Doğal Dilde Yazılmış Gereksinimlerin Analiz Yöntemleri ve bu Yöntemlerin Türkçe için Uygulanabilirliği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Doğal Dilde Yazılmış Gereksinimlerin Analiz Yöntemleri ve bu Yöntemlerin Türkçe için Uygulanabilirliği"

Transkript

1 Doğal Dilde Yazılmış Gereksinimlerin Analiz Yöntemleri ve bu Yöntemlerin Türkçe için Uygulanabilirliği Natural Language Requirement Analysis Methods and Their Applicability for Turkish Halil KIZILCA Barış Kartalı Özel Proje Müdürlüğü Havelsan USA Inc.; Seattle, ABD A. Egemen YILMAZ Barış Kartalı Özel Proje Müdürlüğü Havelsan A.Ş., Ankara Özet Gereksinim analizi, yazılım geliştirme sürecinin önemli adımlarından biridir. Gereksinimlerin düzgün ifade edilmesi, sürecin sonraki adımlarında kolaylık sağlamakla kalmayıp olası hataların azaltılmasına da yaramaktadır. Bu çalışmada doğal dilde gerek İngilizce, gerekse Türkçe yazılmış gereksinimlerin kalitelerinin artırılmasına yönelik bir yazılım önerisi sunulmaktadır. Bu bildiride, gereksinimlerin belirli kalite kriterlerini sağlayıp sağlamadığını temelde sözlüksel ve sözdizimsel teknikler ile kontrol etme prensibine dayanan yazılımın temel işlevleri, geliştirme planı ve mevcut durumu hakkında bilgi verilmektedir. Abstract Requirement analysis is one of the important steps in the software development process. Stating the requirements in a clear manner, not only eases the following steps in the process, but also reduces the number of probable errors. In this work, a software tool for the improvement of the natural language requirements written in English and Turkish, is proposed. In this proceeding, the main functionalities, the development plan and the current status of the relevant software, which principally depends on checking the quality criteria satisfied by the requirements by means of lexical and syntactic techniques, are given. 1. Giriş Yazılım gereksinimleri kalitesi, yazılım kalitesini belirleyen önemli faktörlerden biridir. Yazılım gereksinimlerinin kalite yönetimi, işlevsel olan/olmayan bütün gereksinimlerin doğal dilde ifade edilerek yazılmasının ardından, Söz konusu gereksinimlerin dilbilimsel (linguistic) açıdan belirli koşulları sağlayıp sağlamadığının kontrol edilmesi; Gereksinimlerin belirli ölçütlere göre (örneğin işlevsel olan ve olmayan gereksinimler şeklinde) sınıflandırılması, belirli durumlarda önceliklendirilmesi; Bu gereksinimlerin bir takım formal/yarı-formal yöntemler kullanılarak mümkün olduğunca modellenmesi, görselleştirilerek anlaşılırlığının artırılması şeklinde devam eden bir süreçtir. Gerek sistem, gerekse yazılım seviyesinde gereksinimlerin ifade edilmesi sırasında yaşanan güçlükler, pratikte çok sık rastlanan bir durum olup; geliştirme sürecinin ilerleyen bütün aşamalarında

2 gereksinimlerin yanlış anlaşılması; proje paydaşları tarafından farklı şekillerde yorumlanması gibi sorunlara yol açmaktadır. Dolayısıyla bütün gereksinimlerin, ileride açıklanan kalite kriterlerini sağladıklarından mutlaka emin olunması için gözden geçirilmesi gerekmektedir. Ancak, zaten teknik ekipler tarafından bürokratik ve sıkıcı, yöneticiler tarafından ise projenin erken evresinde paydaşlar arasında problem çıkarabilecek ve iyi ilişkileri bozabilecek potansiyel bir tehlike olarak değerlendirilen bu gözden geçirme işlemi, çoğunlukla geliştirme takvimlerinin sıkışıklığı mazeret gösterilerek ihmal veya iptal edilmektedir. İşlevsel gereksinimlerin işlevsel olmayan gereksinimlerden ayrıştırılması; işlevsel olmayan gereksinimlerin kalite, performans, idame ettirilebilirlik, güvenlik vb. şeklinde sınıflandırılması; bilhassa artırımlı (incremental) ve yinelemeli (iterative) projelerde hangi sürümde hangi gereksinimlerin gerçekleştirilip doğrulanacağının ve geçerleneceğinin belirlenmesi gibi faaliyetler de, geliştirme sürecinin önemli basamaklarıdır. Bu aşamalarda sıkça yapılan hatalar ise, işlevsel olmayan gereksinimlerin ileride halledilmek üzere göz ardı edilmesi; gereksinim önceliklendirme işleminin mantıksal bir çerçevede veya gerçekçi bir şekilde, sürümler arasında gereksinim ve iş yükü dağılımının ise dengeli bir şekilde yapıl(a)mamasıdır. Doğal dil ile yazılmış gereksinimlere karşı, farklı araştırmacıların farklı bir takım yaklaşımları olmuştur. Bunlardan bazıları doğal dil gereksinimlerinin tamamen ortadan kaldırılarak gereksinimlerin XML (Extensible Markup Language) [1], UML (Unified Modeling Language) [2], SDL (Specification and Description Language) [3] gibi bir takım modelleme teknikleri veya bir takım özel diller ile sembolize edilmesi gibi köktenci bir takım çözümler ortaya koymaya çalışırken; bazıları ise gereksinim yazımı faaliyetinin doğal dillerin basitleştirilmiş halleri üzerinde yapmanın sonradan yapılacak modellemelerde kolaylık sağlayacağını savunmuşlardır [4]. Şurası gerçektir ki, doğal dil dışındaki gösterimlerin teknik bilgi, beceri ve altyapı gerektiriyor olması, proje paydaşlarının gereksinim analizi faaliyetinden soğumasına ve projenin erken evrelerinde koordinasyon kopukluklarına yol açmaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar başarılı ve basit gösterimler bulunsa da doğal dil ile yazılmış olan gereksinimlerin tamamen ortadan kaldırılması kısa vadede pek olası gözükmemektedir. Dünya genelinde, yazılım hatalarının %85 inin gereksinim hatalarından kaynaklanmakta olduğu tahmin edilmektedir [5]. Gereksinim hatalarının %49 unu yanlış bir takım varsayımlar ve gereksinimlerin yanlış yazılması; %29 unu gereksinimlerin unutulmuş veya atlanmış olması; %13 ünü yazılan gereksinimlerin birbiriyle çelişiyor veya tutarsız olması; %5 ini ise gereksinimlerin farklı yorumlanabilir, muğlâk ifadelerle yazılmış olması teşkil etmektedir [6]. Bunların yanı sıra, yapılmış olan diğer çalışmalar ise: Henüz gereksinim ve tasarım aşamasında fark edilen hataların, gelecekteki olası bozup yeniden yapma çalışmalarını (rework) %40-50 oranında azalttığını [7]; Hataların ileri geliştirme evrelerinde tespit edilmesinin hata düzeltme maliyetlerini 5 katına çıkarttığını, sistemin sahadaki kullanımı esnasında tespit edilmesinin ise bu maliyetlerin zaman zaman 100 katına kadar çıkmasına sebep olduğunu [8] göstermiştir. Dolayısıyla, gerek gereksinim analizi faaliyetinin, gerekse gereksinim kalitesinin çok büyük önem arz ettiği yadsınamaz bir gerçektir. Bu bildiriye konu olan çalışmada da, gereksinim kalitesinin artırılmasına yönelik bir yazılım geliştirilmesi hedeflenmiştir. Mevcut çalışmanın kapsamının çizildiği ve mevcut durumunun özetlendiği bu bildirinin 2. bölümünde gereksinim kalitesi ile ilgili tanımlar verilmekte ve literatürde gereksinim kalitesini artırmaya yönelik yapılmış olan diğer çalışmalara değinilmekte; 3. bölümde gereksinim yazılırken yapılan genel hatalar sınıflandırılmakta ve gereksinim dokümanı okunabilirliği üzerine tanımlar yapılmakta olup; 4. bölümde mevcut çalışmanın işlevleri ve geliştirme planı detaylandırılmaktadır. İngilizce metinler üzerinde uygulanmakta olan tekniklerin Türkçe yazılmış gereksinimler üzerine uygulanabilirliğinin tartışıldığı 5. bölümün ardından gelen son bölümde ise, genel tartışmalar yapılmakta ve gelecek çalışmalar özetlenmektedir. 2. Gereksinim Kalitesi ve Literatürdeki Çalışmalar Gereksinimlerin doğal dilde düzgün bir şekilde ifade edilmesi, tasarımdan başlayarak kabule, hatta bakımidame periyoduna kadar giden süreç açısından önemlidir. Bir gereksinim kümesi tarafından sağlanması gereken/beklenen genel özellikler aşağıdaki maddeler ile özetlenebilir [9],[10]: Bütünlük (Gereksinim kümesinin Daha sonra belirlenecektir gibi ifadeler içermiyor olması) Tutarlılık (Gereksinim kümesinin birbirleriyle veya üst seviye gereksinimler ile çelişen ifadeler içermiyor olması) Doğruluk (Gereksinim kümesinin gerçek operasyon ortamını düzgün bir şekilde tarif ediyor olması)

