YAS İŞİ. Dr. Timuçin Oral İTİCÜ. 18 Aralık 12 Salı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YAS İŞİ. Dr. Timuçin Oral İTİCÜ. 18 Aralık 12 Salı"

Transkript

1 YAS İŞİ Dr. Timuçin Oral İTİCÜ 18 Aralık 2012

2 Yasın Tanımı Duygusal olarak bağlı olduğumuz kişi, yer ya da nesnelerin kaybına ya da kayıp olasılığına verdiğimiz fiziksel, duygusal, bedensel, bilişsel ve psişik tepki yas dır. Yas kişi için anlam taşıyan bir sevgi nesnesinin yitiminden sonra psişik dengenin yeniden kurulmasını sağlayan mental süreçtir. 2

3 Diğer Tanımları Yas, Keder (Grief): Herhangi bir kayba yanıt olarak oluşan normal, dinamik süreç Yas, Matem (Mourning): Yukardaki anlamda da kullanılır ama daha özgül olarak yasın etrafa açıkça ifade ediliyor olması Yas, Ağıt (Bereavement): Kayıptan yakınma durumu Komplike Yas : Engellenmiş ya da gizlenmiş yas süreci

4 Kayıp yaşadığımızda, iç dünyamızın gerçekliği ile dış gerçeklik arasında bir uyum sağlamak zorunda kalırız. Bu süreçte, bir dizi psikolojik uzlaşma meydana gelir. Doğal bir durum olan yasın belirtileri bazen hastalık belirtileriyle karışabilir ve gereksiz tıbbi incelemelere ve gereksiz ilaç kullanımına yol açabilir. 4

5 Yası hep ölüm boşanma vs gibi büyük kayıplar sonrasında yaşanan bir olgu gibi düşünme eğilimi var. Oysa, aslında yas, basitçe herhangi bir yitime yanıt olarak iç dünyanız ile dış gerçeklik arasındaki bir uzlaşma sürecidir (Volkan-Zintl, 1993)

6 Aslında büyük/küçük her şeyin kaybının ardından yas tutarız. Bir küpenin teki de olabilir, hayatla ilgili bir umudun kaybı da. Göç de bir yas sebebidir, bazen ana baba evinden ayrılmak da. Burada daha çok ölümün ardından gelen yastan söz edilmekle birlikte, aslında içerik kişi için önemli her türlü kayıp ve ayrılığa uyarlanabilir.

7 Yasla bağlantılı olarak, kayıp denince sıklıkla akla gelen ölümdür. Boşanma, taşınma, ülkemizde son yıllarda çok yaygın olan göç gibi durumlar Mutlu kayıplar (okulu bitirip hayata atılmak, emeklilik vb)

8 Nerede tören varsa orada yas vardır Doğum günü Sünnet Mezuniyet Evlilik Emeklilik Ölüm Anma

9 Kayıp? Kayıp: Kaybolma, yitme, yitim Gayb: 1) Gizli olan. Görünmeyen. Belirsiz. 2) Güman. Hislerle veya akıl ile bilinmeyen şey Bir şeyin başka bir şeyde kaybolması Gözönünde olmayan, gizli olan, manevi olan Kaybetmek belki de Gaybetmek kökünden geliyor

10 Yası tamamlayabilme kapasitesi şunlara bağlıdır: duygusal olgunluk acı veren duygulanıma dayanabilme becerisi özgüvenin özerk biçimde düzenlenebilmesi yitirilen nesneye bağımlılığın derecesi yitimin nasıl yaşandığı (Wolfenstein, 1966)

11 Yası tutabilmek ya da yas isini yapabilmek gelişim öykümüze bağlıdır. Çocukluktan başlayarak bazı seyleri arkamızda bırakarak yola devam ederiz. (Vazgeçeriz). 11

12 Yası anlamak için 3 şey temeldir: Her kayıp kaçınılmaz olarak yas süreci yaratır Her kayıp daha önceki kayıpları tekrar canlandırır Her kayıp, eğer yası gerektiğince tutulursa, değişime ve büyümeye aracılık eder. 12

13 NORMAL YAS?

14 NORMAL YAS? Yas tamamen normal bir durumdur!

15 NORMAL YAS? Yas tamamen normal bir durumdur! Yasla ilgili hiçbir şey normal değildir!

16 Yas tutmak normal olmakla birlikte, hiçbir zaman kolay veya basit bir süreç değildir. Pek çok faktör nedeniyle normal sürecinden saparak komplike hale gelebilir. İnsanoğlu biyolojik olarak bağlanmaya eğilimlidir ve değer verdiklerinden vazgeçmeye hiçbir zaman hazır değildir.

17 Kişilik yapılanması Borderline düzeyde olduğunda kişinin herhangi bir keder yaşadığını görmezsiniz. Onlar yas tutmazlar (Searles, 1982). Sık sevgili değiştiren, yakın arkadaşlarını kolayca defterden silen ama sık sık yoğun bir boşluk duygusundan yakındığına tanık olduğunuz hasta örneği.. Aslında duyarsız değil çok duyarlı ve en küçük bir terk edilme olasılığına karşı da hazırlıklı (acımadı ki!)

18 Kubler-Ross: Yasın 5 aşaması İnkar Öfke Pazarlık Depresyon Kabullenme 16

19 Bowlby ve Parkes: 4 Fazlı Model Şok ve uyuşukluk: genellikle ilk tepkidir. Kişi temel gereksinimlerini bile karşılayamaz Özlem ve arayış: herşeyi eski haline getirmeye çabalama Dezorganizasyon: sorunlara konsantre olamama. Ölüm yaşamla karışmıştır. Reorganizasyon: yeni bir yaşama başlamak

20 Yasın Evreleri Akut evre (kriz dönemi) İlerleyen evre (psikolojik yas işini nin gerçekleştiği keder dönemi) Düzeni ve sırası yok Döngüsel Kişiye özel 18

21 Akut evre belirtileri Yitimin hemen arkasından panik görülmesi olağandır. Nefes darlığı, boğazda düğümlenme, iç çekme, kaslarda gevşeklik, iştahsızlık Ani ve beklenmedik kayıpların ardından şok ve uyuşukluk gözlemlenebilir. Bilinçdışı süreçlerin etkisiyle, kaybettiği yakınının bazı hareketlerini, tepkilerini, özelliklerini taklit etmeye başlayabilir. Ölen kişinin geri gelmesi şeklindeki acı verici istek ve inanamama çoğu kez ön plandadır.

22 Hazırlıklı olabilmek Psikolojik hazırlık fırsatını tanımış olan ölümler: sıralı ölüm (yaşlılık, kronik hastalıklar) Aman, birşey olmasın O ölürse ben ne yaparım? Bayramda mutlaka gidip görelim, bir sonraki bayramda görmek kısmet olmayabilir Gürültülü belirtiler ortaya çıkmaz ya da çok daha kısa sürer. Yas daha sessizdir

23 Akut evrede zihinsel mekanizmalar Yadsıma Bölme Pazarlık Sıkıntı Öfke Zorlu düşünceler Kriz dönemi düşleri

24 Yadsıma Bazı anlarda, kişi ölümün gerçek olmadığını, bir yanlışlık, bir karışıklık olduğunu düşünebilir. Yadsıma, şoku emerek, dayanılması güç olan gerçeği yavaş yavaş sindirmemize yardımcı olur; bir bakıma tampon işlevi görür. Tarih boyunca insanlığın geliştirdiği gelenekler sayesinde, yadsımaya saplanıp kalmaktan kurtuluruz. Ölmüş kişiyi görmek, yıkamak Cenazeye katılmak, mezara indirmek Taziyeye gitmek yadsımadan çıkmamıza yardımcı olur.

25 Bölme Yadsıma ile bağlantılıdır: zihnin bir yanı yadsırken, diğer yanının gerçeği bilmesine izin verir. Ölen kişiyi anlık olarak yanında hissetmek Kapı çaldığında bir an için onun geldiğini düşünmek Sokakta yürüyen bir yabancıyı o sanıvermek Akşam eve gelmesini beklemek Ölenin odada varlığını hissetmek, sesini duymak veya hayalini görmek gibi anlık varsanılı yaşantılar psikotik belirtilerle karıştırılmamalıdır.

26 Pazarlık Pazarlık sırasında, yitimin gerçekleştiğine dair daha yüksek düzeyde bir farkındalık vardır. Direnç, bizi ölümü tersine çevirme, zamanı geri sarma çabasına iter: Şöyle yaparsam, kardeşim ölmemiş olacak ve bunun yalnızca bir rüya olduğunu anlayacağım. Keşke son saatlerinde yanında olsaydım O doktora değil de, öbür doktora götürseydim İstediği şeyi alsaydım

27 Sıkıntı / Kaygı Sıkıntı Kayıp, reddedilme ve güçsüzlük duygularını harekete geçirir. Yitimin hemen ardından bazen korku ve panik olur. Daha sonraları çeşitli derecelerde sıkıntı olur. Varoluşsal kaygı

28 Zorlu Düşünceler Elde olmadan zihne giren imgeler (intrusive) olur yalnızken, uykuya dalarken, ölen kişi ile ilgili canlı ve ayrıntılı imgeler göz önüne gelir. savaş, katliam, afetler, işkence sonucu ölümlerde, suçluluk duygusu daha yoğun

29 Öfke Bırakılmak, arkada kalmak, ölüm nedeniyle bile olsa bizi öfkelendirir. Beni bırakıp da nereye gidiyorsun? Ölene öfkelenmek kolay olmadığı için öfke bir suçlu arar (bazen doktor, bazen aileden birine) Ölene öfke, yavaş yavaş gerçeğin kabul edilmekte olduğuna bir işarettir. Bu öfkenin evrensel olduğu kişiye anlatılabilir.

30 Rüyalar Kriz dönemindeki düşler, ölümü kabullenmeyle ilgili çatışmayı yansıtır. Kişi ölü, çürümüş, solmuş olarak görülebilir. Kayıp gerçekleşmemiş duygusu uyandıran, ölen kişinin çıkıp geldiği ve yalnızca yolculuğa çıkmış olduğunu açıkladığı sevinçli rüyalar olabilir Öfke duyulan rüyalar, gerçeğin kabulüne yaklaşıldığının işaretini verirler. Tekrarlayan rüyalar bir başka şekil alır ve yasın bir evreden diğer bir evreye geçtiğini gösterir.

31 İlerleyen dönem: Yas işi (Freud) Bizim için ne anlama geldiğini değerlendirmek üzere ilişkiyi yeniden gözden geçirmek İlişkiyi geleceği olmayan bir anıya dönüştürmek Yas işi çok yorucudur: İlişki, bilinçdışında tekrar tekrar gözden geçirilir. Geçmiş, zihinde sürekli canlanır. Dalgınlık, yorgunluk ve halsizlik hissedilir Kederden vazgeçmek, bilinçdışında ihanet gibi hissedilebilir. Yitimin ardından daha fazla ağrı, sızı hissedilir.1-2 boyunca daha fazla sigara içerler. Alkol ya da uyuşturucudan medet umabilirler

32 Başa Çıkma Düzenekleri Kontrol etme ve bastırma Entelektüelize etme Rasyonalizasyon Yalnız kalmama Yalnız kalma Kaçınma Üzerine gitme Aktivasyon Yerine koyma Ölenle bağlantıyı korumanın yolları

33 Başa Çıkma Düzenekleri Kontrol etme ve bastırma Entelektüelize etme Rasyonalizasyon Yalnız kalmama Yalnız kalma Kaçınma Üzerine gitme Aktivasyon Yerine koyma Ölenle bağlantıyı korumanın yolları Dindar kişiler için, tevekkül faydalı olabilir ama, Tanrı ya isyan düşüncesi de gelebilir ve ayrı bir sıkıntı kaynağıdır; suçluluk yaratır, inancını sorgulamaya başlayabilir. Ölümün adaletsizliğine, tesadüfî oluşuna, anlamsızlığına, geri döndürülemezliğine bir isyan vardır. Normal akışta düşünülmeyen gerçeklik bütün sertliğiyle yüzeye çıkar. Yaşam sonludur. Hepimiz ölümlüyüz.

34 Yas Tutma İşi Düzenli mezarlık ziyaretleri anıları canlı tutar. Anılar ölenle ilişkiyi sürdürmeye yarar, ancak bir yandan da kaybın acısını da uyarır. 31

35 Yas Tutma İşi Ölenle bağlantıyı korumanın yolları bulunur: Eşyalarını korumak, ev hayvanına bakmak, ölenle özdeşleşmek (amaçlarına sarılmak, işini sürdürmek) Düzenli mezarlık ziyaretleri anıları canlı tutar. Anılar ölenle ilişkiyi sürdürmeye yarar, ancak bir yandan da kaybın acısını da uyarır. 31

36 Yasın Boyutları Bilişsel: bilgiye ihtiyaç duyma, gerçek olanı anlamaya çalışma Duygulanım: duygu dışavurumu için ihtiyaç duyma Davranış: dış olayların etkisiyle (tören vs) ölümü fark etmeye anlamlandırmaya çalışma Değer biçme: kayıpta bir mana bulmaya çalışma

37 Yas tutma işinin bileşenleri (Worden) Kaybın gerçekliğinin kabul edilmesi Yas acısının yaşanması (working through) Kaybedilenin artık var olmadığı bir yaşama uyum sağlamak Öleni duygusal olarak yeniden konumlandırma ve hayata devam etme (yasın bitişi)

38 Kaybın gerçekliğinin kabul edilmesi: İlk tepkiler şok ve inanmama olmakla birlikte, zorda olsa, giderek ölenin hayatımızdan çıktığını ve geri gelmeyeceğini kabul etmek zorunda kalırız.

39 Yas acısının yaşanması (working through): Üzüntü, öfke, can acısı, boşluk hissi ve yalnızlığı yaşamak; Gidenle aramızdaki halledilmemiş sorunları, öfkeyi, suçluluk hislerini, Yaşamın tesadüfiliğini ve kendi ölümümüzle yüzleşmeyi görmezlikten gelmeyip, üzerinde düşünmek,konuşmak, anlamaya çalışmak ve bütün bunları zihnimizde yerine koymak

40 Kaybedilenin artık var olmadığı bir yaşama uyum sağlamak: Ölümle hayatımızda oluşan hem gerçek, hem de sembolik bütün boşlukları ve bunun etkilerini zamanla idrak edip, çözümlediğimizde, hayatımızı yeniden düzenleriz ve uyum sağlama gerçekleşir. 36

41 Yas Tutmanın 5 türü Göçebelik Anıtlaştırmak Normalleştirmek Eylem Aramak

42 Göçebeler Hayatlarında ne yapmak istediklerine ilişkin emosyon yelpazesi, inkar, öfke ve konfüzyon içerir. Yas çözümlenmemiştir. Kayıplarının yaşamlarını nasıl etkilediğinin farkında değillerdir. 38

43 Anıtlaştırıcılar Sevdikleri kişinin anısını korumak için anıtlar ve ritüeller oluştururlar. Onlar adına parklar, bahçeler, şarkılar, vakıflar vs yaparlar. 39

44 Normalleştiriciler Arkadaşlarına ve topluma odaklanırlar. Kayıp yakınlarının yaşam biçimlerini de yeniden oluşturmaya çalışırlar.

45 Eylemciler Onlara yaşama amacı sağlayacak eylemler veya işler yaparlar. Eğitime odaklanıp diğer insanlara yardım etmeye çalışırlar. Özellikle kayıp ani ölümle olmuş ise, ölüm nedeniyle ilgili konularda çalışırlar.

46 Arayıcılar Dünyaya ve evrene bakarak varoluşsal sorular sorarlar. Yaşamlarına anlam katacak ve kaybettikleri kişiye ait kayıp duygusunu kaldıracak dini, felsefi ya da ruhani inançlara sarılırlar.

47 Öleni duygusal olarak yeniden konumlandırma ve hayata devam etme (yasın bitişi) Yas ne zaman biter? Ya da bitebilir mi?

48 Yasın sonlanması Herkes değişen hız ve yoğunlukta yas tutar. Komplike olmayan normal yas genellikle 1-2 yıl arasında sürer. Daha sonraları, giderek hafifleyen şiddetlerde, yıldönümleri sırasında canlanır ve söner. Pratik olarak, kişi yitime dair düşünceleri artık her gün hatırlamaz, tekrarlamaz ve duygusal olarak yanıt vermez hale geldiğinde yas sonlanmıştır.

49 Yasın pratikteki sonu, artık kaybettiğimiz kişiyi rutin olarak sıkça aklımıza getirmediğimiz, onunla ilişkimiz üzerinde düşünmediğimiz ve duygusal tepkiler vermediğimizde gelir. Yokluğunu acı ile hissetmeden onu hatırlamaktan zevk alabiliriz. Komplike olmamış yasta, ölenin ardından bir ya da iki yıldönümünü ya da bayram yılbaşı gibi dönemler yakıcı acı hissedilmeden atlatıldığında olur.

50 Yas işi sırasında görülen düşler, yine yas işinin izini sürmemize olanak sağlar. Ölen kişiyi kurtarmaya çalışma ama başaramama rüyaları, çukur/mezar rüyaları, ölen kişiye ulaşamama, ölen kişinin gitmesi ya da veda etmesi gibi rüyalar bu evrede yaygındır. Yas bitmeye yüz tuttuğunda, genellikle rüyalar daha canlı renkleri ve doğanın canlanışını, daha enerjik durumları içermeye başlar.

51 Komplike Yas Kişinin kaybın ardından, dayanılmaz, başa çıkılamaz hissettiği, uyumunu bozan davranışlara yöneldiği ya da yası tamamlayamayıp, bitmeyen bir yas süreci içinde sıkışıp kaldığı bir durumdur.

52 Komplike Yas nasıl anlaşılır? Bir belirtinin uzun sürmesi Yaşamı etkileme düzeyi

53 Risk Faktörleri Yaş (kaybeden kişinin yaşı, ölen kişinin yaşı) Kaybedilen kişi ile yas tutan arasında çözümlenmemiş meseleler Çözülmemiş geçmiş kayıplar ve ayrılığa dayanamayan bir duygusal yapı Yas tutmayı engelleyen dış koşullar Ölümün meydana geliş şekli (ani, vahşi, utandıran) Ölüm sırasında uzakta olmak, başka işler olması

54 Yas tutmayı engelleyen dış koşullar Vedalaşma Ritüeller Modern yaşam (taziye evleri örneği)

55 Yas tutmayı engelleyen dış koşullar Vedalaşma Ritüeller Modern yaşam (taziye evleri örneği) cenaze merasimleri: hazırlıklara katılmak, yıkamak, başsağlığını kabul etmek dini ve ailevi geleneklerden uzak kalmak yas tutmayı da zorlaştırır ölüm sırasında başka yerde olmak, başka işlerle meşgul olmak, cenazeye katılamamak komplike yas açısından risk faktörü

56 Yas tutmayı engelleyen dış koşullar Vedalaşma Ritüeller Modern yaşam (taziye evleri örneği) cenaze merasimleri: hazırlıklara katılmak, yıkamak, başsağlığını kabul etmek dini ve ailevi geleneklerden uzak kalmak yas tutmayı da zorlaştırır ölüm sırasında başka yerde olmak, başka işlerle meşgul olmak, cenazeye katılamamak komplike yas açısından risk faktörü

57 Yas tutmayı engelleyen dış koşullar Vedalaşma Ritüeller Modern yaşam (taziye evleri örneği) cenaze merasimleri: hazırlıklara katılmak, yıkamak, başsağlığını kabul etmek dini ve ailevi geleneklerden uzak kalmak yas tutmayı da zorlaştırır ölüm sırasında başka yerde olmak, başka işlerle meşgul olmak, cenazeye katılamamak komplike yas açısından risk faktörü

58 Ani Ölümün oluş şekli Şiddet içeren (intihar, kaza, cinayet) Stigma taşıyan (intihar, AIDS, madde) Birden çok

59 Çözülmemiş geçmiş kayıplar ve ayrılığa dayanamayan duygusal yapı Bağımlı ilişki yas içerir (Freud) Ölenle olan içsel bağı nedeniyle acı çeker ve yas tutma işinin amacı kaybedilen nesneyle olan bağın ve ilgili duyguların bırakılmasıdır. Başlangıçta kişi nesneyi terk etmektense realiteyi terk eder, kayıp gerçek değilmiş, kişi gitmemiş gibi davranır. Ego zayıflar, kurtaran ise narsisizmdir; kendine sevgi nesneye sevgiye galip gelir. Kişi bağından kurtulur ve bağlanmaya hazır olur.

60 Kaybedilen ve kaybeden arasında halledilmemiş konular Ambivalan ilişki (Klein) Bebek meme/anneyi iyi ve kötü olarak ikiye böler (paranoid-şizoid konum) Yetişkin yaşamdaki kayıplar bu konuma gerilemeye yol açar. Normal sevgi ilişkilerinin doğasında olan ambivalans kayıp sonrasında tolere edilemez. Bu fark edildiğinde depresif konuma geçilir. Bir ilişki ne kadar mutlu ve olgunsa, vedalaşması o kadar daha kolay olur.

61 Komplike Yas A. Olay (uzamış reaksiyon ölçütü): En az 14 ay önce, eşin, başka bir yakının ya da yakın ilişkide olunan bir kişinin kaybı (özellikle 12 ay denilmemektedir, çünkü yıldönümü reaksiyonu yoğun dalgalanmaya neden olabilir). B. Belirti ve Bulgular: Geçen ay aşağıdaki yedi belirtiden üç tanesinin günlük işlevselliği bozacak şiddette mevcut olması 54

62 Zorlayıcı (Intrusive) belirtiler 1.Kayıpla bağlantılı elde olmadan zihne giren rahatsız eden anılar ya da fanteziler 2.Kayıpla bağlantılı şiddetli duygusal acı ve krizler 3.Rahatsız edecek derecede güçlü şiddette ölenin geri gelmesi isteği Kaçınma ve uyum sağlamada başarısızlığın belirtileri 4.İleri derecede yalnız olma ya da kişisel boşluk hissi 5.Kaybedilen kişiyi hatırlatan kişiler, yerler ya da aktivitelerden aşırı derecede uzak durma 6.Uykunun alışılmadık ölçüde bozuk olması 7.Mesleki, sosyal, boş zaman uğraşları ya da ilgilenilmesi gereken kişilerle ilgili aktivitelere ilgi kaybı ve yeniden uyum sağlamakta başarısızlık

63 Depresyonla Komplike Olan Yas Kişi çoğu kez çözümlenmemiş yas içinde olduğunun farkında değildir. Depresyon ifade edilememiş öfke içe dönmüştür. Kaybettiği kişiye karşı öfkesini ve bunun sonucu olan suçluluğu içe döndürmüştür. Normal yasta değersizlik duyguları ve özsaygının yitimi görülmezken, depresyonda bu belirtiler görülür. Rüyalar, depresif içeriklidir. İlaçların yararı sınırlıdır.

64 Majör Depresyon Yaygın üzüntülü duygudurum Komplike Yas Kaybedileni özlemekle bağlantılı üzüntü İlgi ve zevk kaybı Kayıpla ilgili anılara ilgi sürer, tekrar görme arzusu ve bekleyişi vardır, onunla ilgili düşünmek keyif vericidir Yaygın suçluluk hissi Geçmiş başarısızlıklar/ hatalarla ilgili ruminasyonlar Suçluluk kaybedilenle ilişkiye odaklıdır Kaybedilenle ilgili düşüncelerle meşguliyet Ölümün istenmeden akla gelen imgeleri Kaybı hatırlatan kişi ve durumlardan kaçınma

65 Komplike Yas Tipleri Kronik yas Gecikmiş yas Aşırı yas Maskeli yas (Worden,1991) 58

66 Ne Zaman Komplike Yas Düşünülmeli? İntihar düşünceleri Artmış alkol alımı ya da reçeteli reçetesiz ilaç kullanımı Kendine zarar verici davranışlar Öz bakımda bozulma Yaşam tarzında radikal değişimler Donukluğun devam etmesi İzolasyon Kayıptan beri aşırı kaygılı ve huzursuz olunması İşlevsellikte bozulma

67 Ne Zaman Komplike Yas Düşünülmeli? Uyku ve yeme bozukluklarının eşlik ettiği kronik depresif durum Sahte öfori Kalıcı suçluluk ve/veya benlik saygısında azalma Süregiden irritabilite ve öfke Paranoid düşünceler Değer verdiği kişiler ya da kendi ölümüyle sürekli zihinsel meşguliyet Başka alanlarda ortaya çıkan kayıp temaları Yakın ilişkilerde başarısızlık 60

68 Ne Zaman Komplike Yas Düşünülmeli? Yoğun ve yeni yas duygusu olmadan kaybedilenle ilgili konuşamama Kaybedilenin eşyalarını kaldıramamak, odasını korumak Kronik bedensel belirtiler (anksiyeteye bağlı ya da ölenin fiziksel belirtilerine benzer) Hastalanmak ya da ölmekle ilgili aşırı korku Kaybedilenin aşırı idealizasyonu Kaybedilenin alışkanlıklarını kompulsif olarak uygulamak

69 Koruma ve Tedavi Yas çoğunlukla sağaltım gerektirmez. Normalde yas tutan kişilerin çoğu yardım aramaz. Yas tutan kişi depresif duygudurumu olağan kabul eder. Yaşadıklarını ve eşlik eden duygularını, çevresiyle konuşması için kişi yüreklendirilmelidir. Cenazeye ve sonraki törenlere katılım, kabristan ziyaretleri engellenmemelidir. Erken dönemde hipnotik dışında ilaç önerilmez. Duyguları maskeler, yas sürecini bozar sedasyondan mutlaka kaçınılmalıdır. Yas komplike olduysa, kişiyi hekime yönlendirmelidir. 62

70 Çocuk ve Ergenler 3 yaş öncesi, önemli birini kaybeden çocuk bir eksiklik hisseder. (Küçük bir çocuğun duyduğu açlık gibi) 3-5 arası, ölü bir böceğin, kedinin ne olduğunu bilir. Ama ölümü tam olarak kavrayamaz arası, ölümü bilir ama ölebileceğini düşünmez. (geçici birşey gibi düşünür, alttan alta ölmediğine inanabilir) 10 yaş sonrası ölümün bir son olduğunu yavaş yavaş anlamaya başlar. 63

71 Çocuk ve Ergenler Bir çocuk, evcil bir hayvanın ölümüne üzülüp ağlayabilir, çünkü buna dayanabilir. Ama ana baba ölümü karşısında üzüntü belirtisi göstermeyebilir, çünkü bu üzüntüye dayanacak yaşta değildir. Ergenin yaşı ilerledikçe, yası yetişkin tipi yasa benzemeye başlar. Ancak ergenlik zaten bilinçdışı çatışmaların alevlendiği ve su yüzüne çıktığı fırtınalı bir dönemdir. Dolayısıyla, bu dönemde yaşanan bir kayıp ergeni daha fazla risk altına sokabilir. 64

72 Yas Danışmanlığı Genel olarak, geçici inkar, bölme, suçluluk ve öfkenin doğal olduğunu öğrenmek iyi gelir. Yas sürecinin zor, acılı ve karmaşık olduğunu, bazen tuhaf gelen şeylerin de olabileceğini öğrenmek faydalıdır. Ölüm hakkında konuşmanın tabu olmadığı söylenebilir. Kişi yakınlarıyla ne hissettiğini konuşması için cesaretlendirilir. Komplike yasın ön göstergeleri açısından uyanık olunmalıdır.

73 Yas tutma işini başarıyla sona erdiğinde, kendimiz ve etrafımızdakiler için daha derin bir anlayış kazanırız. Kaybettiğimiz ilişkiden bize iyi gelen şeyleri başkalarına aktarma yetisi kazanırız. Yeni ilişkilere hazır hale geliriz. Yaşamın sonlu olduğu gerçeği dünyaya bakışımızı değiştirir. Ertelediğimiz istekleri, planları gerçekleştirmek için istek duyarız.

74 Sonuç Derin bir kaybı yaşamış olmak kişiyi olgunlaştırır. Acının üstesinden gelebilmiş, yasın bütün o zorlayıcı aşamalarından yaşayarak geçebilmiş olmak kendimize bakışımızı ve hayata karşı duruşumuzu değiştirir.

75 Sonuç Derin bir kaybı yaşamış olmak kişiyi olgunlaştırır. Acının üstesinden gelebilmiş, yasın bütün o zorlayıcı aşamalarından yaşayarak geçebilmiş olmak kendimize bakışımızı ve hayata karşı duruşumuzu değiştirir. Acımasız olsa da,

76 Sonuç Derin bir kaybı yaşamış olmak kişiyi olgunlaştırır. Acının üstesinden gelebilmiş, yasın bütün o zorlayıcı aşamalarından yaşayarak geçebilmiş olmak kendimize bakışımızı ve hayata karşı duruşumuzu değiştirir. Acımasız olsa da, yas aynı zamanda bir hediyedir

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman

Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman YAS SÜREÇLERİ NİLÜFER ARDA ÖMER PAMUK Önemli bir kayıp yaşayan kişi, hayatını yeniden

Detaylı

3. Zihinden atamadığınız tekrarlayan, hoşa gitmeyen düşünceler. 7. Herhangi bir kimsenin düşüncelerinizi kontrol edebileceği fikri

3. Zihinden atamadığınız tekrarlayan, hoşa gitmeyen düşünceler. 7. Herhangi bir kimsenin düşüncelerinizi kontrol edebileceği fikri 1 Aşağıda zaman zaman herkeste olabilecek yakınmaların ve sorunların bir listesi vardır. Lütfen her birini dikkatle okuyunuz. Sonra bu durumun bu gün de dâhil olmak üzere son üç ay içerisinde sizi ne ölçüde

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım

Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım Dr. Mecit ÇALIŞKAN HNH Psikiyatri İdari ve Eğitim Sorumlusu Kanser hastaları tanı, tedavi ve hastalığın ileri evrelerde çeşitli ve değişik, ruhsal

Detaylı

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın.

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın. MUTLULUĞU ARTTIRMAK İÇIN BILIMIN KANITLADIĞI ON BASIT FAALIYET Bilimsel çalışmaların sonuçlarına kulak verdiğimizde mutluluğunuzu arttırmak için yol gösterebilirler. Aşağıdaki faaliyetleri 10 gün düzenli

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav?

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Uzm Psk. Nuray ÖZBEN AVŞAR ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Çocuklar hızla büyüyor, çocukluk dönemini bitirip ilk erişkinlik olan ergenlik dönemine adımlarını atıyorlar. Ergenlik çağında fiziksel

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

DEMANS. ÿ Bu bir Demans (bunama hastalığı) olabilir mi? ÿ Demans tam olarak nedir? ÿ Alzheimer tipi Demans nasıl cerayan eder?

DEMANS. ÿ Bu bir Demans (bunama hastalığı) olabilir mi? ÿ Demans tam olarak nedir? ÿ Alzheimer tipi Demans nasıl cerayan eder? Sağlık Dairesi Bilgilendiriyor. ÿ Bu bir Demans (bunama hastalığı) olabilir mi? ÿ Demans tam olarak nedir? ÿ Alzheimer tipi Demans nasıl cerayan eder? ÿ Demans nasıl tedavi edilebilir? ÿ Ne gibi önlem

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir. SOSYAL FOBİ Sosyal ortamlarda başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu performans gösterilmesi gereken durumlarda eleştirilme yada küçük düşme korkusunun yaşanmasıdır. Ve kişi bu korkunun

Detaylı

OLAĞAN BİR KAYIP, OLAĞANDIŞI BİR DEĞİŞİM

OLAĞAN BİR KAYIP, OLAĞANDIŞI BİR DEĞİŞİM BİRİNCİ BÖLÜM OLAĞAN BİR KAYIP, OLAĞANDIŞI BİR DEĞİŞİM Yetişkinlik-öncesi gelişim dönemine dair teorilerin çoğu tarafından desteklenen bir mite göre, ergenliğin sonunda kendimizi bütünler ve normal ve

Detaylı

ÇOCUĞUNUZUN RUH SAĞLIĞI Bu yazıyla ilgilenip okuduğunuza göre bir yetişkin olmalısınız. Çocuğunuza sevginizi göstermenin ya da ona yardımcı olacak en

ÇOCUĞUNUZUN RUH SAĞLIĞI Bu yazıyla ilgilenip okuduğunuza göre bir yetişkin olmalısınız. Çocuğunuza sevginizi göstermenin ya da ona yardımcı olacak en 1 ÇOCUĞUNUZUN RUH SAĞLIĞI Bu yazıyla ilgilenip okuduğunuza göre bir yetişkin olmalısınız. Çocuğunuza sevginizi göstermenin ya da ona yardımcı olacak en iyi yolu bulmanın zor olduğu zamanlar vardır. Çocuğunuz

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

Depresyon Belirtileri

Depresyon Belirtileri Depresyon, kişinin sosyal işlevlerini ve günlük yaşama dair etkinliklerini rahatsız edecek, bozacak dereceye ulaşmış üzüntü, melankoli veya keder durumudur. Depresyon toplumda çok sık görülmekle beraber,

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ?

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Olgu 1 32 yaşında, kadın Sınıf öğretmeni Evli Bir kızı var Yakınması Toplu taşıma

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak OYUN VE ÇOCUK Oyun oynamak çocukluk çağına özgü psikolojik, fizyolojik ve sosyal içerikli bir olgudur. Oyun hem zihinsel gelişimin aynası olan hem sosyal becerilerin öğrenildiği hem de duygusal boşalımın

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

DEPRESYONLA BAŞA ÇIKMA

DEPRESYONLA BAŞA ÇIKMA Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi DEPRESYONLA BAŞA ÇIKMA Çökkünlük olarak Türkçe ye çevirebileceğimiz depresyon sınırları kolay çizilemeyen, belirsizliğin en çok yaşandığı yaygın

Detaylı

Kayıp ve Yas Süreci. Doç. Dr. Perihan Güner Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu. I. Palyatif Bakım Hemşireliği Kursu, 10-11 Şubat 2012, Ankara

Kayıp ve Yas Süreci. Doç. Dr. Perihan Güner Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu. I. Palyatif Bakım Hemşireliği Kursu, 10-11 Şubat 2012, Ankara Kayıp ve Yas Süreci Doç. Dr. Perihan Güner Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu I. Palyatif Bakım Hemşireliği Kursu, 10-11 Şubat 2012, Ankara 1 İçerik Giriş Yas nedir? Yasa verilen ortak tepkiler nelerdir?

Detaylı

DEPRESYON. Belirtiler

DEPRESYON. Belirtiler DEPRESYON Toplumumuzda depresyon psikiyatrik hastalıklar arasında en sık görülenlerdendir. Bu sebeple halkımız arasında en çok bilinen, en çok ismi duyulan hastalıktır. Fakat ne yazık ki en sık yanlış

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları günlük bakımcıya veya kreşe gidecek olan vede başlamış olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 9-14 aylık çocuklar hakkında durum ve

Detaylı

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA

Detaylı

Stressiz Yaşam Mümkün mü?

Stressiz Yaşam Mümkün mü? On5yirmi5.com Stressiz Yaşam Mümkün mü? Stres günümüzün en önemli sorunlarından biri. Peki stressiz bir yaşam mümkün mü? Psikolog Nilüfer Şişman, bu sorunun cevabını veriyor Yayın Tarihi : 15 Ocak 2010

Detaylı

ONYOMANİ Onyomani; alışveriş bağımlılığı ya da takıntılı alışveriş davranışı olarak adlandırılabilen

ONYOMANİ Onyomani; alışveriş bağımlılığı ya da takıntılı alışveriş davranışı olarak adlandırılabilen Kenan ŞENLİK -Psikolojik Danışman Onyomani; alışveriş bağımlılığı ya da takıntılı alışveriş davranışı olarak adlandırılabilen ve Çoğunlukla, depresyon, kaygı bozuklukları ya da bastırılmış öfke-saldırganlık

Detaylı

Yaşam Sonu Bakımda Kültürel Yetkinlik, Bakım Vericinin Desteklenmesi. Nesibe YEŞİLÇAM

Yaşam Sonu Bakımda Kültürel Yetkinlik, Bakım Vericinin Desteklenmesi. Nesibe YEŞİLÇAM Yaşam Sonu Bakımda Kültürel Yetkinlik, Bakım Vericinin Desteklenmesi Nesibe YEŞİLÇAM Sunu İçeriği Yaşam Sonu Bakım Yaşam sonu bakımda, bakım verici Kültürel Etkinlik Kültürel Yeterlilik Modelleri Vaka

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU

NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU Dr. Oğuz Kılınç Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Nikotin bağımlılığının psikolojik ve

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - NİSAN 2014 AİLE İÇİ ŞİDDET Çocuğun sağlıklı bir gelişim göstermesi ve sağlam bir kişilik kazanması için

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana İyi Ölüm Neden Ölümü Konuşuyoruz? Rindlerin Ölümü Ölüm asude bahar ülkesidir bir rinde; Yahya Kemal Beyatlı Vara vara vardım ol kara taşa Hasret kodun beni kavim kardaşa Sebep gözden akan bu kanlı yaşa

Detaylı

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenin kötüye kullanımını üç ana başlıkta ele

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Dr. Halise Kader ZENGİN

Dr. Halise Kader ZENGİN Bilişsel ve duygusal zekanın farklı işlevlerinin olduğu ve birbirlerinden ayrı çalışmadıkları son yıllarda yapılan psiko-fizyoloji ve beyin MR çalışmalarıyla açıklık kazandı. Bilişsel ve duygusal zekası

Detaylı

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma 1 of 5 14/10/2010 Stresle Başa Çıkma Stres bizim baskıya karşı duygusal ve fiziksel tepkimizdir. Bu baskı dışsal faktörlerden kendimizin ya da bir yakınımızın yaşam etkinliklerinden, hastalıklarından yaşam

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

ÖFKE KONTROLÜ. Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi

ÖFKE KONTROLÜ. Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi ÖFKE KONTROLÜ Aşağıdaki kendini değerlendirme soruları bilimsel bir araç olarak tasarlanmış değildir. Amaç; çeşitli durumlardaki davranışlarınıza

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR?

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? SELDA TÜRKMEN le EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? EFT, orijinal İngilizce isminin baş harflerinin kısaltmasıdır; "Emotional Freedom Techniques". İnsanda huzursuzluk yaratan bütün kötü duygulardan

Detaylı

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır.

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır. Alzheimer hastalığı nedir, neden olur? Alzheimer hastalığı, yaşlılıkla beraber ortaya çıkan ve başta unutkanlık olmak üzere çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır.

Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Nedir? Bağımlılık Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Ne Zararı Var? Teknolojinin insan hayatına sağladığı

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Teknoloji Bağımlılığı

Teknoloji Bağımlılığı Teknoloji Bağımlılığı Açelya Şahin Fırat Uzman Klinik Psikolog www.monomente.com MEV Okulları Basınköy 17.11.2015 Bağımlılık nedir? Bağımlılık; herhangi bir insan, nesne veya maddeye karşı duyulan önlenemez

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 Bunama yaşlılığın doğal bir sonucu değildir. Yaşla gelen unutkanlık, Alzheimer Hastalığının habercisi olabilir! Her yaşta insanın

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DEHB başlıca 3 alanda bozulmayı içerir: 1) Dikkat eksikliği 2) Hiperaktivite 3) Dürtüsellik Dikkat eksikliği

Detaylı

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ Prof.Dr. Güler CİMETE II. Çocuk Sağlığı sempozyumu 29 Mayıs 2009 İstanbul Çocuklarda Hastalık kavramı Gelişimi 0-2 yaş; Anlayamama, akıl erdirememe

Detaylı

DEPRESYON HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ

DEPRESYON HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ DEPRESYON HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ Bu kitapçık Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Beyin Görüntüleme ve Elektrofizyoloji Birimi tarafından hazırlanmıştır. Şubat 2010 1 DEPRESYON

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

VERITAS FOCUS. İş Yerinde Ruh Sağlığı Programları 2013-2014

VERITAS FOCUS. İş Yerinde Ruh Sağlığı Programları 2013-2014 VERITAS FOCUS İş Yerinde Ruh Sağlığı Programları 2013-2014 İş Yerinde Psikolojik Sağlık ve Etkin Çalışma Çalıştay Çalışanların çoğu kez fark edilmeyen psikolojik sorunları verimlilik ve iş tatmininin önündeki

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları çocuk bakım evi yolunda olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 2-3 yaşındaki çocuk hakkında durum ve gelişim görüşmesi Çocuk bakım

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

EBEVEYNLİK BECERİLERİ

EBEVEYNLİK BECERİLERİ EBEVEYNLİK BECERİLERİ Doç. Dr. Koray KARABEKİROĞLU 21.Ekim.2010, ANTALYA www.cocukhayat.com 1 SUNUM İÇERİĞİ Anne-baba olmak Ebeveynlik tutumları Türkiye de ebeveynler Özel durumlar Ebeveyn-doktor ilişkisi

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

E T Ö. Essen Travma Ölçeği. Kod/Ad-Soyad: Yaş: Tarih:

E T Ö. Essen Travma Ölçeği. Kod/Ad-Soyad: Yaş: Tarih: Essener Trauma - Inventar Tagay S., Erim Y., Çeçim İM., Senf W. Rheinische Kliniken Essen, Universität Duisburg Essen 2004 E T Ö Essen Travma Ölçeği Kod/Ad-Soyad: Yaş: Tarih: 1 ETÖ Açıklama: Bazen insan

Detaylı

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları 2013 / 2014 SAYI: 17 Haftanın Bazı Başlıkları Çocukla İyi Zaman Geçirmenin 10 Yolu VI. Geleneksel Piyano Resitali Miniklere Anlamlı Hediye Okul Küçük Erkek Basketbol Takımı mızdan Başarı Çocukla İyi Zaman

Detaylı

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi DUYGULAR İçerik Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi Duygu Nedir? Kişiye göre deneyimleme Öznel ifade biçimi Karmaşık

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

DSM-IV E DAYALI ERİŞKİN DEB/DEHB TANI VE DEĞERLENDİRME ENVANTERİ (Turgay, Kas m 1995)

DSM-IV E DAYALI ERİŞKİN DEB/DEHB TANI VE DEĞERLENDİRME ENVANTERİ (Turgay, Kas m 1995) DSM-IV E DAYALI ERİŞKİN DEB/DEHB TANI VE DEĞERLENDİRME ENVANTERİ (Turgay, Kas m 1995) Adınız, Soyadınız: Tarih: Yaşınız: Cinsiyetiniz: Halen kullandığınız ilaçlar: Daha önce aldığınız tanılar: Yukarıdaki

Detaylı

Afetler, genellikle ani, yıkıcı, zaman sınırlı ve tüm toplumu etkileyen olaylardır.

Afetler, genellikle ani, yıkıcı, zaman sınırlı ve tüm toplumu etkileyen olaylardır. Afetler, genellikle ani, yıkıcı, zaman sınırlı ve tüm toplumu etkileyen olaylardır. Ölüm, yaralanma, çok sayıda insanın evsiz kalması, yaşamsal hizmetlerin kesintiye uğraması gibi sonuçlara yol açıyorsa,

Detaylı

Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları

Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları Araş. Gör. Betül Mammadov Kronik hastalık nedir? Kronik hastalık,

Detaylı

BÜYÜYORUM, DEĞĠġĠYORUM, GELĠġĠYORUM

BÜYÜYORUM, DEĞĠġĠYORUM, GELĠġĠYORUM BÜYÜYORUM, DEĞĠġĠYORUM, GELĠġĠYORUM ÇOCUĞUNUZ VE GELĠġĠMĠ NĠSAN 2014 İnsan, yaşamı boyunca sürekli bir gelişim ve değişim içindedir. Çocukların hangi gelişim döneminde neler yaşayacaklarını ve nasıl davranacaklarını

Detaylı

SAYI : 5 AYLIK BÜLTENLER SERİSİ KONU : ERGENLİK OCAK, 2008 ERGENLİK

SAYI : 5 AYLIK BÜLTENLER SERİSİ KONU : ERGENLİK OCAK, 2008 ERGENLİK SAYI : 5 AYLIK BÜLTENLER SERİSİ KONU : ERGENLİK OCAK, 2008 Ergenlik Dönemi Nedir? ERGENLİK Sayın velimiz, bu ayki bültenimizde gelişim çağının en önemli dönemlerinden biri olan ergenlik çağını konu alıcaz.

Detaylı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5 Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama (2011-2013) Danışman: Pfizer Konuşmacı: Pfizer

Detaylı

AKRAN DOSTU OKUL MODELİ PROJESİ

AKRAN DOSTU OKUL MODELİ PROJESİ AKRAN DOSTU OKUL MODELİ PROJESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Bu proje; okul yönetimi, öğretmenler, öğrenciler, veliler ve okul personelini kapsayan geniş katılımlı bir çalışmayı amaçlar. Bu proje; tüm

Detaylı

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00

Detaylı

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi İNSAN Biyo Psiko Sosyal 11/6/2009 2 KOAH

Detaylı

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ:

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: Bu anket durumunuz hakkında bilgi edinmede bize yardımcı olacaktır. Bu anket sorununuza uygun yaklaşımda yardımcı olacaktır. Cevaplarınız gizli tutulacaktır. Lütfen

Detaylı

Niçin değişmek zorundayız?

Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Zorunlu olunduğu için Kaynaklarını verimli kullanmak için Rekabet edebilmek için Kurumların kendileri ile yarışmaları için Farklı olabilmek için Hızlı

Detaylı

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır.

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır. BEN BĐR YAŞAM KOÇUYUM 7.SEANS Koçluk ve danışmanlık Bazen öyle zamanlar olur ki danışanlarınızın koçluk hizmetinin sınırları içinde olmayan problemlerine yardım etme durumunda kalırsınız. Böyle zamanlarda

Detaylı

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 2016 Çatışma Yönetimi: Kişi, Ekip ve Organizasyon Değişimi Koçluk Yaklaşımı ile Yönetmek Eğiticinin Eğitimi: Eğitime ve Kişiye Özel Ekip Yönetimi: Bütünsel

Detaylı

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK YAŞAM KALİTESİ VE OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Kişinin kendi sağlığını değerlendirmesi için geliştirilmiş bir ölçme metodudur. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçümü

Detaylı

BAYILAN ÇOCUK. 3.BAHAR PEDĠATRĠ GÜNLERĠ BAġKENT ÜNĠVERSĠTESĠ ADANA UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ MART 2016

BAYILAN ÇOCUK. 3.BAHAR PEDĠATRĠ GÜNLERĠ BAġKENT ÜNĠVERSĠTESĠ ADANA UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ MART 2016 BAYILAN ÇOCUK 3.BAHAR PEDĠATRĠ GÜNLERĠ BAġKENT ÜNĠVERSĠTESĠ ADANA UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ MART 2016 ÇOCUKLARDA BAYILMA OLUġTURABĠLECEK PSĠKĠYATRĠK TANILAR Neredeyse Tümü Travma sonrası stres bozuklukları

Detaylı

IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ

IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ Rehberlik Bilgi Bülteni Ekim 2014 IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ ERGENLE NASIL İLETİŞİM KURMALI? DERS ÇALIŞMANIN PLANLI BİR YOLU OLMALI! 1 Sevgili Velilerimiz, Çocuklarımız için güzelliklerle dolu, zaman zaman

Detaylı

Çocuk Psikiyatrisi Uygulamalarında İstismar Olgularının Tanınması. Prof. Dr. Elvan İŞERİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D.

Çocuk Psikiyatrisi Uygulamalarında İstismar Olgularının Tanınması. Prof. Dr. Elvan İŞERİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Çocuk Psikiyatrisi Uygulamalarında İstismar Olgularının Tanınması Prof. Dr. Elvan İŞERİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Çocuk Psikiyatrisi Uygulamalarında İstismar Olgularının Tanınması

Detaylı

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ Adı, soyadı... : Sınıfı... : Tarih :.../.../2015 YÖNERGE: Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse sağdaki boşluğa " doğru " anlamına gelen D harfinin altına

Detaylı

ÖNSÖZ... IX 1. 10 12 13 10 14 2. 15 15 3. 20 20 24 27 28 29 30 30 33 34 36 39 40 41 42 III

ÖNSÖZ... IX 1. 10 12 13 10 14 2. 15 15 3. 20 20 24 27 28 29 30 30 33 34 36 39 40 41 42 III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... IX 1. Çocuklara Zarar Veren Anne-Baba Davranışları...1 Aşırı Koruyuculuk ve Kısıtlayıcılık...2 Reddetme; Maskelenmiş Mahrumiyet...4 Aşırı Hoşgörü ve Şımartma...5 Aşırı Beklentiler...6

Detaylı

ÇİFT PSİKOTERAPİSİNDE KADINLAR 16 19 Haziran 2010 Anadolu Psikiyatri Günleri Uz.Dr. Nuşin Sarımurat Baydemir İlişki Psikoterapileri Enstitüsü İstanbul Çift ilişkilerinde, özellikle evliliklerde, cinsiyet

Detaylı