MANYETİK KUPLAJLI AZALTAN- ARTTIRAN DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MANYETİK KUPLAJLI AZALTAN- ARTTIRAN DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü MANYETİK KUPLAJLI AZALTAN- ARTTIRAN DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI LİSANS BİTİRME ÇALIŞMASI Ayhan ERTEM Aslı Nur ÖMEROĞLU Danışman Doç.Dr.Halil İbrahim OKUMUŞ Haziran 2014 TRABZON

2 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü MANYETİK KUPLAJLI AZALTAN- ARTTIRAN DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI LİSANS BİTİRME ÇALIŞMASI Ayhan ERTEM Aslı Nur ÖMEROĞLU Danışman Doç.Dr.Halil İbrahim OKUMUŞ Haziran 2014 TRABZON Bu Proje 2241 A Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Tezi Destekleme Programı Kapsamında TÜBİTAK Tarafından Desteklenmektedir.

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Aslı Nur ÖMEROĞLU ve Ayhan ERTEM tarafından hazırlanan Doç. Dr. Halil İbrahim OKUMUŞ yönetiminde hazırlanan Manyetik Kuplajlı Azaltan- Arttıran DA-DA Dönüştürücü Tasarımı başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman: Doç. Dr. Halil İbrahim OKUMUŞ Jüri Üyesi 1: Prof. Dr. Sefa AKPINAR Jüri Üyesi 2: Prof. Dr. İsmail Hakkı ALTAŞ Bölüm Başkanı: Prof. Dr. İsmail Hakkı ALTAŞ II

4 ÖNSÖZ Bu tez kitapçığında bir Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Tasarımının yapılması, kontrol ünitesinde çıkış gerilimi ve akım takip edilerek gerilim ve akım kontrolünün yapılması hedeflenmiştir. Bitirme çalışmamız boyunca bize her zaman yardımcı olan danışman hocamız Doç. Dr. Halil İbrahim OKUMUŞ a, tez süresince yardımını bizden esirgemeyen Ünal YILMAZ a, Feyzullah GÜNDEREN e, bölüm olanaklarından yararlanma imkanı sunduğu için Bölüm Başkanlığına, desteklerinden dolayı Mühendislik Fakültesi Dekanlığına, KTÜ Rektörlüğüne, TÜBİTAK a ve hayatımız boyunca desteklerini bir an bile bizden esirgemeyen ailelerimize teşekkür ederiz. Mayıs,2014 Aslı Nur ÖMEROĞLU Ayhan ERTEM III

5 İÇİNDEKİLER LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU... II ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER... IV ŞEKİLLER LİSTESİ... VI ÇİZELGELER LİSTESİ... VII SEMBOLLER VE KISALTMALAR... VIII ÖZET... IX 1. GİRİŞ TEORİK ALTYAPI DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarına Genel Bakış DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarının Çalışma Prensibi TASARIMIN GERÇEKLENMESİ Dönüştürücü Devresinin Tasarımı Dönüştürücünün Süreksiz Durum Analizi Sönümlendirme Devresi Hesabı Mosfet Seçimi Trafo Seçimi Çıkış Kondansatörü Çıkış Diyodu Kontrol ve Geri Besleme Devresi Soğutucu Levhaların Seçimi UYGULAMALAR VE DENEYSEL ÇALIŞMALAR SONUÇLAR VE ÖNERİLER KAYNAKLAR IV

6 7. EKLER ÖZGEÇMİŞ V

7 ŞEKİL LİSTESİ Şekil 2.1 DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarının Genel Şeması... 3 Şekil 3.1 Manyetik Kuplajlı DA-DA Dönüştürücü... 4 Şekil 3.2 DA-DA Dönüştürücü Anahtar Kapalı Konumu... 4 Şekil 3.3 DA-DA Dönüştürücü Anahtar Açık Konumu... 5 Şekil 3.4 Sönümlendirme Devreli DA-DA dönüştürücü... 7 Şekil 3.5 Trafo Çekirdeği Sarım Alanı... 9 Şekil 3.6 ETD-29 Çekirdeği Şekil 3.7 Deri Olayında İdeal Tek Tel Kesit Alanı (AԐ) Şekil 3.8 İdeal Kesitlerden Oluşmuş Ana Kesit Şekil 3.9 Geri Besleme Devresi Şekil 3.10 Geri Besleme Devresi Şekil 3.11 Çıkış Gerilimi-Zaman Grafiği Şekil 3.12 Geri Besleme Devresi Eleman Değerleri Şekil 4.1.Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Devresi Tasarımı Şekil 4.2. Manyetik Kuplajlı Devrenin Arttıran Durumda Çalışması Şekil 4.3. Manyetik Kuplajlı Devrenin Azaltan Durumda Çalışması Şekil 4.4 Darbe Genişlik İşareti (Yeşil), Osilatör İşareti (Sarı) Osiloskop Görüntüsü Şekil 4.5 MOSFET D-S Voltajı (Yeşil), Transformatör üzerinden geçen akım (Sarı) Osiloskop Görüntüsü Şekil 5.1. Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Devresinin ISIS Çizimi Şekil 5.2 Dönüştürücü Devresinin Baskı Devre Kartı Şekil 5.3 Dönüştürücü Devresinin SMD Kısmı Şekil 5.4 Dönüştürücü Devresi VI

8 ÇİZELGELER LİSTESİ Çizelge 3.1 ETD Ferrit Çekirdek Tasarım Bilgileri Çizelge 3.2 ETD Ferrit Çekirdek Ölçüleri Çizelge 3.3 Kondansatörlerin ESR Değerleri VII

9 SEMBOLLER VE KISALTMALAR DA Dmaks DGM ESR ISIS PID PCB SMD MOSFET : Doğru Akım : Görev Oranının Maksimum Değeri :Darbe Genişlik Modülasyonu : Eşdeğer Seri Direnç : Şema Çizim Programı : Oransal-İntagral-Türevsel Denetleyici : Baskı Devre Kartı : Yüzey Baskı Devre Kartı :Metal Oksit Yarı-İletken Alan Etkili Transistör VIII

