Programı kapsamında desteklenen Engelli Kadınların Hak Temelli Mücadele Adımları projemiz Orta

Detaylı

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü Yetersizlik, iģlevsellik ve sağlık bileģenlerinin sınıflandırılması Vücut yapıları ve iģlevleri

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ÖZEL EĞİTİM GEREKTİREN BİREYLER AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ÖZEL EĞİTİM GEREKTİREN BİREYLER AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ÖZEL EĞİTİM GEREKTİREN BİREYLER AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ 1 ÇANKAYA BELEDİYESİ ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU SUNUŞ Dünyanın pek çok ülkesinde marketlerde alış-veriş yapmak, istediği sinema ve tiyatroya gitmek, eğlence yerlerinde

Detaylı

ENGELSİZ YARINLARA, DÖRTNALA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI ATLISPOR TOPLULUĞU

ENGELSİZ YARINLARA, DÖRTNALA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI ATLISPOR TOPLULUĞU ENGELSİZ YARINLARA, DÖRTNALA iz ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI ATLISPOR TOPLULUĞU İÇİNDEKİLER Giriş Yazısı Etkinlik Hakkında Etkinliğin Amacı Engellilik Nedir? Türkiye'de Engellilerin

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü Cinsiyete göre çocuk nüfusu, 214 9.. Türkiye nüfusunun %29,4 ünü çocuk nüfusu oluşturmaktadır. 8.. 77 695 94 7.. 6.. 5.. 4.. 3.. 2.. 1.. 22 838 482 (%29,4) 11 725 257 (%15,1) 11 113 225 (%14,3) Türkiye

Detaylı

ESENYURT BELEDİYESİ ERİŞİLEBİLİRLİK ÇALIŞMALARI

ESENYURT BELEDİYESİ ERİŞİLEBİLİRLİK ÇALIŞMALARI ESENYURT BELEDİYESİ ERİŞİLEBİLİRLİK ÇALIŞMALARI Türkiye İstatistik Kurumu ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan Türkiye Özürlüler Araştırması sonuçlarına göre, ülkemizde yaklaşık 8,4 milyon

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi ile thalasaemialı veya orak hücre anemili (sickle-cell) olma halini anlatır.

hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi ile thalasaemialı veya orak hücre anemili (sickle-cell) olma halini anlatır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 31 Mart 2014 tarihli Ellialtıncı Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam (Değişiklik) Yasası Anayasanın 94

Detaylı

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Okuryazarlık ve Cinsiyet Eşitliği Konusunda Türkiye'nin Gerçekleri Okuryazarlık ve eğitimin ülkelerin ekonomik

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu yönergenin amacı; Düzce Üniversitesi nde öğrenim gören engelli öğrencilerin öğrenim

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı. Sosyal Hizmete Giriş-8

Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı. Sosyal Hizmete Giriş-8 Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı Sosyal Hizmete Giriş-8 Yasal çerçeve ve politika bağlamı Sosyal çalışmacıların sosyal hizmet uygulamalarındaki tüm yasal mevzuatı en ince detayına kadar

Detaylı

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI D EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI Devlet Planlama Örgütü İstatistik ve Araştırma Dairesi tarafından Ekim 2011 tarihinde uygulanan Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre,

Detaylı

PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK

PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK PÜF NOKTALARI: SINIF İÇİNDE ÖĞRENCİLERİN KATILIM HAKKININ GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAMAK İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi Görüşlerini ifade etmek ve kendisiyle ilgili kararlara etki edebilmek

Detaylı

İSTİHDAM FAALİYETLERİ

İSTİHDAM FAALİYETLERİ İSTİHDAM FAALİYETLERİ Aktif İstihdam Politikaları Pasif İstihdam Politikaları Girişimcilik Programları İşsizlik Sigortası İşbaşı Eğitim Programları Ücret Garanti Fonu Toplum Yararına Çalışma Programları

Detaylı

ENGELLİLERLE DOĞRU İLETİŞİM

ENGELLİLERLE DOĞRU İLETİŞİM ENGELLİLERLE DOĞRU İLETİŞİM Doğuştan veya sonradan engelli olmuş bireyler, kronik hastalıklar nedeni ile hareket kısıtlılığı yaşayanlar, görme, işitme ve yürüme güçlüğü çeken yaşlılar, hamileler ve çocuklu

Detaylı

Doç. Dr. A. SANEM ŞAHLI. Savunmasız/Örselenebilir Gruplarda Sağlık Hizmetlerinin Sunumu ve Sağlık Araştırmaları Çalıştayı

Doç. Dr. A. SANEM ŞAHLI. Savunmasız/Örselenebilir Gruplarda Sağlık Hizmetlerinin Sunumu ve Sağlık Araştırmaları Çalıştayı Doç. Dr. A. SANEM ŞAHLI Savunmasız/Örselenebilir Gruplarda Sağlık Hizmetlerinin Sunumu ve Sağlık Araştırmaları Çalıştayı Merkezimizin Amacı Üniversitemizde ve ülkemizde yaşayan engelli bireylerin; -Mevcut

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI İŞKUR DESTEKLERİ A. AKTİF İSTİHDAM POLİTİKALARI Aktif İstihdam Politikaları İş Birliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim

Detaylı

Dil ve Kültürlerarası Beceriler (LiMErIC)

Dil ve Kültürlerarası Beceriler (LiMErIC) Dil ve Kültürlerarası Beceriler (LiMErIC) Avrupa da sosyal bütünleşme ve sosyal içermenin sürdürülebilir bir biçimde teşvik edilmesinde Erken Çocukluk Eğitimi ve Bakımı hayati öneme sahiptir. Ancak çoğu

Detaylı

YABANCI DİLLER MESLEKİ İTALYANCA (AYAKKABI) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

YABANCI DİLLER MESLEKİ İTALYANCA (AYAKKABI) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü YABANCI DİLLER MESLEKİ İTALYANCA (AYAKKABI) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Sophie Mitra Fordham Üniversitesi mitra@fordham.edu Konferans: Engellilik ölçümünün ve engellilerin fiziksel erişiminin iyileştirilmesi: Uluslararası deneyimlerden çıkarılan

Detaylı

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Nedir? Normal yada normal üstü zekaya sahip olma Yaşından ve yeteneklerinden beklenilen düzeyde başarı elde edememe Dinleme, konuşma, okuma-yazma,

Detaylı

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI Faaliyet Ve Proje Bilgileri Özürlülük sadece belli bir kesimin çalışma konusu değildir, tüm toplumun her alanını ilgilendiren sosyal bir konudur. Özürlü bireyleri ihtiyaç sahibi olarak değil, eşit haklara

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı E-Mail : aanac@ozida.gov.tr eniyihoca@hotmail.com Telefon : 0 (533) 636 90 99 Judith Butler Hangi hayatlar korumaya, kollamaya,

Detaylı

Öğrenci Dekanlığı Toplumsal Duyarlılık Projeleri Ofisi 2012-2013 AKADEMİK YILI TOPLUMSAL DUYARLILIK PROJELERİ

Öğrenci Dekanlığı Toplumsal Duyarlılık Projeleri Ofisi 2012-2013 AKADEMİK YILI TOPLUMSAL DUYARLILIK PROJELERİ Öğrenci Dekanlığı Toplumsal Duyarlılık Projeleri Ofisi 2012-2013 AKADEMİK YILI TOPLUMSAL DUYARLILIK PROJELERİ ETİK İLKELER Tüm canlılara saygı göstermek. Özgür tartışma ortamı yaratmak. Farklılıklara saygılı

Detaylı

ENGELSİZ TASARIMLAR GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ. Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan

ENGELSİZ TASARIMLAR GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ. Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ MİMARLIK FAKKÜLTESİ MİMARLIK BÖLÜMÜ ENGELSİZ TASARIMLAR Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan İÇERİK 1) GİRİŞ 2) KALDIRIMLAR

Detaylı

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması Amaç ve İçerik Projenin temel amacı şehrin farklı bölgelerinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü nün yönlendirmesi ile gürültü

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ Gaziantep ve AB Projeleri SIRASI KURULUŞ SÖZLEŞME ADEDİ YÜZDESİ HİBE TUTARI ( ) YÜZDESİ 1 Ankara 206 6,39 23.461.895,52 5,83 2 İstanbul 203 6,29 25.963.219,98

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

WE ARE ALL DIFFERENT PIRELLI GRUBU EŞİT FIRSATLAR BEYANNAMESİ. Özellikle Pirelli:

WE ARE ALL DIFFERENT PIRELLI GRUBU EŞİT FIRSATLAR BEYANNAMESİ. Özellikle Pirelli: P1688H_160x180_PirelliPeople_TUR@1.qxd 16-11-2007 9:29 Pagina 1 INTERNAL USE ONLY markası logosu P harfinin yerine kullanılmamalıdır. Bu logonun, "People" kelimesinin içinde harf olarak kullanılması, sadece

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

Danışmanlık, yardım ve tedavi hizmetlerimiz ( Vi ger råd, stöd och behandling på turkiska)

Danışmanlık, yardım ve tedavi hizmetlerimiz ( Vi ger råd, stöd och behandling på turkiska) 1(7) Informationsenheten Broschyren "Vi ger råd, stöd och behandling" på andra språk 2009 juli Danışmanlık, yardım ve tedavi hizmetlerimiz ( Vi ger råd, stöd och behandling på turkiska) Elinizdeki bu yazı

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ELLE TAŞIMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ELLE TAŞIMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ULAŞTIRMA HİZMETLERİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ELLE TAŞIMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU 1 Bu kılavuzda sınavda dikkat etmeniz gereken hususlar,

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır.

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır. BEN BĐR YAŞAM KOÇUYUM 7.SEANS Koçluk ve danışmanlık Bazen öyle zamanlar olur ki danışanlarınızın koçluk hizmetinin sınırları içinde olmayan problemlerine yardım etme durumunda kalırsınız. Böyle zamanlarda

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim gören özürlü öğrencilerin öğrenim

Detaylı

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Cihan Yıldırım Yücel - Cengiz Acartürk ODTÜ-BİDB Akademik Bilişim 2006 İçerik Erişilebilirlik nedir? Engellilik çeşitleri Görme engellilik

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 7 nci maddesinin birinci fıkrasının değiştirilmesi hakkındaki kanun teklifim ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur. Gereğini

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Araştırma Geliştirme ve Proje Dairesi Başkanlığı

Araştırma Geliştirme ve Proje Dairesi Başkanlığı VERİ TÜRÜ VERİ KAYNAĞI İSTİHDAM Devlet Personel Başkanlığı Türkiye İş Kurumu EĞİTİM Milli Eğitim Bakanlığı SOSYAL YARDIMLAR Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü BAKIM Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Detaylı

DERS 4. Yardım Kampanyalarına Eleştirel Bakmak

DERS 4. Yardım Kampanyalarına Eleştirel Bakmak DERS 4 Yardım Kampanyalarına Eleştirel Bakmak DERS 4 Yardım Kampanyalarına Eleştirel Bakmak * Seviye: 5-8. sınıf Süre: 40-60 dakika Amaçlar: 1. Engellilere yönelik toplumsal algının farkına varmak ve bu

Detaylı

TÜM BİLGİLER KESİNLİKLE GİZLİ TUTULACAKTIR. Anketi Nasıl Dolduracaksınız? LÜTFEN AŞAĞIDAKİ HİÇBİR İFADEYİ BOŞ BIRAKMAYINIZ. İsim:... Cinsiyet:...

TÜM BİLGİLER KESİNLİKLE GİZLİ TUTULACAKTIR. Anketi Nasıl Dolduracaksınız? LÜTFEN AŞAĞIDAKİ HİÇBİR İFADEYİ BOŞ BIRAKMAYINIZ. İsim:... Cinsiyet:... OA TÜM BİLGİLER KESİNLİKLE GİZLİ TUTULACAKTIR İsim:... Cinsiyet:... Doğum Tarihi:... Bugünün Tarihi:... Anketi Nasıl Dolduracaksınız? Aşağıda bazı ifadelerin listesi bulunmaktadır. Lütfen her ifadeyi çok

Detaylı

BÜLTEN BEDENSEL ENGELLİ OLAN BİREYLERİN ÖZELLİKLERİ VE EĞTİMLERİ. Ayın Konusu

BÜLTEN BEDENSEL ENGELLİ OLAN BİREYLERİN ÖZELLİKLERİ VE EĞTİMLERİ. Ayın Konusu T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Özel Eğitim Hizmetleri Bölümü NİSAN 2015 BÜLTEN Ayın Konusu BEDENSEL ENGELLİ OLAN BİREYLERİN ÖZELLİKLERİ VE EĞTİMLERİ NİSAN 2015 BÜLTEN ĠÇĠNDEKĠLER

Detaylı

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ SHO 326 ÖZÜRLÜLERLE SOSYAL HİZMET DERSİ ANAHATTI Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülsüm

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B100THG0100008 KONU : Özürlü Kimlik Bilgi Formu 24.10.03 * 20198... VALİLİĞİNE GENELGE Başbakanlığın 20 Haziran 2002 tarih ve 2002/22 sayılı

Detaylı

Engelliler ve Sosyal Güvenlik

Engelliler ve Sosyal Güvenlik Engelliler ve Sosyal Güvenlik ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKAN YARDIMCISI HALİL ETYEMEZ: -ASLINDA HER İNSAN BİR ENGELLİ ADAYI -KAMUDA ENGELLİ İSTİHDAMI SON 10 YIL İÇERİSİNDE YÜZDE 500 ORANINDA ARTTI SGK

Detaylı

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Hazırlayan: Gizem Yıldız YASAL TANIM Görme keskinliği; ayrıntıları ayırt etme, görme yeteneğidir. Görme alanı;

Detaylı

SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK. #dogrusozluk

SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK. #dogrusozluk SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK Merhaba, Neredeyse her gün gazete ve TV lerde karşılaştığımız manşetler, haberler, diziler ve sinema filmleri bizi bu kitapçığı hazırlamaya yönlendirdi. Türkiye de

Detaylı

T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ

T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç MADDE 1-(1) Bu yönetmeliğin amacı; Konak Belediyesi,

Detaylı

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Hazırlayan: Yasemin KAYA Acıbadem Kayseri Hastanesi Poliklinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 20/03/2012 yasemin.kaya@acibadem.com.tr ENGELLİ HASTA; u Doğuştan

Detaylı

Demokrasi ve İnsan Hakları için Toplumsal İşbirliği Projesi Kadıköy Bölgesi Engelliler Araştırma Sonuçları

Demokrasi ve İnsan Hakları için Toplumsal İşbirliği Projesi Kadıköy Bölgesi Engelliler Araştırma Sonuçları Demokrasi ve İnsan Hakları için Toplumsal İşbirliği Projesi Kadıköy Bölgesi Engelliler Araştırma Sonuçları DR. HASAN GÜVENTÜRK OCAK 2006 ARAŞTIRMANIN AMACI Engellilerin insan haklarının korunmasına ve

Detaylı

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ İnternet sitelerinin pek çoğu kolay kullanılabilir olmadığı için kullanıcılarca eleştirilmektedir Zaman, Emek ve Mali Kayıplar Web sitelerinin kalitesini uluslararası standartlara

Detaylı

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü Küreselleşmenin etkisi Devlet bir çok sosyal alandan çekilmiştir Küresel ekonomi sürecinde özelleştirmeler ile eşitsizlik,

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı