A.ERDAL SARGUTAN BREZİLYA SAĞLIK SİSTEMİ. ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "A.ERDAL SARGUTAN BREZİLYA SAĞLIK SİSTEMİ. ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN"

Transkript

1 Brezilya Sağlık Sistemi. 625 BREZİLYA SAĞLIK SİSTEMİ ARAŞTIRMA YÖNETİCİSİ - EDİTÖR Doç. Dr. A. Erdal SARGUTAN ARAŞTIRMA GRUBU Süleyman ÇAĞLAR Ersin KARABULUT Hasan SABIR Hülya YÜRÜK Turgut BARIŞIK

2 626 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri

3 Brezilya Sağlık Sistemi. 627 BREZİLYA SAĞLIK SİSTEMİ ÖZET 628 I. ÜLKE TANITIMI 629 I.1 Coğrafya 629 I.2. Nüfus 630 I.3. Bitki Ve Hayvan Varlığı 630 I.4. Tarih 631 I.5. Ekonomi 632 I.6 Ticaret 633 I.7. Kültür 634 II. SAĞLIK SİSTEMİ 635 II.1. Genel Sağlık Durumu 635 II.2. Sağlık Sisteminin Tarihçesi 637 ll.3. Sağlık Sisteminin Yapısı 639 II.4. Sağlık Sistemi Yönetimi 641 II.5 Sağlık Hizmetlerinin Sunumu 643 II.6. Sağlık Sisteminin Finansmanı 645 II.7. Sağlık Harcamaları 647 II.8. Sağlık Çalışanları 649 II.9. Sağlık Malzemeleri Ve Sağlık Teknolojisi 649 II.10. Reformlar 650 III. BREZİLYA VE TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI652 KAYNAKLAR 655

4 628 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri ÖZET Brezilyada özel sektörün güçlü olduğu Refah Yönelimli tipinde bir sağlık sistemi vardır denilebilir. Eyalet sisteminin yürürlükte olduğu Brezilya da bölgeler ve eyaletler arasında her alanda çok fazla eşitsizlikler görülmektedir. Bu eşitsizlikler sağlık hizmetlerinde de vardır. Eyalet sistemi sebebiyle sağlık yönetiminde belediyelerin ve eyalet sağlık sekreterlerinin etkisi görülmektedir. Sağlık sistemini tek çatı altında toplayarak daha etkili ve kaliteli bir hizmet sunumu sağlamayı amaçlayan Birleştirilmiş Sağlık Sistemi (SUS) kurulmasıyla Federal Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Ve Yardım Bakanlığı tarafından yürütülen sağlık hizmetlerinden, ülkenin büyük bir çoğunluğu yararlanma imkanı bulmuştur. SUS un yapısında, Federal Sağlık Bakanlığı, Eyalet Sağlık Sekreterliği ve Belediye Sağlık Sekreterlerinin temsilcilerinden oluşan üçlü komisyon SUS un etkili olmasını sağlayan en önemli unsurlardan birisidir. Kişilerin sağlığının korunması ve geliştirilmesi hükümetin yükümlülüğündedir. Kişi başına düşen milli geliri US$ ın altında olan Brezilya da salt kamu kaynaklarıyla tüm halka sağlık hizmetlerinin ulaştırılması aksamaktadır. Geliri düşük olan insanlar sağlık giderlerini kendileri karşılayamamaktadır. Buna rağmen özelleştirmeyle sağlığın kişilere ulaştırılmasında eşitsizlikler artmaktadır. Özel sektör daha çok nüfusun yoğun olduğu ve zengin bölgelerde yoğunlaşmıştır. Özel sektörün hızla büyümesi ve kamu hizmetlerinin yetersiz oluşu nedeniyle Brezilya da devletin sağladığı imkânlardan yararlanamayan bir kesim ortaya çıkmaktadır. Brezilya da halkın %83 ü bir biçimde sigorta ile ilişkilidir. Bu sigorta zorunlu değildir. Devlet sağlık giderlerini karşılamak konusunda kendisini bağlamamaktadır. Ekonomik durum kötüye gittiğinde çoğu kişi sigortasını kaybedebilmektedir. Sağlık hizmetinin sunulması için finansman sosyal güvenlik primleri, katkı payları ve vergilerden sağlanmaktadır. Federal Sağlık Bakanlığına bütçeden ayrılan kaynaklarının dağılımı Federal Sağlık Bakanlığı, Eyalet Sağlık Sekreterleri ve Belediye Sağlık Sekreterlerinden temsilcilerin bulunduğu üçlü yönetimsel komisyonunda belirlenir. Sosyal güvenlik örgütlenmesi Federal Sosyal Güvenlik Ve Yardım Sistemi: SINPAS ın kurulması ile sağlanmıştır. Tıbbi bakım Federal Tıbbi Bakım Ve Sosyal Güvenlik Kurumu: INAMPS ın sorumluluğundadır. Bu kurum sosyal güvenlik içerisindeki sağlık hizmetlerinin giderek büyümesini sağlamıştır. Sağlık çalışanları ülke genelinde dengesiz bir dağılım göstermektedir. Kamu ve özel sektörde çalışan doktorlar hastaları özel kliniklere yönlendirmektedir. Uzman hemşire sayısı doktor sayısına oranla oldukça azdır. Bu sorunu gidermek için hemşire, yardımcı hemşire ve yeni bakıcı kadın sistemleri oluşturulmuştur. Dünyanın halen en büyük 9. ekonomisine sahip olan Brezilya da GSMH dan sağlık hizmetleri için ayrılan para yetersiz düzeyde kalmaktadır (%7.6). Toplam sağlık harcamalarının içindeki devlet katkısı %41.6 seviyesinde gerçekleşerek, sağlık sektöründeki gücü özel sektörün gerisinde kalmıştır.

5 Brezilya Sağlık Sistemi. 629 l. ÜLKE TANITIMI BREZİLYA SAĞLIK SİSTEMİ RESMİ ADI : Brezilya Federatif Cumhuriyeti NÜFUSU : kişi YÜZÖLÇÜMÜ : km 2 RESMİ DİLİ : Portekizce DİNİ : Katolik BAŞKENT : Brasilia SİYASAL REJİMİ : Başkanlık tipi cumhuriyet PARA BİRİMİ : Real (BRL) (2/1,2,4) Brezilya 185 milyona varan nüfusuyla Amerika kıtasının orta gelir düzeyindeki ülkelerinden biridir. Ülke Kuzey, Kuzeydoğu, Ortabatı, Güneydoğu ve Güney olmak üzere beş coğrafi bölgeye ayrılmıştır. Bölgeler arası demografik, ekonomik, sosyal, kültürel ve sağlık karakteristiğiyle aşırı eşitsiz bir mozaik oluşturmaktadır (3/1). Federal bir devlet olarak 26 eyalet, bir federal bölge (2/4), ve 5,507 belediyeyi içermektedir (3/1). Yönetim sistemi devlet başkanlıklı demokrasidir. 26 eyalet, yasama yürütme ve yargı birliği esasıyla politik ve yönetsel yapı içinde idare edilmektedir. 20 yıllık askeri rejimin ardından 1988 Federal Anayasası ile demokratik yönetime dönüş sağlanmıştır (4/1). I.1. Coğrafya Brezilya kuzeyden güneye km, doğudan batıya km dir. Ülkenin yaklaşık 9/10 u Ekvator ile tropikal Oğlak dönencesinde yer almaktadır. Atlantik Okyanusu ile uzun bir kıyısı olan Brezilya nın İspanyolca konuşan Güney Amerika ülkeleri ile km lik sınırı vardır. Ülkenin arazi yapısında güneyin son ucunda Porto Alegre den kuzeydoğudaki Natal a kadar sahil hattını yakından izleyen sıradağlarından sonra kıvrımlarını açan Brezilya yaylası ile çok sık engebeler mevcuttur. Esas düz arazi bölgeleri sahilleri, Amazon ovaları ve Paraguay Çöküntüsü (Mato Grosso Pantanal ı) dür. Ülkenin en yüksek noktası Amazon bölgesinin en kuzeyinde yer alan m yükseklikteki Pico da Neblina dır. 200 m den yüksek araziler km2 iken, 200 m ye kadar yükseklikteki düz arazi bölgeleri km2 dir. Brezilya topraklarının büyük bölümü maden kaynakları yönünden bereketlidir. Brezilya, Amazon cangılı ile dünyadaki en geniş tropikal orman ve oksijen rezervlerine sahiptir. Nehirler, ana havza Amazon bölgesi olmak üzere, yaklaşık 4 milyon km lik büyük hidrolik enerji potansiyeline sahiptir ve bunlar nehir taşımacılığına elverişli su yolları olarak tam potansiyele yeni yeni kavuşmaktadırlar. Brezilya da ekvatoryal, tropikal, yarı kurak, dağlık tropikal ve astropikal olmak üzere beş iklim bölgesi vardır. Çağdaş iletişim sistemleri, dünyanın geri kalan kısmı ile tüm ülkeyi kapsar.

6 630 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Esas olarak tarımcılık ve hayvan yetiştirmek, aynı zamanda maden ve altın aramak için açılmış olan yaygın karayolları da tüm ülkeyi sarar (1/7). I.2. Nüfus Brezilya nın bugünkü nüfusu, kendisini dünyanın nüfusu en yüksek altıncı ülkesi yapan toplam olarak tahminen 185 milyon kişiden oluşmaktadır. Demografik yoğunluk, kilometre kareye 20 kişiden fazladır, ancak dağılım nispeten sahil boyunca uzanan dar bir kıyı şeridinde yoğunlaşmıştır. Ülkenin iç taraflarında, demografik yoğunluğu kilometre kare başına bir kişiden daha az yöreler mevcuttur. Önceki on yıllarda, iç kısımlarda oturmaya eğilim gösteren halkın buralardan uzaklaşmaması için her yere ulaşan iç karayolları şebekesinin yapımı; ülkenin iç taraflarında yeni kalkınma merkezlerinin yaratılması, Itaipú ve Tucuruí gibi büyük ölçekte hidroelektrik projelerinin başlatılması şeklinde teşvik önlemleri alınmıştır. Brezilya nın asıl nüfusu, göreceli olarak küçük kabilelere bölünmüş ve yarı sabit köylerde yaşayan yerlilerden oluşmuştu. Bu kabilelerin yaşamı avcılık ve balıkçılık üzerine yoğunlaşmıştı. Yoksulların, madenler ve ekim alanlarında çalıştırılmasını sağlamanın uygun olmadığı görülünce, Portekizli göçmenler, Afrika dan siyah köleler getirtmeye başladılar lerde köle ticaretinin sona ermesi ile iş arayan Avrupalı ve Ortadoğulu göçmen akını arttı. Öte yandan 1910 da -bir milyonun üzerinde- kitle halinde Japon akını başladı. Zaman geçtikçe, bu göçmen dalgaları çoğunlukla São Paulo, Paraná, Santa Catarina ve Rio Grande do Sul gibi eyaletlerde yerleşti ve bu bölgeler çok farklı kişiliklere büründü. Irk karışımı, Brezilya da böylesine çok halkın katılımı ile, her türlü olası karışımı yarattı. Kabaca, 1/3 Portekiz ve 2/3 Afrikalı asıllı nüfus etnik ayırt edici unsurdur, hepsinin, federal toplumda, iş ve politika hayatında yeri, sözü ve çok yüksek devinim yeteneği vardır (1/8). I.3. Bitki Ve Hayvan Varlığı Brezilya nın geniş ormanlarında orkidelerin, kelimenin tam anlamıyla yüzlerce türü vardır ve bunlar gittikçe artan oranlarda önemli ihracat ürünleri olmaktadır. Dünyada yeralan kuş türünün den fazlası Brezilya da bulunur. Amazon Nehrinde tür balık vardır. Birçoğu diğer Brezilya nehirlerinde de mevcuttur. Bir karşılaştırma açısından, Missisipi nehrinde sadece 250 tür balık vardır. Amazon Bölgesinde den fazla, Afrika ve Asya tropik ormanlarında bulunanların toplamı kadar vr dünya toplamının beşte birinden fazla bitki türü bulunur. Bu rakama, şüphesiz, henüz bilimsel olarak tasnif ve analiz edilmemiş binlerce bitki türü dahil değildir. Fil ve gergedan gibi iri cüsseli hayvanlar Brezilya da yoktur ancak, timsah, tapir ve manatee gibi suda yaşayan pekçok hayvan mevcuttur. Ormanda jaguarlar ve daha küçük diğer vaşaklar yaygın olarak bulunur. Bununla birlikte çağdaş uygarlık bunları gerilere itmektedir. Yılan, maymun türleri, papağanlar, sinek kuşları ve sayısız kelebek çeşitleri yaygındır (1/8).

7 Brezilya Sağlık Sistemi. 631 I.4. Tarih Brezilya, 1500 yılında Portekizli denizci Pedro Álvares Cabral tarafından keşfedildi ve üçyüz yıldan daha uzun bir süre Portekiz sömürgesi olarak kaldı. Brezilya 1822 yılında Portekiz e karşı bağımsızlığını ilan etti. Önce İmparatorluk daha sonra da 1889 da Cumhuriyet oldu. Sömürge döneminin başlangıcında Brezilya nın ilk başkenti Salvador du, ancak 1763 te Rio de Janeiro ya taşındı ta Brasília başkent olarak ilan edildi. Brezilya nın Portekiz tarafından sömürge haline getirilmesi sonucunda göçmenlerin kazançlarının büyük bir bölümünün 17 nci yüzyıl boyunca Portekiz krallığınca ellerinden alınmasına tepki olarak bağımsızlık düşünceleri görülmeye başlandı. 18 nci Yüzyılın sonlarına gelinmeden, Tiradentes olarak tanınan Joaquim José da Silva Xavier, Fransız İhtilali ve Amerikan Bağımsızlık Savaşının ideallerinden esinlenen bir ihtilal girişimine (Inconfiéncia Mineira Minas Complosu) kalkışınca, söz konusu düşünceler açıkça dile getirilmiş oldu. Napolyon un Portekiz i istilası ve Portekiz Kraliyet Ailesinin 1808 de Brezilya da zorunlu sürgüne mahkûm edilmesinden sonra ülke Genel Valiliğe yükseltildi ve bir ölçüde otonomi verildiği için çabuk ve nispeten basit bir adımla siyasi bağımsızlık ilan edildi. 7 Eylül 1822 de, ailesinin geri kalan kısmının yurduna dönmesi üzerine Genel Vali olarak Brezilya da kalan Portekiz kralı Kral Joao VI nın oğlu ve Portekiz tahtının varisi Prens Pedro, Portekiz in, Brezilya nın artan otonomisini azaltma girişimini, toplumun desteği ile reddetti. Brezilya yı bağımsız imparatorluk olarak ilan etti. Dom Pedro ilk imparator oldu, dokuz yıl imparatorluk yaptıktan sonra, 1831 de, ülkeyi hemen hemen 60 yıl yönetecek oğlu Dom Pedro II lehine tahttan feragat etti. Dom Pedro II nin imparatorluğu sırasında Brezilya vilayetlere bölünmüştü. Brezilya nın eyaletlere bölünmesi 1889 da cumhuriyetin ilanından sonra oldu. Bugün 26 eyalet ve bir Federal Bölge mevcuttur. Yeni Cumhuriyet 1930 a kadar tamamen yasalara uygun olarak birbiri ardına seçilen başkanlarla liberal çizgide gelişti. Birinci Cumhuriyet olarak tanınan bu dönem zamanın hükümetinin zorla devrilmesiyle sona erdi. Getúlio Vargas yönetiminde başarıya ulaşan devrim hareketinin ana amacı, bazı eyaletlerin, ülkenin geri kalan kısmına hakim olmasını sağlamaktı. Brezilya yı 15 yıl yöneten Vargas 1934 te oy verme hakkını büyük ölçüde genişleten ve kadınlara oy hakkı veren yeni bir anayasa getirdi. Brezilya müttefikler safında İkinci Dünya Savaşına katıldı ve İtalyan birlikleriyle savaştı, savaş sonunda Vargas istifa etti ve bir yıl sonra 1946 da Eurico Gaspar Dutra Cumhurbaşkanı seçildi. Vargas, 1950 deki seçimde ezici bir çoğunlukla tekrar göreve döndü ancak 1954 te intihar etti. Juscelino Kubitschek seçilene kadar ülke geçici hükümetlerle yönetildi. Modern Brezilya nın kurucusu Kubitschek ( ), Brasília şehrinin kurulması da dahil olmak üzere ülkede tüm cephelerde geniş bir kalkınma başlattı ların başları, Brezilya da siyasi çalkantı yıllarıdır te kansız bir ihtilalden sonra General Humberto de Alencar Castello Branco Silahlı Kuvvetlerin desteği ile göreve geldi.

8 632 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri 1985 te Başkan yardımcısı José Sarney, başkan seçilen Tancredo Neves in göreve başlamadan hemen önce hastalanarak ölmesi üzerine, son yirmi yılın ilk sivil Cumhurbaşkanı oldu.1988 de yeni bir anayasa hazırlandı. Son seçimlerde yönetime gelen Başkan Inacio Lula da Silva Ocak 2003 de göreve başladı. Başkanın yetkileri oldukça kapsamlıdır ve Birleşik Devletler Başkanının yetkilerine benzer. Kendisi Federal Hükümetin Yürütme Kurulunun başıdır. Federal Yasama Kurulu olan Kongre her ikisi de halk tarafından dolaysız olarak seçilmiş Millet Meclisi ve Federal Senatodan oluşur. Devlet yapısı içinde Yüksek Mahkeme de yer almaktadır. Federal Cumhuriyet Brezilya, her biri idarî, hukukî ve yasama erkine sahip eyaletlere; her eyalet ayrıca bunları yönetmek üzere bu üç erke sahip yerel yönetimlere bölünmüştür (1/6,7). I.5. Ekonomi 1998 yılında Dünya Bankasının yaptığı sıralamada, Brezilya kişi başına 4,630$ lık GSMH ile 68. sırada yer almıştır. Ekonomik krizler, hiperenflasyon ve artan dış borçlar 1980ler ve 1990 başlarının karakteristik özelliği oldu ve 1997 aralığında ekonomik büyüme oldu. Fakat 1998 ve 1999 yıllarında Brezilya ekonomisinin, Asya ve Rusya finansal krizlerinden ciddi bir şekilde etkilenmesi kişi başına GSMH düşmesiyle sonuçlandı (8/1). Halen dünyanın 9 ncu en büyük ekonomisi olan Brezilya on yıldan bu yana, piyasasını dünyaya açtı. Dış alıma getirilen nicel kısıtlamalar kaldırıldı. Bunun sonucunda ithalat önemli ölçüde arttı ve yabancı yatırımlar belirgin biçimde çoğaldı. Brezilya nın temel sanayileri gemi inşası (lüks turistik gemiler, yarış botları, tonluk tankerler), motorlu araçlar (otomobil, kamyon, her tip otobüs, ağır nakliye araçları, arazi araçları), metaller (çelik, alaşımlar ve alüminyum dahil), gıda, havacılık ve uzay (tarımsal ilaçlama uçakları, 90 kişilik jet uçakları, askerî eğitim ve kargo uçakları, Tucano ve uyduları araştıran sesten hızlı AMX), bilişim sistemleri (donanım ve yazılım, özellikle bankacılık sistemleri ve bilgisayarlar), oyuncaklar, ofis ve ev eşyaları, ahşap ve ahşap ürünler, mobilya, radar ve uzaktan kumandalı alıcı sistemleri, ilaç, eczacılık ürünleri ve her tür tıbbi donanım, inşaat sanayi için gerekli her türlü ürün, tarım araçları ve teknolojisi, iletişim (ses ve veri), kağıt, matbaa malzemeleri, makineler, demiryolu lokomotif ve vagonları, her türlü önemli sanayi ihtiyaçları için sermaye malları, ağır iş makineleri, donanımı ve teknolojisidir. Brezilya dünya üretiminin %32 si ile en büyük kahve üreticisidir ve bu ürün ana ihracat malı olarak yer almaktadır. Brezilya, Birleşik Devletlerin arkasından ikinci soya fasulyesi üreticisidir. Şeker, pamuk, kakao, darı, buğday, sebze ve meyve (narenciye - özellikle portakal üretiminde-dünya piyasasında ikinci), çeşitli çiçekler, süs bitkileri, şarap, et, balık, tarım sanayii ürünleri sektörü iyi gelişmiş, ihracatta pay artmıştır. Ülkenin Kuzeydoğusu ile Rio Grande do Sul, Minas Gerais, Goias, Sao Paolo ve Mato Grosso da sığır yetiştiriciliği yoğunlaşmıştır. Brezilya dünyanın en büyük hayvan sürüsüne sahip ülkedir.

9 Brezilya Sağlık Sistemi. 633 Brezilya nın ormanlık bölgeleri, çok değer verilen birçok sert ağacın kaynağıdır. Buralarda çeşitli türde sert kabuklu yemiş, hindistan cevizi çeşitleri ve bitkisel yağ üretiminde kullanılan tohumlar vardır. Kuzeydoğuda Carnaubeira adında, kökleri, gövdesi, yaprak ve meyvesi, dahil her bölümü üretimde kullanılabilen bir palmiye vardır. Bu ağaç sadece Brezilya da bulunur ve yaprakları çok güçlü mobilya cilası yapımında kullanılır. Brezilya çok çeşitli maden cevherine sahiptir. Demir, manganez, boksit, bakır, fosfat ve potasyum en önemli maden yataklarıdır. Bazı tahminlere göre, dünyanın çelik fabrikalarına yaklaşık 800 yıl süreyle demir cevheri sağlayacak yeterliktedir. Demir cevherinin fabrikalara iletilmesi için demiryolları ve limanlar özellikle inşa edilmiştir. Madenlerin çoğu öncelikle işlenmeden ihraç edilmektedir. Brezilya nın kömür rezervleri oldukça az ve düşük kalitededir. Petrol nispeten çok ve Brezilya ya yetecek düzeydedir. Genellikle denizüstü platformlarda çalışılmaktadır. Brezilya nın kendine yeterli rafineri kapasitesine ulaşması ve bunun korunması hedeflenmektedir. Artan doğal gaz üretimi için, bir boru hattı ağı inşa edilmiş ve Bolivya dan da gaz getirilerek genişletilmiştir te Federal Alkol Programı tesis edilmiştir. Bunun asıl amacı, alkolün otomotiv yakıtı olarak ya federal olarak üretilen benzin veya mazotla karıştırarak ya da alkolü kimya sektörüne verip, doğrudan Ottocycle motorlarda yakıt olarak kullanmaktı ların başında Brezilya da, yılda ortalama bir milyondan fazla üretilen araçların çoğunluğu %100 alkolle çalışıyordu. Bu programa yeniden önem verilmeye başlanmıştır. Ülkenin enerji tüketiminin yaklaşık olarak %30 u hidroelektrik santrallarınca sağlanır ve 248 GW lık üretim kapasitesine sahiptir. Elektrik enerjisi tüketimi, geçen yirmi yıl içinde yıllık yaklaşık olarak 10% luk bir artış göstermiştir. Kişi başına 1000 kilovat saat tüketim sınırını geride bırakmıştır. Elektrik enerjisi üretimi için nükleer güç kullanımı ve ayrıca bağımsız nükleer teknoloji de ilerlemektedir. Mevcut uranyum rezervleri 305 bin ton veya dünya rezervlerinin %7 si olarak tahmin edilmektedir (1/9-11). I.6. Ticaret Brezilya nın dış ticareti hacim ve değer olarak tüm Latin Amerika ülkelerinin en büyüğüdür: 2002 de 107,6 milyar Amerikan doları idi. On yıldan fazla bir süredir hem dış alım ve hem de dış satım göze çarpacak kadar yüksek bir artış trendi göstermiştir. Dolayısıyla, Brezilya şirketleri gittikçe artan ölçüde üçüncü ülkelerdeki pazarlara ulaşma çareleri dahil olmak üzere, olası deniz aşırı ortaklıklar aramaktadır. Brezilya nın dış satımı iki ana kategoriye ayrılır; (1) Ham ve yarı işlenmiş ürünler, demir, alüminyum, manganez ve diğer madenler: soya, şeker, kahve, kakao, pamuk, mısır, sisal, yaprak tütün, meyveler ve diğer tarım ürünleri, her tür et,

10 634 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri (2) İmal edilmiş mallar, uçaklar, motorlu araçlar, gemiler, lokomotifler ve vagonlar, bu araçlara ait yedek parçalar, demir ve çelik alaşımları ve ürünleri, kağıt, mekanik sistemler, buhar veya elektrik ve elektronik motorları, makine ve donanımları, fiberoptik dahil iletişim sistemleri, eczacılık ürünleri, kozmetik ve ilaçlar, hastahane tıp ve dişçi donanımları, tekstil, ayakkabı, müzik aletleri, oyuncaklar, mobilya ve ev eşyaları, bilgisayarlar ve yazılım dahil büro makineleri, plastik ürünler, işlenmiş sığır eti, tavuk ve diğer etler, portakal suyu, meyveler, sebzeler, kahve, balık ve diğer gıdalar. Öte yandan sermaye malları, petrol arama ve üretim platformlarından dev hidroelektrik türbinlere kadar birçok ürünler, Brezilya mühendislik, danışmanlık ve inşaat firmaları yurt dışında pazar bulmaktadır. Brezilya nın ihracatı içinde önde gelen pazar Avrupa Birliği (%27.4) olmak üzere, ABD (%23.3), Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay tarafından oluşturulan dinamik bir ortak Pazar olan Mercosul (%13.9), Asya (%11.7), diğer Latin Amerika ülkeleri (%9), Afrika (%2.4), Orta Doğu (%2.4), Batı Avrupa (%1.6) ve diğer Avrupa ülkeleridir (%31.4). Toplam ihracatı 2002 de US$ 60,4 milyar tutarındadır (1/11). 1.7.Kültür Brezilya kültürü bir ırksal etkiler karışımıdır. Mimari, heykeltıraşlık ve resimde, 17 nci yüzyılın ortalarından beri gelişen Portekiz tarzı görülmektedir. Ouro Preto, Diamantina; Olinda, São Luiz ve Salvador kentleri UNESCO nun seçtiği Dünya Miras Listesinde yer alır ve Brezilya daki Barok etkisini tanımlarlar. Kendi çağlarında bunlar ve Recife ve Rio de Janeiro gibi diğer şehirler, o zamanların çoğu Avrupa kentlerini aşan, Amerika nın en büyük şehir merkezleriydi. Yerli unsuru zengin bir mit ve dinsel tören, dans ve müzik, kuştüyü süsler ve beden boyama geleneği katkısında bulunmuştur. Afrika nın Brezilya nın popüler müziği ve müziğin ritimleri, özellikle Samba üzerine güçlü etkisinden, ve Vatapá ve Acarajé nin yanı sıra diğer Batı Afrika kökenli yemeklerin de Kuzeydoğu Brezilya bölgesel yemeklerine etkisi çok büyüktür. Afrika kökenli becerilerin veya etkilerin Brezilya uygarlığına katkısı çok büyüktür. Avrupa Stilinden tamamen ayrılan AfroBrezilya etkisi gelişmiştir. Beyazlar, siyahlar ve melezler Brezilya daki ressamlar, heykeltıraşlar, mimarlar, teknik ressamlar ve müzisyenler, çeşitli biçemlerin barok, klasik, çağdaş, soyut, figüratif, karnavaldan etkilenen veya halka yakın popüler stillerin- ustaları Amerika kıtasındaki en yaratıcı sanatkârları arasındadır. Bu ana görüş etkisiyle mimarlıkta (Oscar Niemeyer), resimde (Cândido Portinari), müzikte (Heitor Villa Lobos), edebiyatta (Jorge Amado) ve sinemada (Glauber Rocha) zengin bir kültür doğmuştur. Brezilyalılar, karnaval gibi festivallerden, özellikle Rio de Janeiro da Escolas de Samba-Samba Okulları geçit töreninden, Kuzeydoğu bölgesinin kentlerinde hayvan maskeleriyle yapılan dans Bumba-meu-Boi ye, Güneydoğu eyaletlerindeki şarap festivallerine kadar yayılan kendi folkloruna çok tutkundur. Pek çok uluslar ve kültürler, Brezilya kültürel sahnesine çeşitli katkılarda bulunarak ayrı bir tat getirmişlerdir. Kendi farklı Avrupalı, Afrikalı, Orta Doğulu ve Asyalı görgüsünün mirasını kullanan her bir göçmen grubu, ulusun renkli ve olağanüstü çeşitlilikteki kültürünün zenginleşmesine ve gelişmesine katkıda bulunur.

11 Brezilya Sağlık Sistemi. 635 Bu kültürel olaylar dizisi, halen canlı olarak arka fonda yer alan orijinal yerli kültürü zedelenmeden gerçekleştirilir (1/8,9). ll. SAĞLIK SİSTEMİ II.1. Genel Sağlık Durumu: Nüfus Gruplarına Göre Analiz: Çocuklar: 1999 yılında bebek ölüm oranı 1,000 canlı doğumda 33 olarak gerçekleşti ve bu oran 1990 yılındaki 1,000 de 48 olarak gerçekleşen oranın %30 altında oldu. Eyaletler ve bölgeler arası bebek ölüm oranında eşitsizlikler vardır. Güneyde düşük oranlara karşın, Kuzeydoğu bölgesinde yüksek oranlar kaydedildi. 1-4 yaş aralığındaki çocukların başlıca ölüm nedenleri 1998 yılı verileriyle, bulaşıcı hastalıklar (%0,43), dışsal nedenler (%22,5), solunum sistemi hastalıkları (%8,2), akut ishal (%18), habis ur (%13) (4/1). Okul çağı: Bu yaş grubunda ki ölümler %0,6 dan daha az olarak gerçekleşti. Ölüm nedenleri %46 sı kaza ve şiddet, %18 i bulaşıcı hastalıklar ve habis ur %13. Ergenlik Çağı: 1998 yılında yaş grubunun %47 si ve yaş grubunun %68 inin ölüm nedeni çoğunluğunu cinayetlerin oluşturduğu dışsal sebepler olarak gerçekleşti. Yetişkinler: Erkeklerin ölüm oranın 100,000 kişide 471 ve kadınların 100,000 kişide 209 olarak gerçekleşti. Başlıca ölüm nedenleri; dışsal sebepler (%32), dolaşım sistemi hastalıları (%23) ve habis urdur (%14). Ortalama anne ölüm oranı 100,000 canlı doğumda 127 civarındadır yılında gebelik, doğum ve lohasalık ile ilgili hasta yatış oranı %41, hastalık sınıflamalarında hastahaneye yatış oranları sindirim sistemi hastalıkları %13,9, genital hastalıklar %13,7, ve dolaşım sistemi hastalıları %11,0 dır. Yaşlılar: 1998 yılı verileriyle, başlıca ölüm nedenleri dolaşım sistemi hastalıları %46, habis ur %17, solunum hastalıları %11 olarak gerçekleşti. Yanlış teşhis sonucu ölümlerin oranı %18 dir. Yanlış teşhisler yaşlı nüfusun en yaşlı alt gruplarının bakımlarını nicel olarak arttırdı. Sakatlar: 1991 yılı verilerine göre sakatların toplam nüfusa oranı %1,1 dir. Yerli Halk Ve diğer Sosyal Gruplar: Yerli halk toplam nüfusun %0,2 sini oluşturmaktadır. Sıtma, tüberküloz, diğer solunum yolu hastalıkları ve aşılama ile önlenebilen hastalıkların sayısındaki yüksek vaka ve ölüm oranları yerli halkın sağlık durumunun karakteristiğidir yılında bu yana yerli halkın sağlığı doğrudan Sağlık Bakanlığının sorumluluğu altındadır (4/2). Hastalık Tiplerine Göre Dağılım: Bulaşıcı Hastalıklar: 1996 yılında 444,049 sıtma vakası rapor edildi ve bunun %99 u Amazon bölgesinde gerçekleşti ve 1996 yılları arasında Amazon, Goias, Maranhoa, Minas, Gerais, Mato Grosso do Sul, Para ve Roraima Eyaletlerinde 102 sarı humma vakası rapor edildi.

12 636 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Ülkede Dengue vakası artmaktadır, 1996 yılında 175,000 den fazla vaka rapor edilmiştir. Kala Azar hastalığı Kuzeydoğu bölgesinde yoğunlaştı ve yıllık 2,000 vakanın %90 ı bu bölgede gerçekleşti. Son çocuk felci vakası 1989 da rapor edildi. 19 yaş altı nüfusunun %90 ından fazlasının aşılanmasıyla kızamık vakalarında 1992 den bu yana ülke genelinde çok büyük azalmalar sağlamıştır ve 1996 yılları arasında kızamık nedeniyle ölüm rapor edilmemiştir. Neonatal tetanos ara sıra görülmektedir (5/7) yılındaki kolera salgınlarının başlangıcından 1994 e kadar ülke genelinde 150,000 vaka ve 1,700 ölüm rapor edilmiştir da sadece 900 vaka rapor edilmiştir yılında 91,013 tüberküloz vakası rapor edildi ve görülme oranı 100,000 kişide 29 olarak gerçekleşti (5/8) yılında tüberküloz vakaları dünya genelinde patladı, Brezilya tüberküloz vakalarında 13. sırada yer aldı. Geçtiğimiz yirmi yılda tüberküloz vakalarının bildirimi azaldı. Brezilya 1980 lerin ilk yarısında %85 ile Dünya Sağlık Örgütünün hedefine yaklaşan tedavi oranına ulaştı, fakat son zamanlarda tedavi oranı %75 civarında oldu (6/2) yılında tüberküloz kontrolünü de içeren federal yönetsel fonksiyonları eyalet düzeyinde yerelleştirdi (6/4,5) yılında tüberkülozun büyük bir problem olduğunun anlaşılmasıyla federal, eyalet ve belediye yönetimleri ile hükümet dışı kurullarında temsilcilerini içeren Federal Sağlık Konseyi tüberkülozu öncelikli sağlık problemi olarak ilan etti. Ardından tüberküloz kontrolü için federal bir plan geliştirildi (6/6). Viral hepatit, Brezilya da çok yaygın bir hastalıktır ve 1995 yılında 16,851 kişinin hastahanede tedavi görmesine ve 800 e yakın kişinin ölümüme neden olmuştur (5/9). Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları: 5 yaş altı çocukların başlıca ölüm nedenlerinden birisidir. Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar: 1997 yılında 23,172 yeni AIDS vakası ve 7,545 ölüm gerçekleşti yılı Erkek:Kadın AIDS oranı 2:1 dir yılında sifilisden toplam 166 ölüm gerçekleşti yılı itibariyle ortalama konjenital sifilis oranı 10,000 doğumda 1,2 vaka olarak gerçekleşti. Kötü Huylu Tümör: 1999 yılı verileriyle kanserden ölüm oranı 100,000 erkekte 75,5, 100,000 kadında 62,5 olarak gerçekleşti. Erkeklerde çoğunlukla akciğer kanserinden, kadınlarda sırasıyla göğüs kanseri, akciğer kanseri ve serviks kanserinden ölümler gerçekleşti. Dolaşım Sistemi Hastalıkları: Bu hastalık gruplarındaki başlıca ölüm nedeni kalp krizi (toplam ölümleri %25 i) ve beyin damarlarıyla ilgili hastalıklardır. Bu grup hastalıklar tüm yataklı tedavilerin içinde ölüm sıralamasında üçüncü gelmektedir. Diabet: 31,000 ölümle toplam ölüm oranlarının %3,4 ünü oluşturur. Yetersiz Beslenme Ve Obezite: 1996 yılında 5 yaşın altındaki çocuklarda yetersiz beslenme oranı ortalama %5,7 ve aynı yaş grubunda gelişim problemlerinin görülme oranı %10,5 idi.

13 Brezilya Sağlık Sistemi. 637 Obesite görülme sıklığı çocuklarda ve her bölge ve gelir grubundan yetişkinlerde arttı. Her bölgede görülen en önemli besin eksikliği demir eksikliğidir. Okul öncesi çocuklarda görülme yoğunluğu %48 ile %51 arasındadır (4/3). II.2. Sağlık Sisteminin Tarihçesi 1960 a kadar Brezilya Sağlık hizmetleri 3 alt sisteme göre organize ediliyordu. Bunlar sosyal güvenlik sistemi, Sağlık Bakanlığı ve gönüllü özel kuruluşlardı. Sosyal güvenlik 1930 larda ülkenin devlet kurumları ve özel sektörün finansmanına katılmasıyla birleştirildi. Sosyal güvenliğin kapsadığı hizmetlerden biri, çalışanlara ve hak sahiplerine sağlık hizmeti sağlamak idi. Sosyal güvenlik kurumları İAP: Emeklilik Ve Emekli Ödemeleri Kurumları olarak adlandırılıyordu. Söz konusu kurumlar meslek sınıfları ve klasik sigortalama modeline göre yapılandırıldı. Sosyal güvenlik sistemi ülkede sağlık hizmetlerinin sağlanmasında egemen sistem oldu. Sonuçta katmanlı bir sosyal haklar modeli oluştu ve farklı IAP ler tarafından verilen sağlık hizmetlerine ulaşım düzeyinde farklılıklar oluştu. Paralel bir yapıda organize olan Sağlık Bakanlığı 1950 lerin sonuna kadar koruyucu hizmetlerden sorumluydu. Aşı kampanyaları, çevre sağlığı gibi koruyucu hizmetlere yoğunlaşmaya devam etti. Sağlık Bakanlığı çoklu hizmetler ve bölümler olarak ayrılmış ve eşgüdümden uzak bir şekilde işletiliyordu. Üçüncü alt sitem olan özel sektör diğer ana alt sitemlerden farklı bir yapıda idi. Hizmetlerin sağlanması doğrudan ödemeler aracılığıyla özel hekimler tarafından yapılıyordu ve sınırlı bir hizmet dağıtımı vardı yılında Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu meclisten geçti ve farklı IAP ler tarafından sağlanan hizmetlere standardizasyon getirildi. Buna rağmen bu kurumlar birleştirilemedi, izole yapıları ve hizmet faydalanıcıları ayrı olarak kalmaya devam etti. Kanun tıbbi hizmetlerin standardizasyonuna yoğunlaştı ve kurumların farklı derecelerdeki yönetim ve işletilme yönleri kısmen ele alındı yılında otoriter rejimin başlamasından sonra Brezilya sanayileşme ve ekonomik kalkınma hedeflerini karşılamak amacıyla ciddi bir dönüşüm süreci yaşadı. Hükümet yönetimi gittikçe müdahaleci olmaya başladı. Sosyal politikalar özel sektörü teşvik etmesinin yanı sıra rejimi meşrulaştırma amacıyla da kullanıldı. Bu gelişmeler devam ederken IAP temelli örgütsel yapı tek bir teşkilat olarak birleştirildi ve 21 Kasım 1966 yılında INPS (Federal Sosyal Güvenlik Kurumu) adını aldı. Sosyal güvenlik sigorta kapsamı genişletilmesine rağmen kayıtlı olarak çalışanların meslek kategorileri aynı kaldı. Bunun sonucu olarak müşteri ayrımı devam etti. Ayrıca kırsal alanda çalışanlar, kayıt dışı olarak istihdam edilenler ve kendi işini yapan meslek sahipleri kapsam dışında kaldılar lerdeki değişiklikler belirli bir sağlık hizmeti modelinin yaratılmasını sağladı. Merkezileşme, sağlık sistemi içerisindeki kurumların ayrılması, sağlık hizmetinin özel sektör tarafından sağlanması aracılığıyla kapsamının genişletilmesi, tamamlanmamış sigortalama ve gerileyen finansman sağlık reformu hedefleri oldu.

14 638 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Merkezileşme ile birlikte sosyal güvenlik yapısı birleştirildi, kaynaklar ve gücün merkezi idare altında toplanmasını sağladı. Eyalet ve bölgesel idarelerin planlama ve yönetim üzerinde ki etkileri azaldı (7/15). Kamu sağlık sektörü yapısal olarak iki bakanlık arasında paylaştırıldı ve ayrı güçler, hizmet grupları ve çalışma metotları ortaya çıktı. Federal Sağlık Bakanlığı 1950 lerde kuruldu ve sorumlukları: - Federal sağlık politikasını koordinasyon ve geliştirme, - Toplum sağlığı ve koruyucu hekimlik, - Kronik hastalıkların tedavisi için hastahaneler ve örgütlenme sağlama, - Geri kalmış bölgelere sağlık hizmeti sunulması için örgütlenme idi. Sosyal Güvenlik Ve Yardım Bakanlığı 1970 lerde kuruldu ve sosyal güvenlik sigortasına sahip çalışanlar için tıbbi hizmet sağlamakla sorumlu idi lerde kurumsal ayrım SINPAS ın (Federal Sosyal Güvenlik Ve Yardım Sistemi) kurulması ile sağlandı. SINPAS ın içinde, her birinin beli bir sosyal yardımdan sorumlu alt kurumlar oluşturuldu. Tıbbi bakım INAMPS sın (Federal Tıbbi Bakım Ve Sosyal Güvenlik Kurumu) sorumluluğunda oldu. Bu kurum sosyal güvenlik içerisindeki sağlık hizmetlerinin gitgide büyümesini sağladı. Sonuç olarak bütün sağlık sektörü içerisindeki kamu sağlık sistemi güçsüzleşirken, INAMPS önemli bir politik ve finansal güce ulaştı. Tıbbi hizmetler kamu ve özel sektör tarafından sağlanıyordu. Kamu sektörü, tıbbi hizmetleri hastahaneler, sağlık merkezleri ve birincil bakım üniteleri aracılığıyla veriyordu. Özel sektör sağlık hizmetleri, kişiler ve şirketlerle anlaşmalar yaparak kendi kendini finanse etti ve aynı zamanda kamu kurumlarıyla anlaşmalar yaparak hizmet sağladı. İşçilerin sosyal güvenlik kapsamı genişletildi, INAMPS bu artan faydalanıcı sayısına cevap verebilmek için üçüncü taraf kurumlarla anlaşmalar yapmaya başladı. Bu hizmet politikası özel sektörün sağlık sektörü içerisindeki rolünü artırdı. Sonuç olarak kamusal organizasyon daraldı ve geriledi. Şöyle ki 1976 yılına gelindiğinde bütün hastahane yatak sayısını sadece %27 si kamuya ve %73 ü özel sektöre aitti (7/16). Sigorta kapsamındaki bu büyük artış özel sektörü güçlendirdi ve rejimin daha da oturmasını sağladı. Sosyal güvenliğin fonlanması kamu bütçesi tarafından desteklenmiyor, işçiler ve işletmelerden alınan zorunlu ücret kesintileriyle sağlanıyordu. Fonun kaynaklarının bu şekilde sağlanması ekonominin genel durumuyla sıkı sıkıya bağlı olmasına yol açtı. Ekonomik daralma dönemlerinde çalışanların gelir düzeylerinde de azalma olduğu için fonun kaynaklarını da azalttı lerde hastahane harcamalarında büyük bir düşüş gözlendi (7/17) yılları sağlık hizmeti talebi ve politikalarıyla ilgili şiddetli tartışmalara sahne oldu. Hem sosyal güvenlik krizinin üstesinden gelmek hem de sağlık reformuna olan talebe cevap vermek amacıyla çeşitli politikalar uygulanmaya başlandı (7/19).

15 Brezilya Sağlık Sistemi Federal Anayasası, sağlığı bir hak ve idarenin sorumluluğu olarak açık bir şekilde tanımladı. Yeni anayasa ile adı SUS olarak bilinen Birleştirilmiş Sağlık Sistemi kuruldu den önce devlet sağlık sistemi fazla merkezi idi. Programlarda bütünleşme, danışma sistemleri ve hastahane hizmetlerine güçlü bir yoğunlaşma olmaksızın işletiliyordu. SUS yatay programlar ve ayakta tedavi hizmetlerini yükselterek kamu sağlık sisteminin geniş çaplı yerelleştirme ve bütünleştirmeyi amaç edindi Anayasasına göre SUS un 4 temel karakteristiği: - Sağlık hizmetlerine ulaşımda tam kapsamlılık, - Planlama, yönetim, değerlendirme ve kontrolde yerelleşme, - Kamu ve özel sektörü bütünleştirmek amacıyla bölgesel hizmet sistemleri oluşturmak, - Topluma ihtiyaç tabanlı olarak hizmetlerin eşit olarak sağlanmasıdır. Birleştirilmiş Sağlık Sistemi (SUS) nüfusun tamamını kapsamı alanına almak niyetindedir. Uygulamada SUS birincil (primer) sağlık hizmetlerinin %95 ini, ikincil (sekonder) sağlık hizmetlerinin %70 ini ve üçüncül (tersiyer) sağlık hizmetlerinin %90 ını sağlamaktadır. Tamamlayıcı sağlık hizmetleri özel sağlık planları ve özel sağlık sigorta şirketleri tarafından sağlanmaktadır. SUS un tam kapsamlı çalışma alanı nedeniyle, ayrı bir devlet sağlık sigortası yoktur. Bu yönüyle Brezilya Latin Amerika da tektir yılında yeni sağlık sisteminin uygulanmasına başlandı. Buna ek olarak Federal Tıbbi Bakım Ve Sosyal Güvenlik Kurumu (INAMPS) Sağlık Bakanlığına devredildi (8/12,13). II.3. Sağlık Sisteminin Yapısı Günümüz sağlık hizmet sistemi kamusal ve isteğe bağlı alt sistemlerden oluşmaktadır. İsteğe bağlı hizmet alanı genişletildi, çeşitlendirildi ve hizmetlerin sağlanmasında önemli rol üstlendi. Ulaşımında farklı ilkeler ve farklı koşullarıyla bu iki alt sistem ne sağlık hizmetlerindeki eşitsizlik problemini ne de bütün olarak sağlık koşullarının iyileştirilmesi sorununu henüz çözememiştir (7/46). Yerelleşme yeni sağlık sisteminin anahtar sözcüğüdür. Sağlık hizmetlerinin sunumu sorumluluk olarak federal düzeyden belediyeler düzeyine indirilmiştir. Belediyeler sağlık hizmetlerini yönetmek ve izlemek, organize etmek ve planlamak zorundalar. Danışma üniteleri ve kademeli hizmet sistemlerinin eşgüdümünü sağlamak, izlemek ve değerlendirmek, eyaletlerin yetki ve sorumluluğu içerisindedir. Eyaletler ayrıca finansal olduğu kadar teknik konularda da belediyelerle işbirliği içindedirler. Federal Sağlık Bakanlığı federal öncelikleri belirlemek, hizmetin kalitesi için norm ve standartlar koymak, teknolojileri değerlendirmek ve sağlık sektörünü düzenlemekle sorumludur. Buna ek olarak Federal Sağlık Bakanlığı üniversite hastahanelerini ve kanser tedavisinde uzmanlaşmış hastahaneleri yönetmeye devam etmektedir (8/13). Sağlık sisteminin genel görünümü Tablo 1 deki gibidir.

16 640 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Şema 1: Brezilya Sağlık Sistemi. Kaynak: (7) IDRC (2003) IDRC in Brasil, s:47 Brezilya da sağlık hizmeti veren kamu ve özel sektör kuruluşların türleri şunlardır: Özel Dal Poliklinikler: Belli hastalıklara hizmet veren kamu birimleridir. Sağlık Merkezleri: Eyalet sağlık bakanları tarafından yönetilirler. Daha çok ana-çocuk sağlığı gibi koruyucu sağlık hizmetleri verirler. Merkeze gelen acil hastalara da ilk yardım hizmeti de sunarlar. Sağlık Postaları: Küçük ve kırsal yöreler içindir. Bir yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülür. Hekim yoktur. Poliklinikler: Daha büyük kuruluşlardır. Kentlerdedir ve hekimler bulunmaktadır. INAMPS tarafından yönetilir. Eyaletler tarafından kurulmuşlardır. Gelişmişlerdir. 24 saat hizmet veren acil servisleri ve özel odaları da vardır.

17 Brezilya Sağlık Sistemi. 641 Bağımsız Acil İstasyonları: Her gün 24 saat hizmet veren ve hekim tarafından yürütülen küçük birimlerdir. Karışık Üniteler: Eyalet hükümetleri tarafından yönetilen sağlık merkezleridir. Bunlar birkaç yatağa sahiptir. Hasta bu birimlerde bir veya iki gün kalabilir. Özel Çalışan Hekimler: Brezilya da organize acil servis hizmeti dışında hizmet veren binlerce küçük clinical privadas (özel klinik) vardır. Bunlar genellikle özel olarak sağlık hizmeti veren tek veya bir grup hekim tarafından oluşturulmuştur. Hekimlerin çok azı tam gün olarak, diğerleri ise genel bir hastahanede çalıştıkları için yarı zamanlı çalışmaktadır (6/327, 14/220). II.4. Sağlık Sistemi Yönetimi 1996 yılından itibaren Birleştirilmiş Sağlık Sistemi (SUS) için Temel Operasyon Rehberi (BOG) uygulanmaktadır. Bu BOG da, SUS içindeki her hükümet seviyesine ilişkin yönetim sorumlulukları tanımlanmıştır. Yönetim fonksiyonlarının ve belediye idareleri ile Federal Bölgelerin halka hizmet sağlamalarının kuvvetlendirilmesi için BOG, hizmeti yaygınlaştırma sürecini ve federal kaynakların eyalet ve belediyelere otomatik olarak dağıtılması sürecini geliştirmektedir. Bundan başka, Federal Hükümet ile eyalet ve belediye İdareleri arasında yetki paylaşımında, anlaşmazlık ve sorunların çözümü için, sürekli olarak görev yapan üçlü ve ikili müşterek yönetim komisyonları kurulmuştur. Belediyedeki Belediye Sağlık Sekretaryası (BBS), vatandaşların sağlık hizmeti sistemine erişmelerini temin etmeye yardımcı olan bir araçtır. Ülke çapında geçerli bir belge olarak, SUS kullanıcılarının, kendi ikamet alanları dışında hizmet almaları hakkı vardır ve bu hizmetin bedelinin ödenmesini teminat altına almaktadır. BOG bütünleştirilmiş programlama için bir mekanizma kurmakta ve sağlık yönetimi için belediye ve eyalet seviyelerindeki sorumluluk, gerekli hususlar ve ön şartları tanımlamaktadır. Belediyelerin, temel sağlık hizmetleri yönetimini tamamen kendi bünyelerine alma hakkı bulunmaktadır. Benzer şekilde, eyaletlerin de eyalet sisteminin yönetimini tamamen ele almaları mümkündür. Müşterek yönetim komisyonları, belediye, eyalet ve Federal Hükümet arasındaki koordinasyonu kolaylaştırmak suretiyle, her seviyedeki sistemin bütün teşkil edecek şekilde yönetimini temin etmek veya noksan faaliyetler olmamasını sağlamak için gerçekleştirilmiştir. Üçlü müşterek yönetim komisyonları, Sağlık Bakanlığı, Devlet Sağlık Müsteşarları Milli Konseyi ve Milli Belediye Sağlık Sekreterlik Konseyinin her birinden eşit sayıda gelen temsilcilerin teşkil ettiği üyelerden müteşekkildir. İkili müşterek komisyonlar, Eyalet Sağlık Sekretaryası temsilcileri ve eyalet içindeki Belediye Sağlık Sekretaryası temsilcilerinden eşit sayıda üye ile teşkil edilir (13/223). Brezilya sağlık sistemi yönetiminde sağlık planlaması büyük rol oynar. Federal hükümette Planlama Bakanlığı kurulmuştur. Sağlık Bakanlığı nda da sağlık hizmetlerinin organizasyonu bölümü vardır. Bunlar hastalık kontrol programları ve hastahanelerin personelinin oryantasyonuyla uğraşırlar.

18 642 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Bütçeleri bu normlara göre ayarlarlar. Değişik coğrafi bölgelerdeki kaynak eşitsizliğini ortadan kaldırmaya uğraşırlar. Daha büyük eyaletler Sağlık Bakanlığı birimlerine sahiptirler. Bunlar nerelere yeni sağlık merkezi kurulacağını belirlerler. Ancak ne federal ne de eyalet hükümetleri kırsal bölgeler için gerekli yeni sağlık elemanları istihdamını gerektiren bir şey yapmamaktadırlar. Doktorların ve hastahanelerin yapısı, Brezilya da bir planlama eksikliği olduğunu göstermektedir. Brezilya şimdi kötü çalışan doktorlar ve yap-boz haline gelen sağlık sistemi ve özel hastahane problemleriyle yüz yüzedir. Brezilya, merkezi ve eyalet düzeyinde taşınan sorumluluklar açısından adil bir dengeye sahip gözükmektedir. Merkezi otorite (Federal Sağlık Bakanlığı) standartları ve politikaları belirler. Uygulamalar ise eyalet bakanlıklarının sorumluluğundadır. Ayrıca eyaletler kendi programlarını serbestçe uygulayabilirler. Eyalet Sağlık Bakanlıkları (Sekreterlikleri) o eyalet tarafından seçilen bir kişi tarafından yönetildiği için merkezi sağlık birimine bağlı değildir. Yoksul olan eyaletlerde Federal Hükümetin parası kullanılır. Zengin eyaletler ise kendi gelirlerini kullanmaktadırlar. Eyaletler INAMPS tan para alabilirler (13/224). Çoğu yüksek yönetim kademesi, sağlık yönetimi alanında eğitim almamış doktorlar tarafından yönetilir. Brezilya da doktorların sağlık yönetimi eğitimi alabilecekleri birkaç sağlık okulu vardır Sao Paulo da personel için kısa bir kurs verilmektedir. İyi bir yönetim için güvenilir bilgi akışının gerekli olduğunu bilen INAMPS, bir bilgisayar bilgi programı ile bu işleme katkıda bulunmaktadır. Yiyecek ve ilaç ayarlaması Federal Sağlık Bakanlığının sorumluluğundadır. Bunların uygulaması bütçenin yetersizliğinden dolayı engellenmektedir. Personel yetersizliği yüzünden eyalet bakanlıkları tarafından yapılan hastahane denetimleri üstünkörüdür. Federal Sağlık Bakanlığı nın yaptığı diğer bir ayarlama doktorların, eczahanelerin, profesyonel hemşirelerin ve diğer personelin kayıtlarının tutulmasıdır. Brezilya da sağlık hizmetinin verilmesiyle ilgili yeni düzenlemeler sürekli olarak yapılmaktadır. Bunlardan biri; eğer hasta acil değilse, özel bir hastahaneye gitmeden önce, bir INAMP doktoru tarafından görülüp, resmi bir izin verilmesi, yani sevk edilmesi gerekliliğidir. Acil durumlarda böyle bir uygulama yoktur. Diğer bir yeni düzenleme ise, özel hastahanelerin her teşhis için bir ücret almasıdır. Bu ücret INAMPS tarafından bir önceki yıl belirlenen ortalamalara göre belirlenir. Hastahaneler teşhis başına belirlenen ücretin çok düşük olduğunu söylemektedir. Brezilya da birkaç değişik organizasyon, sağlık hizmetleri alanındaki problemleri gidermek için bazı önlemler almıştır. En önemli organizasyon Sağlık Ve Sosyal Güvenlik Yönetimi İçin Federal Kurum: CONOSP ın 1980 deki organizasyonudur. Bu kurum Devlet Başkanlığı na bağlıydı. Bu organizasyona daha sonra Brezilya sağlık sektörünün temsilcileri ve Santa Cosa Federasyonu eklendi.

19 Brezilya Sağlık Sistemi ve 1982 de CONOSP ca yapılan bir analizde özel sağlık hizmeti kullanımında çok israf olduğu belirlendi. Kırsal bölgelerdeki hizmetlerden faydalanma oranı düşüktü. Bütün sistem parçalanmıştı ve daha büyük bir koordinasyona ihtiyaç vardı. Bu problemler için CONOSP her eyalette bütün hizmetlerin bölgeselleştirilmesini önerdi. Temel sağlık hizmetlerine daha büyük görev vermek için, her hastanın ilk olarak bir acil ünitede tedavi edilmesini önerdi. Hastahaneye başvuruda ilk tercih INAMPS ın kent hastahaneleri olmalıydı. Daha sonra eyalet ve yerel devlet hastahaneleri, en son olarak da özel hastahaneler tercih edilmeliydi. Her eyalette bakanlıklarda görevler ve yetkiler arasındaki planlama ve koordinasyonu sağlayacak komisyon bulunmalıydı. Bütün özel doktor ve hastahanelerin CONOSP planına itirazından dolayı bu plan sadece Soute Caterina eyaletinde uygulanmıştır. CONOSP planının uygulanması için daha çok zaman ve efor gerekmektedir. Çünkü çok az eyaletin böyle projeleri uygulamak için politik gücü ve isteği vardır. Eğer INAMPS Sosyal Güvenlik Bakanlığı ndan Sağlık Bakanlığı na aktarılırsa, gelişiminin hızlandırılacağı düşünülmektedir. Bunun yanında diğer özel projeler de uygulanmıştır. Bu yeni projelerden bir tanesi Dünya Bankası tarafından desteklenen Cutia Projesi olup 1975 yılından beri Sao Paulo eyaletinde uygulanmaktadır. Bu proje birçok sağlık merkezini bir hastahaneye bağlar (sağlık merkezleri, hastahanenin uyduları gibi düşünülerek geliştirilen bir modül). Bu şekilde birçok modül bir araya gelerek merkezinde daha yüksek kalitede bir hastahane bulunan (bu modüller, bölgesel hastahanenin uydularıdır) bir sağlık bölgesi meydana getirir. Hastahanenin sağlık personeli aynı zamanda sağlık merkezlerine de hizmet verir. Program genel olarak INAMPS tan sağlanan paralarla desteklenmektedir. Ayrıca özel sağlık sektörü de bu bölge içerisinde faaliyet gösterebilir, ancak INAMPS tan destek alamaz, sadece özel kişilerden destek alabilir (13/225). II.5. Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Kamu sağlık hizmeti ağı birimleri, sağlık merkezleri ve acil hizmetlerin olduğu birincil sağlık hizmetlerinden oluşmasına karşın, özel sektör özel bakım ve hastahane hizmetlerine yoğunlaşmıştır (3/5) lı yıllardan bu yana Federal Hükümet birincil sağlık hizmetlerini geliştirmek amacıyla bazı programları uygulamaya geçirmiştir. Bu programların ortak özellikleri: - En yoksul bölgelerin karşılaştığı hastalık ve ölüm nedenlerine göre ihtiyaçların belirlenmesi ve finansmanı, - Yoksul kesimin ihtiyaçlarını daha iyi karşılayacak toplum sağlığı ve birincil sağlık hizmetlerinin finansmanını karşılamak amacıyla belediyelere fon aktarılması, - Ev ziyaretleri ve aile sağlık hizmetleri için programlar geliştirerek şehirsel alanlardan kırsal bölgelere kadar tüm nüfusun hizmet kapsamına alınması, - Epidemiyolojik gelişme ve sürevelans bilgi sistemi aracılığıyla hizmetlerin değerlendirilmesi ve kontrolü, - İlaç ve testler gibi sağlık malzeme ve hizmetlerine ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla yasal düzenlemelerin geliştirilmesi.

20 644 Ülkelerin Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Söz konusu çerçevede Aile Sağlık Programını (PSF), Toplum Sağlığı Kurumları Programı (PACS) gibi programlar uygulamaya geçirilmiştir (9/9). Yataklı tedavi yerine, ayakta birincil sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla toplum sağlığı temsilcileri çalışmalar yaptı ve 1994 yılında Federal Sağlık Bakanlığı Aile Sağlık Programını (PSF) uygulatmaya başladı. Bir PSF ekibi bir hekim, bir hemşire, bir yardımcı hemşire ve 4 veya 6 toplum sağlığı temsilcisinden oluşur. Bir ekip 600 ile 1,000 ailede sorumludur. Pediatrik, jinekolojik, obstetrik gibi alanlarda klinik bakım, ufak cerrahi müdahaleler ve evde tedavi hizmetleri vermektedirler (8/14). Toplum Sağlığı Kurumları Programı (PACS) Federal Sağlık Bakanlığı tarafından finanse edilir ve yerel idareler tarafından yönetilir. Bu program anne ve çocuk sağlığı üzerine yoğunlaşmıştır yılında 94 milyon kişi bu kuruluşlardan hizmet almış ve bütün yerel idarelerin %93 ü PACS ın kapsamına girmiştir (11/9). Kamu sektörü, özellikle geri kalmış bölgelerde, en büyük birincil sağlık hizmeti sağlayıcısı konumundadır. Diğer yandan ikincil ve üçüncül sağlık kurumları (poliklinikler ve hastahaneler) özel sektöre ait olmakla birlikte çoğu zengin ve nüfusun fazla olduğu bölgelerde hizmet vermektedirler. Bu tip bölgelerde özel hastahanelerin hakimiyeti çok yüksektir. Kamu hastahanelerinden üçüncül sağlık hizmeti veren hastahaneleri iyi ekipmanlara ve gelişmiş teknolojiye sahiptirler. Kamu ve özel sektör arasındaki ayrım, birincil ve ikincil sağlık hizmeti veren sağlık merkezleri gibi karma kurumlara bakıldığında daha iyi anlaşılır. Bu tarz kuruluşlar genel bakım, küçük cerrahi müdahaleler, jinekolojik ve acil hizmetlerini sağlayan birkaç yataklı oldukça küçük birimlere sahiptirler ve hizmet ihtiyacını sağlamaya çalışırlar. Brezilya da sağlık merkezleri ağırlıklı olarak devlete aittir en yoksul bölgelerde yoğunlaşmışlardır. Acil servisler de esasen kamu sektörü içerisindedir. Özel sektör mülkiyeti çoğunlukla küçük ve orta ölçekli sağlık birimleridir. Son zamanlarda büyük ölçekli hastahanelerin sayısında, küçük ve özel birimler lehine bir azalma görülmektedir (7/39) yılına gelindiğinde 7,806 hastahanenin %66 sı, 485,000 yatak sayısının %70 i ve 723 üçüncül hastahanenin 723 ü özel sektöre ait oldu. Tanısal destek ve terapi alanındaki 7,318 birimin %95 i de özel sektöre aittir. 41,000 ambulans hizmet biriminin %73 ü devlet tarafından işletilmektedir. Kamu sektöründeki yatak sayısının dağılımı şöyledir: cerrahi %21, klinik hekimliği %30, pediatrik %17, obstetrik %14, psikiyatri %11, diğer %7 (4/4). Özel Sektör Kamu sağlık sisteminde kötüleşme ile birlikte, günümüzde 41 milyon kişiyi kapsamına alan özel sağlık sistemi ortaya çıkmıştır. Özel sağlık sistemi yıllık 13.6 milyar ABD Dolarlık payı ile GSYİH nın %1,6 sına tekabül eden bir orana ulaşmıştır. Özel sektör hızlı bir şekilde gelişmiş ve birçok kişi özel sağlık planları / sigortasına katılmışlardır yılı rakamları ile 57 milyon kişinin sağlık plan ve sigortalarına üye oldukları tahmin edilmektedir.

Coğrafya Proje Ödevi. Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri. Kaan Aydın 11/D

Coğrafya Proje Ödevi. Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri. Kaan Aydın 11/D Coğrafya Proje Ödevi Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri Kaan Aydın 11/D---1553 Hindistan ın Genel Özellikleri DEVLETİN ADI: Hindistan Cumhuriyeti BAŞKENTİ: Yeni Delhi YÜZÖLÇÜMÜ: 3.287.590

Detaylı

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN Almanya; Orta Avrupa da bir ülkedir. Kuzeyinde Kuzey denizi, Danimarka, ve Baltık denizi; doğusunda Polonya ve Çek cumhuriyeti; güneyinde Avusturya ve İsviçre;

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART LÜBNAN ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART 2016 TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: LÜBNAN Yüzölçümü: 10,400 km² Yönetim Biçimi: Parlamenter Cumhuriyet Cumhurbaşkanı: General Mişel Avn (Ekim 2016) Başbakan:

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK ve SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ BREZİLYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 11.01.2008 Ülke No: 508 Şaban Oruç - 4 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Brezilya Federal Cumhuriyeti Yönetim

Detaylı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya da 120 un değirmeni olduğu bilinmektedir. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA 1. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Brezilya Federal Cumhuriyeti BAŞKENTİ : Brasilia RESMİ DİL : Portekizce DİN : Roman Katolik (% 74), Protestan (% 15), diğer

Detaylı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 milyon tonun üzerine. Günde 100 tonun üzerinde üretim gerçekleştirebilen

Detaylı

* Ass. Jasmina Guric

* Ass. Jasmina Guric * Ass. Jasmina Guric *Bosna Hersek, Sırp Cumhuriyeti ve Bosna Hersek Federasyonu olmak üzere iki ülke unsuru ndan oluşur *Ayrıca otonom Brcko adlı bir bölge vardır *Refah yöntemli/ Sigorta özelliklerin

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Amerika Birleşik Devletleri BAŞKENTİ : Washington D.C. RESMİ DİL : İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ :

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri Etiyopya ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Dil : Amharikçe, Oromo, Tigrinya, Somaliae, İngilizce Başkenti : Addis Ababa Yüzölçümü : 1.127.127 km2 Nüfus : 88,4 Milyon(2013 tahmini Önemli

Detaylı

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Belçika ya ihracat yapan 334 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Kaynak : CIA World Factbook

Kaynak : CIA World Factbook Türk Plastik ve Mamulleri, Ambalaj Sektörü ve Plastik İşleme Makine Üreticileri İçin SIRBİSTAN Pazarının Değerlendirmesi GENEL BİLGİLER : Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV EIU tahminine göre Sırbistan

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KUZEY KORE ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti : Sosyalist Cumhuriyet : Kuzey Kore,

Detaylı

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU Gürhan DEMİREL Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Kasım 2008 Kuzey Ren Vestfalya (Nord Rhein Westfalen) Almanya nın kuzey batısında,

Detaylı

HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü

HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü Sayı: 2016/1 TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA BOYA SEKTÖRÜ Son dönemde dünya boya sanayisi önemli değişikliklere sahne olmaktadır. Sektörde konsantrasyon, uzmanlaşma,

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

* Ass. Jasmina Guric

* Ass. Jasmina Guric * Ass. Jasmina Guric *Merkezileşme ve yerelleşme kavramları Bosna Hersek sağlık sistemini anlamakta temel oluşturmaktadır *Eski Yugoslavya parçalanmadan önce sağlık sistemi merkezileştirilmişti *Savaşın

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Azerbaycan Cumhuriyeti Nüfus : 9,780,780 Dil :Resmi dil Azerice dir. Rusca ve Ermenice

Detaylı

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir.

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. - 1 - I. A.B.D. HAKKINDA GERÇEKLER Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. 1- Genel bakış A.B.D. nin değişen nüfus yapısı: http://usinfo.state.gov/journals/itsv/0699/ijse/ijse0699.htm

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR

TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR Halil AGAH Kıdemli Kırsal Kalkınma Uzmanı 22 Kasım 2016, İSTANBUL 1 2 SUNUM PLANI TARIMDA KÜRESELLEŞME TÜRK TARIM SEKTÖRÜ VE SON YILLARDAKİ GELİŞMELER TARIMDA

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği EKONOMİ BAKANLIĞI GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-mail: juba@ekonomi.gov.tr Tel: +211 954366772 Adres: Block 3K South, Plots No.880-881, Hai Matar, Juba Republic of

Detaylı

BUILDEXPO TANZANYA 2015 FUARI SONUÇ RAPORU DAR ÜS SELAAM/TANZANYA

BUILDEXPO TANZANYA 2015 FUARI SONUÇ RAPORU DAR ÜS SELAAM/TANZANYA BUILDEXPO TANZANYA 2015 FUARI SONUÇ RAPORU DAR ÜS SELAAM/TANZANYA GENEL BİLGİLER 1. ÜLKEYE İLİŞKİN BİLGİLER: GSYİH ( Milyon $ ): 49.966 (IMF 2015) KBGSYİH ( $ ): 1.017 (IMF 2015) Büyüme Oranı ( % ): 7.25

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İTALYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İtalya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 41 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Temmuz 2015 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET Otomotiv Sanayi Ürünlerini İçeren UİB Verisine Göre 1 : 1. 2015 yılı Ocak-Temmuz

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Sudan bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesi olup kuzeyinde Mısır, doğusunda

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç.

KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç. KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kenya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Kenya ekvator enlemi üzerinde yer alan bir doğu Afrika ülkesidir. Ülkenin

Detaylı

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan daki Yatırım Ortamı ve İş Olanakları 1- Temel Bilgiler: Hazırlayan: Abdelgader ABDALLA* Sunan: Dr. Mutrif SIDDIG** Çeviren: Ufuk TEPEBAŞ Konum: Afrika bölgesinin

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Gürcistan Cumhuriyeti Nüfus : 4,931,226 Dil :Resmi dil Gürcücedir. Rusca,Ermenice,Azerice

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK *Türkiye de Sağlık

Detaylı

MALİ ÜLKE RAPORU 2013 A.Ç.

MALİ ÜLKE RAPORU 2013 A.Ç. MALİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 A.Ç. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Mali Cumhuriyeti : Yarı başkanlık : Denize kıyısı olmayan bir batı Afrika ülkesi olan Mali, kuzeyinde Cezayir,

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

SAĞLIK SİSTEMLERİ. Prof. Dr. Metin ATEŞ

SAĞLIK SİSTEMLERİ. Prof. Dr. Metin ATEŞ I SAĞLIK SİSTEMLERİ Prof. Dr. Metin ATEŞ II Yay n No : 2867 flletme-ekonomi : 570 2. Baskı Mart 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-891- 2 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar BETA

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ PERU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 504 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Peru Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ

NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ NÜFUS PLANLAMASI HİZMETLERİNİ YÜRÜTME YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarih: 6.10.1983; Sayı: 18183 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç: Madde 1 - Bu yönetmeliğin amacı, kişilerin istedikleri sayıda, istedikleri

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Günümüzde çok amaçlı bir kullanım alanına sahip olan Mısır, Amerika Kıtası keşfedilene kadar dünya tarafından bilinmemekteydi. Amerika Kıtasının 15. yüzyıl sonlarında keşfedilmesiyle

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

Finlandiya nın Tarihçesi

Finlandiya nın Tarihçesi Finlandiya Yüzölçümü :338.145 km 2 Nüfusu :5.175.783 İdare şekli :Cumhuriyet Başkenti :Helsinki Önemli şehirleri :Tampere, Espoo, Turku Dili :Fince Dini :Hristiyanlık Para birimi :Euro, Fin Markası Finlandiya

Detaylı

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME EYLÜL Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYH), yılının. çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre %, oranında büyüdü.. çeyrek gelişim hızı ise, %, e yukarı yönlü revize edildi. Böylece Türkiye ekonomisi, yılın

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MYANMAR ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Myanmar Birliği Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Güneydoğu Asya ülkesi olan

Detaylı

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kamerun Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Orta Afrika nın batısında yer alan ülkenin güneybatısında Atlantik Okyanusu,

Detaylı

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi İçindekiler 1.... 2 1.1. Yapılan Ülkeler... 4 1.2. 'ın En Büyük Partneri: Irak... 5 1.3. Ürünleri... 6 2. İthalat... 8 2.1. İthalat Yapılan Ülkeler... 9 2.2. İthalat Ürünleri... 10 3. Genel Değerlendirme...

Detaylı

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş gezisi ziyareti gerçekleştirmiştir. Kardeş Oda Antlaşması

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

ZAMBİYA ÜLKE RAPORU Eylül 2013 A.Ç.

ZAMBİYA ÜLKE RAPORU Eylül 2013 A.Ç. ZAMBİYA ÜLKE RAPORU Eylül 2013 A.Ç. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Zambiya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Başkanlık rejimi Coğrafi Konumu : Afrika kıtasının güneyinde denize kıyısı olmayan bir

Detaylı

Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı

Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı Michael Lally, Ticaret Müsteşarı Berrin Ertürk, Ticaret Ataşe Yardımcısı Nisan 2014 U.S. Commercial Service Ankara, Turkey Amerikan Ticaret Müsteşarlığı Misyonu

Detaylı

: 92 milyon. : 1 ABD Doları = 47,8 Filipin Pezosu Toplam Dış Borç : 53 milyar $ İş Gücü

: 92 milyon. : 1 ABD Doları = 47,8 Filipin Pezosu Toplam Dış Borç : 53 milyar $ İş Gücü 1. GENEL BİLGİLER (2009) Resmi Adı : Filipinler Cumhuriyeti Yönetim Biçimi : Cumhuriyet Resmi Dili : Filipin Dili ve İngilizce Başkenti : Manila Yüzölçümü : 300.179 km² Nüfusu : 95 milyon Para Birimi :

Detaylı

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012)

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. MISIR GENEL BİLGİLERİ 1. HARİTA ve BAYRAK 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) Nüfusu : 85 milyon Yüzölçümü : 1.001.450 km 2 Dil : Arapça Din : Sünni Müslüman %90, Kıpti %9,

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

Türkiye-Meksika. Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri. 15-16-17 Eylül 2014 Meksika

Türkiye-Meksika. Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri. 15-16-17 Eylül 2014 Meksika Türkiye-Meksika Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri 15-16-17 Eylül 2014 Meksika 24 Aralık 2014 Ozan ÖZDEMİR AB Uzman Yardımcısı (İstatistik) Ekonomik ve Teknik İlişkiler Dairesi Avrupa Birliği

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

ODA/BORSA BAŞKANLARI. 2 Temmuz 2009, Ankara

ODA/BORSA BAŞKANLARI. 2 Temmuz 2009, Ankara ODA/BORSA YÖNETİM M KURULU BAŞKANLARI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 2 Temmuz 2009, Ankara Küresel Krizin Etkileri; Hem gelişmiş ülkelerin, hem de gelişmekte olan ülkelerin büyüme hızları düşüyor Gelişmekte

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ

Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ Sağlık Bakanlığından: Kurum Tabipliklerinin Standardına Dair Tebliğ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç Madde 1 - Bu Tebliğin amacı; etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BELÇİKA ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ

İZMİR TİCARET ODASI BELÇİKA ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR TİCARET ODASI BELÇİKA ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ DİLARA SÜLÜN Ağustos 2015 1 TEMEL BİLGİLER Resmi Adı: Belçika Krallığı Yüzölçümü: 30.528 km² Yönetim Biçimi: Anayasal Monarşi Altında

Detaylı

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006)

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 201 PORTEKİZ GENEL BİLGİLER RESMİ ADI Portekiz Cumhuriyeti BAŞKENT Lizbon RESMİ DİL Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015 Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 215 The Economist Intelligence Unit, Haziran 216 Küresel ticaret finansal krizden bu yana, 215 te en zayıf yılını yaşadı. Ekonomi Politikaları

Detaylı

MOZAMBİK ÜLKE RAPORU Kasım 2013 A.Ç.

MOZAMBİK ÜLKE RAPORU  Kasım 2013 A.Ç. MOZAMBİK ÜLKE RAPORU Kasım 2013 A.Ç. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Mozambik Cumhuriyeti : Başkanlık rejimi : Afrika nın güneydoğu sahili ülkelerinden Mozambik in güneyinde

Detaylı