3 Değiştirilebilirlik (Gereksinim kümesinin farklı/bağımsız konulardaki hususları tek bir gereksinim içerisinde ifade etmiyor olması) Test Edilebilirlik (Gereksinim kümesindeki ifadeler ile test adımı ve prosedürü yazılabiliyor olması) İzlenebilirlik (Gereksinim kümesinin elemanlarının hem üst, hem de alt seviye gereksinim ve tasarım modülleri ile ilişkilendirilebilir olması) Mutlaklık (Gereksinim kümesinde farklı şekilde yorumlanmaya müsait ifadeler olmaması) Anlaşılabilirlik (Gereksinim kümesinin ifadelerin düzgün bir dilbilgisi ile yazılmış olması) Sıralandırılabilirlik (Gereksinim kümesindeki ifadelerin önem, aciliyet, değişkenlik, konu vb. ölçütlere göre sıralanabilir veya gruplanabilir olması) Yukarıdaki tanımlamalardan da anlaşılacağı üzere, gereksinimler ile ilgili kalite ölçütlerinin bazılarının her bir gereksinim başına ölçülmesi/kontrol edilmesi, bazılarının ise tüm gereksinim kümesi üzerinden ölçülmesi/kontrol edilmesi söz konusudur. Ayrıca yukarıdaki hususlardan birçoğunun kontrolü, muhakeme gerektirdiğinden dolayı ancak klasik gözden geçirme yöntemleri ile yapılabilir. Öte yandan belirli bir takım özelliklerin dolaylı veya doğrudan kontrolü, geliştirilen bir takım yazılımlar vasıtasıyla (yarı) otomatik hale getirilebilir. Söz konusu yazılımlarda, dilbilimsel yöntemlerin kullanılması ve gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Dilbilimsel yöntemler, sözcüklerin kullanımına dair analizlerin yapıldığı sözlüksel (lexical) yöntemler ve sözcüklerin cümle içerisindeki dizilimlerine dayalı sözdizimsel (syntactic) yöntemler olarak iki ana dala ayrılır. Sözlüksel ve sözdizimsel yöntemlerin gereksinim analizinde kullanılabilirliği konusunda, özellikle 1990lı yıllardan sonra bazı araştırmacılar bir takım incelemeler ve çalışmalar yapmışlardır [11]-[31]. Bunların arasından, gereksinim kalitesini artırmaya yönelik ciddi ve kapsamlı ticari/akademik amaçlı yazılımlara dönüşmüş olanlar (yazarların bilgisi dâhilindekiler) ise aşağıda verilmiştir: Wilson ve diğerleri tarafından geliştirilmiş olan ARM [18],[19], Noh ve Gadia tarafından geliştirilmiş olan RAST [20], Fantechi, Fabbrini, Lami ve diğerleri tarafından geliştirilmiş olan QuARS [21]-[30]. Kasser ve diğerleri tarafından geliştirilmiş olan TIGER Pro [31], Yukarıda sözü edilen yazılımlar, İngilizce yazılmış gereksinimlerin kalitesini artırmaya yönelik olarak geliştirilmiştir. Sözlüksel yöntemlerin sözdizimsel yöntemlere kıyasla daha kolay gerçekleştirilebilir olmalarından dolayı, söz konusu yazılımların sözlüksel özellikleri de genellikle sözdizimsel özelliklerine göre daha güçlüdür. 3. Gereksinim Hataları ve Kalite Ölçütleri 3.1. Gereksinim Hataları Gereksinimlerin yazılması esnasında yapılan hatalar, geçmişte farklı araştırmacılar tarafından farklı şekillerde sınıflandırılmıştır. Bu çalışmada ise, önceden yapılmış olan tüm sınıflandırmalar göz önünde bulundurularak bir üst küme oluşturulmaya çalışılmıştır. Gereksinim mühendisliği faaliyetlerindeki hataların iki temel kaynağı olduğu söylenebilir: Mevcut alanı (domain) kavrama çalışmaları sırasında ortaya çıkan hatalar, ilgili alandaki kavramları ifade etmeye çalışırken ortaya çıkan hatalar. Gereksinimlerin ifade edilmesi sırasında karşılaşılan güçlükler ise: Gereksinimlerin ifade edilişi sırasında karşılaşılan, okunabilirlikle, bütünlük ve tutarlılıkla ilgili dilbilimsel güçlükler, Gereksinimlerin işlevsel olan ve olmayan gereksinimler şeklinde sınıflandırılması ve önceliklendirilmesi ile ilgili güçlükler, Görselleştirmeyle ilgili güçlükler olarak sınıflandırılabilir Gereksinimlerin İfade Edilmesi Bu çalışma esnasında, daha önce geliştirilmiş olan yazılımlarda tanımlanmış olan hata türleri incelenmiş, özellikle ARM ([18],[19]) ve QuARS ([21]-[30]) tarafından kullanılmakta olan tanımlar esas alınarak aşağıdaki sınıflandırma ve tanımlar yapılmıştır: Seçeneklilik (Gereksinimin okuyana kesin bir bilgi vermeyen, mümkün olduğunca vb. ifadeler içeriyor olması) Öznellik (Gereksinimin kişisel algıyla değişebilecek, genellikle de başka bir kavram ile karşılaştırma yapılarak benzer, daha iyi, göz önüne alınacaktır, göz önünde bulundurulacaktır vb. ifadeler içeriyor olması)

4 Belirsizlik (Gereksinimde niceleyici ifadeler bulunmayıp, tartışma yaratacak hızlı, güçlü, kullanımı kolay vb. belirsiz niteleyici ifadeler bulunması) Üstü Kapalılık (Gereksinim üstü kapalı bir şekilde yukarıdaki, aşağıdaki, bütün bu vb. ifadeler ile başka gereksinimlere atıf yapıyor; tek başına ele alındığında anlamsız hale geliyor olması) Zayıflık (Gereksinimin -meli, -malı kiplerini içermemesi, zorunluluk bildirmemesi) Eksiklik (Gereksinimde daha sonra belirlenecek vb. ifadeler bulunması) Çokluk (Gereksinimin aslında birden fazla gereksinim ifadesi içeriyor olması) Tanım Eksikliği (Gereksinimin, tanımı verilmemiş / belirtilmemiş kavramlar içeriyor olması) Atıf Eksikliği (Gereksinimin, bilinmeyen kaynaklara atıfta bulunuyor olması) Yukarıda belirtilmiş olan hatalardan Belirtim Eksikliği ve Atıf Eksikliği, ancak tüm gereksinim kümesinin analiz edilmesi sonucunda tespit edilebilir. Diğer tür hatalar ise, her bir gereksinimin tek başına analiz edilmesi sonucu bulunabilir. Tablo 1 de, söz konusu hata türlerini bulmaya yönelik gerekli analiz yöntemi listelenmiştir. Tablo 1: Hata Türleri ve Gerekli Analiz Yöntemleri ([18]-[31] Numaralı Referanslardan Uyarlanarak Oluşturulmuştur) Hata Türü Sözlüksel Analiz Sözdizimsel Analiz Seçeneklilik Öznellik Belirsizlik Üstü Kapalılık Zayıflık Çokluk Tanım Eksikliği Atıf Eksikliği 3.3. Gereksinim Doküman Okunabilirliği Okunabilirlik, bir metnin anlaşılabilirliğine dair bir ölçüttür lu yıllardan itibaren, gerek A.B.D. de, gerekse İngiltere de İngilizce metinlerin okunabilirliklerine dair birçok ölçüt tanımlanmış; bu ölçütlerin doğrulukları üzerinde birçok araştırma yapılmıştır. Konu ile ilgili detaylı bilgi, DuBay in yapmış olduğu, konunun tarihsel gelişimini de özetleyen bir derleme çalışmasından [32] elde edilebilir. [32] numaralı kaynakta da belirtildiği üzere, 70 yılı aşkın süredir birçok araştırmacı tarafından sayısız okunabilirlik ölçütü tanımlanmaya çalışılmış, bunlardan sadece belli başlı birkaç tanesi başarıları ile ön plana çıkmıştır. Literatürdeki başlıca okunabilirlik ölçütleri: Coleman-Liau Okunabilirlik Endeksi [33], Otomatize Edilmiş Okunabilirlik Endeksi [34], ABD de Department of Defense tarafından resmi dokümanlarda mutlaka göz önünde bulundurulan Flesch Okuma Kolaylığı [35], Flesch-Kincaid Sınıf Seviyesi [36], Gunning Fog Okunabilirlik Endeksi [37], SMOG olarak bilinen Gobbledygook un Basit Ölçütü [38] ve Microsoft Office programları da dâhil olmak üzere birçok yazılım içerisinde kullanılmakta olan, Okuma Gücü Derecesi olarak da bilinen Bormuth Sınıf Seviyesi Endeksi [39] olarak sıralanabilir. İngilizce metinler üzerinde, kapsamlı saha çalışmaları yapılmış olduğundan adı geçen ölçütlerin güvenilirlik dereceleri hayli yüksektir. Bu ölçütlerin çoğu, en temel anlamda, kelime başına düşen harf (veya hece) sayısı ile cümle başına düşen kelime sayısı na bağlı olarak bir değer vermektedir. Bu değerin içinde bulunduğu aralık, metnin okunabilirliği hakkında bilgi (zorluk derecesi, hangi yaş grubuna veya hangi eğitim düzeyine hitap ettiği) vermektedir. Gunning-Fog Okunabilirlik Endeksi ve Gobbledygook un Basit Ölçütü, ise karmaşık kelime kullanımına bağlı ölçütlerdir. Bu ölçütlerin hesabında 3 heceden uzun kelimeler karmaşık olarak kabul edilir. Bormuth Sınıf Seviyesi nde ise kelimeler, gündelik olarak yaygın olarak kullanılanlar ve kullanılmayanlar olarak ikiye ayrılmaktadır. Tablo 2 de, söz konusu bütün ölçütlerin bağımlı olduğu özel parametreler listelenmiştir. İngilizce de hece sayma işlemi, istisnai kurallar içermesi nedeniyle bir yazılımda hayata geçirilmek istenildiğinde karmaşık bir işlemdir. Karmaşık kelime, yaygın kelime gibi özel tanımlar da yazılımcılar açısından zorluk çıkarabilecek kurallar getirmektedir. Gereksinim dokümanlarının okunabilirliğinin, gereksinim kalitesine dair bir kriter oluşturabileceği, daha önce yapılan çalışmalarda da yapılmış olan bir kabuldür. Örneğin QuARS yazılımında Coleman-Liau; ARM yazılımında ise Coleman-Liau nun yanı sıra Flesch, Flesch-Kincaid ve Bormuth ölçütleri

5 kullanılmıştır. RAST ve TIGER Pro yu geliştiren araştırmacılar ise okunabilirliği, bir kalite kriteri ve analiz konusu olarak ele almamışlardır. Tablo 2. Okunabilirlik Ölçütleri ve Bağımlı Bulundukları Özel Parametreler (İlgili Ölçütlerin Tanımları Kullanılarak Oluşturulmuştur). Ölçüt Adı Hece Karmaşık Sayma Kelime ve Zorunluluğu Yaygın Kelime gibi Özel Tanımlar Coleman-Liau Okunabilirlik Endeksi Otomatize Edilmiş Okunabilirlik Endeksi Flesch Okuma Kolaylığı Flesch-Kincaid Sınıf Seviyesi Gunning Fog Okunabilirlik Endeksi Gobbledygook un Basit Ölçütü Bormuth Sınıf Seviyesi Endeksi 3.4. Gereksinim Dokümanı Bütünlüğü ve Tutarlılığı Gereksinimlerin bütünlük ve tutarlığının kontrolü de hem sözlüksel, hem de sözdizimsel bir takım analizler gerektirmektedir. Bu kapsamda, bütünlüğü sağlamak adına genel olarak sözlüksel, tutarlılığı sağlamak adına da genel olarak sözdizimsel tekniklerin kullanıldığını söylemek yanlış olmaz. Sözlüksel analizler vasıtasıyla gereksinim kümesinin tek el den çıkmış olduğunu garantilemek adına terminoloji bütünlüğü sağlanabilir. Bir başka deyişle, bir kavramın birden fazla eş/yakın anlamlı karşılığı varsa, tüm gereksinim kümesi içinde bunlardan sadece birinin kullanılması sağlanmalıdır. Örneğin İngilizce bir gereksinim kümesinde İnsan Makine Arayüzü manasında yer yer Man-Machine Interface, yer yer Human-Machine Interface kullanılmışsa; bunlar tek bir terminoloji altında toplanmalıdır. Belirli bir konudaki gereksinimlerin farklı kişiler/ekipler tarafından birbirlerinden bağımsız ve koordinasyonsuz olarak yazılması durumunda; bu kümenin içerisinde aynı ihtiyacın benzer ifadelerle tekrarlanmış olma olasılığı yüksektir. Ortak kelime sayılarını toplam kelime sayılarına oranlayarak iki cümlenin birbiri ile ne kadar benzer olduğunu gösteren Jaccard Endeksi, Dice Endeksi ve Kosinüs Endeksi gibi bir takım ölçütler bulunmaktadır [40]. İki cümlenin birbirine yakın olması durumunda 1 e yakın değerler veren bu ölçütler, 2001 yılında yayımlanmış olan bir çalışmada [41] gereksinim mühendisliği alanında da başarıyla uygulanmıştır. Yapılmakta olan çalışmada, sözlüksel analizlerle bütünlük kontrolü; sözdizimsel analizlerle tutarlılık kontrolü yapılması hedeflenmiştir. Benzerlik ölçütleri olarak ise, şu an için başarıları daha önce ([41] numaralı çalışmada) tescillenmiş olan Jaccard Endeksi, Dice Endeksi ve Kosinüs Endeksi ölçütleri seçilmiştir İşlevsel Olmayan Gereksinimlerin Ayrıştırılması ve Sınıflandırılması Daha önce de belirtildiği üzere, işlevsel gereksinimler üzerinde yoğunlaşılıp işlevsel olmayan gereksinimlerin bir kenara itilmesi ve göz ardı edilmesi, yaygın bir problemdir. Özellikle, gereksinimlerin düzgün bir şekilde organize edilmiş bir teknik şartname içerisinde sunulmadığı; geliştirme ekibine örneğin bir takım toplantılarda alınan kararların toplantı tutanakları içerisinde karışık bir formatta verildiği durumlarda: Metin(ler) içerisinden gereksinim olduğu düşünülen ifadelerin tanınması ve gereksinimler oluşturulması, Bu gereksinimlerin işlevsel olan/olmayan gereksinimler olarak ayrılması, İşlevsel olmayan gereksinimlerin konularına göre sınıflandırılması gerekmektedir. Yakın dönemde yapılmış ve yayımlanmış olan bir çalışmada [42] işlevsel olmayan gereksinimler, aslen sözlüksel bir teknik olan anahtar kelimeye dayalı sınıflandırma yöntemi ile sınıflandırılmıştır. Söz konusu çalışmada, her bir konu başlığı için bir takım İngilizce anahtar kelimeler (veya örüntüler, harf öbekleri) belirlenmiş; bu anahtar kelimelerin ayrıştırma işlemindeki güvenilirlik dereceleri yapılan deneyler/denemeler ile test edilmiştir. Bu çalışmada, [42] numaralı kaynakta yapılmış olan çalışmaya benzer şekilde anahtar kelimeye dayalı sınıflandırma yönteminin kullanılması hedeflenmiştir. Ancak daha genel ve daha kapsamlı bir sınıflandırma yapmak amacıyla; [43] ve [44] numaralı kaynaklarda yapılmış olan, işlevsel olmayan gereksinimleri iki seviyede ve daha geniş bir şekilde sınıflandırmakta olan taksonominin kullanılmasına karar verilmiştir Gösterimle İlgili Hatalar Gereksinimlerin görselleştirilerek anlaşılırlığının artırılmasına ilişkin birçok farklı çalışma devam etmektedir. Gösterimle ilgili hatalar, genellikle gösterim şekilleriyle yakından ilişkili olmakla birlikte çeşitli ölçütlerle izlenebilmektedir. Gerek gösterim şekline olan bağımlılığı, gerekse bu gösterim şekillerinin çeşitliliği göz önüne alınarak, gösterimle ilgili hatalar bu çalışma kapsamında henüz ele alınmamıştır.

6 3.7. Gereksinim Kalite Ölçütleri Bu çalışmada, Bölüm 3.1 de tanımlanmış olan hata türleri baz alınarak ve tespit edilen hatalara dayalı olarak; Seçeneklilik Oranı, Öznellik Oranı, Belirsizlik Oranı, Üstü Kapalılık Oranı, Zayıflık Oranı, Eksiklik Oranı, Çokluk Oranı, Tanım Eksikliği Oranı, Atıf Eksikliği oranı gibi ölçütler tanımlanmıştır. Bu ölçütlerden her biri, 0 a yakın olması durumunda ilgili hususta kalite yüksekliğini, 1 e yakın olması durumunda ise kalite düşüklüğünü belirtmektedir. Bu tanımların yanı sıra, aslında hata olmayıp da her bir gereksinimin veya tüm gereksinim kümesinin kalitesi hakkında fikir verebilecek bir takım ölçütler tanımlamak da mümkündür. Bu çalışmada, ayrıca aşağıdaki ölçütler de tanımlanmış ve kullanılmıştır: Yorum Frekansı (Gereksinimlere yapılan yorumların sayısının toplam gereksinim sayısına oranı) Okunabilirlik Endeksi (İlerleyen paragraflarda daha detaylı açıklanacaktır) Yönlendirme Frekansı (Gereksinim kümesi içerisinde Şekil lere, Tablo lara, Not lara ve Tanım lara yapılan yönlendirmelerin tüm gereksinimlere oranı) Açıklama Eksikliği Oranı (Gereksinim kümesi içerisinde uzun hali verilmemiş olan kısaltmaların sayısının tüm gereksinimlere oranı) 4. Çalışmanın Kapsamı ve Geliştirme Yaklaşımı Gereksinim mühendisliğinin 2 temel aşaması olduğu söylenebilir. 1. Mevcut alanı (domain) kavrama, 2. Kavranılanı düzgün ifade etme. İlk aşamada yapılan en yaygın hatalar; Yanlış kavram/olguların ortaya konması ve Belirli hususların unutulması/atlanması olarak ifade edilebilir. İkinci aşamada sık yapılan hataları ise gereksinimlerin ifade edilmesi esnasında yapılan: Tutarsızlıklar, Yanlışlıklar, Muğlaklıklar vb. teşkil etmektedir. Bu kavramlar ve birbirleri ile ilişkileri, Tablo 3 te listelenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı ikinci aşamada yapılan hatalara odaklanarak, yazılım yardımı ile bu hataların en aza indirgenmesini sağlamaktır. Tablo 3. Gereksinim Mühendisliği Aşamaları, Bu Aşamalarda Yapılan Hataların Tipleri ve bu Hataların İlişkili Olduğu Gereksinim Özellikleri Gereksinim Mühendisliği Aşamaları Mevcut Alanı Kavrama İlgili Alandaki Kavramları İfade Etme Gereksinim Hata Tipleri Yanlış Kavram/ Olgular Unutulan/ Atlanan Konular ve Hususlar Seçeneklilik Öznellik Belirsizlik Üstü Kapalılık Zayıflık Çokluk Tanım Eksikliği Atıf Eksikliği Gereksinim Özellikleri Doğruluk Bütünlük Tutarlılık Değiştirilebilirlik Test Edilebilirlik İzlenebilirlik Mutlaklık Anlaşılabilirlik Sıralandırılabilirlik Bu bölümde çizilmiş olan ana resim ile 2. ve 3. bölümlerde yapılmış olan tanımlamaları/tartışmaları toparlamak ve bir başka şekilde ifade etmek gerekirse; bu çalışmanın amacı, sözlüksel ve sözdizimsel teknikler kullanılarak: Tüm gereksinimlerdeki hataları bularak (Bölüm 3.2 ve Tablo 1 de sözü edildiği üzere) türlerine ayıran, belirli hataları otomatik olarak düzelten (TEMEL FONKSİYONALİTE 1); (Bölüm 3.2, 3.3 ve 3.7 de sözü edildiği üzere) gereksinim başına veya gereksinim kümesi için genel olarak kalite ölçütleri çıkaran (TEMEL FONKSİYONALİTE 2); Verilmiş olan bir metin içerisinden gereksinim belirten ifadeleri bularak bir gereksinim kümesi oluşturan (TEMEL FONKSİYONALİTE 3); Söz konusu gereksinimleri (Bölüm 3.5 te sözü edildiği üzere) işlevsel olan ve olmayan gereksinimler olarak ayrıştıran; işlevsel olmayan gereksinimleri konularına göre iki seviyeli bir şekilde sınıflandıran (TEMEL FONKSİYONALİTE 4); Oluşturulan gereksinimleri (Bölüm 3.4 te sözü edildiği üzere) tutarlılık ve bütünlük açısından analiz ederek gerekli indirgemeleri yapan (TEMEL FONKSİYONALİTE 5); Gereksinimleri, XML tabanlı özel bir formatta operasyonel senaryolara çevirerek resimsel

7 gösterimlerini sağlayan (TEMEL FONKSİYONALİTE 6) bir gereksinim yönetim yazılımının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Teknik fizibilite amacıyla, söz konusu yazılımın (yukarıda sözü edilen 1 numaralı TEMEL FONKSİYONALİTE sini gerçekleştirmek üzere): Microsoft Excel deki formülasyon mantığını kullanan, Sonrasında da Microsoft Office uygulamaları içerisinde çalışabilecek makrolar oluşturmak için Visual Basic te yazılmış iki prototipi geliştirilmiştir. Gereksinim hatalarına neden olan İngilizce kelimelerden bir liste oluşturulmuş; söz konusu prototip yazılımların, mevcut bir takım İngilizce gereksinimlerdeki hataları başarı ile bulmakta ve sınıflandırmakta olduğu gözlenmiştir. İlerleyen aşamada, yazılımın MIL-STD-498 de tanımlı geliştirme süreçlerine uyularak ve de artırımlı bir yaklaşım ile geliştirilmesine karar verilmiş olup: Birinci sürümde TEMEL FONKSİYONALİTE 1 ve 2 nin, İkinci sürümde TEMEL FONKSİYONALİTE 3 ve 4 ün, Üçüncü sürümde TEMEL FONKSİYONALİTE 5 in, Dördüncü ve son sürümde ise TEMEL FONKSİYONALİTE 6 nın hayata geçirilmesi planlanmıştır. Geliştirme esnasında yazılımın kendi gereksinimlerinin de sürekli kayıt ve değişiklik kontrolü altında tutulması hedeflenmiştir. Yazılımın kendi gereksinimlerin kalitesinin, yazılımın kendisi kullanılarak artırılması planlanmıştır. Böylece teorik/akademik bir bakış açısıyla yapılmakta olan öneriler, gerçekte geliştirilmekte olan bir yazılımın kendi gereksinimleri üzerinde de pratik/endüstriyel anlamda denenmiş ve kendi saha çalışması üzerinde sınanmış olacaktır. Bu şekilde, özyinelemeli (recursive) bir gereksinim iyileştirme çalışması yapılmış olacağı, bu çalışmanın sonuçlarının da akademik açıdan ayrı bir değeri olacağı değerlendirilmektedir. Konu ile ilgili literatür taramasını müteakip söz konusu yazılımın geliştirme ve sürüm planları ile takvimleri tamamlanmış, hem İngilizce hem de Türkçe hata sözlükleri oluşturulmuştur. Halen, birinci sürümün gereksinim analizi tamamlanmış olup tasarım çalışmalarına devam edilmektedir. 5. Söz Konusu Yöntemlerin Türkçe ye Uyarlanabilirliği Önceki bölümlerde sözü edilmiş olan yöntemlerin hayata geçirilmesi esnasında, söz konusu yöntemlerin Türkçe metinlere uyarlanabilirliğinin tartışılması bu çalışmanın ikincil bir amacıdır. Türkçe nin eklemeli bir dil olması, bazı dilbilimsel analizlerin yapılmasını hayli zorlaştırmaktadır. Sert ünsüzlerin yumuşaması gibi kurallar dolayısıyla zaman zaman ek alan kelimelerin kökleri; ünsüz benzeşmesi ve ünlü uyumu dolayısıyla da zaman zaman ekler değişime uğramakta olup, bu gibi durumlar sözlüksel ve sözdizimsel analizleri zorlaştırmaktadır. Vurgu yapmak amacıyla devrik cümle kullanımının İngilizce ye göre daha yaygın olması, sözdizimsel analizleri zorlaştırmaktadır. Türkçe deki kiplerin fiillere ek olarak gelmesi, İngilizce deki gibi ayrı yardımcı fiiller bulunmaması örneğin zayıflık sınıfındaki hataların analizini farklı kılmaktadır. Ayrıca İngilizce de farklı amaçlar ile kullanılan may, can gibi farklı yardımcı fiillerin Türkçe de tek bir karşılığının bulunması da potansiyel bir problem alanı oluşturmaktadır. Türkçe metinlerin okunabilirliği üzerine yapılmış çalışmaların azlığı da bir başka husustur. Literatürde bu konuda (yazarların bilgisi dâhilinde), sadece Ateşman ın 1997 yılında yapmış olduğu çalışma bulunmaktadır [45]. Ne yazık ki, bu ölçütün güvenilirliği üzerine (yazarların bilgisi dâhilinde) araştırmalar da ancak yakın geçmişte başlamış olup; söz konusu çalışmaların ([46],[47],[48]) sayısı da henüz sınırlıdır. Öte yandan İngilizce metinler için tanımlanmış olan ölçütlerin Türkçe ye bire bir uygulanabileceğini düşünmek, anlamsız bir iyimserlik olacaktır. Zira eklemeli bir dil olması itibarı ile Türkçe kelimelerdeki harf ve hece sayısı hayli yüksek olabilmektedir. Bu da, ölçütlerin bire bir uygulanması halinde Türkçe gereksinim okunabilirliğinin (haksız yere) düşük çıkmasına ve yanlış çıkartımlar yapılmasına yol açabilir. Ayrıca 3 heceden uzun olan kelimelerin karmaşık olarak kabul edilmesi de benzer nedenler ile Türkçe için uygun bir yaklaşım olmayacaktır. İngilizce yazılmış işlevsel olmayan gereksinimlerin otomatik olarak sınıflandırılması çalışmasında [42] yazarlar, sona gelen eklerin yarattığı problemlere değinmişlerdir. Bu nedenle; yazarlar tarafından, söz konusu problemlerin Türkçe de çok daha fazla olacağı düşünülmektedir. Okunabilirlik ölçütlerinde olduğu gibi, Jaccard, Dice ve Kosinüs Endeksleri gibi benzerlik ölçütlerinin de Türkçe ye bire bir uyarlanması çok mümkün olmayabilir. İki cümle arasındaki ortak kelime sayısı temeline dayanan bu ölçütler, aynen kullanılmaları durumunda eklemeli bir dil olması dolayısıyla

8 Türkçe de yanlış sonuçlara yol açabilirler. Bu nedenle, kelimelerin köklerinin ortaklığına dayalı yeni ölçütlerin tanımlanması gerekebilir. 6. Tartışma ve Sonuç Yazılım geliştirme süreç adımları arasındaki geçişlerin artık otomatize edilmekte olduğu 21. yüzyılda, otomasyon konusundaki en büyük sıkıntılar halen gereksinim analizi aşamasında yaşanmaktadır. Gereksinim ifadelerindeki hataların tespit edilmesi, hatta düzeltilmesi; gereksinim dokümanlarının kalitesinin ölçülmesi; gösterimsel yöntemler ile gereksinimlerden tasarıma geçiş işlemlerinin otomatik hale getirilebilmesinin, söz konusu sıkıntıları bir nebze olsun azaltabileceği yazarlar tarafından değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, bu amaçla bir yazılım aracı geliştirilmesi hedeflenmiştir. Geliştirilmekte olan prototip yazılım, bu bildirinin kaleme alındığı tarihte sekiz tipteki hatanın altısını İngilizce metinler içerisinden otomatik olarak başarıyla ayıklayabilmektedir. An itibarı ile ayıklanamayan hatalar ise Tanım Eksikliği ve Atıf Eksikliği olup, bu sınıftaki hataların klasik gözden geçirme yöntemleri ile tespit edilmeye çalışılmasının daha uygun olacağı değerlendirilmektedir. Klasik gözden geçirmeler sırasında Tanım Eksikliği hatalarının fark edilme etkinliğinin artırılması için "Kavramsal Sözlük oluşturulması önerilmektedir. Bu sözlüğün tutarlı kullanılması sayesinde, hem alana özgü kavramlardan birinin tanımsız kalmasının; hem de eş anlamlı olduğu düşünülen, ancak beraber kullanıldığında karışıklıklara yol açabilecek ifadelerin önüne geçilmiş olacağı değerlendirilmektedir. Gereksinim Dokümanı Bütünlüğü ve Tutarlılığı na da hizmet edecek bu işlevselliğin, ilerleyen sürümlerde yazılıma kazandırılması; sözlük terimleri ve eş anlamlı terimlerin gereksinim dokümanı içerisinde kullanımına ilişkin ölçütlerin belirlenmesi, üçüncü sürümde yapılması planlanan faaliyetler arasındadır. Mevcut yazılım ile Türkçe metinlerin analizi yapılmak istenildiğinde, sekiz tipteki hatanın beşi Türkçe metinler içerisinden otomatik olarak ayıklanabilmektedir. İngilizce den farklı olarak, Türkçe metinlerde zayıflık sınıfındaki hataları tespit etmek oldukça güçtür. İngilizce de may, can, should gibi kelimelerin aratılması ile kolayca yapılabilen analizler, sondan eklemeli olan dilimizde sonuç vermemektedir. Mevcut sürümle otomatik olarak ayıklanan örnek hatalı ifadeler ve ilişkili oldukları hata türleri, Tablo 4 de verilmiştir. Söz konusu yazılımın gelecek sürümleri ile gerek Türkçe, gerekse İngilizce metinlerde elde edilecek sonuçlar, ileri tarihlerde sunlacak bildiri ve yazılacak makalelerde daha detaylı olarak akademik dünya ile paylaşılacaktır. Tablo 4. Mevcut Sürümün Ayıklayabildiği Hata Türleri ve Örnekler. Hata Türü Örnek Hatalı İfade Sistem, doküman okunabilirlik veya Seçeneklilik doküman bütünlük analizi yapacaktır. Öznellik Belirsizlik Üstü Kapalılık Eksiklik Çokluk 7. Kaynaklar Sistem, yapılan analiz sonuçlarını açıkça belirtecektir. Sistem, analiz kriteri değişikliklerine zamanında yanıt verecektir. Sistem, aşağıdaki gereksinimleri gerçekleştirecektir. Sistem Coleman-Liau Okunabilirlik Endeksi ni ve daha sonra belirlenecek endeksleri hesaplayacaktır. Sistem işlevsel olan/olmayan gereksinimlerin ayrıştırılmasını ve gösterimle ilgili hataların analizini gerçekleştirecektir. [1] Chi, Y.-L., Lo, K.-M., An XML-based Software Requirement Document for System Development, Workshop on Databases and Software Engineering. Report No: 2002ICS, Feng Shia University, [2] Subramaniam, K., Liu, D., Far, B. H., Eberlein, A., UCDA: Use Case Driven Development Assistant Tool for Class Model Generation, Proceedings of the 16 th International Conference on Software Engineering and Knowledge Engineering, [3] Bontemps, Y., Heymans, P., LSCs: That s the Name of the Game! A Specification Framework based on Live Sequience Charts and Game Theory, Proceedings of the International Conference on Requirements Engineering, [4] Clarke, R. J., Windridge, P. C., Dong, D., Effective XML Representation for Spoken Language in Organisations, Proceedings of the 6 th International Conference on Enterprise Information Systems (ICEIS 2004), pp , [5] Young, R. R., Effective Requirements Practices, Addison-Wesley, Boston, [6] Hooks I. F., Kristin, A. F., Customer-Centered Products: Creating Successful Products Through Smart Requirements Management, AMACOM, New York, [7] Boehm, B., Software Engineering Economics, Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, Inc [8] Boehm, B., Basili, V.R., Software Defect Reduction Top 10 List, IEEE Computer, vol. 34, no. 1, pp , January 2001.

9 [9] Department of Defense, DoD MIL-STD-490A Specification Practices, June 4, [10] The Insitute of Electrical and Electronics Engineering, IEEE Std : Recommended Practice for Software Requirements Specifications, December 2, [11] Hooks, I., Writing Good Requirements, Proceedings of the 3rd International Symposium of the INCOSE, vol. 2, [12] Rolland, C., Proix, C., A Natural Language Approach for Requirements Engineering, Proceedings of the 4th International Conference on Advanced Information Systems Engineering, [13] Hanks, K.S., Knight, J.C., Strunk E.A., Erroneous Requirements: A Linguistic Basis for Their Occurrence and an Approach to Their Reduction, Software Engineering Workshop - NASA Goddard Space Flight Center, [14] Hanks, K.S., Knight, J.C., Strunk E.A., A Linguistic Analysis of Requirements Errors and Its Application, Technical Report CS / University of Virginia Department of Computer Science, [15] Ambriola, V., Gervasi, V., Processing Natural Language Requirements", Proceedings of the 12th IEEE Conference on Automated Software Engineering (ASE '97). [16] Macias, B., Pulman, S.G., Natural Language Processing for Requirement Specifications. in Safety-Critical Systems: Current Issues, Techniques and Standards (ed: Redmill, F., Anderson, T.), London: Chapman-Hall, [17] Firesmith, D. Specifying Good Requirements, Journal of Object Technology, vol. 2, no. 4, July-August [18] Wilson, W.M., Rosenberg, L.H., Hyatt, L.E., Automated Quality Analysis of Natural Language Requirement Specifications, ml. [19] Wilson W.M., Rosenberg L.H., Hyatt L.E., Automated Analysis of Requirement Specifications, Proceedings of the 19th International Conference on Software Engineering, May [20] Noh, S.-Y., Gadia, S.K., RAST: Requirement Analysis Support Tool Based on Linguistic Information, Technical Report 03-08, Computer Science - Iowa State University, [21] Fantechi, A., Gnesi, S., Ristori, G., Carenini, M., Vanocchi, M., Moreschini, P., "Assisting requirement formalization by means of natural language translation", Formal Methods in System Design, vol. 4, no.3, pp , [22] Fantechi, A., Fusani, M., Gnesi, S., Ristori, G., "Expressing properties of software requirements through syntactical rules", Technical Report: IEI-CNR, [23] Fabbrini, F., Fusani, M., Gervasi, V., Gnesi S., Ruggieri, S., Achieving Quality in Natural Language Requirements, Proceedings of the 11th International Software Quality Week, May [24] Fabbrini, F., Fusani, M., Gervasi, v., Gnesi, S., Ruggieri, S., "On linguistic quality of Natural Language Requirements", Proceedings of 4th International Workshop on Requirements Engineering: Foundations of Software Quality (REFSQ 98), June [25] Lami, G., "Towards an Automatic Quality Evaluation of Natural Language Software Specifications", Technical Report B : IEI-CNR, [26] Fabbrini, F., Fusani, M., Gnesi, S., Lami, G., Quality Evaluation of Software Requirement Specifications, Proceedings of Software & Internet Quality Week, May 31-June 2, [27] Fabbrini, F., Fusani, M., Gnesi, S., Lami, G., "An Automatic Quality Evaluation for Natural Language Requirements", Proceedings of the 7th International Workshop on Requirements Engineering: Foundation for Software Quality (REFSQ 01), June [28] Lami, G., Gnesi, S., Fabbrini, F., Fusani, M., Trentanni, M., "An Automatic Tool for the Analysis of Natural Language Requirements", Proceedings of the 7th International Workshop on RE: Foundation for Software Quality (REFSQ'2001), June [29] Fabbrini, F., Fusani, M., Gnesi, S., Lami, G., "The Linguistic Approach to the Natural Language Requirements Quality: Benefits of the use of an Automatic Tool", Proceedings of 26th Annual IEEE Computer Society - NASA Goddard Space Flight Center Software Engineering Workshop, November [30] Lami, G., QuARS: A Tool for Analyzing Requirements, Technical Report: CMU/SEI-2005-TR- 014, ESC-TR , September [31] Kasser, J., "A Prototype Tool for Improving the Wording of Requirements," Proceedings of International Symposium on Systems Engineering - International Council on Systems Engineering, [32] DuBay, W.H, The Principles of Readability: A Brief Introduction to Readability Research, 2004, tent_storage_01/ b/80/1b/bf/46.pdf. [33] Coleman, M., Liau, T. L., A computer readability formula designed for machine scoring, Journal of Applied Psychology, vol. 60, pp , [34] Smith, E. A., Senter, R. J., Automated readability index, AMRL-TR-66-22, Wright-Patterson AFB Aerospace Medical Division, [35] Flesch, R, A new readability yardstick, Journal of Applied Psychology, vol. 32, pp , [36] Kincaid, J. P., Fishburne Jr., R. P., Rogers, R. L., Chissom, B. S., Derivation of new readability formulas (Automated Readability Index, Fog Count and Flesch Reading Ease Formula) for Navy enlisted personnel, Research Branch Report 8-75, TN: Naval Technical Training, U. S. Naval Air Station, [37] Gunning, R., The Techniqıe of Clear Writing, New York: McGraw-Hill, [38] McLaughlin, G. H., SMOG Grading A New Readability Formula, Journal of Reading, pp , May [39] Bormuth, R. H., Readability. A New Aprroach, Reading Research Quarterly, vol. 1, pp , [40] Pang-Ning, T., Steinbach, M., Kumar, V., Introduction to Data Mining, Boston: Addison Wesley, 2005.

10 [41] Natt och Dag, J., Regnell, B., Carlshamre, P., Andersson, M., Karlsson, J., Evaluating Automated Support for Requirements Similarity Analysis in Market- Driven Development, Proceedings of 7th Int. Workshop on Requirements Engineering: Foundation for Software Quality (REFSQ 2001), June [42] Cleland-Huang, J., Setimi, R., Zou X., Solc, P., Automated Classification of Non-functional Requirements, Requirements Engineering, vol. 12, pp , [43] Cysneiros, L. M., Leite J. C. S. d. P., Neto J. d. M. S., A Framework for Integrating Non-Functional Requirements into Conceptual Models, Requirements Engineering, vol. 6, pp , [44] Chung, L., Nixon, B., Yu, E., Mylopoulos, J., Nonfunctional Requirements in Software Engineering, Dordrecht: Kluwer Academic Publications, [45] Ateşman, E. Türkçe de Okunabilirliğin Ölçülmesi, Dil Dergisi, cilt 58, s , [46] Zorbaz, K. Z., Türkçe Ders Kitaplarındaki Masalların Kelime-Cümle Uzunlukları ve Okunabilirlik Düzeyleri Üzerine Bir Değerlendirme, Eğitimde Kuram ve Uygulama (Journal of Theory and Practice in Education), cilt 3, sayı 1, s , [47] Çiftçi, Ö., Çeçen, M. A., Melanlıoğlu, D., Altıncı Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Açısından Değerlendirilmesi, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, cilt 6, sayı 22, s , Güz [48] Yazıcı, K., Yeşilbursa, C. C., Sosyal Bilgiler Dersinde Yazılı Materyallerin Öğrencilerin Okuma Seviyelerine Uygunluğunun Belirlenmesinde Kullanılan Ölçme Araçları, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi (Turkish Journal of Social Research), cilt 11, sayı 1, Nisan 2007.

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ DOĞAL DİLDE YAZILMIŞ YAZILIM GEREKSİNİMLERİNİN KALİTELERİNİN DİLBİLİMSEL ANALİZ TEKNİKLERİYLE ARTTIRILMASI İbrahim Berk YILMAZ ELEKTRONİK

Detaylı

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION Ö. Albayrak, J. C. Carver,

Detaylı

Bilgi Sistemleri Tasarımı (SE 503) Ders Detayları

Bilgi Sistemleri Tasarımı (SE 503) Ders Detayları Bilgi Sistemleri Tasarımı (SE 503) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Bilgi Sistemleri Tasarımı SE 503 Her İkisi 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci

Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci BÖLÜM 8 ÖRNEKLEME Temel ve Uygulamalı Araştırmalar için Araştırma Süreci 1.Gözlem Genel araştırma alanı 3.Sorunun Belirlenmesi Sorun taslağının hazırlanması 4.Kuramsal Çatı Değişkenlerin açıkça saptanması

Detaylı

DOKUZ EYLUL UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING OFFICE OF THE DEAN COURSE / MODULE / BLOCK DETAILS ACADEMIC YEAR / SEMESTER. Course Code: CME 4002

DOKUZ EYLUL UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING OFFICE OF THE DEAN COURSE / MODULE / BLOCK DETAILS ACADEMIC YEAR / SEMESTER. Course Code: CME 4002 Offered by: Bilgisayar Mühendisliği Course Title: SENIOR PROJECT Course Org. Title: SENIOR PROJECT Course Level: Lisans Course Code: CME 4002 Language of Instruction: İngilizce Form Submitting/Renewal

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR BİLİMLERİ BÖLÜMÜ. BİL4007 Bitirme Projesi Uygulama Planı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR BİLİMLERİ BÖLÜMÜ. BİL4007 Bitirme Projesi Uygulama Planı T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR BİLİMLERİ BÖLÜMÜ BİL4007 Bitirme Projesi Uygulama Planı 1. GİRİŞ Bu doküman, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü ndeki

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER BİRİNCİ SINIF GÜZ YARIYILI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DEĞİŞİKLİK FORMU COM101 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

Detaylı

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR YAZILIM: SOFTWARE Yazılım (Software): Yazılım sadece bir bilgisayar programı değildir. Basılı veya elektronik ortamdaki her tür dokümanı da içeren ürün. Dokümanlar yazılım mühendislerine ve son kullanıcıya

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMİ GELİŞTİRME SÜRECİ Sistem Geliştirme Süreci ve Modelleri Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü Bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için izlenen sürece Sistem Geliştirme

Detaylı

SENTEZ TABANLI YAZILIM MİMARİSİ TASARIM YAKLAŞIMININ ESSENCE ÇERÇEVESİYLE MODELLENMESİ

SENTEZ TABANLI YAZILIM MİMARİSİ TASARIM YAKLAŞIMININ ESSENCE ÇERÇEVESİYLE MODELLENMESİ SENTEZ TABANLI YAZILIM MİMARİSİ TASARIM YAKLAŞIMININ ESSENCE ÇERÇEVESİYLE MODELLENMESİ G Ö R K E M G I R AY, T U R K E Y B E D I R T E K I N E R D O G A N, W A G E N I N G E N U N I V E R S I T Y, N E

Detaylı

COURSES OFFERED FOR ERASMUS INCOMING STUDENTS

COURSES OFFERED FOR ERASMUS INCOMING STUDENTS COURSES OFFERED FOR ERASMUS INCOMING STUDENTS Department : Computer Engineering 152111001 CALCULUS I 3 2 4 5 152111005 PHYSICS I 3 0 3 3 152111006 PHYSICS I LAB 0 2 1 2 152111007 CHEMISTRY 3 0 3 3 152111008

Detaylı

ÖZGEÇMĐŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans

ÖZGEÇMĐŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans ÖZGEÇMĐŞ Adı Soyadı: Yeşim Özek Kaloti Doğum Tarihi: 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Đngilizce DĐCLE ÜNĐVERSĐTESĐ 1988-1992 Öğretmenliği Y. Lisans TESOL University of Stirling

Detaylı

design)1980li ve 1990lıyıllar Birleştirilmiş Modelleme Dili (Unified Modeling Language-(UML) yazılım geliştirme araçlarının temelidir.

design)1980li ve 1990lıyıllar Birleştirilmiş Modelleme Dili (Unified Modeling Language-(UML) yazılım geliştirme araçlarının temelidir. Dört Temel Yazılım Geliştirme Metodolojisi I)Yapısal Analiz ve Tasarım 1960lıyılların sonu 1970liyıllar Fonksiyonel ayrıştırma (functional decomposition) ve veri akış analizi (dataflow analysis) yazılım

Detaylı

Yard. Doç. Dr. İrfan DELİ. Matematik

Yard. Doç. Dr. İrfan DELİ. Matematik Unvanı Yard. Doç. Dr. Adı Soyadı İrfan DELİ Doğum Yeri ve Tarihi: Çivril/Denizli -- 06.04.1986 Bölüm: E-Posta Matematik irfandeli20@gmail.com, irfandeli@kilis.edu.tr AKADEMİK GELİŞİM ÜNİVERSİTE YIL Lisans

Detaylı

Yazılım Geliştirme Sürecinde Değer Akış Haritalama Yöntemi Uygulama Çalışması

Yazılım Geliştirme Sürecinde Değer Akış Haritalama Yöntemi Uygulama Çalışması Yazılım Geliştirme Sürecinde Değer Akış Haritalama Yöntemi Uygulama Çalışması Sezen Erdem 1 1 ASELSAN A.Ş. SST-KKYTM P.K.1 06172, Yenimahalle/Ankara, Türkiye 1 erdem@aselsan.com.tr Özetçe. Üretim alanında

Detaylı

Üniversitesi. {g.karatas, Library, Science Direct ve Wiley veri içerisinde

Üniversitesi. {g.karatas, Library, Science Direct ve Wiley veri içerisinde :, Üniversitesi 34156, stanbul, {g.karatas, c.catal}@iku.edu.tr Özet. sistematik ebilmek üzere, yöntemlerini in n veri belirlemek, ortaya konulan. IEEE Explorer, ACM Digital Library, Science Direct ve

Detaylı

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları

Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Gereksinim Mühendisliği SE 560 Her İkisi 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org ERP: Enterprise Resource Planning Ceyda Şahbazoğlu 1, Feyzullah Temurtaş 2,* 1 Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

4. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabının Okunabilirlik Formülleriyle Değerlendirilmesi: Canlılar Dünyasını Gezelim, Tanıyalım Ünite Örneği

4. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabının Okunabilirlik Formülleriyle Değerlendirilmesi: Canlılar Dünyasını Gezelim, Tanıyalım Ünite Örneği TurkishJournal of EducationalStudies, 1 (3) Ekim 2014 TURK-JES 4. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabının Okunabilirlik Formülleriyle Değerlendirilmesi: Canlılar Dünyasını Gezelim, Tanıyalım Ünite Örneği

Detaylı

READING 1 3 0 3 5 WRITING 1 3 0 3 5 ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 BASIC INFORMATION TECHNOLOGIES 3 0 3 3 INTRODUCTION TO EDUCATION 3 0 3 3

READING 1 3 0 3 5 WRITING 1 3 0 3 5 ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 BASIC INFORMATION TECHNOLOGIES 3 0 3 3 INTRODUCTION TO EDUCATION 3 0 3 3 1 FLE103 İLERİ DİNLEME 1 LISTENING 1 3 0 3 5 1 FLE105 İLERİ OKUMA 1 READING 1 3 0 3 5 1 FLE107 İLERİ YAZMA 1 WRITING 1 3 0 3 5 1 FLE109 SÖZLÜ İLETİŞİM BECERİLERİ ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 1 TBT101

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 12.03.2015 : PİRİ REİS ÜNİVERSİTESİ KAMPÜSÜ POSTAHANE MAHALLESİ TUZLA İSTANBUL

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 12.03.2015 : PİRİ REİS ÜNİVERSİTESİ KAMPÜSÜ POSTAHANE MAHALLESİ TUZLA İSTANBUL ERGÜN DEMİREL ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 12.03.2015 Adres : PİRİ REİS ÜNİVERSİTESİ KAMPÜSÜ POSTAHANE MAHALLESİ TUZLA İSTANBUL Telefon : 2165810021- E-posta Doğum Tarihi : 11.11.1951

Detaylı

MÜFREDAT DERS LİSTESİ

MÜFREDAT DERS LİSTESİ MÜFREDAT DERS LİSTESİ MÜHENDİSLİK FAK. / BİLGİSAYAR MÜHENDİSL / 2010 BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ Müfredatı 0504101 Matematik I Calculus I 1 GÜZ 4 5 Z 0504102 Genel Fizik I General Physics I 1 GÜZ 4 4 Z 0504103

Detaylı

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Nilay Kurşunoğlu, PwC Yönetim Danışmanlığı Biz Kimiz? Orhan Cem Sorumlu

Detaylı

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Can Öz EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ A.B.D. 1 İçerik Kaynak Yönetimi Problemi Kaynak Yönetimi Modellemesinin

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

ISO 9001:2015 GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 9001:2015 GEÇİŞ KILAVUZU Kal ten z, denet m m z altında olsun Szutest Szutest Szutest Szutesttr 444 9 511 szutest.com.tr ISO 9001:2015 REVİZYONUN YAPISI Yeni Revizyon ile birlikte ISO ANNEX SL gereksinimleri doğrultusunda Yüksek

Detaylı

K U L L A N I M B İLGİLERİ

K U L L A N I M B İLGİLERİ T Ü R K Ç E C O M P U TER SYSTE M U S A B I L I TY QU E S T I O N N A IRE S H O RT VERSIO N (T- C S U Q - S V ) A N K E Tİ K U L L A N I M B İLGİLERİ DOÇ.DR. OGUZHAN ERDINC I S T A N B U L, 2 0 1 5 GENEL

Detaylı

YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ BÖLÜMÜ YENİ DERS MÜFREDATI (1) FAKÜLTESİ: İŞLETME FAKÜLTESİ / BUSINESS SCHOOL

YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ BÖLÜMÜ YENİ DERS MÜFREDATI (1) FAKÜLTESİ: İŞLETME FAKÜLTESİ / BUSINESS SCHOOL (3) SINIFI: 1. Yıl Güz Dönemi MIS101 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 1 COMPUTER PROGRAMMING 1 Z 3-0 4 BUS101 BİLİM VE TEKNOLOJİ TARİHİ HISTORY OF SCIENCE AND TECHNOLOGY Z 3-0 4 BUS103 İŞLETMECİLER İÇİN MATEMATİK

Detaylı

İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ VE ODTÜ DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ VE ODTÜ DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ VE ODTÜ DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Y. Doç. Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü Cengiz Acartürk ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı AB 06 9-11

Detaylı

Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0>

<Ekip Adı> <Proje Adı> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler Sürüm [Not: Aşağıda yer alan şablon, Rational Unified Process ile birlikte kullanılmak üzere sağlanmıştır] [Köşeli parantezler

Detaylı

Kullanım Durumu Diyagramları (Use-case Diyagramları)

Kullanım Durumu Diyagramları (Use-case Diyagramları) Kullanım Durumu Diyagramları (Use-case Diyagramları) Analiz aşaması projeler için hayati önem taşır. İyi bir analizden geçmemiş projelerin başarı şansı azdır. Analiz ile birlikte kendimize Ne? sorusunu

Detaylı

RAPOR YAZIMI. İLEDAK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı 10 Aralık 2016, İstanbul

RAPOR YAZIMI. İLEDAK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı 10 Aralık 2016, İstanbul RAPOR YAZIMI İLEDAK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı 10 Aralık 2016, İstanbul Sunum İçeriği İLEDAK Raporları Türleri Raporlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler Format Üslup Terminoloji Derinlik/Ayrıntı

Detaylı

CV - AKADEMİK PERSONEL

CV - AKADEMİK PERSONEL FOTOĞRAF: 1. ADI: Murat 2. SOYADI: Fahrioğlu 3. DOĞUM YERİ: Lefkoşa 4. DOĞUM TARİHİ (GG.AA.YYYY): 07.08.1971 5. İLETİŞİM BİLGİLERİ: 5.1. BÖLÜM: Elektrik - Elektronik Muhendisligi 5.2. TELEFON NUMARASI:

Detaylı

DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ DERGĠSĠ Cilt: 12 Sayı: 3 sh. 49-62 Ekim 2010

DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ DERGĠSĠ Cilt: 12 Sayı: 3 sh. 49-62 Ekim 2010 DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ DERGĠSĠ Cilt: 12 Sayı: 3 sh. 49-62 Ekim 2010 METĠNLERĠN OKUNABĠLĠRLĠĞĠNĠN ÖLÇÜLMESĠ ÜZERĠNE BĠR YAZILIM KÜTÜPHANESĠ VE TÜRKÇE ĠÇĠN YENĠ BĠR OKUNABĠLĠRLĠK ÖLÇÜTÜ

Detaylı

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 1 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü ve Modeller Herhangi bir yazılımın, üretim aşaması ve kullanım aşaması birlikte olmak üzere geçirdiği tüm aşamalar olarak tanımlanabilir.

Detaylı

MÜDEK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı Ekim 2015, Ankara

MÜDEK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı Ekim 2015, Ankara Rapor Yazımı MÜDEK Program Değerlendiricileri Eğitim Çalıştayı 03-04 Ekim 2015, Ankara İçerik MÜDEK Raporları Raporlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler o Format o Üslup o Terminoloji o Derinlik/Ayrıntı Düzeyi

Detaylı

EK: SENATO ONAYI ALMIŞ MEVCUT EKDAL PROGRAMLARI A) GENEL EKDALLAR Genel ekdallar tüm öğrencilere açıktır.

EK: SENATO ONAYI ALMIŞ MEVCUT EKDAL PROGRAMLARI A) GENEL EKDALLAR Genel ekdallar tüm öğrencilere açıktır. EK: SENATO ONAYI ALMIŞ MEVCUT EKDAL PROGRAMLARI A) GENEL EKDALLAR Genel ekdallar tüm öğrencilere açıktır. HUKUK EKDALI (Aşağıdaki derslerden 4/5 adet) LAW250 Main Concepts of Turkish Law/IR 263 Fundamental

Detaylı

7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mikail YALÇIN 2. Doğum Tarihi: 1985 3. Unvanı: Araştırma Görevlisi 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İlköğretim Matematik Öğretmenliği Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları

Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım SE 321 Bahar 3 0 0 3 4.0 Ön Koşul

Detaylı

Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları

Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Kodu Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği SE 221 Güz 3 0 0 3 5.5 Ön

Detaylı

1. YARIYIL / SEMESTER 1

1. YARIYIL / SEMESTER 1 T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ, MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, 2017-2018 AKADEMİK YILI ÖĞRETİM PLANI T.C. NECMETTIN ERBAKAN UNIVERSITY ENGINEERING AND ARCHITECTURE

Detaylı

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Özet Dr. Sevgi Özkan ve Prof. Dr Semih Bilgen Enformatik Enstitüsü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Tel: (312) 210 3796 e-posta:

Detaylı

İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM)

İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM) Dersin Adı Havayolu İşletmeciliği İTÜ DERS KATALOG FORMU (COURSE CATALOGUE FORM) Course Name Airline Management Ders Uygulaması, Saat/Hafta (Course Implementation, Hours/Week) Kodu Yarıyılı Kredisi AKTS

Detaylı

Doç.Dr. M. Mengüç Öner Işık Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü oner@isikun.edu.tr

Doç.Dr. M. Mengüç Öner Işık Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü oner@isikun.edu.tr Doç.Dr. M. Mengüç Öner Işık Üniversitesi Elektrik-Elektronik Bölümü oner@isikun.edu.tr 1. Adı Soyadı : Mustafa Mengüç ÖNER 2. Doğum Tarihi : 01.02.1977 3. Unvanı : Doçent Dr. 4. Öğrenim Durumu : ÖĞRENİM

Detaylı

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 2 ( yılı öncesinde birinci

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 2 ( yılı öncesinde birinci MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 2 (2016-17 yılı öncesinde birinci sınıfa başlayan öğrenciler için) BİRİNCİ YIL 1. Dönem CMPE113

Detaylı

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI KALİTE YÖNETİMİ KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI Hizmet veya üründe kalite kavramı için farklı tanımlar kullanılmaktadır. En genel hâliyle ihtiyaçlara uygunluk (Crosby), ürün veya hizmetin değeri

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM BAHAR DÖNEMİ PROGRAMI

BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM BAHAR DÖNEMİ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ SINIF / II.YARIYIL in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? 3 YDİ 0 YDF 0 YDA 0 Temel Yabancı Dil (İngilizce) Temel Yabancı Dil (Fransızca) Temel Yabancı

Detaylı

ENG ACADEMIC YEAR SPRING SEMESTER FRESHMAN PROGRAM EXEMPTION EXAM

ENG ACADEMIC YEAR SPRING SEMESTER FRESHMAN PROGRAM EXEMPTION EXAM ENG111 2016-2017 ACADEMIC YEAR SPRING SEMESTER FRESHMAN PROGRAM EXEMPTION EXAM Exam Type Date / Classes / Time Written Thursday, September 22 nd, 2016 Classes & Time to be announced on September 20th.

Detaylı

English for Academic Reading & Speaking I İngilizce Akademik Okuma ve Konuşma I. Introduction to Civil Engineering İnşaat Mühendisliğine Giriş

English for Academic Reading & Speaking I İngilizce Akademik Okuma ve Konuşma I. Introduction to Civil Engineering İnşaat Mühendisliğine Giriş T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-16 GÜZ YARIYILI VE SONRASINDA UYGULANACAK LİSANS PROGRAMI (%100 İNGİLİZCE) BİRİNCİ YIL 1. DÖNEM Ön

Detaylı

SBE16 / Akıllı Metropoller Ekim 2016 / İSTANBUL

SBE16 / Akıllı Metropoller Ekim 2016 / İSTANBUL SBE16 / Akıllı Metropoller 13-15 Ekim 2016 / İSTANBUL TAKDİM PLANI Teknolojik Gelişim ve 3 Boyuta Geçiş : 2B gösterim tekniği haritacılığın doğuşundan beri kullanılmaktadır. Bu temsil şekli yerleşmiş alışkanlıklar

Detaylı

Türkçe Dokümanlar Ġçin Yazar Tanıma

Türkçe Dokümanlar Ġçin Yazar Tanıma Türkçe Dokümanlar Ġçin Yazar Tanıma Özcan KOLYĠĞĠT, Rıfat AġLIYAN, Korhan GÜNEL Adnan Menderes Üniversitesi, Matematik Bölümü Bölümü, Aydın okolyigit@gmail.com, rasliyan@adu.edu.tr, kgunel@adu.edu.tr Özet:

Detaylı

Doç. Dr. Ender ATEŞMAN

Doç. Dr. Ender ATEŞMAN Doç. Dr. Ender ATEŞMAN Hacettepe Üniversitesi AB Bakanlığı, 07.05.2015 Çeviride Kalite Kalite nedir? Kalite nasıl ölçülür? Ürün Standartları Hizmet Standartları TS EN 15038 ISO 17100 Sonuç Her şeyden önce

Detaylı

Deneyim Raporu. , Ankara, Türkiye. {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr. vahid.garousi@atilim.edu.tr

Deneyim Raporu. , Ankara, Türkiye. {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr. vahid.garousi@atilim.edu.tr Deneyim Raporu Gökhan Urul 1, Vahid Garousi 2,3, Gökalp Urul 1 1: Ankara, Türkiye {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr 2:, Ankara, Türkiye vahid.garousi@atilim.edu.tr 3: Kalgari Üniversitesi Kalgari,

Detaylı

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Projenin Konusu, Amacı ve Anahtar Kelimeler Projemizin Konusu: Türkiye

Detaylı

YAZ OKULU TARİHLERİ. Yaz Okulu için yeni ders kayıtları 18-19 Temmuz 2012 tarihlerinde OASIS sistemi üzerinden yapılacaktır.

YAZ OKULU TARİHLERİ. Yaz Okulu için yeni ders kayıtları 18-19 Temmuz 2012 tarihlerinde OASIS sistemi üzerinden yapılacaktır. 27.06.2012 YAZ OKULU TARİHLERİ 2011-2012 öğretim yılı Yaz Okulu dersleri 23 Temmuz - 7 Eylül 2012 tarihleri arasında yapılacak ve 10-15 Eylül 2012 tarihleri arasında da Yaz Okulu sınavları gerçekleştirilecektir.

Detaylı

Bilişim Sistemleri. Modelleme, Analiz ve Tasarım. Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU

Bilişim Sistemleri. Modelleme, Analiz ve Tasarım. Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Bilişim Sistemleri Modelleme, Analiz ve Tasarım Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Ders Akışı Hafta 5. İhtiyaç Analizi ve Modelleme II Haftanın Amacı Bilişim sistemleri ihtiyaç analizinin modeli oluşturulmasında,

Detaylı

PROGRAMLAMA TEMELLERİ

PROGRAMLAMA TEMELLERİ PROGRAMLAMA TEMELLERİ 2.HAFTA Yazılım Yazılım, elektronik aygıtların belirli bir işi yapmasını sağlayan programların tümüne verilen isimdir. Bir başka deyişle var olan bir problemi çözmek amacıyla bilgisayar

Detaylı

YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ Şubat 2012 Yrd.Doç.Dr. Yunus Emre SELÇUK GENEL BİLGİLER

YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ Şubat 2012 Yrd.Doç.Dr. Yunus Emre SELÇUK GENEL BİLGİLER YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ Şubat 2012 Yrd.Doç.Dr. Yunus Emre SELÇUK GENEL BİLGİLER BAŞARIM DEĞERLENDİRME Sınav tarihleri: Daha sonra duyurulacak 1. Ara sınav yazılı, 2. Ara sınav: test, Final sınavı: yazılı

Detaylı

Arş. Gör. Dr. Mücahit KÖSE

Arş. Gör. Dr. Mücahit KÖSE Arş. Gör. Dr. Mücahit KÖSE Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Evliya Çelebi Yerleşkesi (3100) KÜTAHYA Doğum Yeri ve Yılı: Isparta/Yalvaç Cep Telefonu: Telefon:765031-58 E-posta:

Detaylı

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR Sistem Analizi ve 1 Tasarımı 2013 Mustafa COŞAR Sunum Planı Genel Kavramlar 2 Sistem Genel Sistem Teorisi Sistemin Öğeleri Bilgi Sistemleri Sistem Analizi Sistem Geliştirme Hayat Döngüsü Sistem Analizi

Detaylı

Statik Kod Analizi. Proceedings/Bildiriler Kitabı. SSE-CMM[3], ISO/IEC 15408 [3] gibi standartlarla. gereklidir.

Statik Kod Analizi. Proceedings/Bildiriler Kitabı. SSE-CMM[3], ISO/IEC 15408 [3] gibi standartlarla. gereklidir. Statik Kod Analizi, Özet, teknolojik cihazlardaki son zamanlarda g, tehdit kolay k -YGYD) ve Anahtar Kelimeler Abstract The use of technological devices in developed software has been increasing in recent

Detaylı

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi)

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Şimdi bu beş mantıksal operatörün nasıl yorumlanması gerektiğine (semantiğine) ilişkin kesin ve net kuralları belirleyeceğiz. Bir deyimin semantiği (anlambilimi),

Detaylı

Yönetim Bilişim Sistemleri (Karma) - 1. yarıyıl. 380000000001101 Hukukun Temelleri Fundamentals of Law 2 0 0 2 2 5 TR

Yönetim Bilişim Sistemleri (Karma) - 1. yarıyıl. 380000000001101 Hukukun Temelleri Fundamentals of Law 2 0 0 2 2 5 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Yönetim Bilişim Sistemleri (Karma) - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 380000000001101 Hukukun

Detaylı

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1.Sınıf/1.Yarıyıl in ön koşulu var mı? *** in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** 1 YDİ101 YDF101 YDA101 2 ATA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce)

Detaylı

11. Çözüm Ortaklığı Platformu Veri Kalitesi ve Verilerin Doğruluğuna Etki Eden Faktörler Oktay Aktolun 10 Aralık 2012

11. Çözüm Ortaklığı Platformu Veri Kalitesi ve Verilerin Doğruluğuna Etki Eden Faktörler Oktay Aktolun 10 Aralık 2012 www.pwc.com.tr Veri Kalitesi ve Verilerin Doğruluğuna Etki Eden Faktörler Oktay Aktolun İçerik 1. Veri ve Bilgi ilişkisi 2. Veri Kalitesi 3. Veri Yönetimi 4. Veri Kalitesine etki eden faktörler 5. Kapanış

Detaylı

Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları

Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yaz Stajı II IE 499 Güz 0 0 0 0 6 Ön Koşul Ders(ler)i IE 399 Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

IEEE Online Mühendislikte Günümüz Araştırmacılarının Temel Bilgi Kaynağı. UASL Eğitim Programı. 10 Mayıs, 2006

IEEE Online Mühendislikte Günümüz Araştırmacılarının Temel Bilgi Kaynağı. UASL Eğitim Programı. 10 Mayıs, 2006 IEEE Online Mühendislikte Günümüz Araştırmacılarının Temel Bilgi Kaynağı UASL Eğitim Programı TÜBİTAK-ULAKBİM 10 Mayıs, 2006 2004 MIKRO 1 Institute of Electrical and Electronics Enineers (IEEE) Hakkında

Detaylı

İNGİLİZCE HAZIRLIK OKULLARI PROGRAMLARINDA BELİRLİ AMACA YÖNELİK İNGİLİZCE AÇISINDAN İÇERİK SEÇİMİ VE DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR

İNGİLİZCE HAZIRLIK OKULLARI PROGRAMLARINDA BELİRLİ AMACA YÖNELİK İNGİLİZCE AÇISINDAN İÇERİK SEÇİMİ VE DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR İNGİLİZCE HAZIRLIK OKULLARI PROGRAMLARINDA BELİRLİ AMACA YÖNELİK İNGİLİZCE AÇISINDAN İÇERİK SEÇİMİ VE DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR GİRİŞ Y. Doç. Dr. Necmiye KAR ATAŞ* Prof. Dr. Adil TÜRKOĞLU** Program

Detaylı

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler.

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler. Yazılım Mühendisliği kapsamındaki Yazılım Geliştirme Metodolojileri, bir bilgi sistemini geliştirme sürecinin yapımını, planlamasını ve kontrolünü sağlayan bir framework tür. Her farklı framework güçlü

Detaylı

MONTE CARLO BENZETİMİ

MONTE CARLO BENZETİMİ MONTE CARLO BENZETİMİ U(0,1) rassal değişkenler kullanılarak (zamanın önemli bir rolü olmadığı) stokastik ya da deterministik problemlerin çözümünde kullanılan bir tekniktir. Monte Carlo simülasyonu, genellikle

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Büşra ÖZDENİZCİ IŞIK Üniversitesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü

Yrd. Doç. Dr. Büşra ÖZDENİZCİ IŞIK Üniversitesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü Yrd. Doç. Dr. Büşra ÖZDENİZCİ IŞIK Üniversitesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü busra.ozdenizci@isikun.edu.tr 1. Adı Soyadı : Büşra Özdenizci 2. Doğum Tarihi : 1987 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali UYUMAZ İletişim Bilgileri Adres : Telefon : (0212) 285 34 15 / 3718 Mail : uyumaz@itu.edu.tr 2. Doğum - Tarihi : 04.02.1952 3. Unvanı : Yrd. Doç.

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KATALOĞU

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KATALOĞU T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ - EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KATALOĞU Ders Kodu Bim Kodu Ders Adı Türkçe Ders Adı İngilizce Dersin Dönemi T Snf Açıl.Dönem P

Detaylı

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.1 Klasik Çevrim(Waterfall) 1.2 V Modeli 1.3 Prototipleme/Örnekleme 1.4 Spiral Model 1.5 Evrimsel Geliştirme 1.6 Evrimsel Prototipleme 1.7 Artımlı Geliştirme 1.8 Araştırmaya

Detaylı

VİYA Lojistik Mühendislik ve Bilişim Teknolojileri www.viyagrup.com.tr. Fault (Hata) Şeması

VİYA Lojistik Mühendislik ve Bilişim Teknolojileri www.viyagrup.com.tr. Fault (Hata) Şeması Fault (Hata) Şeması Fault şeması; hata ayıklama (fault isolation) ve hata raporlama (fault reporting) maksatlı hazırlanacak S1000D (1) uyumlu teknik dokümanlarda kullanılan şemadır. Personeli, hatanın

Detaylı

CICS / CICP Sertifika Programları. Eğitim Kataloğu. Hazırlayan: İç Kontrol Enstitüsü

CICS / CICP Sertifika Programları. Eğitim Kataloğu. Hazırlayan: İç Kontrol Enstitüsü CICS / CICP Sertifika Programları Eğitim Kataloğu Hazırlayan: İç Kontrol Enstitüsü İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 İÇ KONTROL ENSTİTÜSÜ NÜN CICS / CICP SERTİFİKA PROGRAMLARI EĞİTİMİ İÇERİĞİ... 3 BÖLÜM 1:

Detaylı

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Tasarımı ve Programlama Neleri Konuşacağız Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Nedir? Bilgisayar ve uygulamalarının

Detaylı

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal 1 SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM Dr. Murat Günal SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) Sekröte sunulacak Yeni Ürün (veya Teknoloji) Mevcut ve gelecekteki demografik durum

Detaylı

Yazılım Süreçleri Software Processes

Yazılım Süreçleri Software Processes Yazılım Süreçleri Software Processes Yazılım geliştirme Süreç Modelleri Software Development Process Models Proje Yönetimi Süreçleri Project Management Process Yazılım Geliştirme Süreçleri Software Development

Detaylı

CICS / CICP Sertifika Programları İçin. Kurs Kataloğu

CICS / CICP Sertifika Programları İçin. Kurs Kataloğu CICS / CICP Sertifika Programları İçin Kurs Kataloğu Hazırlayan: İç Kontrol Enstitüsü İÇİNDEKİLER İÇ KONTROL ENSTİTÜSÜ NÜN CICS / CICP SERTİFİKA PROGRAMLARI BECERİ ALANLARI VE MESLEKİ İÇ KONTROL KURSLARI

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi 04.11.2010 Mine Berker IBTech A.Ş. Gündem İş Süreçleri Yönetimi (BPM) Modeli Yaşam Döngüsü 1 BPM e Neden İhtiyaç Duyduk? BPM Çözüm Araçlarının

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi 1997-2001

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi 1997-2001 ÖZGEÇMİŞ ve YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Serhan GÖKÇAY 2. Doğum Tarihi : 23.05.1979 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 8 Bilimsel Süreci* 1. Gözlem alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi Toplama Yazın Taraması 3.

Detaylı

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır.

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır. Önsöz Günümüzde, hemen hemen her tür ve boyutta organizasyonda, görevleri proje olarak organize etmek yaygınlaşmıştır. Bunun en temel nedenlerinden biri çağdaş yönetim anlayışının hiyerarşik örgüt yapısından

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Üniversite Alanı Yılı Bütünleşik Doktora Ege Üniversitesi Matematik (Cebirsel 2009-2014. Lisans Ege Üniversitesi Matematik 2009

ÖZGEÇMİŞ. Derece Üniversite Alanı Yılı Bütünleşik Doktora Ege Üniversitesi Matematik (Cebirsel 2009-2014. Lisans Ege Üniversitesi Matematik 2009 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : ÖZGÜR EGE 2. Doğum Tarihi : 15.06.1987 3. Doğum Yeri : İZMİR 4. Ünvanı : Araştırma Görevlisi Doktor 5. Adres : Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümü

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ İŞLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ İŞLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI Sıra Numarası Dersin ön koşulu var mı? *** Dersin önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** Kuramsal Uygulama ve Laboratuvar TOPLAM SAAT Ulusal kredi AKTS Kredisi ANKARA ÜNİVERSİTESİ ANADAL

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Lisans Ders Programı / Computer Engineering Undergraduate Curriculum

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Lisans Ders Programı / Computer Engineering Undergraduate Curriculum Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Lisans Ders Programı / Undergraduate Curriculum 2014-2015 ve Öncesi Girişli Öğrenciler için Uygulanan Ders Program 1.Yıl / I.Dönem (First Year / First Semester) FIZ115 Fizik

Detaylı

Giriş: Temel Adımlar YAZILIM GELİŞTİRME YAŞAM DÖNGÜSÜ. Belirtim Yöntemleri. Belirtim Yöntemleri 09.07.2014

Giriş: Temel Adımlar YAZILIM GELİŞTİRME YAŞAM DÖNGÜSÜ. Belirtim Yöntemleri. Belirtim Yöntemleri 09.07.2014 Giriş: Temel Adımlar YAZILIM GELİŞTİRME YAŞAM DÖNGÜSÜ 1 2 Yukarıda belirtilen adımlar, yazılım yaşam döngüsünün çekirdek süreçleri olarak tanımlanır. Bu süreçlerin gerçekleştirilmesi amacıyla; -Belirtim

Detaylı

TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010

TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010 TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD Sayfa 1/5 ICS 13.020.10 TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010 Bu ek, CEN tarafından kabul edilen EN ISO 14001: 2004/AC: 2009 eki esas alınarak TSE Çevre İhtisas Grubu nca

Detaylı

Evrimsel Çok amaçlı eniyileme. Tahir Emre Kalaycı Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 25 Mart 2010

Evrimsel Çok amaçlı eniyileme. Tahir Emre Kalaycı Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 25 Mart 2010 Evrimsel Çok amaçlı eniyileme Tahir Emre Kalaycı Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 25 Mart 2010 Gündem Çok amaçlı eniyileme Giriş Evrimsel çok amaçlı eniyileme Sonuç Giriş Gerçek dünya problemleri

Detaylı

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Sunum Planı Organizasyon Yapısı Yazılım Projelerinde Başarı Durumu Yazılım

Detaylı

Tecrübeye Dayanan Risklerde Aksiyon Planına Dahil Edilir

Tecrübeye Dayanan Risklerde Aksiyon Planına Dahil Edilir Sayfa No: 1-5 Doküman Tarihi: 12.10.2017 Önceki Prosesler (Girdilerin Kaynakları): Diğer tüm prosesler "ne" kaynak girdi sağlamaktadırlar. Proses (BİLGİ) Girdileri: Risk Aksiyon Planları (PLAN-01) Risk

Detaylı

Bilgi Sistemleri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri

Bilgi Sistemleri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri Bilgi leri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri Dr. İhsan Tolga Medeni, ODTÜ Bilişim leri PhD, METU, Information Systems Bahar 2014,YDU Knowledge Systems Analysis and Knowledge Mapping Techniques İhsan

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4 Ders Öğretim Planı Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004092007 MAKİNA PROJESİ II Zorunlu 4 7 4 Dersin Seviyesi Lisans Dersin Amacı Dersin amacı Makina Mühendisliği bölümü Lisans öğrencilerine

Detaylı

SOFTWARE ENGINEERING Ders İzlence Formu. Kodu:CSE400 Dersin Adı: SOFTWARE ENGINEERING Toplam Saat

SOFTWARE ENGINEERING Ders İzlence Formu. Kodu:CSE400 Dersin Adı: SOFTWARE ENGINEERING Toplam Saat Diploma Programı Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yarıyıl Teorik Uygulama Laboratuar SOFTWARE ENGINEERING Ders İzlence Formu Kodu:CSE400 Dersin Adı: SOFTWARE ENGINEERING Toplam Saat AKTS Dersin Anlatıldığı

Detaylı

Sedona. Nisan 2013 Eğitim Kataloğu

Sedona. Nisan 2013 Eğitim Kataloğu Nisan 2013 Eğitim Kataloğu 8 Nisan 2013 Sedona, yazılım firmalarına ve büyük çaplı organizasyonların bilişim departmanlarına organizasyonel yapılanma, yöneticilik, takım çalışması ve kalite süreçleri alanlarında

Detaylı