10 ÖZET Günümüz dünyasında enerjinin önemi, insanlığın vardığı gelişmişlik seviyesinin temel bir sorunu haline gelmiştir. Gittikçe artan enerji ihtiyacı alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelimi ve mevcut enerji kaynaklarının da verimli ve kontrollü kullanılması gerekliliğini beraberinde getirmiştir. Enerji ihtiyacının büyük bir kısmı; sanayinin, teknolojik gelişimin sonucu olan günlük hayatımızı kolaylaştıran cihaz ve araçların çoğunun gereksinimi olan elektrik enerjisidir. Elektrik enerjisinin talep büyüklüğü, kaynakların yetersizliği, çevre şartları ve insan sağlığı gibi etkenlerden dolayı alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarının verimli ve kontrollü kullanılması için uygun teknolojinin geliştirilmesi önem kazanmıştır. Alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarına örnek olarak rüzgar enerjisi, güneş enerjisi, termal enerji, dalga enerjisi ve hidrokinetik enerji sayılabilir. Bu kaynaklardan rüzgar ve güneş enerjisi yerel olarak şiddet farklılığı gösterse de büyük oranda her yerde uygulanabilir olduğundan kullanımı daha yaygındır. Elektronik cihazlar DA gerilimle çalışır. DA çalışma geriliminin sabit ve sürekli olması istenir. Alternatif enerji kaynaklarından elde edilen elektrik enerjisi sürekli ve düzgün değildir. Kullanımdan önce, şarj cihazı vasıtasıyla akülerde depolanması ve istenen DA çalışma geriliminin sağlanması için dönüştürücülere gerek vardır. Projemizde Düzensiz ve süreksiz alternatif enerji kaynaklarını kullanan enerji üretim sistemlerinde üretilen enerjiyi düzenli ve sürekli hale getirmek için; cihaz kullanıcısı ve cihazın güvenliği için giriş ve çıkış gerilimlerini birbirinden izole eden azaltan arttıran manyetik kuplajlı DA-DA dönüştürücü tasarlanmıştır. DA-DA Dönüştürücü tasarımında darbe genişlik modülasyonu (DGM) yöntemiyle anahtarlama elemanının kontrolünde; kontrol sinyalinin bir mikroişlemci ile frekansının sabit tutulup gerektiğinde doluluk oranının (D) değişimiyle çıkışın düzenli ve sürekli olması sağlanmıştır. Manyetik kublajlı Azaltan-Artıran DA-DA Dönüştürücünün matematiksel analizi yapılıp amaca uygun giriş ve çıkış verilerine göre devre elemanları belirlenip, bilgisayarda bir simülasyon programında benzetimi yapılmıştır. IX

11 1. GİRİŞ Teknolojik ürünlerin günlük hayatta kullanımının artması, endüstrileşme, nüfus artışı, yeni yerleşim bölgelerinin oluşumu enerji talebini gün geçtikçe arttırmaktadır. Artan bu enerjinin bir kısmını oluşturan DA cihazlarının varlığı DA-DA dönüştürücülere olan ihtiyacı arttırmaktadır. Enerji talebini karşılayan alternatif enerji kaynaklarından elde edilen elektrik enerjisi sürekli ve düzgün değildir. Enerjinin kullanımdan önce, şarj cihazı vasıtasıyla akülerde depolanması ve istenen DA çalışma geriliminin sağlanması için dönüştürücülere gerek var-dır. Rüzgar, güneş gibi alternatif enerji kaynaklarının yerel olarak şiddet farklılığı ve gün lük değişim göstermesi sonucunda elde edilen değeri sabit olmayan elektriği sabitlemede kullanılan manyetik kuplajlı geri dönüşlü azaltan arttıran DA-DA dönüştürücü tasarlan- mıştır. Projemizde Düzensiz ve süreksiz alternatif enerji kaynaklarını kullanan enerji üretim sistemlerin de üretilen enerjiyi düzenli ve sürekli hale getirmek için; cihaz kullanıcı sı ve cihazın güvenliği için giriş ve çıkış gerilimlerini birbirinden izole eden azaltan arttıran manyetik kuplajlı DA-DA dönüştürücü tasarlanmıştır. Bu tasarım projesinin geçekleştirilmesi ile; Konut aydınlatmasında, güvenlik sistemleri ve iklimlendirme Elektrik motorlarının beslemesi ve kontrolü Tarım arazilerinde yapılan otomasyon işlemleri Karayolu ve demiryollarında trafik sinyalizasyon cihazları Otomotiv, beyaz eşya sanayi Havacılık sanayi, savunma sanayi DA enerji iletimi ve dağıtımı gibi uygulama alanlarında kullanılabilir 1

12 2. TEORİK ALTYAPI 2.1 DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarına Genel Bakış Karmaşık devre teknolojisinin gelişimi daha az yer kaplayan ve daha güçlü güç kaynaklarına olan ihtiyacı beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyacı giderebilmek için anahtarlamalı güç kaynakları üzerinde yapılan çalışmalar arttırılıp daha karmaşık ve daha verimli anahtarlamalı güç kaynakları elde edilmiştir. Anahtarlamalı güç kaynaklarının gelişimi yarı iletken teknolojisine bağlıdır. Yarı iletken malzemelerin geliştirilmesi ile transistör ve diyot devre elemanları olarak 1950 de kullanılmaya başlanmıştır ların başında tristörün bulunması ile üç temel DA-DA anahtarlamalı güç kaynakları (azaltan, arttıran, azaltan-arttıran dönüştürücü) geliştirilmiştir. Bu çalışmalara en büyük katkıyı ABD deki California Caltech üniversitesi güç elektroniği grubu yapmıştır.1970 li yıllarda Caltech grubu, DA-DA anahtarlamalı güç kaynakları için model geliştirmişlerdir.[1] Anahtarlamalı güç kaynaklarının doğrusal güç kaynaklarına karşı üstünlükleri; Verimleri daha yüksektir. Çıkış voltajı giriş voltajından büyük veya küçük olabilir. Doğrusal güç kaynaklarında ise çıkış voltajı giriş voltajından daima küçüktür. Yüksek frekanslarda çalışma olanağı olduğundan trafo boyutları küçüktür. Devre daha az yer kaplar. Doğrusal güç kaynakları düşük güçlerde çalışırken anahtarlamalı güç kaynakları yüksek güçlerde çalışırlar. Bu üstünlüklerine karşı anahtarlamalı güç kaynaklarının devre topolojileri daha karmaşıktır ve elektriksel gürültüleri fazladır. [2,3,4] Anahtarlamalı güç kaynakları; Buck (Azaltan) Dönüştürücüler Boost (Arttıran) Dönüştürücüler 2

13 Buck-Boost ( Azaltan-Arttıran) Dönüştürücüler Manyetik kuplajlı Dönüştürücüler İleri Yön Dönüştürücü Geri Yön Dönüştürücü Cuk Türü Dönüştürücü ler olarak sınıflandırılabilir. 2.2 DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarının Çalışma Prensibi Anahtarlamalı güç kaynakları genel yapı itibariyle ana ünite; anahtarlama elemanı, enerjinin transfer edildiği geçici bir depolama elemanı (bobin.transformatör), çıkış filtresi ve kondansatörden oluşur. Kontrol ünite kısmında çıkış gerilimi örnekleme elemanı (gerilim bölümü veya sensör) çıkış bilgisi referans bir gerilimle karşılaştırılıp Şekil 2.1 de Darbe Genişlik Modülatörü (DGM) ile oluşturulan sinyalle anahtarlama elemanı tetiklenir. Şekil 2.1. DA-DA Anahtarlamalı Güç Kaynaklarının Genel Şeması 3

14 3. TASARIMIN GERÇEKLENMESİ 3.1 Dönüştürücü Devresinin Tasarımı Şekil 3.1. Manyetik Kuplajlı DA-DA Dönüştürücü Şekil 3.1 de anahtarlama elemanı iletimde iken manyetik kuplajlı trafonun birincil sargısından uygulanan giriş geriliminden dolayı iletim süresince (DT) akım akar. İletim süresi sonunda akım sıfır değerinden maksimum değere ulaşır. Bu esnada ters polarlamadan dolayı ikincil sargı çıkına bağlı diyot kesimdedir bu yüzden ikincil taraftan akım akmaz. Bu esnada çıkış yükümüz çıkıştaki kapasite (C) tarafından beslenir. Şekil DA-DA Dönüştürücü Anahtar Kapalı Konumu 4

