ÜLKEMİZE YÖNELİK TURİZM TALEBİNİN EKONOMİYE ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜLKEMİZE YÖNELİK TURİZM TALEBİNİN EKONOMİYE ETKİLERİ"

Transkript

1 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜLKEMİZE YÖNELİK TURİZM TALEBİNİN EKONOMİYE ETKİLERİ UZMANLIK TEZİ Rabia DEMİREL ARALIK-2012 ANKARA

2

3 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜLKEMİZE YÖNELİK TURİZM TALEBİNİN EKONOMİYE ETKİLERİ UZMANLIK TEZİ Rabia DEMİREL Tez Danışmanı Hacettepe Üniversitesi Araştırma Görevlisi Dr. Nursel KOYUNCU ARALIK-2012 ANKARA

4

5 KÜLTÜR VE TURİZM UZMANLIK TEZİNİN ÇOĞALTILMASI VE YAYIMI İÇİN İZİN BELGESİ Tezi Hazırlayanın Adı Soyadı : Rabia DEMİREL Tez Konusu : Ülkemize Yönelik Turizm Talebinin Ekonomiye Etkileri Tez Danışmanı : Dr. Nursel KOYUNCU Kültür ve Turizm Uzmanlık Tez çalışmamın, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanarak Milli Kütüphane ve İhtisas Kütüphanesinde her türlü elektronik formatta arşivlenmesini ve kullanıma sunulmasını kabul ediyorum. 13/12/2012

6 SINAV YETERLİK KOMİSYONUNA BEYAN Bu belge ile bu uzmanlık tezindeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik davranış ilkelerine uygun olarak toplayıp sunduğumu; ayrıca, bu kural ve ilkelerin gereği olarak, çalışmada bana ait olmayan tüm veri, düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını gösterdiğimi beyan ederim. 13/12/2012 Rabia DEMİREL Kültür ve Turizm Uzman Yardımcısı

7 ÖNSÖZ Dünya ekonomisi açısından değerlendirildiğinde en hızlı gelişen sektörlerden birisi olan turizm, gelir yaratıcı etkisi, istihdama olan olumlu katkısı ve döviz girdisi sağlaması bakımından ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Turizmin dünya ve Türkiye ekonomisindeki artan önemine ve ekonomik zaman serilerinin analizindeki gelişmelere paralel olarak, geçtiğimiz on yılda turizme dayalı ekonomik büyüme hipotezi çeşitli yöntemler ışığında test edilmiştir. Dünya genelinde turizm ve ekonomik büyüme değişkenleri arasındaki ilişkiye yönelik olarak gerçekleştirilen çalışmalarda turizm sektörüne ilişkin olarak turizm gelirleri veya gelen turist sayısı açıklayıcı değişen olarak kullanılmış ve bu değişkenin ekonomik büyümenin bir ölçütü olan GSYİH değişkeni ile arasındaki ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma turizmin Türk ekonomisine olan katkısını ortaya koymayı ve bu bağlamda turizm endüstrisinin önemini vurgulamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışmada yılları arasında Türkiye nin turizm gelirleri ve GSYİH değerleri arasındaki nedensellik araştırılmıştır. Tez çalışmam sırasında, desteklerini esirgemeyen tez danışmanım Dr. Nursel Koyuncu ya, arkadaşlarım Muhammed Baran Karaduman ve Gonca Aras a, analiz kısmındaki desteği ve emeklerinden dolayı dostum İlknur Ayhan a, anlayış ve desteği ile her zaman yanımda olan annem ve kardeşime sonsuz teşekkürlerimi sunarım. i

8 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.....i İÇİNDEKİLER...ii KISALTMALAR....v TABLO VE ŞEKİLLER...vi GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı Temel Ekonomik Kavramlar Üretim Faktörleri Mal Hizmet Fayda Fiyat Fırsat Maliyeti Tam Rekabet Piyasası İstihdam İşsizlik İşsizlik Türleri Ödemeler Dengesi Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Hesaplama Yöntemleri İktisadi Büyüme Dış Ticaret ve Cari İşlemler Dengesi Döviz Kuru Harcama Çarpanı...22 ii

9 İKİNCİ BÖLÜM TURİZM 1. Turizm Tanımı Turizm ile İlgili Temel Kavramlar Turist ve Günübirlikçi Tanımları Turizmin Çeşitleri İç Turizm Dış Turizm Turizm Ürünü Turizm ürünün özellikleri Dünya'da Turizm Türkiye de Turizm Turizmin Geleceği...41 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TURİZM İN EKONOMİYE ETKİLERİ 1. Turizmin Ekonomik Etkileri Turizmin Ekonomik Faydaları Turizmin Ödemeler Dengesi Üzerindeki Etkisi Turizmin Gelir Yaratıcı Etkisi Turizmin Altyapı Ve Üstyapının Geliştirilmesine Olan Etkisi Turizmin Diğer Ekonomik Sektörlere Etkisi Turizmin İstihdam Yaratıcı Etkisi Turizmin Ekonomik Maliyetleri Turizmin Ekonomik Maliyetini ve Faydalarını Etkileyen Unsurlar Temel Ekonomik Göstergeler Aracılığıyla Turizmin Ekonomiye Etkilerinin Değerlendirilmesi Temel Ekonomik Göstergeler Aracılığıyla Turizmin Türk Ekonomisine Etkilerinin Değerlendirilmesi Turizmin GSYİH ve İhracat İçerisindeki Yeri Turizmin Ödemeler Dengesi Üzerindeki Etkisi Turizmin İstihdam Üzerindeki Etkisi Turizmin Gelir Yaratıcı Etkisi...70 iii

10 1.5. Turizmin Ekonomik Etkilerinin Ölçülmesi Turizmin Ekonomik Etkilerini Ölçmede Kullanılan Yöntemler Engle-Granger Yaklaşımı ARDL (Autoregressive Distributed Lag) Yaklaşımı Johansen Yaklaşımı Input-Output Yöntemi...74 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE YE YÖNELİK TURİZM TALEBİNİN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ 1. Literatür Taraması Yöntem Veri Seti Ekonometrik Analiz...79 DEĞERLENDİRME VE SONUÇ...91 KAYNAKÇA EKLER ÖZET ABSTRACT ÖZGEÇMİŞ 120 iv

11 KISALTMALAR ABD DTÖ GSMH GSYİH TUREB TUROB TUYED TÜRSAB WTTC Amerika Birleşik Devletleri Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü Gayri Safi Milli Hasıla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Turistik Rehberler Birliği Turistik Otelciler Birliği Turizm Yazarları ve Editörleri Derneği Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi v

12 TABLO VE ŞEKİLLER Birinci Bölüm Şekil 1.1. Üretim Faktörleri... 7 Şekil Yılları Arasında İşsizlik Oranı...11 Tablo 1.2. Toplam Üretim Yöntemine Göre Türkiye nin 2011 Yılı Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası(1998 Yılı fiyatlarıyka Bin YTL)...16 Şekil Yılları Arasında Türkiye nin Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (1998 Yılı Fiyatlarıyla Bin YTL)...20 Şekil Yılları Arasında Cari Açık...21 İkinci Bölüm Şekil 2.1. Turizm Çeşitleri...27 Şekil 2.2. Genel Turizm Ürünü...29 Tablo 2.1. Uluslar arası Turist Varışları Bakımından Dünya Sıralaması (İlk 10 Ülke)...32 Tablo 2.2. Uluslar arası Turizm Gelirleri Bakımından Dünya Sıralaması (İlk On Ülke)...33 Şekil 2.3. Uluslar arası Turist Varışlarının Dağılımı...34 Tablo Yılı Belgeli Tesis Sayıları...37 Tablo Yılları Arasında Belgeli Tesis, Oda ve Yatak Sayıları...37 Tablo Yılları Arasında Turist Sayısı ve Turizm Gelirleri...39 Şekil 2.4. Uluslar arası Turist Varışlarının Bölgeler İtibariyle Gelişimi...42 Üçüncü Bölüm Şekil 3.1. Turizmin Dünya Ekonomisine Katkısı...43 Şekil 3.2. ABD Yılları Arasında Turizm Geliri ve Ziyaretçi Sayısı...54 Tablo 3.1. Turizmin 14 Ülke Ekonomisine Olan Katkısı...55 Şekil 3.3. Turizmin Dolaysız, Dolaylı ve Çarpan Etkisi...56 Tablo 3.2. Türkiye nin Turizm Gelirlerinin İhracat Gelirlerine Oranı...58 Tablo 3.2. Türkiye nin Turizm Gelirlerinin İhracat Gelirlerine Oranı...59 vi

13 Şekil 3.4. Türkiye nin Turizm Gelirleri ve Gelen Turist Sayısındaki Değişim...60 Tablo 3.3. Türkiye Turizm Gelirlerinin GSYİH içerisindeki Payı...60 Şekil 3.5. Turizm Sektörünün GSYİH ya Olan Toplam Katkısı...62 Şekil 3.6.Turizmin GSYİH İçerisindeki Payı...62 Şekil Yılı Türkiye ve Rakip Ülkelerde Turizmin GSYİH ya Toplam Katkısı...63 Tablo ve 2011 Yılları Türkiye nin Ödemeler Dengesi...64 Tablo 3.5. Turizm Gelirlerinin Mevcut Olmadığı durumda Türkiye nin 2010 ve 2011 Yıllarına Ait Ödemeler Dengesi...65 Şekil 3.8. Ödemeler Dengesi Hizmetler Hesabı...66 Tablo Yılı Ağustos Ayı İtibariyle Turizm Sektöründe Sigortalı Çalışan Kişi Sayısı...67 Şekil 3.9. Turizmin Türkiye deki İstihdama Olan Toplam Katkısı...68 Şekil Turizmin Türkiye deki İstihdama Olan Oransal Katkısı...69 Şekil Yılında Turizmin Türkiye ve Rakip Ülkelerde İstihdama Olan Toplam Katkısı...70 Tablo 3.7. Türkiye Turizm Gelirleri ( )...71 Dördüncü Bölüm Tablo 4.1. ADF Birim Kök Test Sonuç Tablosu...80 Tablo 4.2. VAR için Gecikme Değerleri...81 Tablo 4.3. Katsayı Matrisinin Birim Kökleri...82 Şekil 4.2. Katsayı Matrisinin Birim Çemberdeki Konumları...82 Tablo 4.4. Artıklar için Otokorelasyon ve Değişen Varyans Sınamaları...83 Tablo 4.5. Johansen eşbütünleşme Test Sonuçları...84 Tablo 4.6. Granger Nedensellik Testi Sonuçları...86 Tablo 4.7. Hata Düzeltme Modeli Sonuçları...87 Şekil 4.2. Eşbütünleşme Grafiği...88 Şekil 4.3. Logreelgsyih Etki-Tepki Fonksiyonu Grafikleri...89 Tablo 4.8. Logreelgsyih Varyans Ayrıştırma Çıktısı...90 vii

14 GİRİŞ Günümüzde turizm endüstrisi gelişmekte olan ülkeler için döviz akışı sağlaması ve istihdama olan katkılarıyla ön plana çıkan endüstrilerden birisidir. Dünya Turizm Örgütü (DTÖ) tahminlerine göre 2030 yılında gelişmekte olan ülkelere yönelik olarak gerçekleşecek uluslar arası turist varışları 1 milyarın üzerinde olacaktır. Böylece gelişmekte olan ülkelerin dünya turizm pazarından alacağı payın % 57 seviyesine ulaşacağı tahmin edilmektedir. Yukarıdaki veriler ışığında ülkemize yönelik turizm talebinin önümüzdeki 20 yıllık dönemde artış göstereceği öngörülmektedir. Birleşmiş Dünya Turizm Örgütü kaynaklarına göre, Türkiye 2011 yılında uluslar arası turist varışları bakımından dünya sıralamasında 6. Sırada yer almıştır. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi ülkemize yönelik uluslararası turist varışlarının 2022 yılında 40 milyon barajını geçeceğini tahmin etmektedir yılında turizm endüstrisinin Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya olan toplam katkısı 141,8 milyar TL düzeyindedir. Bu değer ülkemiz toplam GSYİH değerinin %10,9 una tekabül etmektedir. Söz konusu katkının 2022 yılında %3 lük artış ile 195 milyar TL düzeyine ulaşacağı tahmin edilmektedir. i

15 Turizmin ekonomiye olan katkısının bir değer göstergesi olan istihdam bakımından değerlendirme yapıldığında; turizm endüstrisinin 2011 yılında Türkiye de kişiye istihdam olanağı sağladığı ve bu değerin toplam istihdamın %8,1 ine tekabül ettiği görülmektedir. İstihdama yönelik söz konusu katkının 2022 yılında %1,4 lük bir artışla kişiye ulaşacağı tahmin edilmektedir. Turizm ülkemizde, gerek ülkeye sağladığı döviz akışı ile 2011 yılı itibarıyla 77,1 milyar dolar olarak gerçekleşen cari açık üzerindeki olumlu etkisiyle gerekse 2011 yılı itibarıyla %18 düzeyinde seyreden genç nüfus işsizlik oranını düşürme yönündeki etkisiyle ekonomik öneme sahip bir endüstridir. Bu kapsamda çalışmanın amacı turizm endüstrisinin ekonomik etkilerini ortaya koymaktır. Çalışma niceliksel yönteme dayandırılmıştır. Turizmin olumlu ve olumsuz ekonomik etkileri değerlendirilerek Türkiye nin turizm gelirleri ile ekonomik büyümenin ölçütü olan GSYİH değerleri arasındaki nedenselliğin ve uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Birinci bölümde ekonomi kavramı genel hatlarıyla tanımlanacaktır. Ayrıca ilerleyen bölümlerde turizm ekonomi ilişkisi irdelenirken faydalı olacağı düşünülen bazı temel ekonomik kavramlar üzerinde durulacak ve Türk ekonomisine ilişkin bazı temel ekonomik gösterge değerlerine yer verilecektir. İkinci bölümde turizm ve turizmle ilişkili temel kavramlardan bahsedilerek, dünya ve Türkiye de turizm endüstrisinin geldiği noktaya ilişkin bilgi verilecektir. 2

16 Üçüncü bölümde, turizmin ekonomik fayda ve maliyetleri özetlenerek, temel ekonomik göstergeler ışığında turizm endüstrisinin Türk ekonomisi içerisindeki yeri ele alınacaktır. Dördüncü bölümde ise, turizmin ekonomik büyümeye olan etkisinin analiz edilmesi kapsamında, ülkemiz turizm gelirleri ile GSYİH değerleri arasındaki nedensellik ve eşbütünleşme ilişkisinin ortaya konulmasına çalışılacaktır. Sonuç bölümünde çalışmanın bütününe ilişkin genel bir değerlendirme yapılarak uygulama bölümünde elde edilen sonuçlar değerlendirilecektir. 3

17 BİRİNCİ BÖLÜM EKONOMİ Bu bölümde ekonominin tanımı yapılarak çalışmanın ilerleyen bölümlerinde, turizm sektörü ve ekonomi ilişkisinin irdelenme aşamasında faydalı olacağı düşünülen bazı temel ekonomik kavramlar tanımlanacaktır. 1. Ekonominin Tanımı Adam Smith (1776) siyasal ekonomiyi, ilk olarak kişileri kendileri için ciddi miktarda bir gelir veya geçim kaynağı elde etmeye muktedir kılmak; ikinci olarak ise devlete toplumsal hizmetleri yerine getirmek için gelir sağlamak şeklinde iki ayrı amaç güden bir bilim dalı olarak tanımlamıştır. Jean-Baptiste Say e (1803) göre ekonomi servetin üretim, dağıtım ve tüketim şeklini açıklayan bilimdir. (Say, 2008:15) John Stuart Mill (1844) politik ekonomiyi, toplumsal boyutuyla ele alarak, zenginliğin üretimi için gerçekleştirilen bütünleşik beşeri faaliyetlerden kaynaklanan toplumsal olaya ait kuralların izini süren bilim olarak tanımlamıştır. (Mill, 2004:94) 4

18 Alfred Marshall (1890) da, insan davranışları boyutuyla ele alarak ekonomiyi insanın günlük iş hayatı içerisinde incelenmesi olarak tanımlamıştır. Marshall, ekonominin; bireysel ve sosyal olayların, refahın maddi gereksinmeleri elde etme ve kullanma ile yakın ilişkili kısmını araştırdığını ifade etmiştir. Günümüzde ekonomi, insanların yaşamlarını sürdürebilmek üzere yiyecek, giyinme, barınma ve diğer ihtiyaçlarını elde etme yollarını, insanların bu faaliyetler esnasında karşılaştıkları sorunları ve çözüm yöntemlerini inceleyen bir bilim olarak tanımlanabilir. (Parasız,1995:3) Güncel tanımlardan bir değeri ise ekonomiyi, kıt kaynakların alternatif ve rakip ihtiyaçlar arasındaki dağılımını inceleyen bilim olarak tanımlamaktadır. (İyibozkurt, 1999:8 ) 2. Temel Ekonomik Kavramlar 2.1.Üretim Faktörleri İhtiyaçların giderilebilmesi amacıyla üretilen mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan emek, tabiat, sermaye, girişim ve bilgi üretim faktörlerini oluşturmaktadır. Emek (İşgücü): Bir ülkedeki mevcut emek miktarı, ülkedeki toplam nüfustan çalışamayacak yaştaki ihtiyarların ve çocukların sayısı çıkarılarak elde edilir. Bununla birlikte çalışabilir nüfus toplam emek hakkında net bir bilgi vermemektedir. Çalışabilir nüfusun çalışma süresi, beceri düzeyi, eğitim durumu, iş tatmini verimi etkileyen unsurlardır. (Dinler, 2002:14) 5

19 Emeği nitelikli ve niteliksiz emek olarak sınıflandırmak mümkündür. Her iki emek türünün de elde edilmesinde belli bir eğitim süresine ihtiyaç duyulduğu açıktır. Dolayısıyla toplam emek miktarı kısa dönemde sınırlıdır ve büyük oranda arttırılması olanaksızdır. (Dinler, 2002:15) Doğal kaynaklar (Toprak): Doğal kaynaklar üretim sürecinde doğada hazır olarak bulunarak kullanılan yararlı unsurların tümüdür. (Dinler, 2002: 15) Sermaye: Sermaye üretim sürecinde emeğin verimini arttırmak üzere meydana getirilen üretim araçlarıdır. (Dinler, 2002:15) Girişimci: Girişimci üretim faktörlerini bir araya getirerek değer yaratır ve toplumsal kalkınmaya yardımcı olur. Girişimcinin işlevleri üretimi organize etmek ve sağlamak, ürün çeşitliliğini sağlamak, istihdam yaratmak, yeni pazarlar ve yeni satış yöntemleri yaratmak, sermaye birikimi yaratmak şeklinde sıralanabilir. (Odabaşı, 2004: 14) 6

20 Şekil 1.1. Üretim Faktörleri TOPRAK ve diğer doğal kaynaklar EMEK çalışan nüfus, beceriler SERMAYE Sabit çalışan Binalar hammadde makineler stoğu GİRİŞİMCİ MAL VE HİZMET ÜRETİMİ SINIRSIZ İHTİYAÇLAR Kaynak: Lipsey ve Harbury,1992:6 Bilgi: Sanayi toplumundan farklı olarak bilgi toplumunda başlıca üretim faktörleri olan emek, doğal kaynaklar, sermaye ve girişimcinin yanı sıra beşinci üretim faktörü olarak teknik "bilgi" ön plana çıkmaktadır. (Şimşek, 2003:95) 2.2. Mal İnsan ihtiyaçlarını dolaylı ya da doğrudan karşılama vasfına sahip her şey mal olarak adlandırılır. (Parasız, 1991:10) 7

21 2.3. Hizmet İnsan ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretilen elle tutulamayan ve gözle görülemeyen her şey hizmet olarak tanımlanabilir. (Parasız, 1991:10) 2.4. Fayda Üretilen mal ve hizmetlerin ihtiyaçları karşılama özelliğine fayda denir. (Parasız, 1991:10) 2.5. Fiyat Fiyat herhangi bir şeyin bir birimine ait mübadele veya değiş tokuş değeri olarak tanımlanır. (Türkay,1996:27) 2.6.Fırsat Maliyeti Bir ihtiyacın giderilebilmesi için vazgeçilen en yüksek değere sahip diğer alternatif fırsat maliyeti olarak adlanılır. (Miller, 2004:29) 8

22 2.7. Tam Rekabet Piyasası Adam Smith e göre rekabet piyasasının beş özelliği bulunmaktadır: (Stigler, 1957:2) Rakipler işbirliği içerisinde değil bağımsız hareket etmelidirler. Potansiyel ve mevcut rakiplerin sayısı olağanüstü kazançları elimine edecek sayıda olmalıdır. Ekonomik birimler pazar fırsatları hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmalıdır. Ekonomik birimler sahip oldukları bilgi düzeyine bağlı olarak hareket etme özgürlüğüne sahip olmalıdır. Kaynakların, kaynak sahiplerinin istedikleri doğrultuda ve miktarlarda ilerlemeleri için yeterli zaman geçmelidir. Piyasanın tam rekabet piyasası olarak adlandırılabilmesi için ise aşağıda sayılan koşulları taşıması gerekmektedir. (Salvatore, Diulio,1988:241) Piyasada malın fiyatını belirleyici etki yapamayacak büyüklükte ve birbirinden bağımsız çok sayıda firma olmalıdır. Piyasada satış yapan tüm firmalar aynı homojen ürünü satmalıdır. Kaynaklar tüm satıcılar için ulaşılabilir olmalıdır. Yeni firmalar piyasaya girmek istediklerinde engellenmeden giriş yapabilmelidir. 9

23 Tüm bu sayılan özelliklerin yer aldığı tam rekabet piyasasında bir firmanın veya birkaçının bir araya gelerek fiyatı belirleme gücü bulunmamaktadır. Piyasaya giren her yeni firma piyasa koşullarında geçerli olan fiyatı kabul etmektedir İstihdam İstihdam, yaş aralığında bulunan bireylerin maaş ya da ücret karşılığında bir mal veya hizmet üretmesine olanak tanınmasıdır. (Browne, Haas, 1987:235) Tam istihdam piyasada geçerli ücret karşılığında çalışmak isteyen herkesin iş bulabildiği istihdam düzeyidir. (Parasız, 1991: 361) 2.9. İşsizlik İşsizlik olgusu, 16 yaşından daha büyük olup, cari ücret düzeyi karşılığında çalışmaya istekli olan fakat iş bulamayan kişilerin yaşadığı durumu tanımlamaktadır. Bir ülkede çalışanlar ile işsizlerin sayıca toplamı o ülkenin işgücü hakkında bilgi verir. Ülkedeki işsizlerin sayısının toplam işgücüne bölünmesiyle işsizlik oranı hesaplanır.(ertek, 2005,96) u= işsiz sayısı/işgücüx100 10

24 Türkiye de yılları arasında işsizlik oranının seyri aşağıdaki grafikte görülmektedir. Şekil Yılları Arasında İşsizlik Oranı İşsizlik Oranı ,5 8,4 10,3 10,5 10,8 10,6 10,2 10, ,9 9,8 İşsizlik Oranı Kaynak:TUİK, İşsizlik Türleri İşsizlik nedenlerine göre ele alındığında üç çeşit işsizlik ile karşılaşılmaktadır. (Rush, Nish,2000:345) Friksiyonel (geçici işsizlik): İşgücü piyasasında meydana gelen normal değişimlerden kaynaklanan işsizliği ifade eder. Firma iflasları sonucu iş kaybına uğrayan ve yeni iş arayışına giren işsizler friksiyonel işsizler 11

25 içerisinde değerlendirilir. İşgücü piyasasına giren genç insan sayısındaki artış ve işsizlere yönelik devlet yardımlarındaki artış friksiyonel işsizliği yükseltici etki göstermektedir. Yapısal işsizlik: Teknolojik değişimler veya dış ticaretteki rekabete bağlı olarak ihtiyaç duyulan iş becerisindeki veya işin yeri ile ilgili değişimler sonucunda ortaya çıkan işsizlik türüdür. Konjonktürel işsizlik: Ekonomik dalgalanmalar sonucunda ortaya çıkan işsizlik türüdür. Ekonominin gelişmesiyle birlikte konjonktürel işsizlik ortadan kaldırılabilmekte fakat friksiyonel işsizlik ve yapısal işsizlik varlığını sürdürmektedir Ödemeler Dengesi Bir ülkedeki yerleşiklerin diğer ülkelerle belirli bir dönemde gerçekleştirdikleri iktisadi işlemlerin kayıt edildiği tabloya ödemeler dengesi (balance of payments) denir. (Ünsal, 2007:72) Ödemeler dengesi bir ülkenin dış ticarette mal, hizmet, finansal varlıklar ve yardımları kapsayan bütün işlemlerinin değerini yansıtır. (Miller,2004:799) Bir ülkenin ödemeler dengesini etkiyen iki unsur bulunmaktadır. Birincisi ülkenin ticari ilişkide bulunduğu diğer ülkelere göre sahip olduğu enflasyon oranıdır. Bir ülkede enflasyon oranının artması o ülkenin ihracat gücünü azaltacaktır. İkinci faktör ise ülkenin siyasi istikrarıdır. Siyasi açıdan istikrarsızlık baş gösterdiğinde 12

26 sermaye sahipleri daha istikrarlı ülkelere yönelmektedirler ve bu durum sermaye kaçışına sebep olmaktadır. (Miller, 2004: 799) Ödemeler dengesi cari hesap, sermaye hesabı, resmi rezerv işlemleri hesabı ve net hata-noksan olmak üzere dört ana kısımdan oluşur. Ödemeler dengesine kaydedilen borçlu ve alacaklı kayıtların denk olması gerekir. Ancak ulusal alanda yapılan hesaplamalarda bazı eksiklikler veya yanlış tahminler olabilmektedir. Bu durumda denklik net hata ve noksanlar kalemine yapılan kayıt ile sağlanmaktadır. (İyibozkurt, 1999: 234) Ödemeler dengesini oluşturan kalemler aşağıda sıralanmıştır. (Bahar ve Kozak, 2006:19) Tablo 1.1. : Ödemeler Dengesini Oluşturan Kalemler A. CARİ İŞLEMLER 1) Mal Ticareti İhracat (+) İthalat (-) 2) Uluslar arası Hizmetler Dış Turizm Yabancı Sermaye Gelir ve Giderleri Uluslararası Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri Uluslararası Ulaşım Hizmetleri İşçi Gelirleri Özel Hizmetler 3) Tek Yanlı Transfer Hesabı CARİ İŞLEMLER DENGESİ B. SERMAYE HAREKETLERİ 13

27 Uzun Vadeli Sermaye İthali Uzun vadeli Sermaye İhracı Kısa Vadeli Sermaye İthali Kısa Vadeli Sermaye İhracı C. RESMİ REZERV HESABI Döviz Hareketleri Altın Hareketleri IMF Rezerv Pozisyonu D. NET HATA VE NOKSANLAR Türkiye nin 2010 ve 2011 yıllarına ait Ödemeler Dengesi nin ayrıntılı sunumu EK-1 de yer almaktadır Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla nominal ve reel olmak üzere iki ayrı biçimde açıklanmaktadır. Nominal Gayri Safi Yurtiçi Hasıla: Bir ülkenin sınırları içinde belirli bir yılda üretilen nihai malların ve hizmetlerin, üretildikleri yılın piyasa fiyatları üzerinden değerine nominal gayri safi yurtiçi hasıla (nominal GDP )denir. (Ünsal, 2007:5) Q i = üretilen nihai mal ve hizmet miktarı P i = cari yıl piyasa fiyatları Nominal GDP= Q P, i=1.n i i Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla: Bir ülkenin sınırları içinde belirli bir yılda üretilen nihai malların temel bir yılın piyasa fiyatları üzerinden değerine reel gayri safi yurtiçi hasıla (reel GDP) denir. (Ünsal, 2007:10) 14

28 Q i = üretilen nihai mal ve hizmet miktarı P Bi = temel yıl fiyatları Reel GDP= Q P i Bi, i=1.n Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Hesaplama Yöntemleri Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın hesaplanmasında üç farklı yöntem kullanılmaktadır. Üretim Yöntemi: Üretim yönteminde GSYİH, bir ülkedeki bütün sektörlerde belirli bir yıl içerisinde üretilen bütün mal ve hizmetlerin değerlerinin toplanması ile elde edilir. Yöntemin kullanılmasında çift sayımdan kaçınılmalı, ya nihai değer hesaba katılmalı ya da üretilen bir malın ya da hizmetin satışına kadar geçen süreçte her bir ekonomik birim tarafından eklenen değerler toplamı dikkate alınmalıdır. (Sloman, 2001:252) Üretim yöntemi bir ekonomideki üretim dallarının GSYİH ya katkılarını ve böylece üretimin yapısını gösterir. 15

29 Tablo 1.2. Toplam Üretim Yöntemine Göre Türkiye nin 2011 Yılı Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası(1998 Yılı fiyatlarıyka Bin YTL) Sektörler Değer (1000TL) % Tarım, avcılık ve ormancılık ,9 Balıkçılık ,3 Madencilik ve Taşocakçılığı ,7 İmalat Sanayi ,4 Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı ,1 İnşaat ,8 Toptan ve perakende ticaret Oteller ve Lokantalar ,8 Ulaştırma, depolama ve haberleşme Mali aracı kuruluşların faaliyetleri , ,9 Konut Sahipliği ,5 Gayrimenkul, kiralama ve iş faaliyetleri Kamu yönetimi ve savunma, zorunlu sosyal güvenlik , ,9 16

30 Tablo 1.2.(devam) Toplam Üretim Yöntemine Göre Türkiye nin 2011 Yılı Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası(1998 Yılı fiyatlarıyka Bin YTL) Eğitim ,9 Sağlık işleri ve sosyal hizmetler ,2 Diğer sosyal, toplumsal ve kişisel hizmet faaliyetleri Ev içi personel çalıştıran hanehalklar , ,2 Sektörler Toplamı ,7 Dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetleri ,2 Vergi-Sübvansiyon ,6 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (Alıcı fiyatlarıyla) Kaynak: TÜİK, Tablonun incelenmesinden de anlaşılabileceği üzere Türkiye nin 2011 yılı GSYİH büyüklüğünde en büyük pay %24,4 ile imalat sanayine aittir. İmalat sanayinden sonra sırasıyla ulaştırma, depolama ve haberleşme ile mali aracı kuruluşların faaliyetleri GSYİH içerisinde en fazla paya sahip sektörlerdir. Gelir Yöntemi: Gelir Yönteminde ise, GSYİH, üretim sürecinde yaratılan bütün gelirlerin toplamıdır. Mal ve hizmetin üretimi sırasında ortaya çıkan maaş, ücret, kira, faiz ve kar toplamı ile elde edilir. (Sloman, 2001: 253) 17

31 Bu yöntemde GSYİH aşağıdaki denklemde de belirtildiği üzere, sermaye ve emek gelirleri ile dolaylı vergileri ve yıpranmayı hesaplamak suretiyle ölçülür. (Ünsal, 2007:51) GSYİH= Emek Gelirleri (Ücret-Maaş)+ Sermaye Gelirleri (Rant, Faiz, Kar)+ Dolaylı Vergiler+Yıpranma Harcama Yöntemi: GSYİH nın hesaplanmasında kullanılan diğer yöntem olan harcama yönteminde ise nihai çıktıya ulaşmak için yapılan bütün harcamalar toplanır. Toplama dahil edilen harcamalar: tüketici harcamaları, hükümet harcamaları, yatırım harcamaları, mal ve hizmet ihracatı ile ithalatıdır. Böylece piyasa fiyatlarında GSYİH, tüketici, hükümet ve yatırım harcamaları toplamına ihracat tutarı eklenip ithalat tutarı düşülerek hesaplanır. (Sloman, 2001: 254) İktisadi Büyüme İktisadi büyüme, bir ülkenin zaman içerisinde üretim kapasitesinin arttırılmasına dayanmaktadır. Üretim kapasitesinin (Y p ) artışı ise doğal kaynaklarda (R), beşeri kaynaklarda (N) ve sermayede (K) artışa ve üretim teknolojisindeki ilerlemeye bağlıdır. (Salvatore, Diulio,1988:177) Y p =f(r,n,k,t) 18

32 Bir ülkede var olan beşeri kaynakların artması yani işgücüne katılımda ve işgücü verimliliğinde artış, sermaye ve üretime dönük yatırımda gerçekleşen artış ile teknolojik gelişmeler ışığında üretim kapasitesinin genişlemesi iktisadi büyümeyi hızlandırır. Ülkede yaşayanların yaşam kalitesini devamlı olarak arttırmanın tek yolu olan iktisadi büyüme, reel gayri safi yurt içi hasıladaki artış ile değerlendirilir. (Ünsal, 2007:15) Kişi başına düşen GSYİH tutarındaki artış iktisadi büyüme olarak ifade edilir. Ekonomik büyümenin GSYİH ya dayalı olarak tanımlanması, yıllar bazında değerlendirme yapabilme ve bazı düzeltmeler yaparak ülkeler bazında kıyaslamaya gidebilme imkanı sunmaktadır. (Browne, Haas, 1987:212) İktisadi büyüme oranı ise bir yıldan diğer yıla üretilen mal ve hizmetlerin miktarındaki yüzdesel değişimdir.(rush, Nish:2000,328) 1998 yılı fiyatları ile hesaplanan GSYİH değerlerinin seyri aşağıdaki tablodan görülebilmektedir. Serinin hareketleri incelendiğinde ülkemizde ekonomik krizin yaşandığı 2001 yılı ve global ekonomik krizin dünyayı etkisi altına aldığı 2009 yılı dışında GSYİH nın artış eğilimi sergilediği görülmektedir. 19

33 Şekil Yılları Arasında Türkiye nin Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (1998 Yılı Fiyatlarıyla Bin YTL) Reel GSYİH (bin YTL) Seri Kaynak: TUİK, Dış Ticaret ve Cari İşlemler Dengesi Dış ticaret dengesi ve cari işlemler dengesi incelenirken iki kalem karşımıza çıkmaktadır. Dış ticarete konu olan mallar için ihracat miktarı ile ithalat miktarının farkı dış ticaret dengesine, dış ticarete konu hizmetler için ihracat ile ithalat miktarının farkı ise hizmet ticareti dengesine ilişkin bilgi vermektedir. (Taylor,1995,620) Dış ticaret dengesi negatif bir değer ise dış ticaret açığı, pozitif bir değer ise dış ticaret fazlası söz konusudur. Mal ticareti dengesi hizmet ticareti ve transferler dengesi ile birlikte ele alındığında ihracat ve ithalat arasındaki fark cari işlemler 20

34 dengesi olarak adlandırılmaktadır. Bu farkın negatif bir değer olması cari işlemler açığına, pozitif bir değer olması cari işlemler fazlasına işaret etmektedir. (Ertek, 2005:322) Türkiye de yılları arasında cari açığın seyri aşağıdaki tabloda görülebilmektedir. Şekil Yılları Arasında Cari Açık Cari Açık (Milyon ABD Doları) Kaynak: TCMB, Cari açığın yıllara göre seyri incelendiğinde ülkemizde ekonomik krizlerin yaşandığı 1994, 1998, 2001 yıllarında cari açığın kapandığı, cari fazla verildiği görülmektedir. Krizle birlikte yaşanan devalüasyon neticesinde TL nin aşırı değer kaybetmesi ve faiz oranlarının yükselişiyle ülkeye yabancı para girişi cari açığı kapatıcı yönde etki yapmıştır. 21

35 2011 yılında Türkiye nin cari açığı en yüksek düzeye ulaşarak 77,1 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir Döviz Kuru Döviz kuru, yabancı bir ülkeye ait para biriminin ülkenin kendi para birimi ile ifade edilmesidir. (İyibozkurt, 1999: 237) Ulusal paranın değer kaybetmesiyle döviz kuru yükselir. Bir birim ulusal para karşılığında satın alınabilecek yabancı para miktarı azalmıştır. Tam tersi durumda ulusal paranın değer kazanmasıyla döviz kuru düşer ve bir birim ulusal para karşılığında satın alınabilecek yabancı para miktarı artış gösterir. (İyibozlurt, 1999:237) Harcama Çarpanı Keynesyen modelde otonom tüketim, otonom yatırım, hükümet alımlarındaki değişme sonucu denge reel GSYİH düzeyinde oluşan değişim ile otonom tüketim, otonom yatırım, hükümet alımlarındaki değişme arasındaki orana harcama çarpanı (k E ) denir. (UNSAL, 2007:155) ( ) Harcama Çarpanı(k E ) = = ( ) () 22

36 Harcama çarpanı otonom tüketim, otonom yatırım ve hükümet harcamalarında bir liralık bir değişme olduğunda denge reel GSYİH düzeyinde oluşacak değişim hakkında bilgi verir. 23

37 İKİNCİ BÖLÜM TURİZM Turizmin tanımlanması ve turizm çeşitlerinin ve turizmle ilgili temel kavramların ortaya konulması turizm endüstrisinin Türkiye ve dünya ekonomisindeki yerini belirlemek açısından önem arz etmektedir. 1. Turizm Tanımı Turizm kavramı farklı yönleriyle ele alınarak çeşitli şekillerde tanımlanmıştır yılında Guyer-Feuler tarafından turizm ilk olarak aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır. (Kozak, 2008:1) Turizm, gittikçe artan hava değişimi ve dinlenme gereksinmeleri, doğa ve sanatla beslenen göz alıcı güzellikleri tanıma isteğine; doğanın insanlara mutluluk verdiği inancına dayanan ve özellikle ticaret ve sanayinin gelişmesi ve ulaşım araçlarının kusursuz hale gelmelerinin bir sonucu olarak ulusların ve toplulukların birbirlerine daha çok yaklaşmalarına olanak veren modern çağa özgü bir olaydır. Ekonomistler ise turizmi ekonomik boyutu ile ele alarak tanımlarında turizmin ekonomik katkısını vurgulamıştır. Bu kapsamda Edmood Picard tarafından turizmin ana fonksiyonunu ülkeye yabancı döviz girişini sağlamak ve turist 24

38 harcamalarının ekonomiye yaptığı katkıları araştırmak olduğunu öne sürmüştür. (Kozak, 2008,2) Dünya Turizm Örgütü turizmi insanların kişisel veya iş/profesyonel nedenlerle yaşadıkları çevreden başka ülke ya da yerlere seyahat etmelerine neden olan sosyal, kültürel ve ekonomik fenomen olarak tanımlamıştır. (media.unwto.org, ) Yapılan araştırmalar sonucunda, kişilerin seyahat etme nedenleri on başlık altında toplanmıştır. (Mak, 2004:25) Aile ve arkadaşlarla zaman geçirmek Başka insanlarla bir arada olmak ve eğlenmek Dinlenmek ve boş zamanları değerlendirmek Yeni yerler keşfetmek ve farklı bir kültürü deneyimlemek Doğayı gözlemlemek Sahip olunan kültürel birikimi arttırmak (müze ziyaretleri) Kötü hava koşullarından uzaklaşmak Lezzetli yemekleri keşfetmek Eğlence ve macera arayışı Daha önce duyulan ya da ünlü olan yerleri ziyaret etmek 2. Turizm ile İlgili Temel Kavramlar Bu alt başlık altında turizm ile ilgili temel kavramlar olan turist ve günübirlikçi terimleri tanımlanacak genel olarak turizm çeşitleri şema yardımı ile belirtilerek iç turizm ve dış turizm olguları hakkında bilgi verilecektir. 25

39 2.1.Turist ve Günübirlikçi Tanımları Turist kavramı tarihi süreçte birbirinden farklı şekillerde tanımlanmıştır. Turist kelimesi 17. yüzyılda Ogilvy tarafından sürekli oturduğu yerden en çok bir yıl süre ile ayrılan ve geçici olarak gittiği yerlerde buralarda kazanmadığı parayı harcayan kimse olarak tanımlanmıştır. İlerleyen süreçte turist kavramı Norval tarafından 1936 da sürekli ikamet etmek ve gelir elde etmekten farklı bir amaç ile yabancı bir ülkeye giden ve geçici süre kalacağı bu ülkede başka yerde kazandığı parayı harcayan kimse olarak tanımlanmıştır.(kozak, Kozak ve Kozak, 2008:7) DTÖ nün tanımına göre ziyareti bir gece ve daha fazla konaklamayı içeren ziyaretçi (yurtiçi, gelen veya giden) turisttir. (http://media.unwto.org, ) Türkiye de turistin tanımı sayılı Seyahat Acentaları Yönetmeliği nde aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır. Turist para kazanma amacı olmaksızın, dinlenmek ve eğlenmek için ya da kültürel, bilimsel, sportif, idari, diplomatik, dinsel, sıhhi ve benzeri nedenlerle, oturduğu yer dışına geçici olarak çıkan ve tüketici olarak belirli bir süre seyahat edip kalan ve yeniden ikametgahına dönen kimsedir Günübirlikçi ise ziyaret ettiği ülkede 24 saatten daha az kalan ziyaretçidir. 26

40 2.2.Turizmin Çeşitleri Turizm endüstrisindeki gelişmeye bağlı olarak turizm çeşitli şekillerde sınıflandırılmıştır. Katılan kişi sayısına göre, ziyaret edilen yere göre, katılanların yaşlarına göre, katılan kişilerin sosyo-ekonomik durumlarına göre ve katılanların amaçlarına göre turizmi sınıflandırmak mümkündür. Şekil 2.1. Turizm Çeşitleri Kaynak: Bahar ve Kozak, 2006:36 27

41 İç Turizm Bir ülkenin vatandaşlarının kendi ülke sınırları içerisinde turizm faaliyetlerine katılmaları iç turizm olarak adlandırılmaktadır. İç turizm ülkeye döviz girdisi sağlamadığı için ödemeler dengesini iyileştirici etki yapmaz. Fakat iç turizmin artışıyla birlikte az gelişmiş olan bölgelerin gelişmesi imkanı doğar. Bu anlamda iç turizm bölgeler arası farklılıkları giderici etkiye sahiptir. Ekonomik faydalarının yanı sıra iç turizmin gelişimi ülke insanlarının kendi kültürel, tarihi ve doğal değerlerini görmelerini, benimsemelerini ve koruma bilinçlerinin artmasını sağlar. (Kozak,Kozak ve Kozak,2008:12) Dış Turizm Dış turizm, bir ülkenin vatandaşlarının yabancı ülkeleri ziyaretlerini ve yabancı ülke vatandaşlarının ülkeyi ziyaretlerini ifade eder. Söz konusu ziyaretleri yapan kişiler gittikleri ülke tarafından yabancı turist olarak adlandırılmaktadır. Dış turizm kapsamında, ülkeye gelen yabancı turistler döviz girişine, çıkan turistler ise döviz çıkışına neden olmaktadır. Dış turizm ülkeye giren yabancı sermaye miktarını arttırması, gelir ve istihdam olanakları yaratması, ihracat etkisi ile ödemeler dengesini açısından olumlu etki yaratması bakımından ekonomik faydaya sahiptir. (Bahar ve Kozak,2006:37) 2.3.Turizm Ürünü Medlik ve Middleton 1973 te turizm ürününü, bir bütün olarak turizm deneyimini oluşturan aktivitelerin, hizmetlerin ve faydaların oluşturduğu sepet olarak 28

42 kavramsallaştırmıştır. Sepeti oluşturan beş bileşen destinasyon çekicilikleri, destinasyon tesisleri, ulaşılabilirlik, imaj ve fiyattır. (SMITH, 1994:584) Şekil 2.2. Genel Turizm Ürünü Katılım Seçim Serbestisi Konukseverlik Hizmet Fiziksel Tesis Kaynak: SMITH, S. (1994), Annals of Tourism Research, Sayı: 21, No. 3, s. 587 Smith (1994) çalışmasında, yukarıdaki şekilde de belirtildiği üzere turizm ürününün beş elementten oluştuğunu ileri sürmüştür. Elementler en içte yer alan fiziksel tesisten, en dışta katılıma kadar çeşitlilik göstermektedir. Elementlerin en içten dışa doğru ilerleyişi, azalan direkt yönetim kontrolü, artan tüketici katılımı ve artan soyutlukla ilişkilidir. Smith (1994) söz konusu beş elementi aşağıdaki gibi tanımlamıştır: Fiziksel tesis: Turizm ürününün özünü oluşturan fiziksel tesis; sit alanı, doğal kaynak ya da şelale, vahşi yaşam veya otel gibi bir imkan olabilir. 29

43 Servis: Turistlerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere spesifik görevlerin yerine getirilmesidir. Konukseverlik: Hizmet teknik yeterlilik ile görevlerin yerine getirilmesi, konukseverlik görevin yerine getirilme şekli ve davranış biçimidir. Gelen turistlere yerel halkı karşılamasını ifade eder. Seçim serbestisi: Ziyareti gerçekleştirecek olan kişinin deneyiminin tatmin edici düzeyde olması için yeterli düzeyde seçeneğe sahip olmasıdır. Katılım: Hizmet ürünlerinin genel bir özelliği olarak, hizmetin alınması sırasında belli derecelerde tüketicinin katılımıdır Turizm ürünün özellikleri 2004:10) Turizm ürünün taşıdığı özellikler aşağıdaki şekilde özetlenebilir. (Mak, Turizm ürününün tüketilebilmesi için seyahat edilmesi gerekmektedir: Turizm ürününü temel özelliklerden birisi, tüketicilerin belli bir mesafe seyahat etmesi ve vardıkları noktada belli bir zaman geçirerek turizm ürününü tüketmeleridir. Turizm ürünü depolanamaz: Turizm ürünü bir hizmet olması ve somut bir mal olmaması itibarıyla tüketilmediğinde depolanamaz veya satılamaz. Satılamayan bir uçak bileti veya otel odasından elde edilebilecek olası gelir kaybedilmekte bununla birlikte üretici için maliyet devam etmektedir. Öte yandan turizmin mevsimsellik özelliği gereği, turistlerin kış ve yaz tatili tercihine bağlı olarak turizm talebi dalgalanmalar göstermektedir. Turizm arzı da talepteki yıl boyunca geçerli olan değişkenliğe uyumlu hale getirilmedilir. 30

44 Satın almadan önce turizm ürünlerinin kıyaslanabilmesi güçtür: Satın almadan önce ürünlerin fiyat ve kalitelerini karşılaştırmak, homojen ve standart mallar için kolaylıkla yapılabilirken hizmetlerin satın alınmadan önce karşılaştırılabilmesi zorluk arz etmektedir. Özellikleri satın alındıktan sonra anlaşılabilen mallara deneme malları denir. Kişiler deneme mallarını satın alırken önceki deneyimlerini, akraba ve arkadaşlarından edindiği bilgileri, satıcının saygınlığını ve profesyonel tavsiye verecek kuruluşların yönlendirmelerini temel alır. Turizm ürünü yerel ve yabancı turistler tarafından tüketilir: Turistik bir bölgedeki mal ve hizmetler, turistlerin yanı sıra yerel halk tarafından da tüketilir. Bu nedenle bazı mal ve hizmetlerin turistik mal ve hizmetler olarak sınıflandırılabilmesi güçtür. Turistler genellikle yerel halka nazaran daha yüksek gelir düzeyine mensup olup, fiyat düzeyine karşı duyarlılıkları daha düşüktür. Bu durumda alıcıların doğru olarak bölümlendirilmesi ve düşük fiyatla satılan malın diğer gruba tekrar satılmaması şartları sağlanarak satıcıların fiyat farklılaştırmasına gitmesi daha makuldür. Hizmetlerin tekrar satılmasının mallara nazaran daha zor olması nedeniyle, turizm sektöründe fiyat farklılaştırılması daha yaygındır. Uçaklarda business class ve ekonomi sınıfı ayrımı, otellerin son dakika rezervasyonları ile erken rezervasyon indirimleri söz konusu fiyat farklılaştırılmasına örnek teşkil etmektedir. Turizm insana, beşeri ve doğal kaynaklara dayalıdır: Turizm ürünü çok çeşitli girdileri ve kaynakları gerektirmektedir. Temel girdiler, işgücü, sermaye ve toprak olarak tanımlanabilir. Tarihi miras ve doğal kaynaklar, turistik bölgedeki alt ve üst yapı yatırımları, oteller ve hizmet sektöründe yer alan beşeri kaynaklar bir bütün olarak turizm ürününü girdileridir. 31

45 2.4. Dünya da Turizm 1950 li yıllardan itibaren dünya üzerindeki destinasyonlar büyüyen turizm talebinin baskısı altında kalmıştır. DTÖ ye göre yılları arasında uluslar arası turist hareketleri yıllık %7,2, uluslar arası taşımacılık verileri hariç olmak üzere turizm gelirleri ise yıllık %12,3 artış göstermiştir. Bu oranlar 1960 ve 1970li yıllarda teknolojik yenilikler, zenginlik ve turizm sektöründe standartlaşma ve endüstrileşmeye bağlı olarak gerçekleşen hızlı gelişmeyi yansıtmaktadır. (Wahab ve Pigram, 2000:78) Dünya turizm pazarında ara sıra gerçekleşen şoklara rağmen uluslar arası turist varışları devam eden bir artış trendi göstermiştir de 277 milyon olan uluslar arası turist varışları, 1995 te 528 milyona çıkmış, 2011 de ise 983 milyon olarak gerçekleşmiştir. (http://mkt.unwto.org, ) DTÖ verilerine göre; 2011 yılında uluslar arası turist varışları bakımından ilk on sırada bulunan ülkeler aşağıdaki gibidir. Tablo 2.1. Uluslar arası Turist Varışları Bakımından Dünya Sıralaması (İlk 10 Ülke) Uluslar arası Turist Varışları Milyon Değişim (%) Sıralama /9 11/10 1.Fransa 77,1 79,5 0,5 3,0 2.ABD 59,8 62,3 8,8 4,2 3.Çin ,6 9,4 3,4 4.İspanya 52,7 56,7 1,0 7,6 32

46 Tablo 2.2. (devam) Uluslar arası Turist Varışları Bakımından Dünya Sıralaması (İlk 10 Ülke) 5.İtalya 43,6 46,1 0,9 5,7 6.Türkiye 27,0 29,3 5,9 8,7 7.İngiltere 28,3 29,2 0,4 3,2 8. Almanya 26,9 28,4 10,9 5,5 9. Malezya 24,6 24,7 3,9 0,6 10.Meksika 23,3 23,4 4,2 0,5 DTÖ verileri ışığında, en yüksek uluslar arası turizm gelirlerini elde eden ilk on ülke aşağıda sıralanmıştır. Tablo 2.3. Uluslar arası Turizm Gelirleri Bakımından Dünya Sıralaması (İlk On Ülke) Uluslar arası Turizm Geliri Milyon Dolar Yerel Para Birimi Değişim (%) Sıralama /9 11/10 1.ABD 103,5 116,3 9,9 12,3 2.İspanya 52,5 59,9 3,9 8,6 3.Fransa 46,6 53,8-1,1 10,1 4.Çin 45,8 48,5 15,5 5,8($) 5.İtalya 38,8 43,0 1,4 5,6 6.Almanya 34,7 38,8 5,3 6,7 7.İngiltere 32,4 35,9 8,4 6,9 8.Avustralya 29,8 31,4-0,2-6,2 9. Makao (Çin) 27,8-53,5-10.Hong Kong(Çin) 22,2 27,7 35,

47 Turizm sektöründe son gelişmeler göz önüne alındığında, global turist varışları açısından gelişmiş ülkelerin paylarını Çin, Hong Kong, Malezya ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkelere kaptırdığı görülmektedir. Şekil 2.3. Uluslar arası Turist Varışlarının Dağılımı Gelişmiş Ülkeler Gelişmekte Olan Ülkeler Kaynak: DTÖ tarafından yayınlanan Tourism Highlights 2012 bültenine göre; Dünya genelinde uluslararası turist varışlarının yarıdan fazlasını ağırlayan Avrupa gelen turist sayısı bakımından en hızlı artış gösteren bölge olmuştur ve 2011 yılında 2010 yılına kıyasla %6 artışla 29 milyon daha fazla turist ağırlamıştır. Orta Doğu ve Kuzey Afrika uluslar arası turist varışları açısından 2011 yılında düşüş gösteren iki bölgedir. Arap Baharı ve politik dönüşüm nedeniyle bu iki bölgeye yönelik turist varışları sırasıyla %8 ve %9 azalmıştır. 34

48 2010 yılında 928 milyar dolar olan uluslararası turizm gelirleri, turist gönderen çoğu ülkedeki ekonomik krize rağmen 2011 yılında %3,9 artış ile 1,03 trilyon dolara ulaşmıştır Türkiye de Turizm Türkiye de turizm sektörünün gelişimini dönemini kapsayan planlı dönem öncesi ve 1963 ten günümüze kadar olan planlı dönem olarak sınıflandırmak mümkündür yılından önce turizm sektörü ile ilgili gelişmeler mevcut olmakla birlikte yeterli düzeyde değildir. Bu dönem içerisinde 1953 yılında Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu yürürlüğe girmiştir. Sektördeki gelişme planlı dönemde ivme kazanmıştır. Planlı dönem, devletin turizmin gelişmesi için gerekli şartları hazırladığı yılları arasını kapsayan birinci dönem ve 1983 ten günümüze kadar olan liberalizasyon dönemi olmak üzere iki ayrı sınıfa ayrılabilir yılları arasında turizm politikasının temel hedefi, turizm yolu ile ödemeler dengesine katkıda bulunmak; döviz gelirlerini arttırmak; yeni iş alanları yaratmak ve Türk vatandaşlarına tatil olanakları sağlamaktır. Söz konusu hedefleri gerçekleştirebilmek için organizasyonlar, yasal ve finansal düzenlemeler ve özel projeler olmak üzere birçok araç kullanılmıştır. Bu dönemde Turizm Bakanlığı ve turizm yatırımlarına kredi desteği, proje ve teknik destek sağlayan Turizm Bankası öncülük etmiştir. İlerleyen dönemde, 1972 yılında, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) kurulmuştur. (http://plan9.dpt.gov.tr/oik49_turizm/49turizm.pdf, ) 35

49 1982 yılında yürürlüğe giren turizm Teşvik Kanunu ile özel sektörün teşvik edilmesi amaçlanmış ve bu kapsamda kamu arazilerinin turizm yatırımları için yatırımcılara tahsisi, turizmi geliştirme fonundan yaralanma imkanı, düşük faizli ve uzun dönemli turizm kredileri, vergi indirimi gibi bazı teşvik yöntemleri kullanılmıştır yılı ile birlikte özelleştirme başlamış, devlet turistik tesislerde fiyat belirleme politikasından çekilmiş, fiyatlar pazarda belirlenmeye başlanmıştır. Bu dönemde yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi ile kamu arazilerinin tahsisi, DPT den teşvik belgesi, Turizm Bakanlığı ndan yatırım belgesi alınması şartına bağlanmıştır. Planlı dönemin başlangıcı olan 1963 yılından itibaren ilk beş yıllık kalkınma planı çerçevesinde turizm sektöründe kamu-özel sektör işbirliği hedefiyle sektörde devletin özel sektör ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği içerisinde yer alması öngörülmüştür. Bu dönemde turizm sektöründe Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), Turistik Otelciler Federasyonu (TUROFED), Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB), Turizmi Geliştirme ve Eğitim Vakfı (TUGEV), Turizm Yatırımcıları Derneği (TYD), gibi sektörel kuruluşlar devreye girmiştir. (http://plan9.dpt.gov.tr/oik49_turizm/49turizm.pdf, ) yılları arasında turizm sektörü hızla gelişmiş, yatak sayısı den e ulaşmıştır. Söz konusu dönemde turizm gelirleri ise 326 milyon dolardan 17,7 milyar dolara ulaşmış ve turizmin ülke ekonomisine olan katkısı artmış, önemli bir istihdam alanı haline gelmiştir yılı Ocak ayı itibariyle Türkiye deki belgeli tesis sayısı ya ulaşmıştır. Belgeli tesislerin türlerine göre dağılımı aşağıdaki tabloda görülebilmektedir. 36

50 Tablo Yılı Belgeli Tesis Sayıları TESİS TÜRÜ SAYI TESİS TÜRÜ SAYI 5 * otel 319 Golf tesisi 3 4 * otel 521 Müstakil apart * otel 663 Özel tesis * otel 560 Pansiyon 52 1 * otel 69 Bar 10 Otel Diğer 3 Eğlence yeri 61 Bileşik tesis 24 Lokanta 541 Otel+termal tesis 4 Günübirlik tesis 44 Tatilköyü 70 Kamping 5 Termal otel 29 Mola noktası 17 Motel 14 Diğer tesisler 26 Butik otel 40 TOPLAM Kaynak: Tablo Yılları Arasında Belgeli Tesis, Oda ve Yatak Sayıları YILLAR TURİZM YATIRIMI BELGELİ 37 TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ Tesis Oda Sayısı Yatak Tesis Oda Sayısı Sayısı Sayısı Sayısı Yatak Sayısı

51 Tablo 2.6.(devam) Yılları Arasında Belgeli Tesis, Oda ve Yatak Sayıları Kaynak:

52 Türkiye ye yönelik turizm talebinin yıllara göre seyri incelendiğinde özellikle 1980 yılından sonra ülkemize yönelik turizm talebinde ciddi bir artış olduğu gözlenmektedir yılları arasında turizm belgeli tesis sayısı % 353 artış göstermiştir. Planlı dönemin başlangıcı olan 1963 yılından 2011 yılına kadar Türkiye ye gelen yabancı turist sayısı ve yabancılardan elde edilen turizm geliri tutarları ve bir önceki yıla göre değişim oranları aşağıdaki tablodan görülebilmektedir. Tablo Yılları Arasında Turist Sayısı ve Turizm Gelirleri YILLAR İTİBARIYLA TURİST SAYISI VE TURİZM GELİRİ Yabancı Yabancı Ziyaretçi Ziyaretçi Yıllar Sayısı Değişim% Harcaması Değişim% (bin kişi) 39 (Milyon$) * 7 * ,7 8 14, , , ,4 12-7, ,8 13 8, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,9

53 Tablo 2.8. (devam) Yılları Arasında Turist Sayısı ve Turizm Gelirleri , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,3 Kaynak:

54 Özet olarak, 1980 den günümüze Türkiye turizminin gelişimi aşağıdaki gibidir: 1980 de olan Türkiye ye gelen yabancı turist sayısı 23,3 kat artarak 2011 yılında 31,3 milyon kişiye ulaşmıştır de yabancı ziyaretçilerden elde edilen gelir dolar iken, 2011 yılında bu tutar 53,6 kat artarak 17,8 milyar dolara ulaşmıştır de turizm gelirlerinin ihracat içerisindeki payı 11,2 iken, 2010 da 18,3 e yükselmiştir. 2.6.Turizmin Geleceği Turizmin geleceği turizm ekonomisinin talep ve arz kısımlarındaki değişimlere bağlı olarak şekillenecektir. Turizm talebi kısmında; terörizm, tüketici gelirleri, uygun dinlenme zamanı, seyahatin göreli maliyeti, demografi ve tüketici zevki en önemli faktörleri oluşturmaktadır. Arz kısmında ise belirleyici faktörler yeni bilgi sistemleri, hükümetlerin turizm politikalarındaki değişimler ve turist destinasyonlarının çevresel ve sosyal kapasiteleridir. (Mak, 2004:197) DTÖ tarafından yayınlanan Tourism Highlights 2012 bültenine göre; geçtiğimiz yıllarda, gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkelere göre daha hızlı gelişme trendi sergilemiştir. Söz konusu artış trendinin gelecekte de sürmesi beklenmektedir. DTÖ, yılları arasında, gelişmekte olan ülkelere yönelik turizm talebinin yıllık %4,4 artış göstereceğini, gelişmiş ülkelere yönelik talebin ise yıllık %2,2 artış göstereceğini tahmin etmektedir. Gelişmekte olan ekonomilerin 1980 de uluslar arası turizm pazarındaki payı %30 iken, 2011 yılındaki payı %47 ye yükselmiştir yılında ise gelişmekte olan ülkelere yönelik uluslar arası turist varışlarının 1 milyarın üzerinde olacağı ve gelişmekte olan ülkelerin pazardaki paylarının %57 ye ulaşacağı tahmin edilmektedir. 41

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA BİLGİ NOTU 2. ÜÇ AYLIK ÇEYREK Türkiye İstatistik Kurumu 10/09/ tarihinde yılı ikinci üç aylık çeyrek Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) haber bültenini yayınladı. yılının ikinci

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Ağustos 2008 ANKARA TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR KASIM 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ 2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ Türkiye de son 6 yılda kurulan uluslararası sermayeli şirketlerin* sayısı 2010 yılı Kasım ayı itibariyle 26 bin 40 e ulaşmıştır.

Detaylı

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR Temmuz-Eylül 2006 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ekonomik Araştırmalar ve İstatistik Müdürlüğü ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR TOBB Yayın No. 2007 / 36 ISBN: 9944-60 027-X Sayfa Düzeni

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Ocak 2009 T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Ocak 2009 Ekonomik Göstergeler yayını, T.C. MALİYE BAKANLIĞI, Strateji Geliştirme Başkanlığı, Ekonomik ve Sektörel Analiz

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Nisan - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Nisan - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Nisan - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Y. Doç. Dr. Şevki ULAMA 1 Yatırım: Şans oyunları oynamak Eldeki fonları uzun bir süre kullanmak Fonların yatırıldığı ve kullanıldığı

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

ÜLKE RAPORU. Mayıs 2013. Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

ÜLKE RAPORU. Mayıs 2013. Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MONAKO ÜLKE RAPORU Mayıs 2013 Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Monako Prensliği Yönetim Şekli : Anayasal Monarşi Coğrafi Konumu : Fransa nın güneydoğusunda,

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2010-2013 TAHMİN DÖNEMİ: 2014-2017

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 21-24.11.2013 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... 2 1.1. Ekonominin Tanımı... 2 1.2. Kıtlık Kavramı ve Alternatif Maliyet... 3 1.3. İhtiyaç Kavramı... 4 1.4. Mal ve Hizmet... 5 1.5. Fayda...

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Tarih: 14.06.2015 Sayı: 2015 / 2 AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Aktif Eğitimciler Sendikası (AKTİF EĞİTİM SEN) Ekonomi Servisi tarafından hazırlanan

Detaylı

STRATEJİK DÜŞÜNCE ENSTİTÜSÜ HAZİRAN 2013 FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU

STRATEJİK DÜŞÜNCE ENSTİTÜSÜ HAZİRAN 2013 FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU STRATEJİK DÜŞÜNCE ENSTİTÜSÜ HAZİRAN 2013 FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU Hazırlayan: Göktuğ ŞAHİN, Gazi Üniversitesi - Öğretim Görevlisi TÜİK tarafından 3 Temmuz 2013 saat 10:00 da açıklanan enflasyon ve fiyat

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 OCAK 2016 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 3 TABLO 2:

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ Sayfa 1 15.04. İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Gözden Geçirme Notları Yılı Şubat Ayı Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri TCMB tarafından 15/04/ tarihinde açıklanan,

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU (OCAK 2014) 2014 OCAK Tüketici ve Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksleri Değişimleri Tablosu (%)

FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU (OCAK 2014) 2014 OCAK Tüketici ve Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksleri Değişimleri Tablosu (%) Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr RAPOR 2014/1 FİYAT GELİŞMELERİ RAPORU (OCAK 2014) Göktuğ Şahin SDE Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) Ekonomi Koordinatörlüğü

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı