Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi. Tavuk Aşıları ve Aşı Programları. Kanatlı Hayvan Beslemesinde Yem Seçimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi. Tavuk Aşıları ve Aşı Programları. Kanatlı Hayvan Beslemesinde Yem Seçimi"

Transkript

1 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi Tavuk Aşıları ve Aşı Programları Kanatlı Hayvan Beslemesinde Yem Seçimi facebook.com/tavder twitter.com/tavder

2

3 Başyazı Başyazı Prof. Dr. U. Tansel ŞİRELİ Editör Sevgili Okuyucular, Veteriner Tavukçuluk Derneğinin yılda 4 sayı olarak, siz sevgili okuyucularımıza sunduğu Mektup Ankara dergisinin bu sayısı ile 2012 yılını da geride bırakacağız. Bu sayıda öncelikle sizlere zaman zaman olumsuzluklara rağmen, kararlı ve özverili çalışmaları ile olumlu gelişmeleri de beraberinde getiren sektörümüzün genel değerlendirmesini yapmak istiyorum. Geçtiğimiz 2011 yılında kanatlı eti üretimimiz piliç eti olarak, ton, hindi eti ton ve toplamda üretim ise ton olarak istatistiki olarak yansımıştır. Her ne kadar 2012 yılının tamamlamamış olsa da tahmini olarak elde edilen verilere göre bu yılın ilk 10 ayında piliç eti üretimimiz ton, hindi eti ton ve toplamda ise ton a ulaştığı görülmektedir. Kişi başına tüketim ise 2011 yılında kg/yıl dan bu yıl içerisinde özellikle görsel ve yazılı basında yer alan bazı olumsuz propoganda ve dezinformasyonlara rağmen, kg/yıl a ulaşmıştır. Bu artış, her türlü olumsuzluklara göğüs geren sektörün gerçek başarısıdır. Bu veriler göstermektedir ki; Türkiye de kanatlı eti üretimimizde bir önceki yıla göre % lık artış gerçekleşmiştir. Benzer şekilde ülkemiz de kanatlı eti ve ürünlerine yönelik ihracat düzeyinde de 2011 yılına oranla bir artış görülmekte olup, 2011 yılında sadece piliç etinde 341 milyon dolarlık bir ihracat yapılmışken, 2012 yılının ilk 10 ayı içerisinde ihracat 397 milyon dolara ulaşmıştır. Buna diğer ürünler de ilave edildiğinde, sektörün 2011 yılı ihracatı 409 milyon dolardan, 2012 nin Ocak-Ekim dönemleri arasında şimdiden 453 milyon dolara ulaştığı görülmektedir. Bu Türkiye nin yüzünü güldüren ve sektörün başarısını gösteren bir tablodur. Yine kanatlı sektörünün önemli bir diğer ayağı olan yumurta üretimimiz de bir önceki yıla oranla artış görülmektedir. Yıllık üretimimiz 2011 yılı verilerine göre 14 milyar adet yumurtadan, 2012 yılının ilk 10 ayı itibari ile 15,5 milyar adet düzeyine ulaşmış ve kişi başı üretimimiz 188 kişi/adetten (köy yumurtası dahil değil), bu yıl sonu dikkate alındığında tahmini değerlerin kişi/adet olacağı görülmektedir. Yine 2011 yılı ihracatımız 286 milyon dolardan, 2012 nin ilk 10 ayı itibari ile 280 milyon dolara ve yıl sonu değerlendirmesinde ise ihracatın 300 milyon doların üstüne çıkacağı tahmin edilmektedir. Bu veriler göz önüne alındığında yumurta sektörümüz de bir önceki yıla oranla % 14 civarında bir büyüme gerçekleşirken, bu büyümenin sevindirici olduğu kadar hızlı büyümenin getireceği endişe yaratabilecek unsurları da hatırlatmadan geçmek istemiyorum. Bu konuların da ayrıca dikkat çekilmesine gerek duyulmaktadır. Kanatlı sektörümüzdeki bu yıl içerisindeki dünyadaki ekonomik krize rağmen göstermiş olduğu gelişmelerden dolayı, sektörün gelişmesine katkı sağlayan ve emeği geçen üreticisinden, sanayici ve tüketicisine kadar her kesime ayrı ayrı buradan teşekkür eder, gelişmelerin bir sonraki yıllara daha sağlam ve sağlıklı olarak artmasını ve istenilen doğru hedeflere ulaşılmasını temenni ederim. Yine bu sayımızda siz değerli okuyucularımızın beğenisini kazanacak ve bilgi dağarcığına katkısı olacağını düşündüğümüz değerli bilim insanlarının kaleme aldığı yazılarımız bulunmaktadır. Okuyucularımızın bizlere gerek yazı, gerekse görüş olarak katılımlarını bildirdikleri taktirde dergimizde yer vermekten mutluluk duyacağımızı bildirmek isterim. Son olarak, sizlerin geçmiş Cumhuriyet Bayramını kutlar, gelecek olan 2013 yılının siz okuyucularımıza ve sektörümüze başarılar getirmesini dilerim, Saygılarımla. Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4 MEKTUP ANKARA 1

4 Yerel Süreli Yayın Veteriner Tavukçuluk Derneği nin yayın organıdır. Yılda 4 kez 3 ayda bir yayımlanır. Veteriner Tavukçuluk Derneği Adına Sahibi Prof. Dr. Ahmet ERGÜN Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Prof. Dr. U. Tansel ŞİRELİ Yayın Kurulu Prof. Dr. Mehmet AKAN Prof. Dr. Erol ŞENGÖR Dr. Serdar ERTAŞ Uzman Vet. Hek. Mücteba BİNİCİ Vet. Hek. Ekrem T. YÜCESAN İdare Yazışma Adresi İrfan Baştuğ Caddesi No: 26/3 Dışkapı / ANKARA Tel: Faks: Banka Hesapları REKLAM GELİRLERİ Türkiye İş Bankası Dışkapı Şubesi IBAN No: TR ÜYE AİDATLARI Türkiye İş Bankası Dışkapı Şubesi IBAN No: TR Dergide yayımlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Alıntı Yapılamaz. Grafik Tasarım ve Baskı Elma Teknik Basım Matbaacılık Ltd. Şti. Çatal Sok. 11/A Maltepe/ Ankara Tel: Fax: Basım Tarihi: MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

5 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi KANATLILARDA PROTEİN VE AMİNO ASİTLERİN İMMUN SİSTEM ÜZERİNE ETKİSİ Murat KAPLAN, Gültekin YILDIZ* *Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı, Dışkapı, Ankara. E-posta: GİRİŞ Yetersiz beslenme ve enfeksiyonlar dünya çapında insan ve hayvanların üreme, büyüme, yaşamda kalabilmelerini etkileyen en önemli engeldir. Bu global etkilem; moleküler, hücresel, dokusal ve tüm vücut düzeyinde immun sistem hücrelerinin fonksiyonları ve metabolizmadaki besinlerin bir rolünü tanımlamak için metodolojileri araştıran, beslenme ile immünolojiyi bütünleştiren yeni bir bilim disiplini olarak besinsel immünolojinin gelişmesine sebep olmuştur. Son çalışmalar diyetteki protein eksikliğinin plazmadaki aminoasitlerin çoğunun konsantrasyonunun azalmasına ve immun sistemin tehlikeye girmesine, gelişmekte olan ülkelerde dikkate değer ölçüde bir beslenme sorununun devam etmesine ve ayrıca gelişmiş ülkelerin bile alt tabakalarında da bu sorunların ortaya çıktığını göstermektedir. Bu yüzden memeliler, kuşlar, balıklar ve diğer türlerin immun fonksiyonlarında amino asitlerin rollerine ilişkin artan oranda bir ilgi vardır (Calder, 2006; Grimble, 2006; Kim ve ark., 2007). asitlerin rasyonlara ilave edilmesi oldukça yaygınlaşmıştır. Rasyonlara amino asit katılırken rasyondaki amino asitler arasındaki oranların dengeli olması, katkı miktarının ihtiyaç düzeyinde olması ve kullanımlarının ekonomik olup olmadığının belirlenmesi oldukça önemlidir (Cengiz, 2005). İmmunolojik Yanıtın Oluşumunda Biyokimyasal Aktiviteler Çok genel kapsamda immunite; infeksiyöz hastalıklardan korunma anlamına gelir. Vücudun yabancı etkenlere karşı gösterdiği tepkilere immun yanıt denir. İmmun sistem doğuştan (doğal, non - spesifik) ve sonradan kazanılmış (sonradan, spesifik) sistemlerden ibarettir. Bu iki sistem büyük ölçüde sitokinler ve moleküllerin iletişimi vasıtasıyla ilişki halindedir (Calder, 1995). Antikorlar mikroorganizmaları (viruslar dahil) veya Başta yem ve ilaç olmak üzere, girdi fiyatlarındaki sürekli artış, yemden yararlanma oranına gösterilen önemin yanı sıra, dikkatleri giderek beslenme sağlık ilişkisi üzerine de yoğunlaştırmaya başlamıştır. Rasyondaki enerji, protein, mineral ve vitamin eksiklikleri ile toksinler; hayvanların virüs, bakteri ve parazitlere karşı olan hassasiyetlerini artırır. Beslenme ile immunite arasında doğrudan bir ilişkinin varlığı uzun süredir bilinmektedir. Hastalıklarla mücadelede, yem hammaddelerinin besin maddeleri yönünden nitelik ve nicelikleri dikkate alınmalıdır (Muğlalı ve Salman, 2012 ). Etlik piliç yetiştiriciliğinde, ekonomik ürün elde edebilmek için enerji ile diğer tüm besin maddelerinin rasyonda uygun miktar ve nitelikte bulunması başka bir deyişle yeterli ve dengeli beslenmenin uygulanması son derece önemlidir. Son yıllarda broyler yetiştiriciliğinde optimum canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ile yemden yararlanma oranının sağlanması ile immun yanıtın gelişmesi amacı ile sentetik amino Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4 MEKTUP ANKARA 3

6 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi etrafını sararak toksinleri de nötralize edebilir. Bakterilerin yıkımı için plazmadaki komplement proteinler fagositler tarafından aktive olur; bakteri bloke olur ve çeşitli patojenler antikorlar tarafından elimine edilir. Patojenler humoral bağışıklıktan kurtulduklarında, T - lenfositler ile sitokinler (interferon g (IFNg)) ve diğer sitotoksik proteinlerin üretimiyle karakterize hücresel bağışıklık tarafından hedef haline gelirler. Antikorlar hücre dışı patojenlere karşı oldukça etkilidirler. Aksine, hücre içi patojenler ile enfekte konakçı hücreler patojenlerin parçalanmasından sonra genellikle sitotoksik T - lenfositler tarafından temizlenirler ve majör doku uyuşum kompleksleri konak hücre yüzeyinde sunulur ve T - hücreleri tarafından algılanırlar (Roch, 1999; Calder, 2006; Grimble, 2006; Kim ve ark., 2007). Lenfositlerden antikor üretimi ile fagositik monosit ve makrofajların aktivasyonu sonucunda immun sistem stimüle olur. Bu hücreler aktive olduğunda sitokinler olarak bilinen kimyasal mesajcı peptitler salgılanır. Metabolik fonksiyonları değiştiren sitokinler yem tüketimini azaltarak (iştahsızlık) yetersiz beslenmeye neden olabilir. İnsülin, glukagon ve kortikosterol hormon seviyeleri enfeksiyon sırasında değişir. Bu sırada aminoasitler, büyüme yerine antikor oluşumunu desteklemek için kullanılır. Enerji, vücut ısısını yükseltmek için kullanılır, metabolik oran atarken diğer aktiviteler ve hareket azalır. Glikoz temin edebilmek için amino asitler deaminasyona uğrar. Bunun sonucunda kanda ve gaitada azot seviyesi yükselir. Serumda demir ve çinko seviyesi azalırken bakır ve yağ seviyesi yükselir. Endotoksin ve Staphylococcus aureus bakterisi enjekte edilen tavukların kaslarında metiyonin ve sistin metabolizması ölçüldüğünde immun stresörlerin uygulandığı dönemde kaslardaki metiyonin ve sistin seviyesinin daha az olması, kasların aminoasit taleplerini, antikor üretimi lehinde olacak şekilde azaldığını göstermiştir (Muğlalı ve Salman, 2012 ). vitamini, C vitamini, selenyum ve karotenoidler gibi antioksidan maddelerin ilavesi sağlıklı dokuları serbest radikallerin yıkıcı etkisinden koruyabilir (Muğlalı ve Salman, 2012 ). Kanatlılarda İmmun Sistem Gelişimi Özellikle kuluçkadan çıkış sonrası ilk dönemlerde yumurta sarı kesesi anadan gelen antikorları sağlamasına rağmen tam olarak bu mekanizmayı destekleyememektedir. Bu nedenle bu gelişimi etkileyen ve dışarıdan yemle sağlanan optimum besin maddelerinin mümkün olduğunca erken hayvana verilmesinde yarar vardır (Gökçeyrek ve Tüzün, 2012). Kanatlıların bağışıklık sisteminin bir kısmı kuluçka döneminde gelişir. Primer bağışıklık organları olan timus ve bursa fabrikus da lenfoid hücreler mevcuttur. Timus a lenfoidlerin hareketi embriyo döneminin 6. gününden başlayarak birçok şekilde oluşur. Bu hücreler timus a geçer ve periferal dokularda çoğalırlar (Dibner ve Richards, 2004.). Bursa ve timus bezinin büyümesi nispeten kanatlının vücut gelişiminden daha hızlıdır. Bu nedenle, özellikle büyüme döneminin başlangıcında gerekli protein miktarının sağlanması önemlidir. Bu safhada protein yetersizliği lenfoid organların düzensiz gelişimine neden olur (Demirel ve Pekel, 2006). Patojenlere karşı gerçekleştirilen immun yanıt sonucunda birçok zararlı ajan da sentezlenir. Peroksidazlar ve nitrik oksit gibi katalaz, lizozim ve diğer hidrolitik enzimler de konakçı tarafından bakteri, parazit ve viruslarla enfekte hücreleri yıkılmamak için görevlendirilmiştir. Bu ajanlar altta yatan sağlıklı dokuda hasara neden olur. Yem maddelerinin oksidasyonu da doğal oksidasyon işlemlerinin meydana getirdiği zarara katkıda bulunarak hastalık stresi sırasında vücudun aşırı zorlanmasına neden olur. E 4 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

7

8 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi Ticari kanatlı yetiştiriciliğinde amaç her birim yem tüketimi ile daha fazla canlı ağırlık ve maksimum yumurta üretimi sağlamaktır. Kanatlılarda bağışıklık ve performans arasında negatif bir korelasyon olduğu bildirilmiştir (Mashaly ve ark 2000). Beslenme ve İmmunite Tavukların besin maddesi ihtiyacının belirlenmesinde etkili olan faktörlerden biri de tavuğun hastalıklarla mücadele edebilmesidir. Yetersiz besin maddesi tüketimi kanatlının savunma mekanizmasını da zayıflatır (Demirel ve Pekel, 2006). Gıda yoluyla alınanlardan en kıymetli besin elementleri bağışıklık cevabının gelişiminde kullanılır, harcanır. Makro (karbonhidrat, yağ, protein) ve esansiyel mikro besinlerin (vitamin, mineral, esansiyel aminoasitler) yetersiz alımıyla bağışıklık cevabı olumsuz etkilenir (Güney, 2008). Trigliseridler çok daha yavaş metabolize olduklarından, immun yanıta ihtiyaç duyulan sürülerde yem formülasyonunda nişasta üzerinden enerjiye yönelik değişiklik yapılmalı ve yağ kullanımı sınırlandırılmalıdır. Bununla birlikte Omega 3 yağ asidi içeren balık yağları yemde yüksek seviyede (% 6-8) kullanıldığında immun fonksiyon üzerine yararlı etkileri olur. Düşük stres şartlarında besin maddeleri miktarı yeterli olabildiği halde, hastalık durumunda ihtiyaç artar. Bakteri, virüs ve parazit gibi hastalık etkenleri, toksinler ve aşılarla birlikte kanatlı sürüsünde stres oluşumunu indükler (Muğlalı ve Salman 2012). birçok aminoasit konsantrasyonunu azaltır. Son çalışmalarda elde dilen bulgular; 1. T lenfositleri, B lenfositler, doğal öldürücü hücreleri ve makrofajlar, 2. Hücresel redoks durumu, gen ekspresyonu ve lenfosit proliferasyonu, 3. Antikorlar, sitokinler ve diğer maddelerin sitotoksik üretimi gibi bağışıklık yanıtlarının düzenlenmesinde amino asitlerin önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Kanıtlar yetersiz beslenen ve bulaşıcı hastalığı olan hayvan ve insanlara verilen belli amino asitlerin besinsel takviyesi morbidite ve mortaliteyi azaltarak bağışıklığı arttırdığını göstermektedir. Arjinin, glutamin ve sistein gibi protein öncülleri en iyi prototiplerdir (Peng ve ark, 2007). Antikor üretiminin farklı amino asit alınımına bağlı olduğu Canon tarafından 1942 yılında ileri sürülmüştür. Hayvanların hastalıklara dirençliliği üzerinde diyetteki protein oranının eksikliği veya fazlalığının etkisinin olduğuna dair sınırlı sayıda literatür vardır (Bhargava ve ark., 1970). Protein ya da aminoasit yetersizlikleri antikor dolaşımını azaltabilmektedir. Cannon deney hayvanları üzerindeki çalışmalarında; proteinden eksik diyet- Şaşırtıcı olarak 24 saat gibi kısa süreli açlığın hücresel ve humoral bağışıklığı artırdığı gösterilmiştir. Açlığın uzaması durumunda ise genellikle immun yanıtı azaltan yüksek düzeyde glukokortikoit hormonunun oluştuğu belirlenmiştir. Kronik eksiklikler immun kapasiteyi düşürmektedir. Sık rastlanmamakla birlikte immun sistem besin fazlalığına da eksikliği kadar hassas tepki vermektedir (klorit fazlalığı) (Güney, 2008). Protein ve Aminoasitlerin İmmun Sistem Üzerindeki Etkisi Besinsel protein yada amino asit eksikliğinin bağışıklık sistemi fonksiyonlarında bozulmalara ayrıca hayvanlar ve insanlarda bulaşıcı hastalıklara yakalanma sıklığının artmasına neden olduğu bilinmektedir. Ancak, son 15 yıl içinde belli başlı hücresel ve moleküler mekanizmalar ortaya çıkmaya başlamışlardır. Protein açısından kötü beslenme plazma içindeki 6 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

9 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi le beslenen hayvanlarda bakteriyel etkenlere karşı düşük antikor üretimi, baskılanmış gammaglobulin sentezi ve azaltılmış fagositozis bulgularını ortaya koymuştur (Güney, 2008). Diyetteki protein düzeyinin hastalığın şiddeti üzerine etkisi enfektif mikroorganizmanın tipine de bağlıdır. Örneğin, Escherichia coli inokulasyonuna karşı oluşan lezyon sayıları, broyler diyetlerindeki protein düzeylerinin yükselmesi ile (%18, 20.5 ve 23) azalmıştır (Rao ve ark, 1999). Çok yüksek proteinle beslenen ve Salmonella gallinarum ile enfekte tavuklarda yüksek ölüm oranı ve hastalığa duyarlılığın arttığı gösterilmiştir (Smith ve Chubb, 1957; Hill ve Garren, 1961). Aminoasit eksikliğinde, hücresel immuniteden daha çok humoral yanıt azalma eğilimindedir. Büyüme dönemindeki protein eksikliği lenfoid dokularda gelişim geriliğine neden olur. Genel olarak bağışıklık için gerekli olan aminoasit ihtiyacının büyüme için gerekli olandan daha fazla olduğuna inanılır. Esansiyel aminoasit eksiklikleri gelişim geriliği, yumurta büyüklüğü ve veriminin azalması ile sonuçlanır. Bazı aminoasit eksikliği veya dengesizliği prolapsus sonucu gagalama / kanibalismus, yağlı karaciğer sendromu gibi yönetsel sorunlarla ilgili olabilir (Muğlalı ve Salman, 2012). Squibb (1963) ciddi protein yetersizlikleri ile düşük Hemaglutinasyon İnhibisyon antikor titreleri arasında bir korelasyon olduğunu bildirmiştir. Dört haftalık yaşta İnfeksiyöz Bronşitis Virusu (IBV) ile enfekte yumurtacı dişi civcivlerde mutlak heterofil (H) sayısı, periferal kanda H / Lenfosit (L) oranı ve CD8+ hücrelerinin, yeterli ve yüksek düzeyde arjinin içeren gruplarda artış gösterdiği saptanmıştır (Lee ve ark., 2002). Rasyona yapılan arjinin katkısının IBV a karşı hayvanlarda gelişen hücresel bağışıklığı ve hedef dokularda lökosit alt populasyonunun dağılımını etkilediği bildirilmektedir (Cengiz, 2005). Valin, treonin, vitamin A, riboflavin, pantotenik asit, ridoksin ve selenyum gibi mikro besinlerin yetersiz seviyeleri bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilir. İmmunite için bazı besinlere (metiyonin, valin, arjinin, vitamin C ve vitamin E) büyüme ve verim için duyulandan daha fazla gereksinim duyulur (Güney, 2008). Hücreleri süperoksit, hidrojen peroksit, hidroksil radikali gibi reaktif oksijen türlerinin zararına karşı E ve C vitaminleri ile kükürtlü aminoasitlerin rasyondaki seviyelerinin yükseltilmesi gerekir. Hastalık ve nekahat dönemi sırasında rasyonda özellikle metiyonin ve lizin gibi esansiyel amino asitlerin miktarı normal seviyenin üzerine çıkarılarak artırılmalıdır. Genel olarak bağışıklık için gerekli olan aminoasit ihtiyacının büyüme için gerekli olandan daha fazla olduğuna inanılır. Bütün esansiyel aminoasit eksiklikleri gelişim geriliği veya yumurta büyüklüğü ve yumurta veriminin azalması ile sonuçlanır. Bazı aminoasit eksikliği veya dengesizliği prolapsus sonucu gagalama / kanibalismus, yağlı karaciğer sendromu gibi yönetsel sorunlarla ilgili olabilir (Muğlalı ve Salman, 2012). Broyler civciv rasyonlarında bazı esansiyel amino asit yetersizliklerinin performans ve bağışıklık parametreleri üzerine etkilerinin araştırıldığı bir çalışmada (Konashi ve ark., 2000), bir haftalık Ross etlik civcivler NRC de (1984) bildirilen gereksinim düzeyinin % 50 si oranında yetersiz esansiyel amino asit içeren rasyonlarla beslenmiştir. Çalışmada timus, dalak ve bursa fabrisius ağırlık oranları (mg/kg CA) kontrol grubunda sırası ile 254, 99, 187; arjinin ve lizin bakımından yetersiz rasyonlar ile beslenen grupta ise sırası ile 221, 145 ve 235 olarak saptanmıştır. Çalışmada esansiyel amino asit tipinin ve yetersizlik derecesinin lenfoid organ ağırlıklarını farklı düzeyde etkilediği, timus ve bursa fabrisius ağırlıklarının Yem Eğer en önemli maliyet kaynağı ise; Cobb, düşük yoğunluktaki yemlerden en iyi şekilde yararlanarak maliyetlerin aşağıya çekilmesini sağlar. Cobb, paranızın parmaklarınızın arasından akıp gitmesine engel olur. cobb-vantress.com Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4 MEKTUP ANKARA 7

10 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi dalağa göre bu yetersizlikten daha fazla etkilendiği bildirilmektedir. Çalışmada arjinin + lizin yetersizliğinin; CAA nı ve yem tüketimini, izolöysin, löysin, valin yetersizliğinin; timus ve bursa Fabrisius ağırlıklarını olumsuz etkilediği bildirilmektedir. Araştırmanın sonucunda kanatlılarda esansiyel amino asit yetersizliğinin hücresel immun yanıtlar üzerinde, lenfoid organ gelişimi ve antikor üretimine göre daha etkili olduğu belirtilmektedir (Cengiz, 2005). Sistein amino asidinin hücresel ve humoral bağışıklık üzerine, metiyonin % ü oranında etkili olduğu bildirilmiştir (Tsiagbe ve ark., 1987a, b). Bazı amino asitlerin immun yanıttaki rolleri Çizelge 1 de verilmiştir. Metiyonince yetersiz beslenen civcivler immunolojik stres süresince optimum düzeyin altında interlökin (IL)-1 üretimine sahip olmuşlardır (Klasing ve Barnes, 1988). Broyler civcivlerin ihtiyaç duyduğu metiyonin seviyesinin büyümeyi iyileştirmek için duyulan ihtiyaçtan daha yüksek olduğu belirlenmiştir (Swain ve Johri, 2000). Bhargava ve ark. (1970) tarafından yapılan bir araştırmada, L- Metiyonin ile beslenen civcivlerde, newcastle B-1 suşu ile deneysel enfeksiyon oluştulmasından sonra antikor oluşumunun D- Metiyoninden çok daha fazla olduğu (P < 0,05) ve iyi sonuçlar alındığı vurgulanmıştır (Bhargava ve ark., 1970). Arjinin tümör oluşumunu yavaşlatıcı etkisini immun işlevleri arttırarak göstermektedir. Timus bezi, kansere yanıt olarak gelişen immun yanıtta önemli bir role sahiptir. Diyete serbest formda arjinin katkısı, büyüme hormonunun öncü maddesi olarak etki ederek, timus bezinin büyüklük ve normal etkinlikleri üzerine olumlu etkiler göstermektedir. Timus bezinden salgılanan enzimler ve timosinin artışına bağlı olarak; dalak ve lenf nodüllerinden T lenfositleri üretimi artışı ile immun yanıt daha güçlü hale gelmektedir. T hücrelerinin yalnızca sayısında değil aynı zamanda etkinliklerinde de artış gözlenmektedir. Kanser sağaltımında kullanılan L - arjinin başlıca; tümör hücrelerinin çoğalmasını baskılayıcı, büyüme hormonu salınımına yardımcı, immun yanıtı ve özellikle operatif girişimler sonrası yara iyileşmesini geliştirici etkileri için kullanılmaktadır (Bulgrin ve ark., 1993; Evoy ve ark., 1998). Rasyonda valin oranının artırılması sonucunda, ortalama ağırlık, besin etkisi ve antikor oluşumunda bir artmanın olduğu gösterilmiştir. Diyetteki valin oranı düşük olduğunda (% 0,5 0,7) antikor titresi düşük olurken; yüksek oranlarda (% 0,9 1,5) ise titrenin arttığı gösterilmiştir. Maksimum gelişme için valin gereksinimi % 0,9 iken, antikor oluşumu için bu oran bir miktar daha fazladır (Bhargava ve ark., 1970). Newcastle virüsü ile enfekte kanatlılarda yapılan bir araştırmada rasyonu lizin ile dengelenmiş olanların dengelenmemiş olanlara göre hastalığı baskı altına almada daha iyi olduklarını gözlemlemiştir. Broyler civcivlerin lizin ihtiyacının immunolojik strese maruz kalan hayvanlarda normalden daha düşük olduğu görülmüştür. Ancak lizin yetersizliği immunolojik stres esnasında civcivin IL-1 sirkulasyonu oluşturma yeteneğini olumsuz yönde etkilememiştir (Klasing ve Barnes, 1988). Arjinin sitotoksik bir ürün olan nitrik oksitin sentezlenmesinde bir substrattır ve bu bileşik yangının erken döneminde makrofajlardan ve diğer fagositik hücrelerden sitotoksik, sitostatik ajanların salınımı, granülasyon dokusunun oluşumu ve revaskülarizasyon işlemleri için son derece önemli role sahip olduğu bildirilmektedir (Bulgrin ve ark., 1993). Arjinin in tavuk yemlerine kısa süreli (4 haftaya kadar) katılmasının immunite üzerine az etkili olduğu fakat daha uzun süre kullanımının (8 haftaya kadar) SRBC antikor yanıtını artırdığı gözlenmiştir (Deng ve ark, 2005). 8 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

11 Protexin ile Daha Yüksek Broyler Performansı Daha iyi FCR 1 Daha az ölüm oranı 2 Daha güçlü kemik yapısı 3 Isı stresinin etkilerinde azalma 4 Protexin, yüksek miktarda ve çok suşlu probiyotik bakteri içeren bir yem katkısı olup 90 C de 3 dakikaya kadar peletleme ısısı ve düşük asitlik derecelerine dayanıklılık gösterir. Protexin ile hayvanlarınızın doğal savunma mekanizmalarını güçlendirirken verimlerini artırın. 1. Zakeri, A. ve Kashefi, P Ticari saha çalışma sonuçları, Ziaie, H. et al Sohail, M. U. et al

12 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi Aminoasit Ürünler Major Fonksiyonlar Amino asitler Proteinler Humoral ve Hücresel İmmun Faktörler ve Enzimler Alanin Arjinin Dallanmış Zincirli Aminoasitler (İsolöysin, löysin ve valin) Glisin Doğrudan Nitrik Oksit (NO) Direkt Glutamin Direkt Serin Haem Apoptosizin inhibisyonu; lenfosit proliferasyonunun stimulasyonu; ve muhtemelen hücresel iletişim mekanizması aracılığıyla antikor üretiminin artırılması Molekül uyarımı; patojenlerin öldürülmesi; sitokin üretiminin regülasyonu; ve otoimmun hastalıkların aracısı Protein sentezinin regülasyonu ve sitokinlerin aktivasyonu ve hücresel mtor iletimi aracılığıyla antikor üretimi İmmun sistem hücreleri için büyük bir yakıt; T-lenfosit proliferasyonunun regülasyonu, protein sentezinin yanında sitokin ve antikor üretimi; makrofaj fonksiyonunun aktivasyonu; apoptozisin inhibisyonu Hücre membranlarındaki glisin kapaklı kanal aracılığıyla kalsiyum girişi Tek-karbon ünitesi metabolizması; seramid ve fosfatidlserin formasyonu Kan Proteinleri (hemoglobin, miyoglobin, katalaz ve sitokrom); karbonmonoksit üretimi (CO, iletici molekül) Lizin Direkt NO sentezinin regülasyonu; antiviral aktivite Metiyonin Fenilalanin Pirolin Treonin Triptofan Homosistein Betain Kolin Sistein DCSAM Direkt Tirozin H2O2 P5C Direkt Serotonin NAS Melatonin ANS Oksidan; NO sentezinin yavaşlaması Homosisteinin metiyonine metilasyonu; Tek-karbon ünitesi metabolizması Betain, asetilkolin ve fosfatidilkolin sentezi; Glutation sentezi ve H2S üretimi (molekül iletimi) Proteinler ve DNA nın metilasyonu; poliamin sentezi; gen ekspresyonu Tetrahidrobiopterin in düzenlenmesi (NO sentezi için bir kofaktör) Nöronal fonksiyonları düzenleyen nörotransmitterlerin sentezi ve hücre metabolizması Patojenlerin öldürülmesi; bağırsak bütünlüğü; molekül sinyalizasyonu; immunite Hücresel redoks safhaları; DNA sentezi; lenfosit proliferasyonu; ornitin ve poliamin formasyonu; gen ekspresyonu İntestinal immun fonksiyonların devamı için müsin proteinin sentezi; apoptozisin inhibisyonu; lenfosit proliferasyonunun stimulasyonu; antikor üretiminin artırılması Nörotransmitter; yangısal sitokinler ve süperoksitlerin üretiminin inhibisyonu Tetrahidrobiopterin sentezinin inhibitörü; antioksidan; yangısal sitokinler ve süperoksitlerin üretiminin inhibisyonu Antioksidan; yangısal sitokinler ve süperoksitlerin üretiminin inhibisyonu Ön yangısal T helper 1 sitokinlerin üretiminin inhibisyonu; otoimmun sinirsel yangıların önlenmesi; bağışıklığın artırılması 10 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

13 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi Tirozin Dopamin Nörotransmitter; immun yanıtların düzenlenmesi EPN ve NEPN Nörotransmitter; hücre metabolizması Melanin Antioksidan; yangısal sitokinler ve süperoksitlerin üretiminin inhibisyonu Arg ve Met Poliaminler Gen ekspresyonu; DNA ve protein sentezi; iyon kanallarının fonksiyonları; apoptozis; transdüksiyon (gen aktarımı) un sinyalizasyonu; antioksidan; hücre fonksiyonu; lenfosit proliferasyonu ve diferensiyasyonu Sis, Glu ve Gli Glutation Serbest radikal tutucu; antioksidan; hücre metabolizması (Ör: lökotrienlerin formasyonu, merkapturat, glutationilspermidin, glutation NO eklentili, glutationilproteinler); transdüksiyon (gen aktarımı) un; gen ekspresyonu; apoptozis; hücresel redoks safhaları; immun yanıtlar Gln, Asp ve Gli Nükleik asitler Ürik asit Genetik bilginin kodlanması; gen ekspresyonu; hücre döngüsü ve fonksiyonu; protein ve ürik asit sentezi; lenfosit proliferasyonu Antioksidan Gln ve Trp NAD(P) Oksidoredüktazlar için koenzim; polimeraz substratı (ADP - riboz) Liz, Met ve Ser Karnitin Oksidasyon için uzun zincirli yağ asitlerinin mitokondrilere taşınması; asetilkarnitin olarak enerjinin depolanması ANS, antranilik asit; EPN, epinefrin; mtor, the mammalian target of rapamycin; NAS, N-acetylserotonin; NEPN, norepinefrin; P5C, pirrolin-5-karboksilat Treonin broylerler için sınırlayıcı amino asittir ve eksikliğinde gelişme performansını düşüreceğinden dolayı, rasyonda yeterli olmalıdır. Treonin üzerine yapılan bilimsel çalışmalarda, treoninin rasyona farklı oranlarda katılmasıyla elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında; ana yargı yetersiz kullanımında gelişim geriliği genel olarak görülmekte; ancak humoral ve hücresel immunitede dikkate değer bir değişiklik olmadığı yönündedir (Gökçeyrek ve Tüzün, 2012). Immunglobulinler, yüksek konsantrasyonda valin ve treoninin içerirler. Bu aminoasitlerin yetersizliği tavuklarda immun yanıtı zayıflatır (Demirel ve Pekel, 2006). Sonuç Son yıllarda alternatif bağışıklık artırıcı besin maddesi araştırmaları önemli hale gelmiştir. Kanatlı beslenmesinde amino asit fıçısı olarak tabir edilen yapının sağlanabilmesi ve protein sentezinin eksiksiz yapılabilmesi için vazgeçilmez olan esansiyel amino asitler dengeli beslenme sağlarken, bazıları da enfeksiyonlara karşı bağışıklığı artırmada daha aktif rol oynamaktadır. Bağışıklık elemanlarının yapısında yer alan proteinlerin sentezi için de amino asitlere ihtiyaç duyulmaktadır. Hastalıklara direncin artırılması ve aşılama sonrası gerekli immunitenin sağlanması ile kanatlı yetiştirme ekonomisine önemli katkılar sağlanacaktır. Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4 MEKTUP ANKARA 11

14 Kanatlılarda Protein ve Amino Asitlerin İmmun Sistem Üzerine Etkisi Kaynaklar 1. Bhargava KK, Hanson RP, Sunde ML, Effects of Methionine and Valine on Antibody Production in Chicks Infected with Newcastle Disease Virus, The Journal of Nutrition,300: Bulgrin JP, Shabani M, Smith JD, Arginine-free diet suppresses nitric oxide production in wounds. J. Nutr. Biochem. 4: Calder PC, Branched-chain amino acid and immunity. J Nutr, 136: Cengiz Ö, Broyler Rasyonlarına İlave Edilen Değişik Düzeylerdeki Arjininin Performans, İmmun Sistem Ve Bazı Kan Parametreleri Üzerine Etkileri, Doktora Tezi, Ankara, 5. Demirel G, Pekel A, Tavuklarda Bağışıklığın Artırılmasında Besin Maddelerinin Rolü, İstanbul Üni. Vet. Fak. Der. 32 (2): Deng K, Wong CW, Nolan JV, Long-term effects of early life L-arginine supplementation on growth performance, lymphoid organs and immune responses in Leghorn-type chickens. Br. Poult. Sci., 2005; 46: Dibner JJ, Richards JD, The digestive system: challenges and opportunies. J. Appl. Poult. Res. 13: Evoy D, Lıeberman MD, Fahey TJ, Daly JM, Immunonutrition: The role of arginine. Nutrition. 14: Güney G, İnfovet Dergisi Eki, Kanatlılarda Beslenme ve Solunum Yolu Hastalıkları. 10. Grimble RF, The effects of sulfur amino acid intake on immune function in humans. J Nutr, 136: Gökçeyrek D, Tüzün CG, Kanatlılarda Bağışıklık sisteminin Gelişiminde Erken Beslemenin Önemi. Erişim: www. kanatlıbilgi.com. Erişim tarihi: : Hill CH, Garren HW, Protein levels and survival time of chicks infected with Salmonella gallinarum. J. Nutr.73: Mashaly MM, Heetkamp MJ, Parmentier HK, Schrama JW, Influence of genetic selection for antibody production against sheep blood cells on energy metabolism in laying hens. Poultry Sci. 79: Muğlalı H, Salman M, Kanatlılarda Beslenme Sağlık İlişkisi.Hayvan Beslemede Güncel Yaklaşımlar. İnfovet Dergisi Eki. Nisan, National Research Council, Nutrient requirements of poultry. 8th rev. ed. National Academy Press, Washington, DC. 20. Peng Li, Yu-Long Yin, Defa Li, Sung Woo Kim and Guoyao Wu, Amino acids and immune function, Review Article, British Journal of Nutrition, Roch P, Defense mechanisms and disease prevention in farmedmarine invertebrates. Aquaculture, 172: Rao SV, Praharaj NK, Reddy MR, Sridevi B, Immune competence, resistance to Escherichia coli and growth in male broiler parent chicks fed different levels of crude protein. Vet. Res. Commun. 23: Smith HW, Chubb LG, Effect of feeding different levels of protein concentrates on the susceptibility of chickens to Salmonella gallinarum infection. J. Comp. Pathol. 67: Squibb RL, Nutrition and biochemistry of survival during Newcastle disease virus infection. I. Liver nucleic acid, protein, and lipid patterns in chicks. J. Nutr. 81: Swain BK, Johri TS., Effect of supplemental methionin, choline, and their combinations on the performance and immune response of broilers. Br. Poult. Sci. 41: Tsiagbe VK, Cook ME, Harper AE, Sunde ML, 1987a. Efficacy of cystein in replacing methionin in the immune responses of broiler chicks. Poult. Sci. 66: Tsiagbe VK, Cook ME, Harper AE, Sunde ML, 1987b. Enhanced immune response in broiler chicks fed methionin-supplemented diets. Poult. Sci. 66: Kim SW, Mateo RD, Yin YL, Wu G, Functional amino acids and fatty acids for enhancing production performance of sows and piglets. Asian-Aust J Anim Sci, 20: Klasing KC, Barnes DM, Decreasing amino asid requirements of growing chicks due to immunologic stress. J. Nutr. 118: Konashi S, Takahashi K, Akiba Y, Effects of dietary essential amino acid deficiencies on immunological variables in broiler chickens. Brit. J. Nutr. 83: Lee JE, Austic RE, Naqi SA, Golemboski KA, Dietert RR, Dietary arginine intake alters avian leucocyte population distribution during infectious bronchitis challange. Poultry Sci. 81: MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

15

16 Tavuk Aşıları ve Aşı Programları Derleme TAVUK AŞILARI VE AŞI PROGRAMLARI Türkan TÜZEL Yakındoğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti E- posta: Özet: Tavukçuluk sektöründe tavuk aşıları hastalıkların kontrolü ve sağlık programlarının oluşturulması aşamasında önemli bir yere sahiptir. Tavuk etine olan talebin günden güne artması ve sektörde gelişmeler aşıların uygulanması ve teknolojilerinin gelişmesine bununla birlikte kontrol programlarının oluşturulup takip edilmesinin önemini arttırmıştır. Bu çalışmada aşılamada doğrudan ilişkili olan tavuk bağışıklık sistemi ve organlarından kısaca bahsedip, tavuk aşılarının ayrımını yaparak, uygulama yolları hakkında bilgi verildikten sonra aşı programının oluşturulma esasları ve kontrolü konularından bahsedilecektir. Anahtar sözcükler: tavuk aşıları, bağışıklık sistemi. Giriş Modern tavukçulukta aşılar önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda tavukçuluk sektöründe görülen gelişmeler aşılama stratejilerinin doğru uygulanması ile mümkün olmuştur. Kanatlıları aşılamanın birinci nedeni hastalıklara bağlı gelişen morbidite ve mortalite nedenli kayıpların önüne geçilmesidir. Yumurtacı ve damızlıkların aşılanması ise yumurta verimi ve yumurta kalitesinin enfeksiyonlara bağlı bozulmasını engellemek açısından önemlidir. Ayrıca damızlıkların aşılanması vertikal bulaşma ile enfeksiyonların diğer nesillere aktarılmasının önüne geçmesi açısından da önemlidir. Özellikle civcivlerin ilk hafta maternal antikorlar ile korunarak ilk hafta ölümlerinin önüne geçilmesinde önemli görevleri vardır. Bağışıklık Bağışıklık doğal bağışıklık ve kazanılmış bağışıklık olarak ikiye ayırmak mümkündür. Doğal bağışıklık genetik, fizyolojik ve spesifik olmayan mekanizmalarla gelişen bağışıklıktır. Kazanılmış bağışıklık ise aktif ve pasif (maternal bağışıklık) bağışıklık olarak ikiye ayrılır. Aktif bağışıklık dört aşamadan oluşur, bunlar tanıma, aktivasyon, eliminasyon ya da antikor oluşumu ve hatırlamadır. Aşılamada ise maternal bağışıklığı güçlendirme daha önemlidir. Kanatlılarda aşılama ve serolojik kontrollerin uygulanabilmesi için immun sistemin çok iyi anlaşılması gerekmektedir. Kanatlı immun sistemi karmaşıktır ve birçok hücre tipi ve kimyasal ajan içermektedir. İmmun sistemin bütünlüğü, genetik, beslenme ve profilaktik yaklaşımların da geliştirilmesi ile kanatlı sektöründe araştırmalarda ve üretim performansında önemli yer tutmaktadır. İmmun sistemin birinci fonksiyonu enfeksiyona yol açan virüs, bakteri, mantar ve parazit gibi mikroorganizmaların vücuda girmelerinin engellenmek veya girmiş ise girdikleri yerde yutulmalarını sağlamak, yayılmalarının engellenmek veya geciktirmektir. Diğer önemli bir özelliği immun sistem bir hafızaya sahiptir. Bu da aynı etkenle tekrar karşılaştığında daha güçlü ve etkili yanıt oluşturabilmesi demektir. İmmun sistem enfeksiyöz ajanlara karşı hem humoral hem de hücresel bağışıklık ile cevap vermektedir. Humoral bağışıklıkta antikorlar yani B. fabriciustan köken alan B hücreleri ve sitokinler görev alır. Hücresel Bağışıklık ise makrofajlar fagositozu uyararak, sitotoksik T hücreleri virüs ile enfekte hücrelere etkiyerek ve NK (Natural Kiler) hücreleri tümoral oluşumlara etkiyerek ortaya çıkar. Etkili bir aşılama hem humoral hem hücresel bağışıklığı uyarmalıdır. Bağışıklı Sistemi Organları Primer ve sekonder lenfoid organlar olarak iki şekilde sınıflandırılmaktadır. Primer veya merkezi lenfoid organları Bursa fabricius Timus Sekonder lenfoid organlar Dalak, Kemik İliği, Harderian bezi (Göz Çukurunda), Pineal bezi (Beyinde), Mukozal yüzeyle ilgili lenfoid dokuları (MALT), Bronşlarla ilgili lenfoid dokuları (BALT), Bağırsaklarla ilgili lenfoid dokuları (GALT), Bağlayıcı özellikteki lenfoid dokuları (CALT) dır. 14 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

17 Neden Pulmotil AC, Mikoplazma1 ile mücadelede 1 numaralı ürün. Beşeri üretim standartları garantisinde kalite, güvenilirlik ve sağaltıcı etki Ekonomik kayıpları durduran hızlı ve uzun klinik etkinlik 2,3 Yüksek ürün safiyeti, potensi ve stabilitesi sağlayan tek süreçli sıvı formülasyon üretimi Enfeksiyonla mücadele eden makrofaj ve heterofiller içinde yüksek konsantrasyon 4 Ürünü 3 yıla kadar UV ışını, oksidasyon ve neme bağlı degradasyondan koruyan orijinal ambalaj* Solunum yolu enfeksiyonlarındaki gücü ile klinik etkinlik ve performans arasında denge sağlar 5 Pulmotil AC hakkında daha fazla bilgi için lütfen bizi arayın. Elanco Hayvan Sağlığı Lilly İlaç Tic. Ltd. Şti *Kullanmadan önce lütfen prospektüsü okuyunuz. 1 Elanco tarafından yürütülen pazar araştırması sonuçları; Şubat Abd El-Aziz, et.al, Tavuklarda enrofloxacin in farmakokinetik değerlendirmesi. British Poultry Science, 38: , Warren et.al, Tavuklarda tilmikosinin oral yolla uygulanmasını takiben akciğer ve hava kesesi konsantrasyonları. Journ. Vet. Pharm. and Ther., 20(supl.1): , Scorneaux, B. and Shryock, T. Tavuk fagositlerinde tilmikosinin hücre içi birikimi, dağılımı ve efluksu. Poultry Science, 77(10): , Elanco denemeleri, T5DTL9901 & T5DJD9901. Data mevcuttur. Pulmotil is a trademark for Elanco s brand of tilmicosin. Elanco, Pulmotil and the diagonal color bar are trademarks of Eli Lilly and Company Elanco Animal Health. All rights reserved. (PO0626) BİLEŞİMİ: Pulmotil AC Oral Çözelti; bal renkli bir çözelti olup, her ml sinde 250 mg tilmikosin aktivitesine eşit tilmikosin fosfat içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER: Tilmikosin, makrolit grubundan semisentetik bir antibiyotiktir. Bakteri hücresinde protein sentezini inhibe ederek etki gösterir. Antibakteriyel spektrumunda; mikoplazma türleri, Gram-pozitif ve bazı Gram-negatif mikroorganizmalar bulunur. Anılan mikroorganizmalar için tilmikosinin MIC değerleri şu şekildedir: Mikroorganizma MIC (mg/ml) Mycoplasma gallisepticum Clostridium perfringens 3.12 Mycoplasma synoviae Staphylococcus aureus 0.78 Chlamydia psittaci 0.1 Actinomyces pyogenes Ornithobacterium rhinotracheale 0.03 Salmonella typhimurium > 50 Pasteurella multocida 6.25 Escherichia coli 50 Kanatlılara oral yolla uygulandığında tilmikosin hızla emilerek kana karışır. Yine hızlı bir şekilde serumu terkederek düşük yoğunlukta ph a sahip enfeksiyon bölgelerine göç eder. Uygulamadan 6 saat sonra akciğerler ve hava keselerinde tilmikosine rastlamak mümkündür. Tilmikosin, safra ve idrar yoluyla atıldığından, karaciğer ve böbreklerde de oldukça yüksek konsantrasyonda bulunur. KULLANIM YERİ / ENDİKASYONLARI: Pulmotil AC Oral Çözelti, etçi tavuk ve hindilerde Mycoplasma gallisepticum, M. synoviae, Ornithobacterium rhinotracheale, Pasteurella multocida ve tilmikosine duyarlı diğer mikroorganizmaların yol açtığı solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılır. UYGULAMA ŞEKLİ VE DOZU: Veteriner hekim tarafından başka şekilde tavsiye edilmediği takdirde; Her litre suya 75 mg tilmikosin (60 ml Pulmotil AC Oral Çözelti / 200 litre) katılır. Bu, günlük mg/kg canlı ağırlık dozuna karşılık gelmektedir. Uygulamaya 3 gün devam edilmelidir. Hastalık sonrasında tedaviye 1-2 gün devam edilmelidir. İlaçlı su her gün taze olarak hazırlanmalıdır. İSTENMEYEN ETKİLER: Tilmikosin, güvenli bir madde olup, belirtilen dozlarda ve hayvan türlerinde kullanılması durumunda herhangi bir yan etki görülmez. İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ: Fenikoller, linkozamidler ve diğer makrolid antibakteriyeller ile antagonizma nedeniyle birlikte uygulanmamalıdır. GIDALARDA İLAÇ KALINTI UYARILARI: İlaç Kalıntı Arınma Süresi (i.k.a.s.): Tedavi süresince ve son ilaç uygulamasından sonra etçi tavuklar 14, hindiler 10 gün geçmeden kesime gönderilmemelidir. Yumurtası insan gıdası olarak tüketilen hindi ve tavuklarda kullanılmamalıdır. KONTRENDİKASYONLARI: Belirtilen dozlarda hedef türler için kontrendikasyonu yoktur. Diğer hayvan türlerinde kullanılmamalıdır. GENEL UYARILAR: Kullanmadan önce ve beklenmeyen bir etki görüldüğünde veteriner hekime danışınız. Çocukların ulaşamayacağı yerde bulundurunuz. DOZ AŞIMI VE ALINACAK ÖNLEMLER: Tilmikosin, kanatlı hayvanlar için oldukça güvenli olup; 5 gün süreyle 375 mg/kg dozda uygulandığında herhangi bir yan etki görülmemiştir. UYGULAYICININ ALMASI GEREKEN ÖNLEMLER: Pulmotil AC Oral Çözelti nin deri ile teması iritasyona yol açabilir. Ürünün kullanımı sırasında koruyucu eldiven ve elbise giyilmelidir. Uygulama sonrasında eller yıkanmalıdır. Deri ile temas durumunda, ilgili yerler yıkanmalıdır. Gözle temas ettirilmemelidir. Göz ile temas durumunda gözler iyice yıkanmalıdır. MUHAFAZA ŞARTLARI VE RAF ÖMRÜ: Direkt güneş ışığı almayan yerlerde ve 30 C nin altında, dondurulmadan saklayınız. Raf ömrü imal tarihinden itibaren 3 (üç) yıldır. Şişenin kapağı açıldıktan sonra ürün 3 ay süre içerisinde tekrar kullanılabilir. TİCARİ TAKDİM ŞEKLİ: Karton kutu içinde, 60 ml, 240 ml ve 960 ml lik bal renkli PEN şişelerde sunulmaktadır.satiş YERİ VE ŞARTLARI: Veteriner hekim reçetesiyle veteriner muayenehanelerinde ve eczanelerde satılır (VHR). PROSPEKTÜS ONAY TARİHİ: TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI RUHSAT TARİH VE NO.SU: /681 RUHSAT SAHİBİ VE ADRESİ: Lilly İlaç Ticaret Ltd. Şti. Kısıklı Caddesi Kuşbakışı Sokak No:6/3 Altunizade / İstanbul ÜRETİM YERİ: COC Farmaceutici S.r.l., via Modena 15, S. Agata Bolognese(BO), İtalya - Elanco International (a division of Eli Lilly S.A., Cenevre, İsviçre) lisansıyla üretilmiştir. ElancoTM, Pulmotil ve çapraz logo Eli Lilly and Company nin tescilli ticari markalarıdır.

18 Tavuk Aşıları ve Aşı Programları Diğer Bağışıklık Elemanları Hücresel bağışıklık sistemi Lenfositler, T ve B hücreleri, Makrofajlar, NK hücreleri Sıvısal (Humoral) Bağışıklık Sistemi Immunglobulinler Sitokinler Kanatlılarda Bağışıklık Sisteminin Mekanizması Gelişmekte olan civciv embriyosuna ait ilk hücresel yapı; özel olmayan bağışıklık sistemine aittir ve fagositik hücreler tarafından temsil edilmektedir. Bunlar kuluçkanın ilk günlerinde ortaya çıkar ve hemen çoğalırlar. T ve B lenfositleri ise; özel bağışıklık sisteminin üyeleri olarak 10. günden hemen sonra ortaya çıkar ve çoğalırlar. Embriyonal gelişmenin son aşamasında T ve B lenfositleri; dalak, sekal tonsiller, bezli mide ve bronşlarla ilgili lenfoid dokular ve Harderian bezleri gibi periferal organlara göç etmektedir. Lenfositler, perifer sisteme ulaştıklarında, fagositik hücrelerin de yardımı ile vücuda giren antijene karşı reaksiyonun oluşmasına yardımcı olmaktadırlar. T ve B lenfositlerinin perifer organlara ulaşmasından sonra ve buna bağlı olarak bağımsız perifer bağışıklık merkezlerinin oluşmasından sonra timus ve Bursa fabriciusun merkezi görevleri azalmaktadır. Sonuçta; hem timus hem de B. fabricius giderek küçülmekte ve ergin tavukta tamamen kaybolmakta ve yukarıda bahsedilen periferal lenfoid organlar aktif duruma gelmektedir. Ayrıca başlangıçta tam anlamıyla bağışıklık sistemine dahil olmayan gonadlar, böbrekler, tiroid bezi, karaciğer, hipofiz bezi ve karaciğer gibi organlarda bağışıklık olayına karışmaktadır. Aşı ve Aşılama Aşılar; Modifiye ya da attenüe (canlı) aşı İnaktif (canlı olmayan, ölü) aşı Rekombinant aşı olarak sınıflandırmak mümkündür. Canlı (aktif) Aşılar Bu tür aşılar vücuda verildiklerinde üreyerek lenfoid sistemi uyarırlar. Canlı aşılar, ya doğal olarak zayıf (virulensi yani etkisi düşük) suşlardan veya attenuasyonla (çeşitli yöntemlerle virulensi yani etkisi azaltılan) zayıflatılmış suşlardan hazırlanırlar. Canlı aşıların üretimi daha kolay ve ucuzdur. Ancak virusun yani hastalık etkeninin yayılma riski ile birlikte aşılama sonrası reaksiyonlar görülebilmektedir. Canlı aşılar lokal ve genel bağışıklığı sağlamak için ölü aşılardan önce kullanılmaktadır. İnaktif (ölü) Aşılar Bu tür aşılar bağışıklık yeteneği yüksek olan suşlardan hazırlanır. Vücutta ürememesi nedeniyle ölü aşılar hastalık oluşturmaz ve dışarı saçılmazlar. İyi bir uyarım için genellikle adjuvantlarla birlikte hazırlanır. Ölü aşılar pahalıdır, hayvanlara tek tek uygulanmaktadır. Ancak birkaç aşının aynı anda kombine edilerek birlikte kullanılması mümkündür. Aşıların Depolanması ve Kullanılması İyi izole edilen bir ambalaj içerisinde soğuk zincir kırılmadan taşınmalıdırlar. Depolama sıcaklığı 2-8 C olmalıdır. Fazla sıcaktan, dondurmadan veya direkt gün ışığından kaçınılmalıdır. Canlı aşılar kullanmadan hemen önce diluent ile sulandırılmalıdır. İnaktif aşılar oda sıcaklığını gelebilmesi için 24 saat önceden serin bir ortamda bekletilmeli veya 5 saati geçmemek koşulu ile 100 F tı geçmeyen su banyosunda bekletilmelidir. Çiftliğe aşılar ulaştırılırken direkt gün ışından kaçınılmalıdır. Kullanmadan önce şişeler nazikçe çalkalanmalıdır. Tablo 1.Canlı ve inaktif aşıların karşılaştırılması(*bazı aşılar (Marek, Tavuk çiçeği) hariç Özellik Canlı Aşı İnaktif Aşı Maliyet Düşük Pahalı Sürü Uygulaması Evet* Bireysel İmmunitenin devamlılığı Kısa Süreli Daha Uzun Diğer aşılarla kombinasyon Evet Evet (Çoklu) Maternal antikor oluşunu Evet Evet Güvenirlilik Evet/Hayır Evet 16 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

19 Tavuk Aşıları ve Aşı Programları Kanatlı Sektöründe Aşısı Bulunan Bazı Hastalıklar Newcastle (ND), Enfeksiyöz Laryngotrakeitis (ILT), Kanatlı Çiçeği (FP), Avian Ensefalomiyelit (AE), Marek (MD), Egg Drop Sendrom (EDS76), Viral Artrit ((REO Virus), Hindi Kanatlı Rinotrakeit (TRT/SHS), İnfeksiyöz Bronşitis (IB), İnfeksiy öz Bursal Hastalık (IBD),Chicken Enfeksiyöz Anemi (CIA), İnfeksiyöz Koriza (Heamohilus Paragallinarum),Kanatlı Kolerası (Pasteurella Multocida), Mikoplazmozis (Mycoplazma Gallisepticum Ve Mycoplazma Synoviae), Erysipelas ( Erysipelothrix İnsidiosa), Salmonellozis (Salmonella Enteritidis, Salmonella Tyhimurium ve Salmonella Gallinarum), İçme suyu yöntemi-nd, IB, IBD, ILT, AE aşılamaları gibi Folliküler yöntem-tavuk çiçeği, ILT aşılamaları gibi Kanat zarına batırma yöntemi-tavuk çiçeği, ND, ILT aşılamaları gibi Kloakal yöntem-ilt aşılamaları Sprey aşılama Solunum yolu için uygulanan canlı aşılarda sıkça kullanılan yöntemlerden biridir. Uygulama yapılacak hayvanın yaşına göre spray partikül büyüklüğü ayarlanır mikron civcivler için, mikron diğer piliçler için olacak şekilde ayarlanır. Aşılar, aşılamadan hemen önce kümeste hazırlanmalıdır. Aşılama zamanı bölge özellikleri ve mevsim sıcaklıkları göz önünde bulundurularak sıcak havalarda sabah erken veya akşam serin saatlerde olacak şekilde planlanmalıdır. Uygulama başlamadan önce havalandırma kapatılmalı/azaltılmalıdır. Kümes içerisinde yavaş yürüyerek, hayvanların başlarının üzerinden yaklaşık 1m yukarıdan uygulama yapılır. İçme Suyu İle Aşılama Aşı uygulanmadan 48 saat öncesinde tüm dezenfektan, klor ve ilaç uygulamaları durdurulmalıdır. Aşılama süresi sıcak iklimlerde dk, soğuk iklimlerde dk içerisinde tüketilecek şekilde hesaplanmalıdır. Aşı sabah/akşam saatlerinde uygulanmalıdır. Kanat Zarına Aşılama Bu aşılama tavuk çiçeği, avian ensefalomiyelit, chicken anemie ve canlı tavuk kolera hastalıklarının aşılamalarında kullanılmaktadır. Aşılama Yöntemleri En çok kullanılan yöntemler sprey ve içme suyu ile olmasına karşın diğer yöntemlerde aşısı yapılacak hastalığa göre seçilerek uygulanmaktadır. Örneğin; Burun-Göz damla yöntemi. ND,IB, ILT, vb. Gaga daldırma yöntemi- ND, IB, vb. Enjeksiyon yöntemi- Marek, ND,Viral artritis,tifo, Kolera ve bütün inaktif aşılar. Spray yöntemi-nd, IB, IBD Aşı uygulanırken iğne kanat zarının ortasına, tüyler kenara çekilerek damar ve kemiğe dikkat ederek yapılmalıdır. İğne her 500 hayvanda bir değiştirilmelidir. Eğer aşılama sırasında kanat veni zarar görür ve kanama şekillenirse iğne hemen değiştirilmeli ve aşı tekrarlanmalıdır. Enjeksiyon ile Aşılama Her hayvana tek tek uygulanır. Kas içi ve derialtı olmak üzere iki şekilde yapılır. Uygulama hataları olmadığında iyi sonuçlar elde edilir. Enjeksiyon bölgesi seçilirken uygulama kolaylığı, insan güvenliği ve aşı reaksiyonları dikkate alınarak seçilmelidir. Enjeksiyon sonrası en iyi sonucun nereden alınacağı göz önüne alınarak karar verilmelidir

20 Tavuk Aşıları ve Aşı Programları Aşı programlarının oluşturulması Hem immunolojik hem de ticari faktörler aşılama programlarının oluşturulmasında birlikte değerlendirilmelidir. Program Oluşturma Aşamaları Genel bilgilerin sağlanması Aşı seçimi Aşılama zamanlarının belirlenmesi Aşılama Aşılama sonrası yapılacak işlemler Programın değerlendirilmesi Aşılamalarda maternal antikor varlığı mutlaka dikkate alınmalıdır. Maternal antikorlar aşılama programlarını oluşturmada oldukça önemli bir etkiye sahiptir. IBD de yüksek maternal antikor düzeyinde aşılamada olumsuz bir etkisi vardır. TRT aşılamalarında maternal antikorların herhangi bir etkisi olmaz. O nedenle maternal antikor seviyesi, üniformitesi ve yarılanma süresi bilinmelidir. Şekil 1. Maternal antikor seviyesi Aşı programlarının oluşturulmasında dikkate alınması gereken konular. Hastalıkların Dağılımı Aşılamanın yapılacağı hastalığın bölgedeki dağılımı incelenmelidir. Hastalığın görülmediği bir bölgede özellikle canlı aşıların kullanımında dikkatli olunmalıdır. Hastalık bölgede yoğun bir şekilde görülüyor ise yetiştirme yönü dikkate alınarak kuluçkada aşılama işlemlerine başlanmalı ve sürüye gerektiği durumlarda canlı ve inaktif aşılar uygulanmalıdır. Saha enfeksiyonlarının varlığında problemli sürülerden mikrobiyolojik analizler, serolojik kontroller ile genel laboratuar sonuçları değerlendirilerek sorunun ne olduğu ortaya konmalıdır. Şekil 2.Maternal antikor seviyesi Şekil 3. Maternal antikorların üniformitesi Kümeste daha önceden geçirilen hastalıkların durumu da önemlidir. Bazı hastalık etkenlerinin uzun süre çevresel kaynaklarda canlı kalması nedeniyle bu durum dikkate alınmalıdır. Bu etkenler arasında IBDV ve MDV oldukça önem taşır. Saha virusunun virulensi de diğer önemli konulardan biridir. Sahada çok virulent bir suş varsa aşılama programları gözden geçirilmelidir. Böyle durumlarda, ilave aşılama yapılmalıdır (Örneğin velojenik ND virus infeksiyonlarında). Şekil 4.Maternal antikorların üniformitesi Hayvanların Yaşı Hayvanların yaşı iki açıdan oldukça önemlidir. Bazı aşı suşları, lenfoid organlar üzerine olumsuz etki yapabilir ve bazı hastalıklar, belirli yaş gruplarında hastalık oluşturur. Maternal Antikorların Durumu 18 MEKTUP ANKARA Yıl: 2012 Cilt: 10 Sayı: 4

Prospektüs. Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır. AMPROMED Oral Çözelti Veteriner Antikoksidiyal -Vitamin

Prospektüs. Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır. AMPROMED Oral Çözelti Veteriner Antikoksidiyal -Vitamin Prospektüs Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır. AMPROMED Oral Çözelti Veteriner Antikoksidiyal -Vitamin BİLEŞİMİ Ampromed Oral Çözelti, koyu sarı-açık kahverengi renkte, berrak bir çözelti olup her ml

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

NIRLINE. NIRLINE Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın!

NIRLINE. NIRLINE Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın! Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın! KONU İLGİ Kanatlı beslemede amino asit, sindirilebilir amino asit parametrelerinin önemi ve analizleri amino asit analizleri

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Kanatlı. Selko-pH Uygulamasının Broylerlerde Canlı Ağırlık ve Yem Tüketimine Etkisi

Kanatlı. Selko-pH Uygulamasının Broylerlerde Canlı Ağırlık ve Yem Tüketimine Etkisi Selko-pH Uygulamasının Broylerlerde Canlı Ağırlık ve Yem Tüketimine Etkisi KONU etkisi İLGİ Tamponlanmış organik asit kombinasyonunun broyler performansına Selko-pH Uygulamasının Broylerlerde Canlı Ağırlık

Detaylı

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır DICLACOX %2,5 Oral Süspansiyon Veteriner Antikoksidiyal

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır DICLACOX %2,5 Oral Süspansiyon Veteriner Antikoksidiyal Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır DICLACOX %2,5 BİLEŞİMİ DICLACOX %2,5, her ml oral çözeltide 25 mg Diklazuril içeren; açık beyaz, homojen süspansiyondur. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ DICLACOX %2,5, Benzenasetonitril

Detaylı

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır CEFTİON Enjeksiyonluk Süspansiyon Veteriner Sistemik Antibakteriyel

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır CEFTİON Enjeksiyonluk Süspansiyon Veteriner Sistemik Antibakteriyel BİLEŞİMİ Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır CEFTİON Enjeksiyonluk Süspansiyon Veteriner Sistemik Antibakteriyel Ceftion Enjeksiyonluk Süspansiyon, 1 ml de 50 mg seftiofur baza eşdeğer seftiofur hidroklorid

Detaylı

Aşılama Denetimi Prensipleri. Dr. Bart van Leerdam Çeviri: Polimed İlaç Teknik Servis Vet. Hek.. Demir Özdemir

Aşılama Denetimi Prensipleri. Dr. Bart van Leerdam Çeviri: Polimed İlaç Teknik Servis Vet. Hek.. Demir Özdemir Aşılama Denetimi Prensipleri Dr. Bart van Leerdam Çeviri: Polimed İlaç Teknik Servis Vet. Hek.. Demir Özdemir Aşağıdaki başlıklar ile aşılama başarısının değerlendirilmesi : Epruvasyon denemesi Aşı reaksiyonunun

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

Kanatlı. Üçüncü Jenerasyon Bütiratlar

Kanatlı. Üçüncü Jenerasyon Bütiratlar Kanatlı Üçüncü Jenerasyon Bütiratlar KONU İLGİ Bütiratların yeni bir formunun broyler sürülerindeki etkinliği TERCÜME VE DERLEME Üçüncü Jenerasyon Bütiratlar Kanatlı Özel Ürünler Teknik & Satış Müdürü

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Kanatlılarda Bağışıklık Sistemi ve Bağışıklık Sistemini Etkileyen Besinsel Faktörler

Kanatlılarda Bağışıklık Sistemi ve Bağışıklık Sistemini Etkileyen Besinsel Faktörler GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2009, 26(2), 81-86 Kanatlılarda Bağışıklık Sistemi ve Bağışıklık Sistemini Etkileyen Besinsel Faktörler Şenay Sarıca Ümit Karataş Raziye Gözalan Gaziosmanpaşa Üniversitesi,

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Önemli bir yem hammaddesi: Mısır

Önemli bir yem hammaddesi: Mısır Önemli bir yem hammaddesi: Mısır Besinsel Özellikleri Mısır; diğer tahıllar, tahıl yan ürünleri ve enerji sağlayan diğer hammaddeler ile karşılaştırıldığında standart bir hammaddedir. Birçok kanatlı rasyonunda

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 1. Dünya hayvan üretimi 2. Kanatlı eti üretimi 3. Yumurta üretimi 4. Kanatlı üretiminin geleceği 5. Dünya yem üretimi 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN

Detaylı

FLUEQUIN T inj. V eteriner Kullanım İçin. min.ı6 HI. RP:::ı*

FLUEQUIN T inj. V eteriner Kullanım İçin. min.ı6 HI. RP:::ı* . '.. n PROSPEKTÜS SADECE HAYVAN SAGLIGINDA KULLANILIR FLUEQUIN T inj. V eteriner Kullanım İçin FARMASÖTiK ŞEKLİ: Enjeksiyonluk Süspansiyon KOMPOZiSYON: Bir aşılama dozu ( ı ml ) şunları ihtiva eder: Aktif

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dr. Nahit YAZICIOĞLU Daire Başkanı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dr. Nahit YAZICIOĞLU Daire Başkanı T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Dr. Nahit YAZICIOĞLU Daire Başkanı MEVZUAT 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu Kuluçkahane ve Damızlık

Detaylı

Nobilis Salenvac T. Salmonella ile mücadelede öldürücü yumruk

Nobilis Salenvac T. Salmonella ile mücadelede öldürücü yumruk Nobilis Salenvac T ile mücadelede öldürücü yumruk Yağ içermeyen adjuvant minimum aşı reaksiyonu, aluminyum hidroksit jel içerir. Yağ içermeyen bu adjuvant güçlü bir bağışıklık cevabını uyarır ve aşı reaksiyonlarını

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır MEDIQUINOL %10 Oral Çözelti Sistemik Antibakteriyel

Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır MEDIQUINOL %10 Oral Çözelti Sistemik Antibakteriyel Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Sistemik Antibakteriyel Mediquinol %10 berrak açık sarı renkli bir çözelti olup 1 ml sinde 100 mg Enrofloksasin baz içerir. FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLER Mediquinol %10 nin

Detaylı

ROSİN Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Sistemik Antibakteriyel

ROSİN Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Sistemik Antibakteriyel Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır ROSİN Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Sistemik Antibakteriyel BİLEŞİMİ ROSİN Enjeksiyonluk Çözelti; sarı bal renkli, akışkan-viskoz, berrak, steril bir çözelti olup

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

BVKAE www.bornovavet.gov.tr

BVKAE www.bornovavet.gov.tr Türkiye Veteriner İlaçları Pazarı Sorunlar ve Çözüm Önerileri Uluslararası Süt Sığırcılığı ve Süt Ürünleri Çalıştayı ve Sergisi 28-29 Nisan, 2008 - Konya İsmail Özdemir VİSAD - Veteriner Sağlık Ürünleri

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi. Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı

BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi. Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı Bakterilerle mücadele onları sadece öldürmek ile olmaz. Öldükten sonra ortaya

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Gıda maddelerinin kalite kriterleri Beslenmeyle ilgili genel bilgilerin verilmesi Gıda güvenliği Halk Sağlığı Zoonoz enfeksiyonlarla

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE ÜRÜN ÖZELLİKLERİ Kurutulmuş bira mayası ve keten tohumu

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir?

Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir? FENİLKETONURİ VE PROTEİN KISITLAMASYLA TEDAVİ EDİLEN DİĞER METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI İSVİÇRE HASTA BİRLİĞİ Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir? Proteinler doğal besinlerimizin

Detaylı

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ Rumen mikroorganizmaların (bakteriler,protozoalar ve mayaların) bir denge içinde çalıştırdığı kusursuz bir makinedir. Yüksek et-süt verimi isterken bu hayvandaki

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNDİRİM VE METABOLİZMA SİSTEMLERİ

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNDİRİM VE METABOLİZMA SİSTEMLERİ T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNDİRİM VE METABOLİZMA SİSTEMLERİ III. DERS KURULU (15 ARALIK 2014 17 OCAK 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR

Detaylı

Conjugated Linoleic Acid

Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid (CLA) GENEL BAKIŞ Konjuge linoleik l ik asit bir omega-6 esansiyel yağğ asidi olan linoleik asit (LA) in 28 geometrik ve pozisyonel izomerlerini kapsar.

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI

1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI FUCİBEST % 2 krem 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Bir gram krem 20 mg Fusidik asit içerir. Yardımcı maddeler: Bir gram krem 150 mg Propilen

Detaylı

Kanatlı. Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması

Kanatlı. Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması KONU İLGİ Hindilerde pozitif salmonella koşullarında Fysal Fit-4 ve Selko-pH uygulamasının ardından kalan salmonella miktarının araştırılması Hindilerde salmonella

Detaylı

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı)

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) - İnfeksiyöz Hastalıkların Bulaşma ve Yayılmasında Potansiyel Tehlike - Kırmızı tavuk biti ( Dermanyssus gallinae ) evcil kümes hayvanlarında özellikle

Detaylı

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620)

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) Amaç Madde 1 Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için hazırlanan

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır.

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır. Prospektüs FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Metamizol steroid olmayan yangı giderici bir pyrazolone'dur. Analjezik, antiinflamatuar ve antipiretik etkilere sahiptir. Narkotik olmayan analjezikler grubuna girer.

Detaylı

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğumdan ergin çağa kadar olan büyümedir. Neonatal (yeni doğan) dönemi Infancy (yavru) dönemi Puberty (ergenlik) dönemi Adölesan (gençlik) dönemi Adult (erginlik) dönemi

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON (LBV104U)

HİJYEN VE SANİTASYON (LBV104U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HİJYEN VE SANİTASYON (LBV104U) DERS

Detaylı

ŞELLAT MİNERALLER İNORGANİK FORMLARINDAN DAHA YARAYIŞLIDIR

ŞELLAT MİNERALLER İNORGANİK FORMLARINDAN DAHA YARAYIŞLIDIR Sayı:2008/Rm-30 Sayfa:155-161 ŞELLAT MİNERALLER İNORGANİK FORMLARINDAN DAHA YARAYIŞLIDIR KONU : Şelat Mineraller İLGİ : HAYVAN BESLEME KELİMELER : Şelat Tipleri Şelat Standartları Şelat Minerallerin Avantajları

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. Kuru göz sendromunun semptomatik tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. Kuru göz sendromunun semptomatik tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI EYESTIL 10 ml göz damlası 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde : 100 ml de : 0.150 g hiyalüronik asit sodyum tuzu içerir. Yardımcı maddeler : Yardımcı

Detaylı

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR)

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR) Klinik Laboratuvar Testleri AMNO AST, KANTTATF (PLAZMA, DRAR) Kullanım amacı: Plazma ve idrarda kantitatif amino asit ölçümüne, amino asit metabolizma bozukluklarının araştırılması sırasında ihtiyaç duyulur.

Detaylı

Yer Yumurtasının Kontrolü Ve Çözüm Önerileri. Dr. Tolga Erkuş Ross Breeders Anadolu

Yer Yumurtasının Kontrolü Ve Çözüm Önerileri. Dr. Tolga Erkuş Ross Breeders Anadolu Yer Yumurtasının Kontrolü Ve Çözüm Önerileri Dr. Tolga Erkuş Ross Breeders Anadolu Neden Önemli??? Yer yumurtası nedir? Temiz görünüşlü yer yumurtası nedir? Sanitasyon ne işe yarar? Yer yumurtasına nasıl

Detaylı

VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU

VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU VETERİNER HEKİMİ HARUN KULOĞLU TÜRKİYE DE YAPILAN BİR ANKET ÇALIŞMASINDA: Arıcılar; % 34 ü yaşlı, zayıf kovan ve kraliçeyi, % 26 sı varroosisi, % 20 si aşırı soğuk ve rutubeti, %12 si açlığı, % 4 ü kireç

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak DOĞAL BAĞIŞIKLIK Prof. Dr. Dilek Çolak 1 DOĞAL BAĞIŞIKLIK İkinci savunma hattı birinci hat: fiziksel bariyerler Kazanılmış bağışık yanıtın aktivatörü ve kontrolörü 2 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Kompleman proteinleri

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak, 14 Şubat 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28913 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/3) Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

Kanatlı. Newcastle Aşılamasından Daha İyi Bir Sonuç Almak ve Daha İyi Bir Canlı Ağırlık Elde Etmek Ne Kadar Mümkün?

Kanatlı. Newcastle Aşılamasından Daha İyi Bir Sonuç Almak ve Daha İyi Bir Canlı Ağırlık Elde Etmek Ne Kadar Mümkün? Newcastle Aşılamasından Daha İyi Bir Sonuç Almak ve Daha İyi Bir Canlı Ağırlık Elde Etmek Ne Kadar Mümkün? KONU İLGİ Saccharomyces cerevisiae dan elde edilen maya metabolitlerinin yemlere ilavesi ve içme

Detaylı

YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ

YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ 2014 2015 YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği 1 YUMURTA TAVUKÇULUĞU Yumurta tavukçuluğu piliçlerde 20.haftadan sonra klavuz yumurta görülmesiyle başlar. Yumurta verimi 23. haftada

Detaylı

Beslenme ve Sağlık Beyanları

Beslenme ve Sağlık Beyanları Beslenme ve Sağlık Beyanları PROF. DR. SİBEL KARAKAYA E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BESLENME BİLİM DALI 12-14 KASIM 2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157

Detaylı

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 01330 Adana Bir ineğin kendisinden beklenen en yüksek verimi

Detaylı

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ KÖPEK MEME TÜMÖRLERİNDE TEDAVİ SEÇENEKLERİ AMAÇ Yaşam kalitesini ve süresini uzatmak Nüks veya yeni tümör oluşumlarını engellemek Yrd.Doç.Dr. Nilgün GÜLTİKEN Metastaz oluşumunu engellemek Tümör dokusunda

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010 IV. Kurul Gastrointestinal Sistem ve Metabolizma IV. Kurul Süresi: 5 hafta IV. Kurul Başlangıç Tarihi: 17 Şubat 2010 IV. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 22 23 Mart 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Kanatlı. Bacillus Amyloliquefaciens in Enzim Aktivitesi

Kanatlı. Bacillus Amyloliquefaciens in Enzim Aktivitesi Bacillus Amyloliquefaciens in Enzim Aktivitesi KONU Bacillus amyloliquefaciens in enzim aktivitesi İLGİ Probiyotik türü olan Bacillus amyloliquefaciens in enzim aktivitesi üzerine yapılan değerlendirme

Detaylı

Performans ve Besin Değerleri. broyler. cobb-vantress.com

Performans ve Besin Değerleri. broyler. cobb-vantress.com Broyler Performans ve Besin Değerleri broyler cobb-vantress.com Giriş Bu kitapçık, Cobb5 broylerleri için saha performansları ve karkas randıman hedeflerini ve bunlara ulaşmayı sağlayacak besleme önerilerini

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

IBD ye karşı en iyi aşılama zamanının saptanmasında formül için gerekli olan birkaç husus şunlardır:

IBD ye karşı en iyi aşılama zamanının saptanmasında formül için gerekli olan birkaç husus şunlardır: Gumboro Hastalığı: Deventer Formülü İle Optimal Aşılama Zamanının Saptanması J J de Wit, DVM, PhD Animal Health Service, POB 9, 7400 AA Deventer, the Netherlands **************** Gumboro aşıları dünya

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Elif Ayşe Anlı, Asuman Gürsel, Ayşe Gürsoy Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Süt Teknolojisi Bölümü, Ankara MELATONİN Melatonin memelilerin pineal bezi (beyin

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi Hd 50 Hidrojen Molekülleri Hidrojen bakımından zengin alkali su Üstün antioksidan etkisi Gerekli mineral takviyeleri Dayanıklı ve mükemmel performans Hidrojen molekülleri doğal ortamda bulunur, basit yapıdadır

Detaylı

YARIŞ ATLARINDA OKSİDATİF STRES

YARIŞ ATLARINDA OKSİDATİF STRES YARIŞ ATLARINDA OKSİDATİF STRES Aşağıdaki yazı, AVEF ( Fransız At Veteribnerleri Birliği) kongresinde sunulmuş olan bilimsel bir araştırmanın özetidir. (de Moffarts et al.,2003) Bu araştırma Prof. Pierre

Detaylı