15 Şekil 3.2 de anahtarlama elemanı kesimde iken manyetik kuplajlı trafonun birincil sargısından akım akmaz. Kesimde iken trafonun çekirdeğinde biriken enerji [(1-D)T] süresince ikincil tarafa transfer edilir. Böylece enerjilenen ikincil taraf sargısı doğru polarlanarak diyotu iletime sokar. İkincil sargıdan akan akım bir taraftan yükü beslerken diğer taraftan kondansatörü (C) doldurur. Kesim süresi sonunda bu akım sıfıra iner. Şekil 3.3. DA-DA Dönüştürücü Anahtar Açık Konumu Dönüştürücünün Süreksiz Durum Analizi Geri yönlü DA-DA dönüştürücünün sürekli ve süreksiz çalışma durumları vardır. Sürekli çalışma durumunda ve çıkış geriliminde dalgalanma azdır. Anahtarlama elemanı üzerinde iletim ve kesimde baskı azdır. Çıkış elemanı olan diyotun ölü zaman dilimi bulunmadığından ters polarlamada üzerinde bulunan pozitif gerilimden dolayı toparlanması kritiktir. Süreksiz çalışma durumunda ölü zaman (Td) dilimi anahtarlama elemanının ve çıkış diyotunun hızlı olarak geçici durumlara adapte olmasını sağlar. Ölü zaman (Td) dilimi çalışma periyodunun (T) %20 si kadar alınabilir. Birincil tarafta akımın bir süre sıfıra inmesi kontrol devresi tasarımını kolaylaştırır. Süreksiz durumda birincil ve ikincil akımlar sürekli duruma göre daha yüksektir. Bu dezavantaja karşılık süreksiz durum birincil endüktansının değeri sürekli durum birincil endüktansının değerine göre daha küçüktür. 5

16 Projede kontrol ünitesi varlığı, ve diğer avantajlar göz önünde bulundurularak dönüştürücü devresinin süreksiz çalışma durumunda analizi yapılmıştır. Süreksiz durumun matematiksel denklemleri; Ortalama çıkış gücü; P0 = V0.I0 (3.1) Birincil sargıdan transfer edilen ortalama güç; PB0 = P0/ η (3.2) Anahtar elemanı iletimde iken; VB0 = Vg0 -VDSaçık (3.3) Birincil ve ikincil sargılar arasındaki gerilim bağıntısı; Vi0= VV BB0DD (1 DD)aa (3.4) Birincil sargı ortalama akımı; IB0 = PP BB0 VV BB0 (3.5) Birincil sargı maksimum akımı; IBMAKS. = II BB0. 2 DD (3.6) Birincil sargı endüktansı; LB = VB0 DDDD II BBBBBBBBBB (3.7) Anahtar kesimde iken; İkincil sargı akımı; Iİ0 = IB0.a (3.8) 6

17 İkincil sargı akımının maksimum değeri; IİMAKS = II İ0.2 1 DD (3.9) Sönümlendirme Devresi Hesabı Mosfet kesime gittiğinde birincil tarafın tepe akımı Şekil 3.4 de görülen sönümleme devresine anlık olarak döner. Bu akım sönümleme devresinde sönümleme süresi (t s ) sonunda sıfırlanır. Şekil 3.4. Sönümlendirme Devreli DA-DA dönüştürücü Birincil sarım kaçak endüktansı (LKB), sönümleme devresi kondansatörü üzerindeki gerilim VV SS olmak üzere sönümleme süresi; t s = IBMAKS. LL KKKK VV SS aavv İ0 (3.10) t s = *78.125=12.75µs (3.11) Sönümleme devresinin gücü; PS = VV SS II BBBBBBBBBB tt ss 2 ff ss (3.12) PS = =25.93W (3.13) 7

18 Sönümleme devresi direnci; RS = VV SS 2 PP SS (3.14) RS = 602 = (3.15) Hesaplamalar yapılırken LKB yaklaşık olarak LB nin % 3 5 i alınır. VS de VB0 ın 2,5 katı seçilir. Sönümleme devresi kapasitesi; CS = VV SS ΔΔVV SS RR SS ff ss (3.16) ΔV S genel olarak % 5 10 kabul edilir. ΔV S =%5*60 =3V seçilir. CS = = 1.92 µff (3.17) 60V 1.92 µff kondansatör seçilir. Sönümle devresi diyotu ; II RRRRRR = A Anahtar kesimde iken üzerindeki gerilim= 70V Hızlı bir shocly diyot seçilir. CS = 2.2 µff 100V RS = 150 Ω 8

19 Anahtarlama Elemanının Seçimi Tasarımımızda anahtarlama elemanı olarak kullanılacak olan mosfetin seçiminde kırılma gerilim değerinin (VMK) belirlenmesi gerekir. Mosfet kesimde iken üzerindeki maksimum gerilim hesaplanır. Maksimum gerilim (VMMaks) hesaplanırken girişin maksimum DA (VgMaks) değeri kullanılır. VMK=VgMaks+Vi0.a (3.18) Mosfet üzerinden geçen maksimum akım IİMAKS tır. Mosfet seçilirken IİMAKS ve VMK değerleri göz önünde bulundurulur. VBRDSS = Mosfet Kırılma Gerilimi VYANSIMA = Çıkışın Girişe Yansıması (toff) Vyansıma =Vçıkış*a =24 V (3.19) VBRDSS = Vyansıma+Vdmaks (3.20) VBRDSS =24+36=70V Ibirincilrms=40.34A IRFB38N20D MOSFET seçilmiştir. 9

20 Trafo Seçimi Şekil 3.5. Trafo Çekirdeği Sarım Alanı Vgirişmin = 5V V0 =24V Vgirişmaks = 36V I0 =5A η = 0,8 Vd =1V Bm =0,25 Tesla P0 = (24+1)*5=125W F= 75 khz Dmaks=0,8 T=1,33x10 5 KK gg= TT 2 PP 0 η 2 0,145 BBBB (3.21) = 1, ,8 2 0,145 0, = 0,

21 Buck dizaynlarda KK gg nin 1,35 katı alınır.[5] K g= 0,0381 1,35 = 0,0514 Bu KK gg değerine uygun çekirdek EK-3 teki çizelgeye göre ETD-29 şeçilir. Şekil 3.6. ETD-29 Çekirdeği P g = P 0 n =125 =156,25W (3.22) 0,8 I Birincil = I Birinciltepe = 2 II 0 PP gg = 156,25 VV ggggggggşmmmmmm 5 = 31,25 2 DD mmmmmmmm 0,8 =31,25A (3.23) = 78,125A (3.24) I Birinciletkin =I Birinciletkin * D maks 3 =40,34 A (3.25) LL pp = VV ggggggggşmmmmmmmm VV mmmmmmmm II bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb (3.26) = 5 0,8 1, ,125 = 6,80*10 7 =0,680 µh 11

22 Enerji = 1 2 *LL pp*(itepe) 2 (3.27) = 1 2 *0,680*10 6 *(78,125) 2 =2,075*10 3 W.S Birincil Sargı Sayısı: NN bb = Enerji 10 4 I Birinciletkin B m A c (3.28) = 2, ,34 0,25 0,761 =2,7 sarım NN bb= 3 sarım Hava aralığı hesabı: LL gg = 0,4 π N b 2 A c 10 8 L p - MMMMMM µ MM (3.29) LL gg = 0,4 π 9 0, , , = 0,123 cm Akı Faktörü : F = 1+ L g A c *In 2GG LL gg (3.30) =1+ 0,123 0,761 *In( ,123 ) =1,503 12

23 F nin etkisiyle yeni NN bbbbbbbbbbbbbbbb NN bbbbbbbbbbbbbbbb = L g L 0,4 π A c F 10 8 (3.31) = 0,123 6, ,4 ππ 0,761 1, =2,41 NN bbbbbbbbbbbbbbbb =2 Tepe akı yoğunluğu: BB TTTTTTTT = 0,4 π N p F I Birinciltepe 10 4 L g + MPL µ M (3.32) = 0,4 π 2 1,503 78, ,123+ 7, =0,234 Tesla İkincil Sarım Sayısı: NN ii = N birincil (V 0 +1) (1 D maks ) V girişmin 0,8 (3.33) =2,5 NN ii =3 sarım Sargı teli kesiti ve deri olayı; Deri olayı etkisinde ideal kesit; Ԑ = 6,62 f = 6, (3.34) =0,0241cm 13

24 J=4,5 A/cm 2 AA BB = II bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb JJ = 40,34 4,5 (3.35) = 8,96 cm 2 telin yarıçapı Şekil 3.7. Deri Olayında İdeal Tek Tel Kesit Alanı (AԐ) Şekil 3.8. İdeal Kesitlerden Oluşmuş Ana Kesit AA BB = ππ rr 2 (3.36) rr BB = AA BB ππ = 8,96 3,14 =1,69 mm 14

25 rr BB > ε olduğundan yüzey etkisi vardır. Buna göre AA BB kesitini verecek en az AA pp = 8,96 =46 adet tel kullanılır. AA Ԑ 0,196 İkincil sarımda kullanılacak tel: I iiiiiiiiiiiiii = 5A I iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii = 2 I iiiiiiiiiiiiii (1 DD mm ) =10 =50A (3.37) 0,2 II iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii = I ikinciltepe * D min 3 (3.38) =50* 0,2 3 =12,9A AA ii = I ikinciltepe = 12,9 J 4,5 =2,86 mm2 (3.39) AA ii =π r i 2 (3.40) r i = AA ii π =0,955mm r i > ε olduğundan yüzey etkisi vardır. AA ii = 2,86 =15 tel kullanılır. AA Ԑ 0, Çıkış Kapasitesi Seçimi C= I 0 D maks V 0 0, (3.41) =5 0, , =2, F 15

26 Bulunan çıkış kapasitesi değerinin kontrol devresinin geç cevap vereceği göz önünde bulundurularak kat büyük seçilir. Eşdeğer seri direnç değeri: ESR= V 0 0,75 I 0 (3.42) = ,75 5 =0,015 ESR değerine göre EK-4 teki çizelgeden kondansatör seçilir. 0,015 ESR değerini oluşturmak için Çizelge 3.3 ten ESR değeri 0,037 olan; 25V 4700 μμf 35V 3300 μμf 50V 2200 μμf kondansatör gruplarından herhangi biri seçilip 2 adet paralel bağlanır Çıkış Diyotu Seçimi Diyot üzerindeki maksimum gerilim, giriş gerilimi maksimum iken ortaya çıkar; VDMAKS = V0 + (3.43) = ,66 =78,54V Diyot üzerindeki maksimum akımın tepe ve etkin değeri (RMS); IİMAKS = (3.44) Iİetkin = IİMAKS. (3.45) 16

27 =50* 0,8 3 =25,8 A Bu gerilim ve akım değerine göre BYV çıkış diyodu seçilmiştir Kontrol ünitesi DA-DA dönüştürücülerde geri besleme devresi istenen çıkış geriliminin sabit tutulması, hat ve yük regülasyonu için gereklidir. Geri besleme devreleri; temel, geliştirilmiş, optik yalıtıcılı-zenerli, optik yalıtıcılı TL431 türlerinde gerçekleştirilir. Yük regülasyonu,hat regülasyonu ve toplam regülasyon itibariyle karşılaştırıldığında optik yalıtıcı-tl431 uygulamanın daha verimli olduğu görülür. Optik yalıtıcı TL431 uygulamada toplam regülasyon + % 1,4 civarındadır. Şekil 3.9 da görülen kontrol ünitesinde çıkışta gerilim bölücü ile alınan örnekleme gerilimi bir optik yalıtıcı ile kontrol entegresine verilir. Çıkış gerilimi 24V u geçtiğinde, TL43 in referans gerilimi 2,5V geçildiğinden TL431 iletime geçer optik yalıtıcı vasıtasıyla kontrol ünitesine çıkış bilgisi aktarılır. İletime geçildiğinde MOSFET e giden tetikleme sinyalinin doluluk oranı düşer, çıkış gerilimi 24V un altına düştüğünde TL431 kesime gider MOSFET e giden tetikleme sinyalinin doluluk oranı artar. Böylece çıkış gerilimi sabit tutulur. Şekil 3.9 Geri Besleme Devresi 17

28 Şekil da görülen geri besleme devresini oluşturan direnç ve kondansatör değerleri PSIM programı kullanılarak, uygun çalışma bölgesi seçilerek belirlenmiştir. Şekil Geri Besleme Devresi Şekil Çıkış Gerilimi-Zaman Grafiği 18

29 Şekil Geri Besleme Devresi Eleman Değerleri Geri besleme devresinde bulunan denetleyicicnin parametreleri Şekil 3.11 de görüldüğü gibi uygun çalışma aralığı seçilerek hesaplanmıştır.bu değerler Şekil 3.12 de gösterilmiştir Soğutucu Levhaların Seçimi Anahtarlama elemanı ve çıkış diyodu eklem bölgeleri sıcaklıkları belirgin bir aralıkta tutulmalıdır, aksi takdirde bu elemanlar fazla ısınacağından zarar görürler. Bu durumu önlemek için bu elemanlar üzerindeki ısının bir soğutucu levha ile havaya transfer edilmesi gerekir. Soğutucu levha hesaplanırken; çevre sıcaklığı (Tç), yarıiletkenin eklem sıcaklığı(te), yarıiletkenin ısıl iç direnci(rie), harcadığı güç(pe), soğutucu yüzeyinin ısıl direnci(ry) göz önünde bulundurulur. R ie = T e T Ç P e (RR iiii + RR yy ) K/W (3.46) Bulunan R ie değerine göre soğutucu tipi seçilir. 19

30 4. UYGULAMALAR VE DENEYSEL ÇALIŞMALAR Şekil 4.1.Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Devresi Tasarımı Şekil 4.2. Manyetik Kuplajlı Devrenin Arttıran Durumda Çalışması 20

31 Şekil 4.3. Manyetik Kuplajlı Devrenin Azaltan Durumda Çalışması Şekil 4.4 Darbe Genişlik İşareti (Yeşil), Osilatör İşareti (Sarı) Osiloskop Görüntüsü 21

32 Şekil 4.5 MOSFET D-S Voltajı (Yeşil), Transformatör üzerinden geçen akım (Sarı) Osiloskop Görüntüsü 22

