YAPI HASARLARININ BELİRLENMESİNDE UZMAN SİSTEMLERİN KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YAPI HASARLARININ BELİRLENMESİNDE UZMAN SİSTEMLERİN KULLANIMI"

Transkript

1 YAPI HASARLARININ BELİRLENMESİNDE UZMAN SİSTEMLERİN KULLANIMI Altuğ YAVAŞ(*), Ömer CİVALEK(**) ÖZET Geçen yüzyılın ortalarında ortaya çıkan, insan davranışlarını ve düşünce tarzını modellemeyi amaçlayan yapay zeka teknikleri mühendislik çalışmalarına bir ivme katmıştır. Bu teknik, insan beyninin; düşünme, hatırlama, değerlendirme, karar verme, karşılaştırma ve daha önceki tecrübelerden yola çıkarak sonuca ulaşma gibi temel fonksiyonlarının bilgisayar ortamında gerçekleştirilmeye çalışılmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalar başlangıçta kısıtlı bir uygulama alanına sahip iken, farklı algoritmalar ve yazılımların ortaya çıkmasıyla yaygınlaşmıştır. Bu yazıda kısmen yapay zeka tekniklerinden bahsedilecek ve daha çok Uzman Sistemler (US) temel hatlarıyla tanıtılacaktır. Mevcut yapıların hasarlarının belirlenmesinde tekniğin uygulaması verilecek ve örnekler takdim edilecektir. 1. GİRİŞ Bu yüzyılın ikinci yarısında temelleri atılan ve günümüzde büyük bir kitlenin üzerinde çalıştığı mantıksal programlama tekniği pek çok problemin analizinde başarı ile kullanılmış ve klasik yani geleneksel (konvansiyonel) programlamaya alternatif olmuştur. Mühendislik disiplini en temel bir yaklaşımla, insan yaşamını kolaylaştıracak sistemler tasarlamak ve bunları gerçekleştirmek olarak tanımlanabilir. Bu sistemlerin geliştirilmesi ve ortaya konulmasındaki en büyük etken insanoğlunun ihtiyaçlarıdır. Çağlar geçtikçe insanoğlu toplumsal varlık olma yolunda ilerlemiş ve ihtiyaçları çeşitlenip farklılaşmıştır. İhtiyaçların farklı alanlara kayması ve çeşitliliği bu ihtiyaçların giderilmesini güçleştirmiştir Yani bir taraftan ihtiyaçların varlığı bir yandan bunları gidermek için gereken kaynakların yetersiz olması gibi bir problem ile insanlar karşı karşıya kalmıştır. Bu problemin çözümü yolundaki çabalar günümüz (*) Dr., Balıkesir Üni. İnş. Müh. Bölümü, Balıkesir (**) Doç. Dr., Akdeniz Üni., İnş. Müh. Bölümü, Antalya çağdaş mühendislik anlayışını ortaya koymuştur. Yani mühendislik bir bakıma, kısıtlı kaynaklardan en uygun şekilde istifade etmek ve optimum çözüme ulaşmaktır. 2. UZMAN SİSTEMLER (US) Yapay zeka; insanların birbirlerinde zekice olarak kabuk ettikleri davranışlara sahip bilgisayarların yapılmasıyla ilgili bir bilgisayar bilimidir yılında yapay zeka konusunda düzenlenmiş olan ve Dartmouth Konferansı olarak bilinen konferansda John McCarthy ilk olarak yapay zeka ifadesini kullanmıştır. Takip eden yıllarda ise bu çalışmalar daha sistematik olarak sırasıyla uzman sistemler, yapay sinir ağları, fuzzy mantığı, genetik algoritmalar şeklinde alt dallara ayrılmıştır. Her sorunu çözecek genel amaçlı program yerine belirli bir uzmanlık alanındaki bilgiyle desteklenmiş programlar kullanma fikri yapay zeka alanında yeni bir çığır açmıştır. Kısa sürede uzman sistemler adı verilen bir metot ortaya çıkmıştır. Uzman sistemler (US) için yapılan çeşitli tanımlar şu şekildedir. Herhangi bir karmaşık sistemde, uzman bir kişinin yaptığı işleri yapan bir bilgisayar programı gibi düşünülebilir. Uzmanların düşünce biçimini taklit ederek, özelleşmiş bir alanda önemli problemleri çözmeye yönelik yazılımlardır. Bu yazılımlar genellikle ara yüz, veri tabanı, kural tabanı vb. birden fazla programdan oluştuklarından sistem olarak adlandırılır. Uzman sistemler (US); öneride bulunan, problemi analiz edebilen, sınıflandırabilen, iletişim kurabilen, dizayn yapabilen, tanımlayabilen, inceleyebilen, tahmin yürütebilen, belirleyen, yargılayabilen, öğrenebilen, kontrol edebilen, programlayabilen ve öğreten yazılımlardır. Uzman sistemler; Yapay zeka (Artificial Intelligence) sistemlerinin bir koludur. Yapay zeka sistemleri ise; problemlerin insan zekasının bilgisayarda simülasyonu yapılarak çözümlenmesi çalışmasından ibarettir. Uzman sistemler ise ancak bir uzman insanın çözebileceği karmaşık problemlerin çözümüne olanak sağlamaktadır. 46 TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6

2 Belirli bir alanda sadece o alan ile ilgili bilgilerle donatılmış ve problemlere o alanda uzman bir kişinin getirdiği şekilde çözümler getirebilen bilgisayar programlarıdır. Burada uzman sistem tabiri kullanılmasının sebebi, sistemin bir veya daha fazla uzmanın bilgilerine sahip olarak onun veya onların yerini almaya yönelmesinden dolayıdır. Amaç bir insan uzman gibi veya ondan daha iyi bir uzman sistem geliştirebilmektir. Böyle bir sisteme sahip olmak kişiyi uzman yapmaz, fakat bir uzmanın yapacağı işin bir kısmını veya tamamını yapmasını sağlar. Geleneksel yazılımlar; data kullanırlar, veri gösterimi ve kullanımı, bilgi ve kontrol birarada, algoritmik (Tekrarlamalı) işlem, büyük veri tabanında UZMAN SİSTEM GELİŞTİRME DESTEK Görüşme ve Gözlemler UZMAN İNSAN BİLGİ MÜHENDİSİ Kesin Bilgi BİLGİ TABANI Diyalog Geliştirme ve Test Şekil 1 - Bir Uzman Sistemin Geliştirilmesi etkin işlem gücüne sahiptirler, programcı bütünlük konusunda emindir ve sayısal işlem doğrultusunda işlenir. Uzman sistemler ise; bilgi kullanırlar, bilgi gösterimi ve kullanımı, bilgi ve kontrol ayrılmıştır, heuristik (sonuç çıkarmaya yönelik) işlem, büyük bilgi tabanında etkin işlem gücü, bilgi mühendisi bütünlülük konusunda serbest, sembolik işlem doğrultusunda işlenir, sonradan veri girişi mümkün olup esnektir. Bir Uzman sistemin geliştirilmesinde takip edilecek genel aşamalar Şekil 1 de görüldüğü gibi olup, sistem; bilgi mühendisinin uzman insan ile diyalogu ve elde edilen bilgileri bilgi temelli olarak formüle döker. Test ve İlaveler UZMAN SİSTEM KULLANCI Kısaca US, belirli bir konuda sadece o alan ile ilgili bilgi ve kurallar ile donatılmış ve problemlere o alanda uzman bir kişinin getirdiği tarzda çözümler getirebilen yazılımlardır. İyi tasarlanmış sistemler belirli problemlerin çözümünde uzman insanların düşünme işlemlerini taklit ederler. Burada uzman sistem tabiri kullanılmasının sebebi, sistemin bir veya daha fazla uzmanın bilgilerine sahip olarak onun veya onların yerini almaya yönelmesinden dolayıdır. Amaç bir insan uzman gibi veya ondan daha iyi bir uzman sistem geliştirebilmektir. Böyle bir sisteme sahip olmak kişiyi uzman yapmaz, fakat bir uzmanın yapacağı işin bir kısmını veya tamamını yapmasını sağlar. KULLANICI Kullanıcı Arayüzü Kurallar ve Parametreler Açıklama Ünitesi Çıkartım Mekanizması Bilgi Edinme Modülü Bilgi Tabanı UZMAN Şekil 2 - Bir Uzman Sistemin Genel Yapısı 3. UZMAN SİSTEMLERİN YAPISI Bir uzman sistemin temel yapısı bölgesel bilginin, kontrol bilgisinin ve halihazırda çözülen özel bir problem hakkındaki bilgilerin ayrı ayrı ele alınması şeklinde kendini gösterir (Şekil 2) Bilgi Tabanı Bilgi tabanı, uzman sistemde belirtilen gerçekler ve sonuç çıkarmaya yönelik bilgiler ve yargılar ile ilgili bilgileri içeren kısımdır. Gerçekler olarak tanımlanan kısım tipik olarak problem hakkında belirtilen bilgileri içerir. Heuristik (sonuç çıkarıcı) olarak adlandırılan ikinci kısım ise basitçe kurallar şeklindedir. Bilgi tabanının yapısını bir örnek üzerinde açıklayalım. Örnek olarak bir yapının tasarımını yapmak için TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6 47

3 Eğitim hazırlanmış bir uzman sistemde bilgi tabanında dizayn için gerekli fiziksel nesnelerin tanımları ve bunlar ile ilgili gerçeklerin belirtilmesi gerekir. Bir kiriş eleman, bu problem için bir fiziksel nesnedir. Bu kiriş bilgi tabanında bir yapı elemanı olarak tarif edilir. Bu kirişe ait bilgilerinde (genişliği, açıklığı, kesit alanı, yapı içerisinde bulunduğu yer ve taşıdığı yük gibi) Bilgi Tabanına girilmesi gerekir. Ayrıca yapının dizaynı ile ilgili tüm kurallar mantıksal yaklaşım içerisinde tecrübe veya fonksiyonel bir ilişki şeklinde verilmelidir. Mantıksal yaklaşıma örnek verilirse; EĞER kiriş uzunluğu BÜYÜK 10.0 metre VE yapı 1. Derece deprem bölgesinde VE malzeme çelik İSE Geniş başlıklı kesit kullan. EĞER V ile E kardeş VE H bu iki kardeşin Babası VE A, H ın kızı İSE A ile V kardeştir. EĞER Işık YEŞİL VE bekleyen taşıt fazla İSE yaya ışığını KIRMIZI yap Kurallar ve Parametreler (Konteks) Konteks, uzman sistemin çözülecek problem ile ilgili bilgileri içeren kısmıdır. Bu modül, öncelikle çözülen probleme ait bilgileri ve parametreleri içerir ve çözüm sırasında bu bilgiler genişler ve saklanır. Örneğin bir yapıdaki olası deprem hasarını öngörebilen bir uzman sistemde Konteks, öncelikle yapıya (yapının taşıyıcı sistemi, malzeme vb.) ve yapının bulunduğu bölgeye ait bilgileri içerir. Çözüm sırasında da ortaya çıkan potansiyel hasar bilgileri ve bunların Belirsizlik faktörleri gibi bilgileri de alarak genişler Sonuç Çıkarma Mekanizması Uzman sistemin kontrol bilgilerini içeren kısımdır. Çıkartım mekanizması bilgi tabanındaki bilgileri kullanarak konteks i genişletir ve geliştirir. Örneğin bir yapıda kullanılacak malzeme seçimi için yazılmış bir uzman sistemde, bu mekanizma verilen malzeme çeşitlerini sırasıyla deneyerek yapı için teknolojik, ekonomik ve dayanım kriterleri açısından en uygun olanı seçme işlemini yapar. Bu tür işleme Geriye Doğru Zincirleme (Backward Chaining) denir. Bu işlemin tam tersi de yani dikkate alınan yapı için gerekli malzemenin teknolojik, ekonomik vb. özellikleri verilerek buradan uygun malzemenin seçimi işlemi de İleriye Doğru Zincirleme (Forward Chaining) olarak adlandırılır. 4. UZMAN SİSTEMLERİN ÖZELLİKLERİ Uzman sistemler çözülecek probleme ait olguları yada verileri kapsayan bir sistemdir. Uzman sistemler de kuralları bir dizi şeklinde kullanıp işi yapmak için kullanılan mekanizma Arayüz Motoru olarak adlandırılır. Uzman Sistemlerde (US) yaygın olarak iki çeşit arayüz motoru kullanılır. Birisi, mantık programlama modeli, diğeri ise üretim sistemi modelidir. Bilinen bir başka karar mekanizması ise, üretim sistem motorudur. Bu sistemde, kurallar listelenip, kontrole listenin en üstünden başlanır. Genel yazılım (Konvansiyonel programlama) algoritma esaslıdır. Bu yüzden algoritmik olmayan çözümlere uygulanamaz. Uzman sistemler bunun aksine heuristiklere bağlı olduğundan, her türlü uzmanlık sahasına yakındır. Uzman sistem, yapısı açısından içerdiği bilgilerin değiştirilmesine, yeni bilgiler eklenmesine elverişlidir (Şekil 3). Bu sayede zaman içinde kolayca geliştirilebilir, tıpkı uzman gibi yeni bilgiler edinebilir. Kullanıcı, uzman sistemin muhakemesini izleme olanağına sahiptir, uzman sistem kullanıcıya kararlara nasıl vardığını, herhangi bir sorunun cevabına neden gereksinim duyduğunu sorabilir. Geleneksel yazılımın aksine, uzman sistem kesin olmayan verileri kullanabilir, önerdiği çözümden ne derece emin olduğunu belirtir. Bir uzmanda olduğu uzman sistem kararlarında da her zaman hata payı bulunabilir. Bilgi tabanlı sistemlerin yada Yüksek Seviyede Uzmanlık uzman sistemlerin gelişmesi, verili bir problemi çözmek için bir bilgiler-kavramlar-kurallar ve olgular İfadelerde Esneklik bütününü kullanan çıkarım mekanizması kavramıyla birlikte oluşmuştur. Güncellik BİLGİ Belirsizlik Bilgi: İçerdikleri güçlü bilgi kaynağı uzman sistemlerin kalbi sayılır. Bu Teşhis açıdan bir uzman sistem geliştirmesi sırasında bilginin güvenilir İfadelerin Kolay Anlaşılabilirliği olması şarttır. a) İfadelerde Esneklik: Uzman sistemlerin bilgi bankası iyi bilinen, Hafıza formüle edilmiş ifadelerin yanında, Şekil 3 - Uzman Sistemlerin Genel Özellikleri uzmanların kullandığı, ancak daha 48 TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6

4 önce hiç kaleme alınmamış bilgileri de içerebilir. b) Belirsizlik: Bir konuda elde edilen bilgideki belirsizlik veya eksiklik nedeniyle ancak yargıya dayalı bir çözüm önerilebilir. c) İfadelerde Kolay Anlaşılabilirlik: Uzman sistemlerin programları normal cümlelerle oluşturulduğu için yani mantık operatörleri arasında konuşma dilimizdeki ifadeler olduğundan, öteki programlara göre anlaşılması daha kolaydır. d) Bilgilerin Güncelleştirilmesi: Uzman sistemlerin bilgi bankasına çok kolay girilebildiği için, bilgilerin değiştirilmesi ve güncelleştirilmesi kolaydır. Yüksek Seviyede Uzmanlık: Uzman sistemler geliştirilirken ilgili konuda bilinen en iyi uzmanlar ile görüşülüp onların bilgisine başvurulur. Bu geliştirilen sistemin problem çözmedeki seviyesini yükseltir. Teşhis Özelliği: Bir uzman sistem, bilgi modeli olarak da görev yapabilir. Programla kullanıcı arasındaki karşılıklı diyalog neticesinde program, mevcut problemi tanımlayıp çözüm yolları önerir. Hafıza: Büyük çalışmalar neticesinde oluşturulan uzmanlık bilgileri veya bir kuruma ait önemli bilgiler, veya metotlar uzman sistemler yardımıyla bilgisayarlarda saklanır. Eğitim: Uzman sistemler bir konuda içerdikleri bilgi yanında; bir problemin çözümündeki ara işlemleri veya bir sonuca varılırken neden ve nasıl varıldığını da kullanıcıya verir. Bu şekilde kullanıcı, problemin nasıl çözüldüğünü takip edebilmektedir. Uzman sistemler bu özellikleri nedeniyle eğitim ve öğretimde (her hangi bir konuda uzman yetiştirmek - tıp, pratikte çalışan mühendisler-) kullanılabilir. 5. UZMAN SİSTEM TİPLERİ Uzman sistemler üzerinde çalışılan problemlerin tiplerine göre farklı amaçlara yönelirler. Uzman sistem tiplerini şöyle ayırabiliriz: Çevirme (interpretation) sistemleri Bu sistemler gözlemlerden durum tahmini çıkartırlar. Bu kategoriye keşif, konuşma, anlama, görüntü analizi, kimyasal strüktürleri açıklama, sinyal anlama gibi entelektüel analizlerin herhangi biri girebilir. Gözlenen verilere sembolik anlamlar verilerek işlemler yapılır. Tahmin (prediction) sistemleri: Bu sistemler; hava tahminleri, trafik, nüfus tahminleri, tahıl üretim tahmin hesapları, ve askeri alanlarda tahminler yapar. Tahmin sistemi parametrik dinamik model kullanır. Bu modelde parametre değerler, verilen duruma göre değişir. Modelden elde edilen sonuçlar tahmin için esas teşkil eder. Tanı (diagnosis) sistemleri: Gözlemlerden bozuklukları bulan sistemlerdir. Tıbbi, elektronik, mekanik ve yazılım tanıları bu sınıfa girer. Tanı sistemleri gözlenen mekanik bozuklukların altında yatan nedenleri bulmak ile ilgilidir. Bu amaçla iki teknikten biri kullanılır. a) Davranış ve tanı arasındaki bağıntılara dayanan tablolar kullanılır. b) Gözlemlerle,bozukluğa neden olma olasılığı olan tasarım, yapım yada bileşenlerdeki olası hata bilgileriyle sistem tasarımı bilgilerini kombine eder. Tasarlama (design) sistemleri: Tasarlama sistemi, tasarlama kanıtlamalarını sağlayan nesne konfigürasyonlarını geliştirir. Bu sistem; devre planları, bina tasarımı ve bütçe gibi konulara uygulanmıştır. Tasarlama sistemleri nesnelerin birbiriyle çeşitli ilişkilerinin tanımını yapar. Ayrıca maliyet ve istenmeyen özellikleri ölçen amaç fonksiyonunu minimize etmeye çalışır. Planlama sistemleri: Bu sistemler, fonksiyona sahip nesnelerin, tasarım problemleri üzerinde özelleşmişlerdir. Bunlar otomatik programlama, robotlar, projeler, yol, iletişim, deney ve askeri planlama problemleriyle ilgilidir. Planlama sistemleri, planlanan eylemlerin etkilerini görmek için eylem modellerinden yararlanır. İzleme (monitoring sistemler): Bu sistemler, sistem davranışları gözlemleriyle, planlama sonuçlarının başarısı için, zorunlu görülen özellikleri karşılaştırır ve sistemin işleyişi konusunda bilgi verir Bilgi Tabanlı Uzman Sistemler Bir sistemin uzman sistem olabilmesi için dışlaştırılarak kodlanmış bilgiye dayanması gerekir. Bir problemle uğraşırken bir insanın kullandığı bilgiler bu kategoriye girer. Yapay zeka için BİLGİ, bir bilgisayar programının zeki davranmak için sahip olması gereken enformasyondur. Bu enformasyon OLGULAR (facts) veya KURALLAR (rules) biçiminde olabilir. Bilgi tabanlı uzman sistem, bir bilgisayar programı olup, bir uzmanın uzmanlık alanındaki nesneler, olaylar, durumlar ve hareket tarzları konusundaki bilgilerini kapsar. Uzman sistemler istatistiksel bulguları yada problemle ilgili olarak tecrübeli kişilerin (konunun uzmanları) bilgilerini kullanırlar. Bu bilgi kaynaklarından herhangi biri olmadıkça bu sistemler çalışmazlar Temel Bileşenleri Bir uzman sistem iki ana parçanın birleşiminden oluşur. Geliştirme çevresi ve görüşme çevresi. Gelişme çevresi sistemin bileşenlerini kurmak ve uzman insan bilgilerini bilgi tabanına girmek için uzman sistemi kuranlar tarafından kullanılır. TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6 49

5 Görüşme çevresi ise uzman bilgi ve nasihatlerine ulaşabilmek için uzman olmayanlar tarafından kullanılır. Farklı bir gösterim ise şekil de verilmiştir. Bir uzman sistemde şu bileşenler mevcuttur. Bilgi kazanma,bilgi tabanı, çıkarım mekanizması, çalışma alanı, kullanıcı arabirimi, açıklama, düşünme kapasitesini iyileştirme. Bilgi kazanma: Bazı bilgi kaynaklarından bir bilgisayar programına problem çözümü için bilgi aktarma ve dönüştürme işlemleri yapılır. Potansiyel bilgi kaynakları uzman insanlar, kitaplar, veri tabanları, özel araştırma raporları ve kullanıcının kendi deneyimleri olabilir. Bilgi tabanı: Bilgi tabanı problemlerin anlaşılması, formülasyonu ve çözümü için gerekli olan tüm bilgileri içerir. Örneğin olaylar ve durumlar hakkında bilgi ve bunlar arasındaki mantıksal ilişki yapılarını ihtiva eder. Ayrıca standart çözüm ve karar alma modellerini de içerir. Çıkarım mekanizması: Uzman sistemin beynidir. Bilgi tabanı ve çalışma alanında bulunan bilgiler üzerine düşünmek için bir metodoloji sunan ve sonuçları biçimlendiren bir bilgisayar programıdır. Bir başka deyişle problemlere çözümler üreten bir mekanizmadır. Burada sistem bilgisinin nasıl kullanılacağı hakkında karar alınır. Çalışma alanı: Giriş verileri tarafından belirlenmiş problem tanımları için hafızanın bir köşesinde bulunan çalışma alanıdır. Bu alan işlemlerin ara seviyelerindeki sonuçları kaydetmek için de kullanılır. Kullanıcı arabirimi: Uzman sistemler, kullanıcı ile bilgisayar arasında probleme yönelik iletişimin sağlanması için bir dil işleyici içerir. Bu iletişim, en sağlıklı doğal dil ile yapılır. Kısaca kullanıcı ara birimi kullanıcı ile bilgisayar arasında bir çevirmen rolünü üstlenmiştir. Açıklama: Uzman sistemleri diğer sistemlerden farklı yapan bir özelliği de açıklama modülünün olmasıdır. Açıklama modülünden kasıt, kullanıcıya çeşitli yardımların verilmesi ve soruların açıklanması olduğu kadar, uzman sistemin çıkardığı sonucu nasıl ve neden çıkardığını açıklayabilmesidir. Burada uzman sistem karşılıklı soru cevap şeklinde davranışlarını açıklar. Düşünme kapasitesini iyileştirme: Bir uzman insan kendi performansını analiz edebilir, öğrenebilir ve gelecekteki kullanım için onu iyileştirebilir. Sistemlerin de bu tip davranışlar göstermeye ihtiyacı vardır. Sistemin kendini iyileştirmesi öğrenme ile ilgili bir konudur. Sistemlerin bir uzman insan gibi öğrenebilmelerine yönelik çalışmalar sinirsel ağlar üzerinde sürdürülen araştırmalarla devam etmektedir. Amaç bir insan beyni gibi çalışan yapay zekayı geliştirebilmektir. Son zamanlarda uzman sistemlerin geliştirilmesinde uzman sistem kabukları denilen sistemlerden de istifade edilmektedir. Bunlar hazır hale getirilmiş, çıkarım mekanizması ve bilgi saklama özellikleri ile donatılmış sistemler olup sadece alan bilgisi olmayan içi boş uzman sistemlerdir. Ayrıca kullanıcının kendisinin özel çıkarım mekanizması geliştirmesine imkan veren daha gelişmiş sistemler de vardır Uzman Sistemin Faydaları Maliyet azalması: Uzman sistem kullanımı ile karşılaştırıldığında insanların incelemeleri daha pahalı görülmektedir. Verimlilik artışı: Uzman sistemler insanlardan daha hızlı çalışır. Artan çıktının anlamı, daha az sayıda insan ve daha düşük maliyettir. Kalite iyileştirmesi: Uzman sistemler tutarlı ve uygun nasihatler vererek ve hata oranını düşürerek kalitenin iyileştirilmesini temin ederler. İşleyiş hatalarını azaltma: Bir çok uzman sistem hatalı işlemleri tespit etmek ve onarım için tavsiyelerde bulunması için kullanılır. Uzman sistem ile bozulma sürelerinde önemli bir azalmanın sağlanması mümkündür. Esneklik: Uzman sistemlerin kullanımı üretim aşaması ve servis sunulması sırasında esneklik sağlar. Daha ucuz cihaz kullanımı: İzleme ve kontrol için insanların pahalı cihazlara bağlı kaldığı durumlar vardır. Fakat uzman sistemler ile aynı görevler daha ucuz cihazlarla yerine getirilebilir. Tehlikeli çevrelerde işlem: Bazı insanlar tehlikeli çevrelerde çalışırlar. Uzman sistemler ise insanların tehlikeli çevrelerin dışında kalmasına imkan sağlar. Güvenilirlik: Uzman sistem güvenilirdir. Uzman sistem bilgilere ve potansiyel çözümlere üstün körü bakmaz, tüm detayları yorulmadan ve sıkılmadan dikkatlice gözden geçirir. Cevap verme süresi: Uzman sistemler, özellikle verilerin büyük bir kısmının gözden geçirilmesi gerektiğinde bir insandan çok daha hızlı cevap verecektir. Tam ve kesin olmayan bilgi ile çalışma: Basma kalıp bilgisayarlar ile karşılaştırıldığında, uzman sistemlerin insanlar gibi tam olmayan bilgi ile çalışabildiği görülmektedir. Bir görüşme sırasında sistemin bir sorusuna kullanıcı bilmiyorum veya emin değilim şeklinde bir cevap verdiğinde, uzman sistem kesin olmasa bile bir cevap üretebilecektir. Eğitim: Uzman sistemin açıklayabilme özelliği bir öğretim cihazı gibi kullanılarak eğitim sağlanabilir. Problem çözme kabiliyeti: Uzman sistemler, uzmanların yargılarını bütünlemeye imkan sağlayarak problem çözme kabiliyetlerini yükseltirler. Bu sistemler bilgileri nümerikten ziyade sembo- 50 TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6

6 lik olarak işledikleri için bir çok yöneticinin karar alma stilleri ile uyumludur. Sınırlı bir sahada karışık problemlerin çözümü: Uzman sistemler insan yeteneklerini aşan karışık problemlerin çözümünde kullanılabilir Uzman Sistemin Sınırları Uzman sistemlerin ticari olarak yayılmasının önündeki bazı problemler şunlardır: Bilgi her zaman okunabilir uygunlukta değildir, İnsanlardan bilgi almak zordur, Uzman sistemler ancak sınırlı sahalarda, bazı durumlarda ise çok sınırlı sahalarda iyi çalışabilirler, Yardım için bilgi mühendisine ihtiyaç gösterir, Bilgi mühendisi az bulunur ve pahalı olduğu için sistemin maliyetini yükseltir, Sistemin maliyeti ve geliştirme süresi engelleyici bir faktördür, Her hangi bir uzmanın durum değerlendirmesi için yaklaşımı farklı bile olsa doğru olmalı, Çok tecrübeli bir uzman bile olsa, zaman baskısı altında olduğu zaman iyi bir durumsal değerlendirme yapması zordur. Bu sınırlamaların üstesinden gelebilmek için yaygın araştırmalar yapılmakta, böylelikle uzman sistem kullanımı hızla artmaktadır. 6. UZMAN SİSTEMLERİN YAPI MÜHENDİSLİĞİNDE KULLANIMI Uzman sistemler yapı tasarımının ve çözümlenmesinin yanısıra yapı mühendisliği eğitimi konusunda da çok büyük potansiyel oluşturmaktadır. Yapı mühendisliği eğitimi genellikle yapı malzemesi, yapı sistemlerinin mukavemet ve kullanışlılık analizi, yapı elemanlarının boyutlandırılması ve komple yapı sistemlerinin dizaynı şeklinde kısımlar halinde yapılmaktadır. SPERIL I (1981): Bu alanda yazılmış programların ilkidir. Program deprem riski altında bulunan mevcut binaların yapısal performansını tespit etmektedir. Uzman sistemin bilgi tabanı oluşturulurken bu konudaki pek çok uzman akademisyene başvurulmuş, çeşitli standartlar kullanılmış ve bir çok uygulamaya yönelik tecrübeli proje mühendisinden faydalanılmıştır. Bütün bu bilgiler, kurallar şeklinde tanımlanmış ve İleriye doğru zincirleme prosedürü ile işlenmiştir. SPERIL - II (1984): SPERIL I in genişletilerek hazırlanmasıyla oluşturulmuştur ve mevcut yapıların kullanım emniyeti ve hasar görebilirliliğini analiz etmektedir. Sistem, deprem sırasında yapı üzerinde ölçülen belirli noktalardaki ivmeler ve deplasmanlar gibi verilerin kaydedilmesi ve analizini yapmaktadır. Daha sonra da rijitlik gibi yapının emniyetine yönelik karakteristikleri hesaplamakta ve yapı elemanlarının hasar görebilirliğini ortaya koymaktadır. Sistem bilgi seti durum değerlendirmeleri ve önermeler mantığı kuralları ile oluşturulmuştur. BTEXPERT: Yapıların optimum boyutlandırılması genellikle optimizasyon işlemi içerisinde elemanların detaylandırılması ile ilgili bilgilerden yararlanılmadan çeşitli matematiksel programlama tekniklerinin kullanımı ile yapılmaktadır. Bu tür problemlerin Yapay Zeka Metotları ile çözümlenmesi ilk defa bu program ile gerçekleştirilmiştir. BTEXPERT sistemi köprü kafes kirişlerinin optimum dizaynı için geliştirilmiştir. Bilindiği üzere bir optimizasyon probleminde bütün optimizasyon sınırlayıcılarını sağlayan bir çok dizayn alternatifi mevcuttur. Bu nedenle çok sayıda elemanın kullanıldığı komplike yapı sistemlerinde optimum dizayn oldukça önemli bir problem olmaktadır. BTEXPERT uzman sisteminde dizayn sınırlayıcıları ve köprü üzerindeki hareketli yük AASHTO standartlarına göre düzenlenmiştir. DAPS: Koruma yapılarının hasar görebilirliğini analiz etmektedir. Sistem Amerikan hava kuvvetleri tarafından tasarlanmıştır. Yeraltı hangarları ve sığınaklar gibi koruma yapılarının infilak tesirleri gibi dinamik yükler altındaki muhtemel hasarını analiz etmektedir. SACON: Sonlu elemanlar metoduyla yapısal analiz yapan büyük programlar için veri hazırlanmasında kullanıcıya yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. SPEX: Yapı elemanlarının tasarımında standartlar açısından elemanların dizaynını kontrol eden bir bilgi tabanlı sistemdir. 7. YAPI HASARLARININ SINIFLANDIRILMASI Depreme dayanıklı yapı tasarımı yapılacak her türlü yapının mevcut statik yüklere ilave olarak deprem veya diğer etkiler nedeniyle oluşacak dinamik yüklere de dayanım göstererek yapılmasını öngörür. Büyük bir çoğunluğu deprem riski altında olan ülkemiz toprakları, üzerinde yapılacak her türlü mühendislik yapısının çağdaş deprem mühendisliği ilkeleri altında inşasını zorunlu kılmaktadır. Çağdaş deprem mühendisliği; standartlarda sınırları belirtilen küçük veya orta şiddetli depremlerde yapıların elastik, daha yüksek şiddetli depremlerde ise elasto-plastik sınırlar içinde deformasyonlar yapmasını öngörür. Bir başka ifadeyle, orta şiddetli büyüklükte kabul edilecek bir deprem için herhangi bir ekonomik kayba neden olmadan yani hasar oluşmayacak şekilde yapının mukabele etmesi, bundan daha büyük depremlerde ise yapıda geçici veya kalıcı çeşitli deformasyonlar oluşsa da yapı elemanlarının gevrek ve ani kırılmalar yapmaması veya tamamıyla mekanizme (yıkılma) durumuna geçmemesi istenir. Geçmişte belki ideal durum olarak kabul edilecek yapının bu davranışı 21. yüzyıl yapım ve malzeme tekniklerinin gelmiş olduğu nokta açısından pek de ideal durum olarak kabul edilemez. Bu amaçlara ulaşmak; yapının tasarlanması, analizi ve gerçekleştirilmesi süresince pek çok faktöre bağlı- TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6 51

7 dır. Bu amaçla yapılacak her tür binanın depreme karşı dayanımını sağlamak üzere pek çok çalışmayı literatürde bulmak mümkündür. Yine ilgili birimler tarafından yayınlanan ve en son 1998 yılındaki bazı değişiklikleri ile birlikte en son halini alan afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik ve ülkemizin deprem tehlike derecelerini gösteren Türkiye deprem bölgeleri haritası mevcuttur. Bununla birlikte depreme dayanıklı yapılar inşaa etmek, yapının üzerine inşaa edileceği zemin türü ve özelliklerinin tespitinden, yapının projesi, statik ve deprem hesaplarının yapılması ve bu amaçla kullanılacak hesap yöntemlerinin ve kullanılacak malzemelerin özelliklerinin çok iyi bilinmesini gerektirir. Bu aşamada tasarımcı mimar, hesapları yapan mühendis, zemin etütlerini yapan uzman kişi ve diğer ilgililerle sürekli konsültasyon yapmalı ve hiçbir parametre veya özel durum ihmal edilmemelidir. Bundan sonraki aşama ise daha önemli olup, depreme dayanıklı olarak tasarlanıp projelendirilmiş yapının yerinde imalı aşamasıdır. Bu aşamada en önemli etken mevcut projenin yerinde gerçekleştirilirken herhangi bir ihmale imkan vermemek ve projenin mevcut halinin tam ve doğru bir şekilde arazide uygulanmasıdır. Bu aşamada sürekli kontrol şart olup, insan faktörü ve ihmaller sıfır mertebesine indirilmeli, uygun miktar ve özellikte malzemenin kullanılması sağlanmalıdır. Kesinlikle bilinmelidir ki depreme dayanıklı yapı tasarımı beton, çimento veya demir gibi daha fazla malzeme kullanımını öngörmez. Bilakis çağdaş deprem mühendisliği yapıların daha hafif, narin ve enerji yutma kapasitesi yüksek olmasını öngörür. Deprem etkisi altında herhangi bir yapıda oluşan hasarların nedenleri farklı yaklaşımlar ile sınıflandırılabilir. Ancak genelde oluşan hasarlar belli başlıklar altında verilebilir. Her bir yapı elemanında ve yapının genel olarak dikkate alınması ile oluşan hasarlar şu başlıklar altında verilebilir. Bunlar; sıva çatlakları, çerçeve hasarları, dolgu duvarı hasarları, kirişlerde eğilme çatlakları, kolonlarda kesme hasarı, kolonlarda basınç kırılması, kolon-kiriş ek yeri hasarı, kirişlerde eğik çekme çatlakları, perde duvarlarında hasarlar, döşeme hasarları, yapının kısmen veya tamamen mekanizma durumuna geçmesi yani göçmesidir. Çalışmada uzman sistem için gerekli kural tabanı oluşturulurken mevcut standartlar, yönetmelikler, betonarme ve yapı tasarım kuralları ve geçmiş depremlerde ortaya çıkan tecrübeler dikkate alınarak hazırlanmıştır. Bunlardan bazıları aşağıda özetlenmiştir. Binanın bulunduğu deprem bölgesi, Binanın beton kalitesi (basınç dayanımı), binanın taşıyıcı elemanları (perde, çerçeve, vb.), Birleşim bölgelerinde etriye sıklaştırılmasının olup olmadığı, Taşıyıcı elamanlarda veya duvarlardaki çatlaklar, donatıdaki korozyon durumu, Binanın planına ait kusurların varlığı (planda üniform olup olmaması), düşeyde ani rijitlik değişiminin olup olmaması, Kısa kolon, yumuşak kat veya çekme kat olup olmadığı, malzeme ve/veya işçilik kalitesinin durumu, Saplama kiriş veya diğer yapısal kusurların varlığı, döşeme veya kirişlerdeki sehim, kolonlardaki burkulma tehlikesi, Kolonlarda kesme hasarı, Kolonlarda basınç kırılması, Kolon-Kiriş ek yeri hasarı, Kirişlerde eğik çekme çatlakları, mevcut çatlakların miktarı, Perde duvarlarında hasarlar, Döşeme hasarları, Tehlike Katı (Yumuşak Kat) Olumsuzluğu, döşeme sistemi (kirişsiz döşemelerde zımbalama etkisi) vb. Programa tanımlanan bu bilgilerden sonra uzman sistem girilen bilgiler ışığı altında binaları hasarsız, az hasarlı, hasarlı, orta hasarlı, çok hasarlı ve bina tehlikeli durumda gibi sınıflara ayırmaktadır. Eğer karar vermek için bilgi yetersiz ise eksik data olduğu ve bunların neler olduğu konusunda kullanıcı uyarılmaktadır. 8. UYGULAMA Uygulama olarak 5 katlı (Şekil 4) bir binaya ait aşağıdaki değerler programa girilmiş ve kural tabanı oluşturulmuştur. Bina 1. derece deprem bölgesindedir. Bina betonarme olup, kolon-kiriş taşıyıcı sistemine sahiptir. Binada perde beton elemanlar kullanılmamıştır. Binanın beton basınç dayanımı 12 MPa mertebesindedir. Kolon- kiriş birleşim bölgesinde etriye aralıkları yaklaşık 20 cm civarındadır. Bina planda üniform değildir ve çıkmalar vardır. Binada alt kat dükkanlarda çekme kat olup yumuşak kat tehlikesi söz konusudur. Dolgu duvarlarda oturmaya bağlı çatlaklar vardır. Malzeme kalitesi kötü, işçilik kalitesi orta düzeydedir. 3 adet kirişte eğik çekme çatlağı mevcuttur. Binanın ağırlık merkezi ile rijitlik merkezi çakışmamaktadır. Geliştirilen program, mevcut dataya bağlı olarak yapıyı belirli bir puan üzerinden olumsuz durumlar için puan azaltmasına giderek, mevcut haliyle hasarsız (H), az hasarlı (AH) çok hasarlı (ÇK) ve göçme sınırında (GS) olmak üzere 4 farklı kategoriye ayırmaktadır. Şiddeti verilen bir deprem etkisinde binanın hasarı hakkında çıkarım yapabilmektedir. Mevcut bilgilerin kural tabanına uygun olarak düzenlenip programa girilmesinden sonra yapının az hasarlı olduğu ancak orta şiddetli veya daha yüksek bir depremde tehlikeli bölgede olduğu çıkarımına varılmıştır. İkinci örnek olarak 7 katlı betonarme bir binanın (Şekil 5) uzman sistem ile güvenliğinin belirlenmesi 52 TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6

8 Şekil 4 - Test Amaçlı Kullanılan 5 Katlı Bina Şekil 5 - Betonarme 7 Katlı Örnek Bir Bina TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6 53

9 için programın kural tabanında ve bilgi tabanındaki mevcut bilgilere (1997 deprem yönetmeliği, ilgili standartlar ve betonarme yapılar için tasarım koşulları, minimum koşullar, konstrüktif kurallar vb.) ek olarak kural tabanında kullanılmak üzere şu bilgiler girilmiştir: EĞER bina 1. derece deprem bölgesinde ise her iki doğrultudaki perde miktarını yeterlimi DEĞİLSE Verilen koşul için puan azalt. EĞER bina 1. derece deprem bölgesinde ise zemin parametrelerine bağlı olarak temel tipi uygun mu DEĞİLSE Verilen koşul için puan azalt. EĞER binada burulma düzensizliğine neden olacak kusur varsa Verilen koşul için puan azalt. VEYA Binada komşu katlar arası dayanım düzensizliği (zayıf kat) riski varsa Verilen koşul için puan azalt. EĞER komşu katlar arası rijitlik düzensizliği (yumuşak kat) riski varsa Verilen koşul için puan azalt. EĞER binada düşey doğrultuda süreksizlik durumu nedeniyle risk mevcut İSE verilen koşul için puan azalt. Ayrıca binanın mevcut durumuna göre şu kontroller yapılır: Donatılarda korozyonun olup olmadığı, kolonların duvarlarca desteklenip desteklenmediği, kolonlarda burkulma riskinin olup olmadığı, saplama kirişlerin varlığı ve yoğunluğu, güçlü kiriş zayıf kolon riskinin varlığı, birleşim bölgelerinde ve taşıyıcı elemanlardaki etriye aralıklarının tespiti ve kontrolü, işçilik ve malzeme kalitesi, kolon ve kirişlerde çatlak olup olmadığı binanın beton dayanımı, vb. Bina 2. derece deprem bölgesindedir. Bina betonarme olup, kolon-kiriş taşıyıcı sistemine sahiptir. Ayrıca binada her iki doğrultuda perde taşıyıcılar kullanılmıştır. Binanın beton basınç dayanımı 18 MPa mertebesindedir. Ancak binada; zaman zaman etriye sıklaştırılması konusunda olumsuzluklara rastlanmıştır. Mevcut bilgilerin kural tabanına uygun olarak düzenlenip programa girilmesinden sonra yapının mevcut hali ile hasarsız olduğu ve kodunun H olduğu, orta şiddetli bir depremde herhangi bir hasar oluşmayacağı ve kodunun yine H olacağı, ancak daha yüksek şiddetli bir depremde çok hasarlı (ÇK) olacağı çıkarımına varılmıştır. Bütün bu sonuçlar binayı mevcut haliyle değerlendiren mühendise bir fikir verecek ve kesin sonuca karar verirken kendi gözlemlerinide dikkate alacaktır. Programın amacı soru ve cevaplarla mühendisin herhangi bir kriteri gözden kaçırmaması ve yönetmelikteki bütün şartların sağlanmış olmasıdır. 9. TARTIŞMA VE SONUÇ Genel olarak bir mühendislik yapısının veya özelde herhangi bir binanın deprem etkisi altında öngörülen dayanımı, büyük ölçüde o yapının elastik ötesi bölgelerde deformasyon yapabilme yani enerji sönümleme yeteneği ile ilgilidir. Bu nedenlerle denilebilir ki depreme dayanıklı yapı tasarımı; taşıyıcı sistemin seçimi, yapım detayları ve projenin yerinde uygulanması sırasında yapım ve malzeme kalitesinin denetiminin sağlanması ile ilgilidir. Son on yılda ülkemizde meydana gelen depremler göstermiştir ki; çok temel kurallara ve minimum koşullara dahi uyulmadığından ortaya çıkan hasarlar beklenenin üstündedir. Depreme dayanıklı yapı tasarımı pek çok değerli bilim adamının vurguladığı gibi çeşitli belirsizlikleri içeren teorik ve karmaşık bir süreç içermez. Temel sorun eğitimsizlik, depreme dayanıklı yapı tasarımın temel ilkelerinin ilgili, yetkili ve uygulayıcılar tarafından bilinmemesi ve gerekli kontrollerin (zemin etütleri, proje ve yapım aşamasında) yapılmamasıdır. Ülkemiz topraklarının büyük bir kısmı %92 si deprem etkisi altındadır Erzincan depreminden sonra yazılan raporların çoğunda ülkemizde gelecekte de büyük depremlerin olabileceği ve çok acil tedbirler alınması vurgulanmış idi. Yine temel olarak yapılan hatalar ve ihmaller vurgulanmış idi. Gerçekten de 1992 Erzincan depreminden sonra ülkemizde pek çok deprem olmuştur ve bunlardan bir tanesi büyük bir depremdir. Olmamasını temenni etmekle beraber gelecekte de Dünyanın çeşitli bölgelerinde olduğu gibi, ülkemizde de depremler olabileceği ihtimaline karşı mühendisinden akademisyenine, işçisinden, siyasisine ve kanun uygulayıcıya kadar herkes üzerine düşeni yapmalıdır. Çıkarılacak kanunlar ile ihmal ve kusuru olanlara uygulanacak yaptırımlar ve cezalar arttırılmalı, inşaat mühendisliği bölümlerinde depreme dayanıklı yapı tasarımı mecburi ders olarak ve ağırlıklı bir şekilde verilmeli, hazır ve kaliteli beton yaygınlaştırılmalı ve deprem sonrası kriz yönetimi konusunda personel yetiştirilmelidir. İnsan gibi düşünebilen ve davranabilen sistemlerin geliştirilmesi için yapılan çalışmalarda bugün için gelinen nokta, henüz yapay zekanın tam olarak geliştirilememiş olmasıdır. Yapay zekanın yapılabilirliği üzerinde yapılan felsefi tartışmalar bir yana, düşüncenin salt fiziksel süreçlere indirgenebildiği kabul edilse bile, henüz beynin tüm fonksiyonları tam olarak çözülemediğinden, bugün için yapılabilmesi henüz mümkün gözükmemektedir. Fakat konu üzerinde yapılan çalışmalar farklı alanlarda hızla devam etmektedir. Teorik olarak yapay zeka 54 TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6

10 yapılsa, onun fayda sağlayabilmek için gerçek dünya ile iletişim içinde olması gerekir, aynı insanın beş duyu organına sahip olduğu gibi. İşte robotik, bulanık mantık, sinirsel ağlar ve doğal arabirimler üzerinde yapılan çalışmalar, yapay zeka disiplinini bu alanlarda desteklemektedirler. Yapay zeka teknolojisinde gelişmeler sürerken buna paralel olarak nörolojik bilimlerde de beynin işleyişi ve fonksiyonlarının tam olarak anlaşılabilmesi için araştırmalar devam etmektedir. Çünkü beyin ne kadar iyi anlaşılabilirse yapay zeka teknolojileri de o oranda daha işlevsel olarak insan için istenilen faydayı sağlayabilecektir. Bu yazıda yapay zekanın önemli bir dalı olan uzman sistemler kullanılarak yapı hasarlarının sınıflandırılması verilmiş ve bir uygulama sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre söylenebilir ki; çoklu karar verme süreçleri için büyük çaplı mühendislik problemlerinde uzman sistemler bir hayli başarılıdır. Ancak unutulmamalıdır ki bu sonuçlar çok sayıda bina hakkında hızlı bir karar verme sürecinde ve binaların mevcut durumlarına göre sınıflandırılmalarının gerektiği durumlarda mühendise sadece bir fikir verecektir. Kesin karar yapıyı bizzat inceleyen mühendise ait olacaktır. YARARLANILAN KAYNAKLAR 1. Civalek, Ö., Nöro-Fuzzy Tekniği Kullanılarak Depreme Dayanıklı Yapı Tasarımı., Dördüncü Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, ; Eylül, Ankara, Civalek, Ö., The analysis of the rectangular plates without torsion via hybrid artificial intelligent technique, Proceedings of the Second International Symposium on Mathematical & Computational Applications, September 1-3, Azerbaijan, ; Civalek, Ö., Dikdörtgen Plakların Nöro-Fuzzy Tekniği ile Analizi, III. Ulusal Hesaplamalı Mekanik Konferansı, Kasım, İstanbul, ; Civalek, Ö., Nöro- Fuzzy Tekniği ile Dairesel Plakların Analizi, Journal of Eng. Science of Dokuz Eylül University, Vol. 1(2); 13-31, Civalek, Ö., Çatal, H.H., Geriye Yayılma Yapay Sinir Ağı Kullanılarak Elastik Kirişlerin Statik ve Dinamik Analizi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi. 6. Civalek, Ö., Çatal, H.H., ve Demirdağ, O., Geriye Yayılma Yapay Sinir Ağları ile Düzlem Çerçeve ve Kirişlerin Titreşim Frekanslarının Tahmini, İMO Teknik Dergi Temmuz, Civalek, Ö., Çatal, H.H., Geriye Yayılma Sinir Ağı Kullanılarak Elastik Kirişlerin Eğilme Titreşimlerinin Yaklaşık Hesabı, TMMK, Ulusal Mekanik Kongresi, Eylül, Konya Selçuk Üniversitesi, Civalek, Ö., The Analysis of Time Dependent Deformation In R.C. Members By Artificial Neural Network, Journal of Eng. Sciences of Pamukkale Univ., 3(2), Civalek, Ö, Elastik Zemine Oturan Kirişlerin Nöro-Fuzzy Tekniği ile Analizi, 7th. National soil mechanics and foundation engineering conferences, October, Yıldız Univ., Istanbul, Ülker, M., Civalek, Ö., The Buckling Analysis Of Axially Loaded Columns With Artificial Neural Networks, Turkish J. Eng. Env. Sci., TUBITAK, 26, , Ülker, M., Civalek, Ö., Dairesel Silindirik Kabukların Hibrid Yapay Zeka Tekniği İle Analizi, İMO Teknik Dergi, 12(2), , Civalek, Ö., Calayır, Y., Yapay Sinir Ağı Tekniği Kullanılarak Düzlem Çerçeve Yapıların İkinci Mertebe Analizi., GAP 2. Mühendislik Kongresi, 46-55, Mayıs, Ş. Urfa, Kaplan, H., Civalek, Ö., Yapı Doğal Titreşim Frekanslarının Fuzzy Mantığı ile Hasabı, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 4(1-2); , Civalek, Ö., Plak ve Kabukların Nöro-Fuzzy Tekniği ile Lineer ve Lineer Olmayan Statik-Dinamik Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, (in Turkish), Elazığ, Civalek, Ö., Yapay Zeka Tekniği ve Mühendislik Uygulamaları, Türkiye Teknik Elemanlar Vakfı (TÜTEV), -seminer -Mart, Ankara Civalek, Ö., Yapay Sinir Ağları ve Yapı Mühendisliğinde Kullanım İlkeleri, Türkiye Teknik Elemanlar Vakfı, (TÜTEV Teknik Dergisi, Ağustos, 29-37, Ankara Civalek Ö., Ülker, M., Free Vibration Analysis of Elastic Beams Using Multi-layer Neural Networks, T. J. Of Eng. Env. Sci., TUBITAK, (under evaluation), Civalek, Ö., Dikdörtgen Plakların Lineer ve Non-Lineer Analizinde Yapay Sinir Ağı Yaklaşımı-Özeti yayınlanmış makale, BUMAT- Mühendislikte Modern yöntemler sempozyumu, İ.T.Ü, Freedman, D.H. Yeni nesil robotlar, Bilim teknik dergisi, Mayıs Giarratono, J., and Riley, G., Expert Sytems, Principles and Programming., PWS Publishing Company, Boston, Çamlıbel, N., Depreme Dayanıklı Yapıların Tasarım İlkeleri, Y.T.Ü Yayınları, Yayın No: 288, İstanbul, Ersoy, U., Erzincan Depremi ve Betonarme Yapılar, 13 Mart 1992 Erzincan Depremi Mühendislik Raporu, İMO Ankara Şubesi, Ankara, Özmen, G., 1997 Türkiye Deprem Yönetmeliğine Göre Tasarım Uygulamaları, Türkiye Deprem Vakfı Teknik Raporu, TDV/TR , İstanbul, Sucuoğlu, H., Gülkan, P., Yapısal Hasarların Genel Değerlendirilmesi, 13 Mart 1992 Erzincan Depremi Mühendislik Raporu, İMO Ankara Şubesi, Ankara, Tankut, T., Ersoy, U., Az Katlı Yapıların Deprem Tasarımına İlişkin Bir Öneri, TMH, İnşaat Mühendisleri Odası, 286, Tezcan, S. S., Depremden Korunmak İçin Mimari Öneriler, Deprem- Makaleler, TMMOB, İnşaat Mühendisleri Odası, Ankara, TMH - TÜRKÝYE MÜHENDÝSLÝK HABERLERÝ SAYI /5-6 55

YAPILARDA HASAR TESPĐTĐ-II

YAPILARDA HASAR TESPĐTĐ-II YAPILARDA HASAR TESPĐTĐ-II VII.Bölüm BETONARME YAPILARDA HASAR Konular 7.2. KĐRĐŞ 7.3. PERDE 7.4. DÖŞEME KĐRĐŞLERDE HASAR Betonarme kirişlerde düşey yüklerden dolayı en çok görülen hasar şekli açıklıkta

Detaylı

Yapı Elemanlarının Davranışı

Yapı Elemanlarının Davranışı Kolon Türleri ve Eksenel Yük Etkisi Altında Kolon Davranışı Yapı Elemanlarının Davranışı Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZKUL Kolonlar; bütün yapılarda temel ile diğer yapı elemanları arasındaki bağı sağlayan ana

Detaylı

BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI

BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI Z. CANAN GİRGİN 1, D. GÜNEŞ YILMAZ 2 Türkiye de nüfusun % 70 i 1. ve 2.derece deprem bölgesinde yaşamakta olup uzun yıllardan beri orta şiddetli

Detaylı

YAPI VE DEPREM. Prof.Dr. Zekai Celep

YAPI VE DEPREM. Prof.Dr. Zekai Celep YAPI VE DEPREM Prof.Dr. 1. Betonarme yapılar 2. Deprem etkisi 3. Deprem hasarları 4. Deprem etkisi altında taşıyıcı sistem davranışı 5. Deprem etkisinde kentsel dönüşüm 6. Sonuç 1 Yapı ve Deprem 1. Betonarme

Detaylı

BETONARME YAPILARDA BETON SINIFININ TAŞIYICI SİSTEM DAVRANIŞINA ETKİSİ

BETONARME YAPILARDA BETON SINIFININ TAŞIYICI SİSTEM DAVRANIŞINA ETKİSİ BETONARME YAPILARDA BETON SINIFININ TAŞIYICI SİSTEM DAVRANIŞINA ETKİSİ Duygu ÖZTÜRK 1,Kanat Burak BOZDOĞAN 1, Ayhan NUHOĞLU 1 duygu@eng.ege.edu.tr, kanat@eng.ege.edu.tr, anuhoglu@eng.ege.edu.tr Öz: Son

Detaylı

. TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp

. TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp 1 . TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp 2 Başlıca Taşıyıcı Yapı Elemanları Döşeme, kiriş, kolon, perde, temel 3 Çerçeve

Detaylı

Bulanık Mantık ve DURTES Yönteminde Uygulanması İçin Bir Öneri

Bulanık Mantık ve DURTES Yönteminde Uygulanması İçin Bir Öneri Bulanık Mantık ve DURTES Yönteminde Uygulanması İçin Bir Öneri Rasim TEMUR İstanbul Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Sunum Programı 1. Giriş 2. Bulanık mantık 3. DURTES yöntemi 4. Uygulama önerileri

Detaylı

Prefabrik yapıların tasarımı, temelde geleneksel betonarme yapıların tasarımı ile benzerdir.

Prefabrik yapıların tasarımı, temelde geleneksel betonarme yapıların tasarımı ile benzerdir. Prefabrik yapıların tasarımı, temelde geleneksel betonarme yapıların tasarımı ile benzerdir. Tasarımda kullanılan şartname ve yönetmelikler de prefabrik yapılara has bazıları dışında benzerdir. Prefabrik

Detaylı

.: ĠNġAAT MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ :. Yapıların Güçlendirme Prensipleri

.: ĠNġAAT MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ :. Yapıların Güçlendirme Prensipleri .: ĠNġAAT MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ :. Prof. Dr. Tuncer ÇELİK, Doç. Dr. Namık Kemal ÖZTORUN, Araş. Gör. Barış YILDIZLAR danışmanlığında Yapıların Güçlendirme Prensipleri Gebrail BEKDAŞ, Elif ŞENER, Haldun ÖZCAN,

Detaylı

ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi

ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi ÖZET Donatılı gazbeton çatı panellerinin çeşitli çatı taşıyıcı sistemlerinde

Detaylı

İZMİR İLİ BUCA İLÇESİ 8071 ADA 7 PARSEL RİSKLİ BİNA İNCELEME RAPORU

İZMİR İLİ BUCA İLÇESİ 8071 ADA 7 PARSEL RİSKLİ BİNA İNCELEME RAPORU İZMİR İLİ BUCA İLÇESİ 8071 ADA 7 PARSEL RİSKLİ BİNA İNCELEME RAPORU AĞUSTOS 2013 1.GENEL BİLGİLER 1.1 Amaç ve Kapsam Bu çalışma, İzmir ili, Buca ilçesi Adatepe Mahallesi 15/1 Sokak No:13 adresinde bulunan,

Detaylı

Çelik Yapılar - INS /2016

Çelik Yapılar - INS /2016 Çelik Yapılar - INS4033 2015/2016 DERS III Yapısal Analiz Kusurlar Lineer Olmayan Malzeme Davranışı Malzeme Koşulları ve Emniyet Gerilmeleri Arttırılmış Deprem Etkileri Fatih SÖYLEMEZ Yük. İnş. Müh. İçerik

Detaylı

Binaların Deprem Dayanımları Tespiti için Yapısal Analiz

Binaların Deprem Dayanımları Tespiti için Yapısal Analiz Binaların Deprem Dayanımları Tespiti için Yapısal Analiz Sunan: Taner Aksel www.benkoltd.com Doğru Dinamik Yapısal Analiz için: Güvenilir, akredite edilmiş, gerçek 3 Boyutlu sonlu elemanlar analizi yapabilen

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 4- Özel Konular Konular Kalibrasyonda Kullanılan Binalar Bina Risk Tespiti Raporu Hızlı Değerlendirme Metodu Sıra Dışı Binalarda Tespit 2 Amaç RYTE yönteminin

Detaylı

BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN ĠDE-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-KESME ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ

BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN ĠDE-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-KESME ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKİM 2010-DÜZCE BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN ĠDE-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-KESME ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun . Döşemeler TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun 07.3 ÇELİK YAPILAR Döşeme, Stabilite Kiriş ve kolonların düktilitesi tümüyle yada kısmi basınç etkisi altındaki elemanlarının genişlik/kalınlık

Detaylı

Data Merkezi. Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles. Tunç Tibet AKBAŞ

Data Merkezi. Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles. Tunç Tibet AKBAŞ Data Merkezi Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles Tunç Tibet AKBAŞ Projenin Tanımı Tasarım Kavramı Performans Hedefleri Sahanın Sismik Durumu Taban İzolasyonu Analiz Performans

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA YERLEŞKESİ HIZLI DURUM TESPİT ÇALIŞMASI

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA YERLEŞKESİ HIZLI DURUM TESPİT ÇALIŞMASI ÖZET: İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA YERLEŞKESİ HIZLI DURUM TESPİT ÇALIŞMASI R. Temur 1, B. Yıldızlar 2, E. Damcı 2 ve N.K. Öztorun 3 1 Araştırma Görevlisi, İnşaat Müh. Bölümü, İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232. Döşemeler

İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232. Döşemeler İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232 Döşemeler 2015 Betonarme Döşemeler Giriş / Betonarme Döşemeler Kirişli plak döşemeler Dişli (nervürlü)

Detaylı

MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET: F. Demir 1, K.T. Erkan 2, H. Dilmaç 3 ve H. Tekeli 4 1 Doçent Doktor,

Detaylı

Taşıyıcı Sistem İlkeleri

Taşıyıcı Sistem İlkeleri İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232 Taşıyıcı Sistem İlkeleri 2015 Bir yapı taşıyıcı sisteminin işlevi, kendisine uygulanan yükleri

Detaylı

23 Ekim 2011 Van Depremi Ön Değerlendirme Raporu

23 Ekim 2011 Van Depremi Ön Değerlendirme Raporu 23 Ekim 2011 Van Depremi Ön Değerlendirme Raporu Y.Doç.Dr. İdris Bedirhanoğlu Dicle Ü-Şube Y.K. Üyesi İnş. Müh. Tansel Önal Şube Başkanı İMO Diyarbakır Şubesi 01 Kasım 2011 Merkez üssü Van Tabanlı Köyü

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ORTA KATLI BİNALARIN BİNA PERFORMANSINA ETKİ EDEN PARAMETRELER

TÜRKİYE DEKİ ORTA KATLI BİNALARIN BİNA PERFORMANSINA ETKİ EDEN PARAMETRELER TÜRKİYE DEKİ ORTA KATLI BİNALARIN BİNA PERFORMANSINA ETKİ EDEN PARAMETRELER ÖZET: A.K. Kontaş 1 ve Y.M. Fahjan 2 1 Yüksek Lisans Öğrencisi, Deprem ve Yapı Müh. Bölümü, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina İncelenen Bina Binanın Yeri Bina Taşıyıcı Sistemi Bina 5 katlı Betonarme çerçeve ve perde sistemden oluşmaktadır.

Detaylı

ÖĞRETİM ÜYELERİ Yrd. Doç. Dr. Mürüde Çelikağ Yrd. Doç. Dr. Giray Özay Yrd. Doç. Dr. Serhan Şensoy Yrd. Doç. Dr. Masoud Negin Yarı zamanlı Prof. Dr.

ÖĞRETİM ÜYELERİ Yrd. Doç. Dr. Mürüde Çelikağ Yrd. Doç. Dr. Giray Özay Yrd. Doç. Dr. Serhan Şensoy Yrd. Doç. Dr. Masoud Negin Yarı zamanlı Prof. Dr. YAPI MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Yrd. Doç. Dr. Mürüde Çelikağ Yrd. Doç. Dr. Giray Özay Yrd. Doç. Dr. Serhan Şensoy Yrd. Doç. Dr. Masoud Negin Yarı zamanlı Prof. Dr. Ayşe Daloğlu Prof. Dr. Semih Küçükarslan

Detaylı

Temel sistemi seçimi;

Temel sistemi seçimi; 1 2 Temel sistemi seçimi; Tekil temellerden ve tek yönlü sürekli temellerden olabildiğince uzak durulmalıdır. Zorunlu hallerde ise tekil temellerde her iki doğrultuda rijit ve aktif bağ kirişleri kullanılmalıdır.

Detaylı

Yapıblok İle Akustik Duvar Uygulamaları: Digiturk & TV8

Yapıblok İle Akustik Duvar Uygulamaları: Digiturk & TV8 Yapıblok İle Akustik Duvar Uygulamaları: Digiturk & TV8 Ümit ÖZKAN 1, Ayşe DEMİRTAŞ 2 Giriş: Yapıblok, Yapı Merkezi Prefabrikasyon A.Ş. tarafından 1996 yılından beri endüstriyel üretim yöntemleri ile üretilen

Detaylı

Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Gazbeton, Tuğla ve Bims Blok Kullanımının Bina Statik Tasarımına ve Maliyetine olan Etkilerinin İncelenmesi 4 Mart 2008 Bu rapor Orta Doğu Teknik

Detaylı

Autodesk Robot Structural Analysis Professional İnşaat Müh. için Yapısal Modelleme, Analiz ve Tasarım çözümü

Autodesk Robot Structural Analysis Professional İnşaat Müh. için Yapısal Modelleme, Analiz ve Tasarım çözümü Autodesk Robot Structural Analysis Professional İnşaat Müh. için Yapısal Modelleme, Analiz ve Tasarım çözümü İnş. Yük. Müh. Burçin ŞAHİNALP PROTA BİLGİSAYAR A.Ş. Autodesk Robot Structural Analysis Professional

Detaylı

CE498 PROJE DERS NOTU

CE498 PROJE DERS NOTU CE498 PROJE DERS NOTU İnşaat Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakültesi Yakın Doğu Üniversitesi Temmuz 2015, Lefkoşa, KKTC CE498 - PROJE Genel Kapsam: Bu derste 3 katlı betonarme konut olarak kullanılacak

Detaylı

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONYA-2015 Arş. Gör. Eren YÜKSEL Yapı-Zemin Etkileşimi Nedir? Yapı ve zemin deprem sırasında birbirini etkileyecek şekilde

Detaylı

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BASİT EĞİLME Bir kesitte yalnız M eğilme momenti etkisi varsa basit eğilme söz konusudur. Betonarme yapılarda basit

Detaylı

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması 1 Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması Arş. Gör. Murat Günaydın 1 Doç. Dr. Süleyman Adanur 2 Doç. Dr. Ahmet Can Altunışık 2 Doç. Dr. Mehmet Akköse 2 1-Gümüşhane

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 2 Duvar Altı (veya Perde Altı) Şerit Temeller (Duvar Temelleri) 3 Taş Duvar Altı Şerit Temeller Basit tek

Detaylı

Yapı Elemanlarının Davranışı

Yapı Elemanlarının Davranışı Basit Eğilme Etkisindeki Elemanlar Yapı Elemanlarının Davranışı Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZKUL Betonarme yapılardaki kiriş ve döşeme gibi yatay taşıyıcı elemanlar, uygulanan düşey ve yatay yükler ile eğilme

Detaylı

DÖŞEMELER (Plaklar) Döşeme tipleri: Kirişli döşeme Kirişsiz (mantar) döşeme Dişli (nervürlü) döşeme Asmolen döşeme Kaset (ızgara)-kiriş döşeme

DÖŞEMELER (Plaklar) Döşeme tipleri: Kirişli döşeme Kirişsiz (mantar) döşeme Dişli (nervürlü) döşeme Asmolen döşeme Kaset (ızgara)-kiriş döşeme DÖŞEMELER (Plaklar) Üzerindeki yükleri kiriş veya kolonlara aktaran genelde yatay betonarme elemanlardır. Salon tavanı, tabanı, köprü döşemesi (tabliye) örnek olarak verilebilir. Döşeme tipleri: Kirişli

Detaylı

BETONARME YAPI TASARIMI DERSİ Kolon betonarme hesabı Güçlü kolon-zayıf kiriş prensibi Kolon-kiriş birleşim bölgelerinin kesme güvenliği M.S.

BETONARME YAPI TASARIMI DERSİ Kolon betonarme hesabı Güçlü kolon-zayıf kiriş prensibi Kolon-kiriş birleşim bölgelerinin kesme güvenliği M.S. BETONARME YAPI TASARIMI DERSİ Kolon betonarme hesabı Güçlü kolon-zayıf kiriş prensibi Kolon-kiriş birleşim bölgelerinin kesme güvenliği M.S.KIRÇIL y N cp ex ey x ex= x doğrultusundaki dışmerkezlik ey=

Detaylı

TANITIM SUNUMU. Doç. Dr. Güven KIYMAZ

TANITIM SUNUMU. Doç. Dr. Güven KIYMAZ TANITIM SUNUMU Doç. Dr. Güven KIYMAZ PROGRAMIN AMACI: Programın genel hedefi; yüksek katma değer üreten, bilgiye dayalı ekonomik faaliyetlere ve hizmetlere odaklanarak bölgenin küresel rekabet edebilirlik

Detaylı

Karayolu Köprülerinin Modal Davranışına Kutu Kesitli Kiriş Şeklinin Etkisi Doç. Dr. Mehmet AKKÖSE

Karayolu Köprülerinin Modal Davranışına Kutu Kesitli Kiriş Şeklinin Etkisi Doç. Dr. Mehmet AKKÖSE Karayolu Köprülerinin Modal Davranışına Kutu Kesitli Kiriş Şeklinin Etkisi Doç. Dr. Mehmet AKKÖSE Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü akkose@ktu.edu.tr Giriş

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS Betonarme ve Çelik Yapılar 582058100001321 3 0 0 3 5

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS Betonarme ve Çelik Yapılar 582058100001321 3 0 0 3 5 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS Betonarme ve Çelik Yapılar 582058100001321 3 0 0 3 5 Ön Koşullar : Önerilen Dersler :

Detaylı

Nautilus kalıpları, yerinde döküm yapılarak, hafifletilmiş betonarme plak döşeme oluşturmak için geliştirilmiş kör kalıp sistemidir.

Nautilus kalıpları, yerinde döküm yapılarak, hafifletilmiş betonarme plak döşeme oluşturmak için geliştirilmiş kör kalıp sistemidir. Nautilus kalıpları, yerinde döküm yapılarak, hafifletilmiş betonarme plak döşeme oluşturmak için geliştirilmiş kör kalıp sistemidir. Mimari ve statik tasarım kolaylığı Kirişsiz, kasetsiz düz bir tavan

Detaylı

BETONARME YAPI ELEMANLARINDA DONATI DÜZENLEME İLKELERİ

BETONARME YAPI ELEMANLARINDA DONATI DÜZENLEME İLKELERİ BETONARME YAPI ELEMANLARINDA DONATI DÜZENLEME İLKELERİ Araş. Gör. İnş.Yük. Müh. Hayri Baytan ÖZMEN Bir Yanlışlık Var! 1 Donatı Düzenleme (Detaylandırma) Yapı tasarımının son ve çok önemli aşamasıdır. Yapının

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

www.eng.harran.edu.tr/insaat/

www.eng.harran.edu.tr/insaat/ Misyon Yönetim Eğitim Başlıca Araştırma ve İnceleme Konuları Bilimsel Çalışmalar Bölüm Faaliyetleri İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Misyon Araştırma sistematiğine sahip Araştırmalarını dışlaştırabilen ve savunabilen

Detaylı

RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular

RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü Konular Bina Risk Tespiti Raporu Hızlı Değerlendirme

Detaylı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Mustafa Tümer Tan İçerik 2 Perde Modellemesi, Boşluklu Perdeler Döşeme Yükleri ve Eğilme Hesabı Mantar bandı kirişler Kurulan modelin

Detaylı

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız?

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Lisansüstü Eğitiminizi Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, 1990 yılında kurulmuş ve ilk mezunlarını 1994

Detaylı

d : Kirişin faydalı yüksekliği E : Deprem etkisi E : Mevcut beton elastisite modülü

d : Kirişin faydalı yüksekliği E : Deprem etkisi E : Mevcut beton elastisite modülü 0. Simgeler A c A kn RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR : Brüt kolon enkesit alanı : Kritik katta değerlendirmenin yapıldığı doğrultudaki kapı ve pencere boşluk oranı %5'i geçmeyen ve köşegen

Detaylı

COĞRAFİ TABANLI MÜHENDİSLİK PROJELERİNİN AŞAMALARI VE YÖNETİMİ. Ş.KUŞCU, Emekli öğr. Üyesi, senolkuscu@yahoo.com

COĞRAFİ TABANLI MÜHENDİSLİK PROJELERİNİN AŞAMALARI VE YÖNETİMİ. Ş.KUŞCU, Emekli öğr. Üyesi, senolkuscu@yahoo.com COĞRAFİ TABANLI MÜHENDİSLİK PROJELERİNİN AŞAMALARI VE YÖNETİMİ Ş.KUŞCU, Emekli öğr. Üyesi, senolkuscu@yahoo.com Özet Mühendisler meslek yaşamlarının her evresinde yöneten ve yönetilen ilişkileri içinde

Detaylı

Geçmiş depremlerde gözlenen hasarlar Güncellenen deprem yönetmelikleri Tipik bir binada depremsellik incelemesi

Geçmiş depremlerde gözlenen hasarlar Güncellenen deprem yönetmelikleri Tipik bir binada depremsellik incelemesi TÜRKİYE DE BETONARME BİNALARDA SİSMİK GÜVENİLİRLİĞİ NASIL ARTTIRABİLİRİZ? How to Increase Seismic Reliability of RC Buildings in Turkey? Prof. Dr. Mehmet INEL Pamukkale University, Denizli, TURKEY İçerik

Detaylı

MOMENT AKTARAN BİRLEŞİMLER YAPI MERKEZİ DENEYSEL ÇALIŞMALARI

MOMENT AKTARAN BİRLEŞİMLER YAPI MERKEZİ DENEYSEL ÇALIŞMALARI Türkiye Prefabrik Birliği İ.T.Ü. Steelab Uluslararası Çalıştayı 14 Haziran 2010 MOMENT AKTARAN BİRLEŞİMLER YAPI MERKEZİ DENEYSEL ÇALIŞMALARI Dr. Murat Şener Genel Müdür, Yapı Merkezi Prefabrikasyon A.Ş.

Detaylı

YAPIM HATALARI, YAPI DENETİMİ VE YAPILARIN ONARIMI

YAPIM HATALARI, YAPI DENETİMİ VE YAPILARIN ONARIMI YAPIM HATALARI, YAPI DENETİMİ VE YAPILARIN ONARIMI Prof. Dr.Yusuf Hatay Önen, Depremle Savaş Derneği Özet: Yazının başlığını oluşturan üç ayrı unsur birbirlerinden ayrı düşünülemediği gibi yazılış sıralarının

Detaylı

Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması

Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması Alemdar BAYRAKTAR Temel TÜRKER Ahmet Can ALTUNIŞIK Karadeniz Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

Detaylı

YIĞMA YAPI TASARIMI ÖRNEK BİR YIĞMA SİSTEMİN İNCELENMESİ

YIĞMA YAPI TASARIMI ÖRNEK BİR YIĞMA SİSTEMİN İNCELENMESİ 13.04.2012 1 ÖRNEK BİR YIĞMA SİSTEMİN İNCELENMESİ 2 ÇENGEL KÖY DE BİR YIĞMA YAPI KADIKÖY DEKİ YIĞMA YAPI 3 Genel Bilgiler Yapı Genel Tanımı Kat Sayısı: Bodrum+3 kat+teras kat Kat Oturumu: 9.80 X 15.40

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 6- Risk Tespit Uygulaması: Yığma Bina

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 6- Risk Tespit Uygulaması: Yığma Bina RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 6- Risk Tespit Uygulaması: Yığma Bina RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR BİRİNCİ AŞAMA DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ BİNANIN ÖZELLİKLERİ Binanın

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

YAPAN: ESKISEHIR G TIPI LOJMAN TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım

YAPAN: ESKISEHIR G TIPI LOJMAN TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım YAPAN: PROJE: TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım YAPI GENEL YERLEŞİM ŞEKİLLERİ 1 4. KAT 1 3. KAT 2 2. KAT 3 1. KAT 4 ZEMİN KAT 5 1. BODRUM 6 1. BODRUM - Temeller

Detaylı

İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232. Yüksek Binalar

İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232. Yüksek Binalar İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232 Yüksek Binalar 2015 Yüksek bina: h>20~40m Düşey yüklerden çok yatay kuvvetler önemli Çelik, BA

Detaylı

DOKUZ KATLI TÜNEL KALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE GÜNCELLENMESİ

DOKUZ KATLI TÜNEL KALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE GÜNCELLENMESİ DOUZ ATLI TÜNEL ALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE ÜNCELLENMESİ O. C. Çelik 1, H. Sucuoğlu 2 ve U. Akyüz 2 1 Yardımcı Doçent, İnşaat Mühendisliği Programı, Orta Doğu

Detaylı

İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ A3 BLOĞU ÖN İNCELEMESİ

İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ A3 BLOĞU ÖN İNCELEMESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ GENÇ ARAŞTIRMACILAR I. KONGRESİ MBGAK 2003 17-20 Şubat 2003 İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ A3 BLOĞU ÖN İNCELEMESİ Gebrail BEKDAŞ, Rasim TEMUR, Sinan ŞAHAN, Kemal ÇAVUŞ,

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ Kurs süresince SolidWorks Simulation programının işleyişinin yanında FEA teorisi hakkında bilgi verilecektir. Eğitim süresince CAD modelden başlayarak, matematik modelin oluşturulması,

Detaylı

ANTAKYA MÜZE OTEL TAŞIYICI SİSTEM PROJESİ. İnş.Yük.Müh. Bülent DEVECİ

ANTAKYA MÜZE OTEL TAŞIYICI SİSTEM PROJESİ. İnş.Yük.Müh. Bülent DEVECİ ANTAKYA MÜZE OTEL TAŞIYICI SİSTEM PROJESİ İnş.Yük.Müh. Bülent DEVECİ Proje Künyesi : Yatırımcı Mimari Proje Müellifi Statik Proje Müellifi Çelik İmalat Yüklenicisi : Asfuroğlu Otelcilik : Emre Arolat Mimarlık

Detaylı

BETONARME KALIPLARININ SINIFLANDIRILMASI. 3. Bölüm. Öğr. Gör. Mustafa KAVAL Afyon Meslek Yüksekokulu İnşaat Programı

BETONARME KALIPLARININ SINIFLANDIRILMASI. 3. Bölüm. Öğr. Gör. Mustafa KAVAL Afyon Meslek Yüksekokulu İnşaat Programı BETONARME KALIPLARININ SINIFLANDIRILMASI 3. Bölüm 1 BETONARME KALIPLARININ SINIFLANDIRILMASI Kalıp Malzemeleri Bir kalıp sistemini meydana getiren kısımlar kaplama ve kalıp iskelesi olmak üzere ikiye ayrılır.

Detaylı

DÖŞEMELER. Döşeme tipleri: Kirişsiz döşeme. Dişli (nervürlü) döşeme Asmolen döşeme Kaset (ızgara)-kiriş döşeme

DÖŞEMELER. Döşeme tipleri: Kirişsiz döşeme. Dişli (nervürlü) döşeme Asmolen döşeme Kaset (ızgara)-kiriş döşeme DÖŞEMELER Üzerindeki yükleri kiriş veya kolonlara aktaran genelde yatay betonarme elemanlardır. Salon tavanı, tabanı, köprü döşemesi (tabliye) örnek olarak verilebilir. Döşeme tipleri: Kirişli döşeme Kirişsiz

Detaylı

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ StatiCAD-Yigma Đle Yığma Binaların Performans Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi Giriş StatiCAD-Yigma Programı yığma binaların statik hesabını deprem yönetmeliği esaslarına göre elastisite teorisi esasları

Detaylı

İstanbul Üniversitesi Binaları nın onarım ve güçlendirmesi için tip detaylar, NİSAN 2003

İstanbul Üniversitesi Binaları nın onarım ve güçlendirmesi için tip detaylar, NİSAN 2003 BİR HASTANE BİNASI ÖRNEĞİNDE HIZLI DURUM TESPİTİ, DETAYLI ANALİZİ VE GÜÇLENDİRME YÖNTEMİ Ö.Faruk KÜLTÜR (1) N. Kemal ÖZTORUN (2) (1) İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Bina Hikayeleri. Muharrem Aktaş (Y.Doç.Dr.)

Bina Hikayeleri. Muharrem Aktaş (Y.Doç.Dr.) Bina Hikayeleri Muharrem Aktaş (Y.Doç.Dr.) Erciş Kuzey girişinde bulunan 1998 yapımlı, biri zemin kat toplam beş kattan oluşan ve deprem sonrası 12 sağ, 4 can kaybıyla yıkılan bu bina için anlatılanlar

Detaylı

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır.

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Tüm altyapı çalışmalarının ilk adımı olan harita mühendislik hizmetlerinin ülke kalkınmasındaki

Detaylı

GÜÇLENDİRİLEN YAPILARDA YAPI ÖZELLİKLERİ MALİYET İLİŞKİLERİ ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL BİR ÇALIŞMA

GÜÇLENDİRİLEN YAPILARDA YAPI ÖZELLİKLERİ MALİYET İLİŞKİLERİ ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL BİR ÇALIŞMA GÜÇLENDİRİLEN YAPILARDA YAPI ÖZELLİKLERİ MALİYET İLİŞKİLERİ ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL BİR ÇALIŞMA A.C. Sayar 2, İ.H.Başeğmez 1, S. Yıldırım 1, Y.İ. Tonguç 1 ÖZET: 1 İnş. Yük. Müh.,Promer Müş. Müh. Ltd. Şti.,

Detaylı

BİNAYA TEMEL SEVİYESİNDE TESİR EDEN TABAN KESME KUVVETİNİN BULUNMASI V = W A(T ) R (T ) 0,10.A.I.W

BİNAYA TEMEL SEVİYESİNDE TESİR EDEN TABAN KESME KUVVETİNİN BULUNMASI V = W A(T ) R (T ) 0,10.A.I.W BİNAYA TEMEL SEVİYESİNDE TESİR EDEN TABAN KESME KUVVETİNİN BULUNMASI X-X YÖNÜNDE BİNAYA TEMEL SEVİYESİNDE TESİR EDEN TABAN KESME KUVVETİNİN BULUNMASI V W A(T ) R (T ) 0,10.A.I.W TOPLAM BİNA AĞIRLIĞI (W)

Detaylı

KOLEKSİYON A.Ş. TEKİRDAĞ MOBİLYA FABRİKASI DEPREM GÜVENLİĞİ VE GÜÇLENDİRME ÇALIŞMASI

KOLEKSİYON A.Ş. TEKİRDAĞ MOBİLYA FABRİKASI DEPREM GÜVENLİĞİ VE GÜÇLENDİRME ÇALIŞMASI KOLEKSİYON A.Ş. TEKİRDAĞ MOBİLYA FABRİKASI DEPREM GÜVENLİĞİ VE GÜÇLENDİRME ÇALIŞMASI Danyal KUBİN İnşaat Y. Mühendisi, Prota Mühendislik Ltd. Şti., Ankara Haluk SUCUOĞLU Prof. Dr., ODTÜ, Ankara Aydan SESKİR

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ (Bölüm-3) KÖPRÜLER

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ (Bölüm-3) KÖPRÜLER İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ (Bölüm-3) KÖPRÜLER Yrd. Doç. Dr. Banu Yağcı Kaynaklar G. Kıymaz, İstanbul Kültür Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Ders Notları, 2009 http://web.sakarya.edu.tr/~cacur/ins/resim/kopruler.htm

Detaylı

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI Cemal EYYUBOV *, Handan ADIBELLİ ** * Erciyes Üniv., Müh. Fak. İnşaat Müh.Böl., Kayseri-Türkiye Tel(0352) 437 49 37-38/

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PROĞRAMI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL. AİT101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1 (2+0) AKTS- 2

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PROĞRAMI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL. AİT101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1 (2+0) AKTS- 2 T. C. OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ OSMANİYE MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ İnşaat Bölümü İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PROĞRAMI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL AİT101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1 (2+0) AKTS-

Detaylı

Alkın Küçükbayrak alkin@superonline.com. Bilim Dalı Olarak ve Uygulamada "Yapay Zeka"

Alkın Küçükbayrak alkin@superonline.com. Bilim Dalı Olarak ve Uygulamada Yapay Zeka Alkın Küçükbayrak alkin@superonline.com Bilim Dalı Olarak ve Uygulamada "Yapay Zeka" Bir önceki yazımızda beyin simulatörlerinden bahsetmiştik. Beynin işlevlerini deşifre etmeye yönelik çalışmalardan biri

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Yapı ve Deprem Uygulama Araştırma Merkezi

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Yapı ve Deprem Uygulama Araştırma Merkezi İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Yapı ve Deprem Uygulama Araştırma Merkezi GLOBAL MT FİRMASI TARAFINDAN TÜRKİYE DE PAZARLANAN LİREFA CAM ELYAF KUMAŞ İLE KAPLANAN BÖLME DUVARLI BETONARME ÇERÇEVELERİN DÜZLEMİNE

Detaylı

KODU DERSİN ADI SORUMLUSU YER P.TESİ SALI ÇARŞ PERŞ CUMA. 5000 Yüksek Lisans Tezi Doç. Dr. Tayfun DEDE 122 - - 11-12 - -

KODU DERSİN ADI SORUMLUSU YER P.TESİ SALI ÇARŞ PERŞ CUMA. 5000 Yüksek Lisans Tezi Doç. Dr. Tayfun DEDE 122 - - 11-12 - - KODU DERSİN ADI SORUMLUSU YER P.TESİ SALI ÇARŞ PERŞ CUMA 5000 Yüksek Lisans Tezi Doç. Dr. Tayfun DEDE 122 - - 11-12 - - 5000 Yüksek Lisans Tezi Doç. Dr. Süleyman ADANUR 412 10/13-14 - - - - 5000 Yüksek

Detaylı

DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Seminerin Kapsamı

DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Seminerin Kapsamı DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Prof. Dr. Erkan Özer Đstanbul Teknik Üniversitesi Đnşaat Fakültesi Yapı Anabilim Dalı Seminerin Kapsamı 1- Bölüm 1 ve Bölüm 2 - Genel

Detaylı

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 1987-1992 Lisans Celal Bayar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği 2001-2004 Y. Lisans

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

Yarıyıl Kodu Dersin Adı Sorumlusu Sınav Yeri

Yarıyıl Kodu Dersin Adı Sorumlusu Sınav Yeri Kodu Dersin Adı Sorumlusu Yeri ı 5060 Theoretical Soil Mechanics Yrd. Doç. Dr.Zekai ANGIN GULA 10/04/2015 22/05/2015 09:00 05/06/2015 09:00 5110 Soil Dynamics Yrd. Doç. Dr.Erol ŞADOĞLU GULA 09/04/2015

Detaylı

TABLALI KİRİŞSİZ DÖŞEMELERİN İRDELENMESİ

TABLALI KİRİŞSİZ DÖŞEMELERİN İRDELENMESİ ECAS2002 Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendisliği Sempozyumu, 14 Ekim 2002, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, Türkiye TABLALI KİRİŞSİZ DÖŞEMELERİN İRDELENMESİ A. S. Erdoğan Harran Üniversitesi, İnşaat

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

Temeller. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

Temeller. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli Temeller Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Temel Nedir? Yapısal sistemlerin üzerindeki tüm yükleri, zemine güvenli bir şekilde aktaran yapısal elemanlara

Detaylı

DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ

DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ Özet DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ Ercan ÖZTEMEL, Ali İlhan HACIFAZLIOĞLU Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, Sakarya İş güvenliği

Detaylı

Sayı : OB.00018 07.01.2016

Sayı : OB.00018 07.01.2016 Sayı : OB.00018 07.01.2016 Konu : Gemi Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik, Müşavirlik Hizmetleri, Büro Tescil Ve Meslekî Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ve Mesleki

Detaylı

Kitabın satışı yapılmamaktadır. Betonarme Çözümlü Örnekler adlı kitaba üniversite kütüphanesinden erişebilirsiniz.

Kitabın satışı yapılmamaktadır. Betonarme Çözümlü Örnekler adlı kitaba üniversite kütüphanesinden erişebilirsiniz. Kitap Adı : Betonarme Çözümlü Örnekler Yazarı : Murat BİKÇE (Öğretim Üyesi) Baskı Yılı : 2010 Sayfa Sayısı : 256 Kitabın satışı yapılmamaktadır. Betonarme Çözümlü Örnekler adlı kitaba üniversite kütüphanesinden

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

NETMELĐĞĐ. Cahit KOCAMAN Deprem Mühendisliği Şube Müdürü Deprem Araştırma Daire Başkanlığı Afet Đşleri Genel Müdürlüğü

NETMELĐĞĐ. Cahit KOCAMAN Deprem Mühendisliği Şube Müdürü Deprem Araştırma Daire Başkanlığı Afet Đşleri Genel Müdürlüğü GÜÇLENDĐRME YÖNETMELY NETMELĐĞĐ Cahit KOCAMAN Deprem Mühendisliği Şube Müdürü Deprem Araştırma Daire Başkanlığı Afet Đşleri Genel Müdürlüğü YÖNETMELĐKTEKĐ BÖLÜMLER Ana metin 1 sayfa (amaç,kapsam, kanuni

Detaylı

Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi

Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi ĠnĢaat Yüksek Mühendisi MART 2013 Mustafa Berker ALICIOĞLU Manisa Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü, Yapı Denetim ġube Müdürlüğü Özet: Manisa ve ilçelerinde

Detaylı

Halfen ankraj kanalları

Halfen ankraj kanalları Halfen ankraj kanalları Halfen ankraj kanalları, kolay montaj ve ayarlanabilir bağlantı imkanı verir. Kanallar, polystiren dolgu ile doldurularak, beton çalışması esnasındaki olası problemlere karşı korumaya

Detaylı

Anıl ERCAN 1 Özgür KURUOĞLU 2 M.Kemal AKMAN 3

Anıl ERCAN 1 Özgür KURUOĞLU 2 M.Kemal AKMAN 3 Düzce Akçakoca Ereğli Yolu Km: 23+770 23+995 Dayanma Yapısı Taban Zemini İyileştirme Analizi Düzce Akçakoca Ereğli Road Km: 23+770 23+995 Retaining Structure Ground Improvement Analysis Anıl ERCAN 1 Özgür

Detaylı