33 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Bu tez çalışması sonucunda Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Tasarımı ve geri besleme kontrolü başarıyla gerçekleştirilmiştir. Çıkış gerilimi istenen regülasyon değerinde tutulmuştur. Tasarım ve simülasyon sonuçları Şekil 4.1,Şekil 4.2 ve Şekil 4.3 teki gibidir. Montajı tamamlanan devre elemanlarının davranışı ise Şekil 4.4, Şekil 4.5 ve Şekil 4.6 ta gösterilmiştir. Çıkış regülasyon değeri optik yalıtıcı- TL431 geri besleme devresi kullanılarak oluşturulmuştur. Çıkış ile giriş arasında bir opto kuplör kullanılarak yalıtım sağlanmıştır. Giriş ve çıkış arasındaki bu yalıtım ile kısa devre ve gerilim yükselmeleri etkileşimi önlenmiştir. Süreksiz durumda akımın sıfır değerine inmesi ile anahtarlama elemanı üzerindeki baskı ve kayıplar azaltılmıştır. Sönümlendirme devresi ile trafo kaçak endüktansının anahtarlama elemanındaki gerilim dalgalanması engellenmiştir. Çıkış gerilimi değişik gerilim regülatörleri ( Örn:78XX) serisi kullanılarak kullanım yerine göre değişik gerilimler elde edilebilir. Yapılan bu tasarıma teknoloji ve uygulamalarındaki gelişmelere paralel olarak yeni modüller eklenebilir. Bu modüllere arıza durumunda yedek anahtarlama elemanı, sıcaklık algılaması sonucuna göre zorlamalı soğutucu, mikroişlemci üzerinden haberleşme modülü ilave edilebilir. Giriş gerilim ve akım değerlerinin istenilen regülasyon değerlerinden daha yüksek olması durumunda mikroişlemci ile sürülen anahtarlamalı elemanının kapı sinyali kesilebilir. Akım ve gerilimin istenilen değerlere ulaşması durumunda çalışma tekrar başlatılabilir.[6],[7] 23

34 Şekil 5.1. Manyetik Kuplajlı Azaltan-Arttıran DA-DA Dönüştürücü Devresinin ISIS Çizimi 24

35 Şekil 5.2 Dönüştürücü Devresinin Baskı Devre Kartı Şekil 5.1 deki devrenin PCB yapımında gelecek çalışmalara yönelik daha yüksek akımlarda çalışabilmek için fazladan bir MOSFET, farklı güçlerde çalışmayı sağlayacak olan trafo bacakları için yer bırakılmıştır. İleriye dönük çalışmalar için tasarlanan PCB nin montajı Şekil 5.3 ve Şekil 5.4 teki gibidir.pcb de kontrol ünitesinin montajında SMD tekniği kullanılmıştır. 25

36 Şekil 5.3 Dönüştürücü Devresinin SMD Kısmı Şekil 5.4 Dönüştürücü Devresi 26

37 6. KAYNAKLAR [1]. R. W. Heron, B. Canada, Benefits of computerized power management, INTELEC proceedings, 1990.v. [2]. N. Mohan, T. M. Undeland, W. P. Robbins, (Çevirenler: T. N. Gökaşan, M. Pressman, Switching Power Supply Desing, McGraw-Hill Inc.,New York, 4-7, 9-35, , (1991). [3]. M. H. Rashıd, Power Electronics Handbook, Academic Pres., San Diego, , (2001). [4]. C. Wm. T. Mclyman, Transformer and Inductor Design Handbook,2nd ed.270 Madison,K g Magnetics,Inc.New York,Basel [5]. M. E. Şahin, H. İ. Okumuş, A Sliding Mode and Fuzzy Logic Controlled PV Powered Buck-Boost DC-DC Converter, 9th International Conference On Electronics, Computer And Computation, November 1-3, 2012 Ankara, Turkey, pp [6]. M. E. Sahin, H. İ. Okumus, Fuzzy Logic Controlled buck-boost DC-DC Converter for Solar Energy-Battery System, Innovations in Intelligent Systems and Applications(INISTA), 2011 International Symposium on, June 2011 İstanbul- Turkey, pp

38 7. EKLER EK 1. IEEE ETİK KURALLARI 28

39 29

40 30

41 EK-2 DİSİPLİNLER ARASI ÇALIŞMA Bu bitirme çalışması boyunca PCB (baskı devre şeması) Nisa Elektronik şirketinden Yüksel Duman birlikte çalışılmıştır. Bluemavi ve Ersin Elektronik şirketlerinden bitirme çalışması için gerekli olan elektronik malzemelerin satın alımı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Faraday Elektrik Ltd. Şti. ile de teknik anlamda çalışmalar yapılıp çalışma boyunca bu kuruluşlarla kurulan ilişkiler devam ettirilmiştir. EK-3 Çizelge 3.1. ETD Ferrit Çekirdek Tasarım Bilgileri Çizelge 3.2. ETD Ferrit Çekirdek Ölçüleri 31

42 EK-4 Çizelge 3.3. Kondansatörlerin ESR Değerleri 32

43 EK-5 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü STANDARTLAR VE KISITLAR FORMU Tasarım Projesinin hazırlanmasında Standart ve Kısıtlarla ilgili olarak, aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Projenizin tasarım boyutu nedir? Açıklayınız. Projemiz elektrik enerjisinin kullanıldığı tüm devrelerde kullanılabilir. Geliştirilmeye ve yatırıma açık bir konudur. 2. Projenizde bir mühendislik problemini kendiniz formüle edip, çözdünüz mü? Güç elektroniği devre uygulamaları ve anahtarlamalı güç kaynakları hakkında ayrıntılı bilgi edinip proje konumuz olan manyetik kuplajlı geri dönüşlü DA-DA dönüştürücü devresinin tüm devre parametrelerinin formüllerini kendimiz elde edip parametre hesaplamalarını yaptık. 3. Önceki derslerde edindiğiniz hangi bilgi ve becerileri kullandınız? Okulumuz ders kapsamında verilen güç elektroniği dersinde öğrendiğimiz bilgiler proje süresince bize çok yardımcı oldu. 4. Kullandığınız veya dikkate aldığınız mühendislik standartları nelerdir? EN Elektrik besleme devrelerinin oluşturacağı bozucu etkilerin sınırlandırılması ve IEEE Statik güç çeviricileri için harmonik kontrol ve reaktif güç kompanzasyonunu sağlayan standartlar kullanılıp hesaplamalar bu yönde yapılmıştır. 33

44 5. Kullandığınız veya dikkate aldığınız gerçekçi kısıtlar nelerdir? a) Ekonomi Projemiz anahtarlamalı güç devresi uygulaması olduğu için devremizin üstünlüklerinden olan yüksek frekansta çalışmalarından dolayı hafif ve küçük boyutlu malzemeler ile gerçekleştirilebilirler. Bu özelliklerinden dolayı diğer tip güç kaynaklarına göre daha ucuz, verimli, hafif ve çok da daha az yer kaplarlar. b) Çevre sorunları: Projemizde giriş işareti olarak yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen enerji kullanıldığından üretilen bu enerji çevre kirliliğine yol açmaz. Bu sebeple projemizin çevreye herhangi bir zararı yoktur. c) Sürdürülebilirlik: Projemiz genel olarak DA gerilim ile çalışan cihazları beslemektedir. Beyaz eşya bilgisayar ve cep telefonu gibi DA gerilim gereksinimi olan pek çok uygulamalarda kullanıldıklarından kullanımları oldukça fazladır. d) Üretilebilirlik: Alternatif enerji kaynaklarının çıkışındaki güç elektroniği devre uygulamalarında kullanılırlar. e) Etik: Projemizi oluştururken benzer herhangi bir projeden ya da kaynaktan etik değerlere aykırı bir şekilde yararlanılmamıştır. 34

45 f) Sağlık: Projemiz gerekli güvenlik koşulları sağlanıldığında insan sağlığını tehdit edici bir unsur içermez. g) Güvenlik: Gerekli güvenlik koşulları sağlanıp iş güvenliği ve sağlığı kurallarına uyulduğu takdirde projemiz herhangi bir güvenlik sorunu teşkil etmemektedir h) Sosyal ve politik sorunlar: Ülkelerin alternatif enerji kaynaklarının kullanımına dönük enerji politikalarının artması güç elektroniği devrelerine olan ilgiyi de arttırmıştır. Bu da güç elektroniği devrelerine yapılan yatırımları arttırmıştır. Bu yatırımlar ülke ekonomisine katkı sağlayarak sosyal ve politik sorunları önemli ölçüde iyileştirmiştir. 35

46 EK-6 Çalışma Takvimi YAPILMASI PLANLANAN İŞ(*) EYLÜL EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 1. İş Kısmı 2. İş Kısmı 3. İş Kısmı 4. İş Kısmı 5. İş Kısmı 6. İş Kısmı 7. İş Kısmı 8. İş Kısmı 9. İş Kısmı 10. İş Kısmı 11. İş Kısmı 12. İş Kısmı 13. İş Kısmı 14. İş Kısmı 15. İş Kısmı 16. İş Kısmı 17. İş Kısmı 18. İş Kısmı 19. İş Kısmı 20. İş Kısmı 36

47 Yapılacak olan iş kısımlarının ayrıntılı tanımı: 1. İş Kısmı: Kullanılacak olan yöntemlerin tespiti 2. İş Kısmı: Tasarlanacak sistem hakkında bilgi toplanması 3. İş Kısmı: Tasarlanacak sistemin türünün belirlenmesi 4. İş Kısmı: Tasarlanacak olan sistemin kontrol yöntemleri hakkında bilgi edinilmesi 5. İş Kısmı: Tasarlanacak olan sistemin kontrol yönteminin belirlenmesi 6. İş Kısmı: Tasarlanacak olan sistem türünün matematiksel analiz metodunun belirlenmesi 7. İş Kısmı: Sistemin matematiksel analiz metoduna göre matematiksel analizinin yapılması 8. İş kısmı: Matematiksel analize göre ana ünite elemanların belirlenmesi 9. İş kısmı: Kontrol ünitesi elemanlarının belirlenmesi 10. İş kısmı: Sistemin uygun bir benzetim programında simülasyonunun yapılması 11. İş kısmı: Malzemelerin ayrıntılı tespiti 12. İş kısmı: Tasarım raporu yazılması ve teslimi 13. İş kısmı: Malzeme temini 14. İş kısmı: Ana ünitenin gerçeklenmesi 15. İş kısmı: Ana ünitenin laboratuvar ortamında test edilmesi 16. İş kısmı: Kontrol ünitesinin yazılımının yapılması 17. İş kısmı: Kontrol ünitesinin gerçeklenip kontrol testinin yapılması 18. İş kısmı: Ünitelerin bağlantılarının yapılıp tümleşik yapının gerçeklenmesi 19. İş kısmı: Tüm sistemin test edilmesi 20. İş kısmı: Sisteme değişik DA cihazlar bağlanarak uygulamasının görülmesi 37

48 EK-7 Maliyet Çizelgesi 38

49 8. ÖZGEÇMİŞ Ayhan ERTEM; 1966 senesinde Akçaabat ta dünyaya gelmiştir.ilköğrenimini tarihlerinde 24 Şubat İ.Ö.O nda, ortaöğrenimini tarihleri arasında Cumhuriyet Orta Okulunda tamamlamıştır.1984 senesinde Trabzon Teknik Lisesi Makina Bölümünü bitirmiştir senelerinde ise Anadolu Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksek Okulu Uçak Gövdesi Bölümünde lisans eğitimini tamamlamıştır.2012 yılından beri halen Karadeniz Teknik Üniversitesinde Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünde öğrenimine devam etmektedir. Aslı Nur ÖMEROĞLU; 1992 senesinde Erzurum da dünyaya gelmiştir. İlk ve orta öğrenimini tarihleri arasında Özel Güneş İ.Ö.O nda tamamlamıştır tarihlerinde ise Mecidiye Anadolu Lisesini bitirmiştir. Lisans eğitimi 2010 yılında itibaren halen Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünde devam etmektedir. 39

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Güç Elektroniği Ders notları Prof. Dr. Çetin ELMAS

Güç Elektroniği Ders notları Prof. Dr. Çetin ELMAS KAYNAKLAR 1. Hart, D. W.,1997, Introduction to Power Electronics, Prentice Hall International Inc, USA. 2. Mohan, N., Undeland, T. M., Robbins, W.P.,1995, Power Electronics: Converters, Application and

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI

DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE DA-DA BUCK, BOOST VE BUCK-BOOST KONVERTER DENEY SETĐ TASARIMI VE UYGULAMASI Muhammed ÖZTÜRK Engin YURDAKUL Samet EŞSĐZ

Detaylı

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI 6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 FET FETler (Alan etkili transistörler) BJTlere çok benzer yapıdadır. Benzerlikleri: Yükselteçler Anahtarlama devreleri Empedans uygunlaştırma

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I DENEY 7: MOSFET Lİ KUVVETLENDİRİCİLER Ortak Kaynaklı MOSFET li kuvvetlendirici

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR Hazırlayan ve Sunan: ELEKTRİK_55 SUNUM AKIŞI: PWM (DARBE GENİŞLİK MODÜLASYONU) NEDİR? Çalışma Oranı PWM in Elde Edilmesi Temelleri PWM in Kullanım Alanları AC

Detaylı

Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım kaynakları incelenecektir.

Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım kaynakları incelenecektir. DENEY 7 AKIM KAYNAKLARI VE AKTİF YÜKLER DENEY 1 DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ 7.1 DENEYİN AMACI Bu deneyde kuvvetlendirici devrelerde kullanılan entegre devre beslemesi ve aktif yük olarak kullanılabilen akım

Detaylı

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir.

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. DENEY 5 - ALAN ETKİLİ TRANSİSTOR(FET- Field Effect Transistor) 5.1. DENEYİN AMACI Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. 5.2. TEORİK BİLGİ Alan etkili

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI 2. Bölüm: Diyot Uygulamaları Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Yük Eğrisi Yük eğrisi, herhangi bir devrede diyot uygulanan bütün gerilimler (V D ) için muhtemel akım (I D ) durumlarını gösterir. E/R maksimum I

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ EEKTRİK DEVREERİ-2 ABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ SERİ VE PARAE REZONANS DEVRE UYGUAMASI Amaç: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini ölçmek, rezonans eğrilerini

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI Özgür GENCER Semra ÖZTÜRK Tarık ERFİDAN Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Kocaeli San-el Mühendislik Elektrik

Detaylı

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK ÜHENDĠSLĠĞĠ GÜÇ ELEKTRONĠĞĠ LABORATUAR TEK FAZL DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Pek çok güç elektroniği uygulamasında, giriş gücü şebekeden alınan 50-60 Hz lik AC güç şeklindedir ve uygulamada

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

ED12-REGÜLATÖRLER 2013

ED12-REGÜLATÖRLER 2013 ED12-REGÜLATÖRLER 2013 Regülatörler Şebeke gerilimindeki yükselme düşme gibi dengesizlikleri önleyip gerilim regülasyonu yapan elektriksel cihazlara regülatör denir. Regülatörler elektrik enerjisini içerisindeki

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Deney de sabit çıkış gerilimi üretebilen diyotlu doğrultucuları inceledik. Eğer endüstriyel uygulama sabit değil de ayarlanabilir bir gerilime

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

MLC 410 MANYETİK LİNEER CETVELLER KULLANMA KILAVUZU

MLC 410 MANYETİK LİNEER CETVELLER KULLANMA KILAVUZU MLC 410 KENDİNDEN YATAKLI SİSTEM MANYETİK LİNEER CETVELLER TEMASSIZ ÇALIŞMA 0,005 MM İLE 1 MM ARASI ÇÖZÜNÜRLÜK 4880 MM ÖLÇÜM MESAFESİ KENDİNDEN YATAKLI SİSTEM IP67 YÜKSEK KORUMA SINIFI MÜKEMMEL KARARLILIK

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Elektronik alanında çok kullanılan elemanlardan birisi olan Mosfet, bu güne kadar pek çok alanda yoğun bir şekilde kullanılmış ve

Detaylı

Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir.

Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir. GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEYLERİ DENEY 01 DİRENÇLİ TETİKLEME Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir. Gerekli

Detaylı

Belirsiz Katsayılar Metodu ile PWM Kontrollü Buck Tipi Dönüştürücü Devre Analizi

Belirsiz Katsayılar Metodu ile PWM Kontrollü Buck Tipi Dönüştürücü Devre Analizi CBÜ Fen Bil. Dergi., Cilt 11, Sayı, 11-16 s. CBU J. of Sci., Volume 11, Issue, p 11-16 Belirsiz Katsayılar Metodu ile PWM Kontrollü Buck Tipi Dönüştürücü Devre Analizi Anıl Kuç 1*, Mustafa Nil *, İlker

Detaylı

KLEA Enerji Analizörü

KLEA Enerji Analizörü KLEA Enerji Analizörü Kolay panel montajı sistem bağlantısı Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Veri Toplama Platformu Tüm enerji tüketimleri bir KLEA

Detaylı

Y-0035 GÜÇ ELEKTRONİĞİ EĞİTİM SETİ

Y-0035 GÜÇ ELEKTRONİĞİ EĞİTİM SETİ Güç Elektroniği Eğitim Seti, temel güç elektroniği uygulamaları, endüstriyel otomasyon, elektriksel işlemlerin kontrolü ve ölçümleri ile birlikte öğretilmesi, kullanılması, devre elemanlarının tanınması,

Detaylı

DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER

DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER DC/DC DÖNÜSTÜRÜCÜLER DC-DC dönüştürücüler, özellikle son dönemlerde güç elektroniği ve endüstriyel elektronik uygulamalarında çok yoğun olarak kullanılmaya baslayan güç devreleridir. DC-DC dönüştürücülerin

Detaylı

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir.

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta lmak üzere çk yğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. 1. Düşüren DC/DC Gerilim Çevirici (Buck (Step Dwn) DC/DC Cnverter). Yükselten DC/DC Gerilim Çevirici

Detaylı

GERİ DÖNÜŞLÜ GÜÇ KAYNAKLARININ TASARIMI 1

GERİ DÖNÜŞLÜ GÜÇ KAYNAKLARININ TASARIMI 1 GERİ DÖNÜŞLÜ GÜÇ KAYNAKLARININ TASARIMI 1 GİRİŞ Geri dönüşlü (Flyback) güç kaynağı çıkışında yüksek gerilim elde etmek amacıyla yaygın olarak kullanılan bir anahtarlamalı güç kaynağı (AGK) türüdür. Kullanılan

Detaylı

ELM 232 Elektronik I - Deney 2 Zener Diyotlu Regülatör Tasarımı. Doğrultucu Regülatör Yük. R L yükü üzerinde oluşan sinyalin DC bileşeni

ELM 232 Elektronik I - Deney 2 Zener Diyotlu Regülatör Tasarımı. Doğrultucu Regülatör Yük. R L yükü üzerinde oluşan sinyalin DC bileşeni Amaç Bu deneyin amaçları; tam doğrultucu köprünün çalışmasını izlemek, kondansatör kullanılarak elde edilen doğrultucuyu incelemek ve zenerli regülatör tasarımı yapmaktır. Deneyin Yapılışı Sırasında İhtiyaç

Detaylı

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 Arıza Tespit Cihazı ve PC Osiloskop her tür elektronik kartın arızasını bulmada çok etkili bir sistemdir. Asıl tasarım amacı

Detaylı

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz. BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

MLC 310 KULLANMA KILAVUZU MANYETİK LİNEER CETVELLER KOMPAKT SİSTEM

MLC 310 KULLANMA KILAVUZU MANYETİK LİNEER CETVELLER KOMPAKT SİSTEM MLC 310 KOMPAKT SİSTEM MANYETİK LİNEER CETVELLER TEMASSIZ ÇALIŞMA 0,005 MM İLE 1 MM ARASI ÇÖZÜNÜRLÜK 20 METRE ÖLÇÜM MESAFESİ TİTREŞİMLERDEN ETKİLENMEYEN YATAKLAMA SİSTEMİ IP67 YÜKSEK KORUMA SINIFI YÜKSEK

Detaylı

GENI US. Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör. Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri

GENI US. Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör. Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri GENI US Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör 10 kw peak gücü ve 15 kw ısı. Kombine ısı ve güç. GENIOUS GENIOUS Solar Tracker sistemini, patentli ve

Detaylı

LİSANS BİTİRME PROJESİ RÜZGAR ENERJİ SİSTEMİ

LİSANS BİTİRME PROJESİ RÜZGAR ENERJİ SİSTEMİ T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü LİSANS BİTİRME PROJESİ RÜZGAR ENERJİ SİSTEMİ 228529 Oğuz GÜNDÜZ 228549 Muzaffer MANGIR 228555 Oğuzhan NİŞANCI

Detaylı

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol DNY 0 UJT-SCR Faz Kontrol DNYİN AMACI. Faz kontrol ilkesini öğrenmek.. RC faz kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 3. SCR faz kontrol devresindeki UJT gevşemeli osilatör uygulamasını incelemek. GİRİŞ

Detaylı

Şarj Dengeleme Sistemleri İçin Çift Yönlü Flyback Devresi Tasarımı

Şarj Dengeleme Sistemleri İçin Çift Yönlü Flyback Devresi Tasarımı Şarj Dengeleme Sistemleri İçin Çift Yönlü Flyback Devresi Tasarımı Serhat NAFİZ, Doç. Dr. Musa ALCI, Yrd. Doç. Dr. M. Necdet YILDIZ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Ege Üniversitesi serhatnafiz@gmail.com

Detaylı

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM2104 Elektrik Devreleri Laboratuarı II 2014-2015 Bahar DENEY 3 Maksimum Güç Transferi Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı

Detaylı

100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI

100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI 465 100 kv AC YÜKSEK GERİLİM BÖLÜCÜSÜ YAPIMI Ahmet MEREV Serkan DEDEOĞLU Kaan GÜLNİHAR ÖZET Yüksek gerilim, ölçülen işaretin genliğinin yüksek olması nedeniyle bilinen ölçme sistemleri ile doğrudan ölçülemez.

Detaylı

UME DE AC AKIM ÖLÇÜMLERİ

UME DE AC AKIM ÖLÇÜMLERİ VII. UUSA ÖÇÜMBİİM KONGRESİ 543 UME DE AC AKIM ÖÇÜMERİ Mehedin ARİFOVİÇ Naylan KANATOĞU ayrettin ÇINAR ÖZET Günümüzde kullanılan yüksek doğruluklu çok fonksiyonlu kalibratör ve multimetrelerin AC akım

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201

İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201 İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201 250V-5kV arası 25V luk adımlarla ayarlanabilir test gerilimi 5mA güçlü kısa devre akımı 10 T Ohm a kadar direnç ölçebilme Doğruluk-İzolasyon: 5 %

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

Ecras Elektronik Multimetre

Ecras Elektronik Multimetre Ecras Elektronik Multimetre Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Kolay panel montajı sistem bağlantısı Anlık Her fazda VL-N ve ortalama değerleri. Her fazda

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc KTÜ, Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik aboratuarı. Giriş EZONNS DEVEEİ Bir kondansatöre bir selften oluşan devrelere rezonans devresi denir. Bu devre tipinde selfin manyetik enerisi periyodik

Detaylı

Güneş Paneli Montaj Şekillerinin Karşılaştırılması

Güneş Paneli Montaj Şekillerinin Karşılaştırılması Güneş Paneli Montaj Şekillerinin Karşılaştırılması Dünya genelinde hatırı sayılır bir kurulu güce ulaşan güneş enerji santrallerinin, ülkemizdeki kapasitesi de (artış hızı birçok etkene bağlı olarak, dünyadaki

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM 108 Elektrik Devreleri I Laboratuarı Deneyin Adı: Kırchoff un Akımlar Ve Gerilimler Yasası Devre Elemanlarının Akım-Gerilim

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

METAL VE ELEKTRONİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ LED MODÜLLER

METAL VE ELEKTRONİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ LED MODÜLLER METAL VE ELEKTRONİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ LED MODÜLLER LOW POWER LED DİZGİLİ MODÜLLER LED tipi : OSRAM Duris E3 LED kasa boyutu: 3.0 mm x 1.4 mm Açı: 110 30 ma kadar sürülebilme özelliği Lineer aydınlatma için

Detaylı

KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAKLARI (KGK)

KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAKLARI (KGK) KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAKLARI (KGK) Bu yazıda, bir Kesintisiz Güç Kaynağının (KGK) genel yapısı incelenmiştir. Sistem, giriş güç katı, batarya doldurucusu, sürücü birimi, evirici birimi, çıkış güç katı, örnekleme

Detaylı

3. Bölüm. DA-DA Çevirici Devreler (DC Konvertörler) Doç. Dr. Ersan KABALCI AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ

3. Bölüm. DA-DA Çevirici Devreler (DC Konvertörler) Doç. Dr. Ersan KABALCI AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ 3. Bölüm DA-DA Çevirici Devreler (D Konvertörler) Doç. Dr. Ersan KABA AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İE EEKTRİK ÜRETİMİ Dönüştürücü Devreler Gücün DA-DA dönüştürülmesi anahtarlamalı tip güç konvertörleri ile yapılır.

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan)

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan) MAK437 MT2-GERİLME ÖLÇÜM TEKNİKLERİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi ÖĞRENCİ ADI NO İMZA TARİH 30.11.2013 SORU/PUAN

Detaylı

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Sıcaklık kontrol elemanlarının türlerini ve çalışma ilkelerini öğrenmek. 2. Bir orantılı sıcaklık kontrol devresi yapmak. GİRİŞ Solid-state sıcaklık kontrol

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir?

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir? Prof. Dr. İnci EROĞLU ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Savunma Sanayiinde Borun Kullanımı Çalıştayı (SSM) 14 Haziran 2011 1 İçerik Giriş Yakıt pili bileşenlerinin üretimi Yakıt pili

Detaylı

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir.

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Genel Bakış Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Giriş Fotovoltaik Güç Sistemleri Tasarımı kolay Kurulumu kolay

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

Güneş Panelleri için Yüksek Verimli Maksimum Güç Noktası İzleyicisi (MPPT)Tasarımı

Güneş Panelleri için Yüksek Verimli Maksimum Güç Noktası İzleyicisi (MPPT)Tasarımı TOK 2014 Bildiri Kitabı 11-13 Eylül 2014, Kocaeli Güneş Panelleri için Yüksek Verimli Maksimum Güç Noktası İzleyicisi (MPPT)Tasarımı Yalçın Erdoğan1,Taner Dinçler2, Melih Kuncan3, H. Metin Ertunç4 1,2,3,4

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

DENEY-3. FET li Yükselticiler

DENEY-3. FET li Yükselticiler DENEY-3 FET li Yükselticiler Deneyin Amacı: Bir alan etkili transistor ün (FET-Field Effect Transistor) kutuplanması ve AF lı bir kuvvetlendirici olarak incelenmesi. (Ayrıca azaltıcı tip (Depletian type)

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ Trifaze mikro-işlemci kontrollü voltaj regülatörlerimiz 10,5 kva ile 2000 kva güç değerleri arasında standart veya korumalı olarak üretilmektedir. Regülatörlerimiz dengelenmiş

Detaylı

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI DNY NO: 7 TANSİSTÖLİN KUTUPLANMAS ipolar transistörlerin dc eşdeğer modellerini incelemek, transistörlerin kutuplama şekillerini göstermek ve pratik olarak transistörlü devrelerde ölçüm yapmak. - KUAMSAL

Detaylı

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Giriş İndüksiyonla Isıtma Prensipleri Bilindiği üzere, iletken malzemenin değişken

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

Üç Fazlı Güç Faktörü Düzeltme Devrelerinin İncelenmesi A Review of Three Phase Power Factor Correction Circuits

Üç Fazlı Güç Faktörü Düzeltme Devrelerinin İncelenmesi A Review of Three Phase Power Factor Correction Circuits Üç Fazlı Güç Faktörü Düzeltme Devrelerinin İncelenmesi A Review of Three Phase Power Factor Correction Circuits Hacı BODUR 1, Erdem AKBOY 2, İsmail AKSOY 3 1,2,3 Elektrik Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik

Detaylı

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi

Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi Küçük Rüzgar Türbini ve PV Güç Sistemi Modellemesi CENGİZ Kadir 1 ER Enver 2 SUDA Cemil 3 METİN Bengül 4 TOPÇUOĞLU Kıvanç 5 BAŞDAĞ Hüseyin 6 1,2 Muğla Sıtkı Koçman Ün., Muğla M.Y.O., Elektronik ve Otomasyon

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı