DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ"

Transkript

1 DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ İHRACAT ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZET Ayberk ŞEKER 1 (Yalova Üniversitesi, Halil ŞİMDİ (Sakarya Üniversitesi, Bu çalışma ile Türkiye de gerçekleştirilen yurtiçi sermaye yatırımları ile doğrudan yabancı yatırımların, Türkiye nin ihracat performansı üzerindeki etkisi incelenmektedir. Bu doğrultuda, uluslararası yatırımları temsilen Türkiye de gerçekleştirilen doğrudan yabancı yatırımlar ele alınırken, yurtiçinde yatırımları temsilen Türkiye de yapılan sabit sermaye yatırımları ele alınmış ve bu yatırımların ihracat üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, 1983 ve 2014 yılları arasındaki dönemi kapsayan Türkiye ekonomisine ilişkin ihracat, doğrudan yabancı yatırımlar ve sabit sermaye yatırımları değişkenleri kullanılmıştır. Bu değişkenler arasında eş-bütünleşik bir ilişkinin ve nedensellik ilişkisinin var olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle Engle-Granger ve Johansen Eş-bütünleşme testleri gerçekleştirilmiştir. Uzun dönemli ilişkileri analiz etmek için yapılan Engle-Granger ve Johansen Eş-bütünleşme testleri sonucunda seriler arasında uzun dönemli bir ilişki bulunduğu ortaya çıkmıştır. Yapılan Granger nedensellik testi sonucunda ise; sabit sermaye yatırımları ve ihracattan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilirken; ihracat ve sabit sermaye yatırımları arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İhracat, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Sabit Sermaye Yatırımları, Eş-bütünleşme ve Nedensellik Analizi. Jel Kodu: E22, F10, F21. THE EFFECT OF FOREIGN DIRECT INVESTMENTS AND FIXED CAPITAL INVESTMENTS ON EXPORTS: COINTEGRATION AND CAUSALITY ANALYSIS ON TURKEY ABSTRACT This study examines the effects of fixed capital investment and foreign direct investment on export performance of Turkey. In this regard, while foreign direct investments represent the international investment, fixed capital investments represent domestic investment in Turkey. Exports of Turkey, foreign direct investments and fixed capital investments are used as variables within the period of and it is analysed whether there is a co-integrated relationship or causality between these variables. In this study, series is analysed by using Granger Causality test, Engle-Granger and Johansen cointegration tests. Engle-Granger and 1 Yalova Üniversitesi Merkez Yerleşkesi, İİBF, Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü, Çınarcık Yolu 2. Km Yalova/Türkiye, Araştırma Görevlisi, 1

2 Johansen cointegration tests show that there is long term relationship between series. The results of Granger causality analysis demonstrate that there is an unidirectional causality between exports of Turkey, fixed capital investments and foreign direct investments. This unidirectional causality occurs from exports of Turkey and fixed capital investments to foreign direct investments. In addition to this, bidirectional causality take place between exports of Turkey and fixed capital investments. Keywords: Export, Foreign Direct Investment, Fixed Capital Investment, Cointegration and Granger Causality. Jel Code: E22, F10, F GİRİŞ İkinci Dünya Savaşı nın ardından sermaye hareketlerinin hız kazanması, doğrudan yabancı yatırımların giderek yaygınlaşmasını sağlamıştır. Doğrudan yabancı yatırım, bir ülkede faaliyetini sürdüren bir şirketi satın almak, ortaklık kurmak, sermayesini artırmak ya da yeni kurulan bir firma için sermaye sağlamak olarak tanımlanabilir. Portföy yatırımlarının aksine uzun vadeli olan bu yatırımların portföy yatırımlarından bir diğer farkı ise ilgili firma üzerinde yönetimin ya da denetimin yabancı sermaye ile paylaşılmasıdır (Seyidoğlu, 2007: ). Sermayenin ülkeler arasında hızlı hareket edebilmesi gelişmekte olan ülkeler arasındaki rekabeti giderek artırmaktadır. İktisadi kalkınmayı gerçekleştirebilmek ve sermaye açığını kapatabilmek adına az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler önünde iki seçenek bulunmaktadır: ilki dış borçlanma, ikincisi ise yabancı sermaye yatırımlarıdır (Çetinkaya, 2004:241). Yabancı sermaye yatırımlarının kalıcı hale gelerek sabit sermaye yatırımlarına dönüşmesi ülkedeki ekonomik istikrara bağlı olsa da tek başına yeterli değildir (Alkin, 2000: 14). Yabancı sermayeye ek olarak ülke içindeki tasarrufların artırılması büyüme adına makul ve yararlı bir yol olarak görülebilir ayrıca iktisadi olarak cari açığın da önüne geçilmesi beklenir. Sabit sermaye yatırımları ülkenin toplam üretimini, refahını ve teknoloji seviyesini yükselten bir unsurdur. Ayrıca sabit sermaye yatırımları ile yükselen üretim seviyesinin ihracatı artırması beklenir. Bu çalışmada sabit sermaye yurtiçi sabit sermaye yatırımları ile doğrudan yabancı yatırımların, Türkiye nin ihracatı üzerindeki etkisi araştırılacak olup değişkenlere yönelik olarak nedensellik ve eşbütünleşme testleri yapılacaktır. Bu çalışma ile elde edilecek sonuçlar doğrultusunda ihracat, sabit sermaye yatırımlarına ve doğrudan yabancı yatırımları arasındaki ilişkiler doğrultusunda Türkiye nin cari açığını azaltması adına izlenecek politikalara katkı sunulmaya çalışılacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde sabit sermaye yatırımları, doğrudan yabancı yatırımlar ile Türkiye nin ihracatı üzerinde durulacaktır. Üçüncü bölümde ise literatür incelemesi yapılmış olup ardından araştırmanın modeli ve veri setine yer verilmiştir. Son bölümde ise elde edilen bulgular neticesinde sonuç ve politika önerileri üzerinde durulmuştur. 2. SABİT SERMAYE YATIRIMLARI, DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve TÜRKİYE 2

3 Ülkelerin iktisadi yapılarının belirlenmesinde ve gelişmişlik seviyelerinde faktör donatımları önem taşmaktadır. Malların ulusal ve uluslararası ticaretinin gerçekleşmesinde mal fiyatları adına o malın içerdiği emek ile sermayenin ücreti, sermayenin değişiminde ise faiz, belirleyici girdiler olarak değer taşımaktadır. Ülkemizde de olduğu gibi gelişmekte olan ülkeler açısından sermayenin hızla yer değiştirebilmesiyle karşılaşılan temel sorunların başında, sermaye oluşumundaki yetersizlik gelmektedir. Türkiye düşük tasarruf oranı ve yüksek dış ticaret açığı olmak üzere iki sorunla karşı karşıyadır. Ülkemizde yabancı yatırımların artması sermaye açığının azalmasında, üretimde eski teknoloji yerine yeni teknolojinin kullanılmasında böylece üretimde verimliliğin artmasına ve Türkiye nin yeni dış pazarlara açılmasında büyük imkanlar sağlayabilir (Çetinkaya, 2004: ). Yılmaz a (2007) göre Türkiye nin yeterli derecede yararlanamadığı doğrudan yabancı yatırımlardan faydalanmanın beş temel unsuru bulunmaktadır: - Orta ve uzun vadede doğrudan yabancı yatırım stratejisinin hedefi teknoloji yoğun yeni yatırımları cezbetmek olmalıdır, - Kamu-özel sektör işbirliği ile yarı özerk statüde bir yatırım promosyon ajansı kurulmalıdır, - Yönetişimin etkinliği ve rekabet ortamının oluşumu için kurumsal kapasite geliştirilmelidir, - İktisadi rasyonalite çerçevesinde vergi sistemi gözden geçirilmeli ve yatırımların önündeki engeller kaldırılmalıdır, - Stratejik hedeflere uygun olarak öncelikli sektörler belirlenmeli ve bu sektörlere yatırım almak adına gerekli altyapı ve üretim faktörlerinin arzı artırılmalıdır. Ayrıca bu sektörlere dönük olarak ayrıcalıklı parasal teşvikler verilmemelidir. Türkiye için iktisadi olarak büyümenin en önemli kaynaklarından birisi ise sabit sermaye yatırımlarının artmasıdır. Sabit sermaye yatırımları gerek milli gelirin önemli bir bileşeni olması gerekse de ülkenin gelecekteki üretim kapasitesini değiştirmesi bakımından iktisadi aktörler tarafından yakından takip edilmektedir. Yatırımlar, 2009 küresel krizi sonrasında küresel ölçekte zayıf seyretmiş ve birçok bölgede kriz öncesi seviyelerine ulaşamamıştır. Türkiye de de yatırımlar küresel kriz sonrası dönemde yüksek oranda artmış olmasına karşın 2012 yılından beri zayıf seyrini sürdürmektedir (Coşar, 2016:2). JCR Eurasia Rating Başkanı Orhan Ökmen, sabit sermaye yatırımlarının yetersiz ve fiziki sermayeye dayanan Türkiye'nin büyüme modelinin de sadece niceliksel artış sağladığı, katma değere, istihdam ve verimliliğin artırılmasına katkısının sınırlı olduğunu vurgulamaktadır (Fortune Türkiye, 2016). 3. LİTERATÜR TARAMASI Literatürde doğrudan yabancı yatırımları ile Türkiye nin makroekonomik verilerine yönelik olarak birçok çalışma bulunmakla beraber sabit sermaye yatırımlarına yönelik olarak yapılmış olan çalışmaların sayısı fazla değildir. Diğer taraftan çalışmaların sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde sabit sermaye yatırımları ve doğrudan yabancı yatırımlarının Türkiye nin makroekonomik verileri üzerinde etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ercan (2001) çalışmasında doğrudan yabancı yatırımlar ile ülkenin kalkınma seviyesi ve krizler 3

4 arasındaki ilişkiyi ele almaktadır. Buna göre Türkiye açısından doğrudan yabancı yatırımların tutarının artırılmasıyla ülkenin kalkınmışlığına katkıda bulunulacağı vurgulanmaktadır. Eşiyok (2001) sabit sermaye yatırımlarının gelişimi ile ihracat yapısı arasındaki ilişkiyi ele almakta ve bu ilişkiye yönelik olarak 1989 yılından itibaren özel sektör imalat sanayiinde ticarete konu olmayan alanlarda sabit sermaye yatırımları artarken, ticarete konu olanlar açısından sabit sermaye yatırımlarının düştüğünü çalışmasında yazmaktadır. Tandırcıoğlu ve Özen (2003) geçiş ekonomilerinin büyümesi adına doğrudan yabancı sermayenin önündeki engellerin kaldırılmasını önerirken ülkelerin böylece küresel rekabet koşullarına ayak uydurabileceğini belirtmektedirler. Karagöz ve Karagöz (2006) ihracat kaynaklı büyüme hipotezinin Türkiye için geçerli olduğunu belirtirken doğrudan yabancı yatırımların ihracat ve büyüme üzerindeki anlamlı etkisinin artırılmasına yönelik politikaların geliştirilmesini vurgulamışlardır. İlgili çalışmada zaman serilerine dayalı olan 1991: :02 dönemlerini kapsayan analiz sonucunda beklenenin aksine yabancı sermayeden ihracata doğru bir nedensellik olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kar ve Tatlısöz (2008) yapmış oldukları çalışmada Türkiye de doğrudan yabancı sermaye hareketlerini belirleyen faktörlerin neler olduğuna ilişkin bir ekonometrik analize yer vermektedirler dönemini kapsayan çalışmada istatistiksel açıdan uluslararası net rezervler, gayrisafi milli hâsıla, dışa açıklık oranı, elektrik enerjisi üretim endeksi ve yatırım teşviklerinin yabancı sermaye üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bayraktutan ve Arslan (2008) Türkiye deki sabit sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisini yılları arasındaki veriler ile incelemişlerdir. Buna göre sabit sermaye miktarının artması ile uzun dönemde ekonomik büyümenin olumlu yönde etkilendiği ancak Türkiye nin yaşamış olduğu iktisadi ve politik krizler sabit sermaye yatırımının istenilen düzeye çıkmasını engellediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Diğer taraftan Alagöz vd. (2008) yapmış oldukları çalışmada doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile ekonomik büyümenin ilişkisi yılları arasında Türkiye ölçeğinde incelenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda iki değişken arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanmazken dönemini kapsayan regresyon modelinde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerinde orta derecede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Örnek (2008) ise Türkiye nin 1996: :01 çeyreklerine ait olan yabancı sermaye girişlerini ele alarak doğrudan yabancı yatırımların kısa ve uzun dönem yurtiçi tasarruflar açısından pozitif etkiye sahip olduğunu belirtmiştir. Buna ek olarak gerek kısa vadeli sermaye girişleri gerekse doğrudan yatırımlar iktisadi büyüme üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu çalışmada tespit edilmiştir. Türkiye ye ek olarak Yaraşır ve Zeren (2009) 14 Akdeniz ülkesinde arasındaki dönemde sabit sermaye yatırımları iktisadi büyüme oranını belirleyen en önemli değişken olarak bulunmuş olup doğrudan yabancı yatırımlar ile bahsi geçen ülkelerin büyümeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Altıntaş (2009) Türkiye deki doğrudan yabancı sermaye girişi ve uluslararası ticaret arasındaki ilişkiyi dönemi için ele almıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda doğrudan yabancı sermaye girişinin ülkenin ihracat ve ithalatını artırdığı gözlemlenmiş olup uzun dönemde ithalat artışlarının doğrudan yabancı sermayenin artmasına ve bu sermaye girişlerinin de Türkiye nin ihracatındaki artışı sağladığı görülmüştür. 4

5 5 V. Anadolu International Conference in Economics, Bozdağlıoğlu ve Özpınar (2011a) teorik olarak doğrudan yabancı yatırımların ihracat üzerindeki etkisi üzerinde durmuşlardır. Doğrudan yabancı yatırımların ürün yaşam döngüsü teorisi kapsamında farklı aşamalarda yapılabildiği belirtilmiş olup uçan kazlar modelinde doğrudan yabancı yatırımın birçok gelişmekte olan ülkeye yayıldığı gözlemlenmiştir. Son olarak ise yeni büyüme teorisi doğrudan yabancı yatırımların teknoloji transferi, yaparak öğrenme ve emeğin eğitimi konularında etkili olarak iktisadi büyümeye katkı sağladığı vurgulanmıştır. Aynı yılda yapılan bir başka Bozdağlıoğlu ve Özpınar (2011b) çalışmasında Türkiye ye gelen doğrudan yabancı yatırımların Türkiye nin ihracat performansı üzerindeki etkisi incelenmiştir. 1992: :07 döneminde doğrudan yabancı yatırımlar ülkenin ihracatının Granger nedeni olarak vurgulanmış ve ihracatta meydana gelecek değişimlerin yaklaşık %6 sının doğrudan yabancı yatırımlardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Dönemsel olarak kısa ve uzun dönemi elen Göçer vd. (2012) çalışmasında doğrudan yabancı yatırımlar ile ihracat arasındaki ilişkiyi Türkiye açısından döneminde aylık verilerle incelemiş olup doğrudan yabancı yatırımların kısa vadede bir dönem sonra etkilediği ihracatı uzun dönemde etkisini pozitif ve anlamlı olarak bulmuşlardır. Veriler açısından uzun bir dönemi kapsayan Çeştepe vd. (2013) yaptıkları çalışmada yıllarındaki verileri kullanarak nedensellik analizi vasıtasıyla ihracata bağlı doğrudan yabancı yatırım hipotezinin ve buna ek olarak ihracata dayalı büyüme hipotezinin Türkiye için geçerli olmadığını belirtmişlerdir. Çetin ve Seker (2013) döneminde gelişmekte olan ülkeler için doğrudan yabancı yatırımlar ile ihracat arasındaki nedensellik ilişkisini araştırmışlardır. Yapılan çalışmanın sonucunda Türkiye için ihracattan doğrudan yabancı yatırımlara doğru Granger nedensellik bulunduğu tespit edilmiştir. Son yıllarda yapılan diğer çalışmalarda ise Şahin (2015) Türkiye açısından doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi yılları arasında ele almıştır. Çalışmada doğrudan yabancı sermaye yatırımlarından iktisadi büyümeye doğru uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuş olup doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının iktisadi büyümeyi açıklayabildiği vurgulanmıştır. Can ve Köseyahyaoğlu (2016) ise gelişmekte olan ülkeler için yılları arasında doğrudan yabancı yatırımların ihracat ürün çeşitliliğini artırdığını yaptıkları analizler doğrultusunda çalışmalarında dile getirmişlerdir. Diğer taraftan sabit sermaye yatırımlarının ihracatta çeşitlendirme yerine yoğunlaşmaya katkı sağladığı belirtilmiştir. Çalışmamızla Türkiye deki sabit sermaye yatırımlarındaki ve doğrudan yabancı yatırımlardaki değişimin ihracat üzerinde ya da Türkiye nin ihracatındaki değişimlerin bu yatırımlar üzerindeki etkisi araştırılacaktır. Literatürde her ne kadar sabit sermaye yatırımlar ve doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde çalışmalar mevcut olsa da Türkiye nin ihracatı açısından her iki yatırım çeşidinin veya bu yatırımlar üzerinde ihracatın ne kadar etkili olduğunu aynı anda araştıran bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmayla literatüre bu açıdan katkı sağlanmaya çalışılacaktır. 4. ARAŞTIRMA MODELİ ve VERİ SETİ Çalışma kapsamında; doğrudan yabancı sermaye yatırımları, sabit sermaye yatırımları ve ihracat arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişki değerlendirilmiştir. Kısa ve uzun dönemli ilişkileri analiz etmek için, öncelikle tanımlayıcı istatistikler ortaya koyulmuş, modeldeki değişkenler arasındaki korelasyon ilişkisi değerlendirilmiştir. Daha sonra, değişkenler arasındaki ilişkileri analiz etmek için serilerin durağanlık testleri gerçekleştirilmiş ve Engle- Granger ile Johansen testleri ile değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi incelenmiştir.

6 Sonrasında, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, sabit sermaye yatırımları ve ihracat arasındaki nedensellik ilişkisini analiz etmek için Granger nedensellik testi gerçekleştirilmiştir. Korelasyon analizi ile değişkenler arasında ilişki bulunup bulunmadığı hakkında bilgi edinilmekte, ancak değişkenler arasındaki ilişkinin yönü veya nedensellik ilişkisi konusunda bilgi elde edilememektedir (Gujarati, 2004: 696). Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi her iki değişkenin de uzun vadede birlikte hareket etiklerini ifade etmektedir. Eşbütünleşme analizleri değişkenlerin durağanlığının sınanmasından sonra gerçekleştirilmektedir. Veri Seti Çalışma kapsamında modelde kullanılan doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile sabit sermaye yatırımlarına ilişkin veriler T.C. Kalkınma Bakanlığı ndan temin edilmiş, ihracat verileri ise T. C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ndan elde edilmiştir. Modeldeki veriler yıllık frekansta olup dönemini kapsamaktadır. Çalışmanın veri setini oluşturan değişkenlerden IHR; ihracatı, DYY; doğrudan yabancı yatırımlarını, SSY; sabit sermaye yatırımlarını temsil etmektedir. Tanımlayıcı İstatistikler Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, sabit sermaye yatırımları ve ihracat arasındaki ilişkiyi Türkiye için test etmeden önce, çalışma kapsamındaki değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler incelenmiş ve elde edilen bulgular Tablo 1 ve Grafik 1 de gösterilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; yıllık veriler bazında döneminde Türkiye de yıllık ortalama ihracat değeri 52 Milyar $, doğrudan yabancı sermaye yatırımları 4 Milyar $, sabit sermaye yatırımlarının GSYİH içindeki payı ise ortalama % 21 olarak gerçekleşmiştir. Hem doğrudan yabancı sermaye yatırımları hem de ihracat değişkenlerinin standart sapmasının yüksek olması bu değişkenlerin oynaklıklarının yüksek olduğunu göstermektedir. Oynaklığın yüksekliği maksimim ve minimum değerlere bakılarak da görülebilmektedir. Tablo 1: Değişkenlere ait Temel İstatistikî Göstergeler DYY SSY İHR Ortalama Ortanca En Büyük En Küçük Standart Sapma Çarpıklık Basıklık

7 Jarque-Bera Olasılık Gözlem Sayısı Grafik 1: Yılları Arasında Değişkenlere Ait Grafikler ve Eğimleri IHR DYY IHR Doğrusal (IHR) DYY Doğrusal (DYY) 1.8E E E E+11 1E+11 8E+10 6E+10 4E+10 2E E+10-4E+10 2E E+10 1E+10 5E E SSY SYY Doğrusal (SSY) Tablo 2: Değişkenlere ait Korelasyon Sonuçları IHR DYY SSY IHR

8 DYY SSY Eşbütünleşme Modelleri Model kapsamındaki değişkenlerin birbirleri ile uzun vadede birlikte hareket edip etmediklerini test etmek amacıyla eşbütünleşme testleri gerçekleştirilecektir. Eşbütünleşme testleri gerçekleştirilmeden önce serilerin durağanlıkları sınanacak ve serilerin durağanlık dereceleri belirlendikten sonra eşbütünleşme analizine geçilecektir. Serilerin Durağanlık Analizi Modele dâhil edilen değişkenler arasındaki ilişkinin anlamlı olarak kabul edilebilmesi için tüm değişkenlerin ya kendi düzeylerinde ya da farkları alındıktan sonra aynı düzeyde durağan hale gelmeleri gerekmektedir. Çalışma kapsamında, serilerin durağanlığını analiz edebilmek için Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) (Dickey ve Fuller, 1979) testi ve Philips- Perron (PP) (Philips ve Perron, 1988) testi kullanılmıştır. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) (1) testi ve Philips-Perron (PP) (2) testi sırasıyla aşağıda gösterilen modellere dayanmaktadır: (1) (2) Tablo 3: ADF Birim Kök Test Sonuçları ADF (seviye) t-değeri Olasılık değeri ADF (birinci fark) t-değeri Olasılık değeri IHR ** DYY *** SSY * *** Not: - ***, ** ve * sırası ile %1, %5 ve %10 seviyesinde anlamlılığı ifade etmektedir. Genişletilmiş Dickey-Fuller birim kök testinin sıfır hipotezi zaman serilerinin durağan olmadıkları (en az bir birim-kök var) şeklindedir. Tablo 3 te yer alan sonuçlardan da görüldüğü üzere, serilerin düzeylerinde birim kök testine dâhil edildiklerinde düzeyde durağan olmadıkları, birinci farkları alındıktan sonra ise durağan hale geldikleri görülmektedir. 8

9 Tablo 4: PP Birim Kök Test Sonuçları V. Anadolu International Conference in Economics, PP (seviye) Adj. t-değeri Olasılık değeri PP (birinci fark) Adj. t-değeri Olasılık değeri IHR *** DYY *** SSY * *** Not: - ***, ** ve * sırası ile %1, %5 ve %10 seviyesinde anlamlılığı ifade etmektedir. Tablo 4 te Philips ve Perron birim kök testi sonuçları yer almaktadır. Birim kök testi sonuçlarına göre, serilerin ADF birim kök testine benzer olarak düzeylerinde durağan olmadıkları, birinci farkları alındıktan sonra ise durağan hale geldikleri görülmektedir. Zivot & Andrews Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi Zivot ve Andrews in (1992) çalışmalarının odak noktasını dışsallık varsayımı oluşturmaktadır. Zivot ve Andrews (1992) çalışmalarında Perron (1989) yaklaşımında yer alan kırılmaların önceden bilinen gözlemlere dayanarak seçimi sonucunda ön testlerle ilgili sorunlar oluşacağını belirmektedirler. Bu doğrultuda, Zivot ve Andrews (1992) geliştirdikleri analiz yöntemi ile veri kaybının önleneceğini ortaya koymuşlardır. Zivot ve Andrews (1992) geliştirdikleri test yöntemi ile serilerde meydana gelen kırılma noktalarını dışsal olarak değil, içsel olarak belirlemektedirler. Böylelikle, kırılma noktası dışsal olarak dâhil edilmeden tahmin edilmektedir. Kırılma noktasının tahmininde veri bağımlı bir algoritma kullanıldığı görülmektedir. Bu şekilde, Zivot ve Andrews (1992) yapısal kırılmalı birim kök testini koşulsuz duruma getirmektedirler. Tablo 5: Zivot & Andrews Birim Kök Test Sonuçları Z&A (seviye) Z&A (birinci fark) Kırılma Tarihi k Test İst. Kırılma Tarihi k Test İst. Model IHR Model A IHR Model C DYY Model A DYY Model C SSY Model A SSY Model C 9

10 Kritik Değerler Model A => %10 : ; %5 : ; %1 : Model C => %10 : ; %5 : ; %1 : Tablo 5 te Zivot ve Andrews (1992) tarafından geliştirilen birim kök test sonuçları bulunmaktadır. Tabloda, Zivot ve Andrews (1992) birim kök testi için oluşturulan Model A ve Model C nin sonuçları yer almaktadır. Model A yalnızca düzeyde kırılmayı test ederken, Model C hem düzeyde hem de eğimde kırılmayı dikkate almaktadır. Tek yapısal kırılmaya izin veren birim kök testi sonucuna göre; tüm değişkenlerin birinci farklarında Model A ve Model C için %1 düzeyinde anlamlı olduğu görülmektedir. Modeldeki değişkenlerin kırılma tarihlerini incelediğimizde; ihracat değişkeninin Model A ya göre 2008, Model C ye göre 2002 yılında; doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Model A ya göre 2009, Model C ye göre 2004 yılında; sabit sermaye yatırımlarının GSYİH içindeki payının ise Model A ya göre 1999, Model C ye göre 2003 yılında yapısal kırılmanın gerçekleştiği tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen yapısal kırılmalı birim kök testi sonucunda; ülke içerisinde gerçekleştirilen yatırımlar olarak nitelendirdiğimiz sabit sermaye yatırımlarında, Türkiye de ekonomik krizlerin yaşandığı yıllarında yapısal kırılmaların meydana geldiği ortaya koyulmuştur. Yaşanan ekonomik krizin sabit sermaye yatırımlarını etkilediği görülmüştür. Uluslararası ekonomideki konjonktür ve ülke ekonomisinden etkilenen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ve Türkiye nin ihracatının ise Türkiye deki 2001 krizinden ve 2008 küresel ekonomik krizlerinden etkilendiği ve bu yıllarda yapısal kırılmaların gerçekleştiği tespit edilmiştir. Engle-Granger Eşbütünleşme Testi Engle ve Granger (1987) tarafından geliştirilen eşbütünleşme analizi, her serinin bireysel olarak durağan olmaması durumuna rağmen, iki ya da daha fazla serinin lineer birlikteliğinin durağan olmasını ifade etmektedir. İkili eşbütünleşme analizlerinde aşağıdaki regresyon denkleminin kalıntıları kullanılmaktadır (3). Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin bulunması halinde, regresyon denkleminden elde edilen kalıntıların (ε t ) durağan olması beklenmektedir. Kalıntıların durağanlığını sınamak için ADF birim kök testi kullanılmaktadır. Tablo 6: Engle-Granger Eşbütünleşme Test Sonuçları (3) Y/X ADF (Seviye) t-değeri Olasılık Değeri LIHR/LNFDI *** LIHR/SSY Not: - ***, ** ve * sırası ile %1, %5 ve %10 seviyesinde anlamlılığı ifade etmektedir. Tablo 6 da Engle ve Granger (1987) yaklaşımıyla gerçekleştirilen eşbütünleşme testinin sonuçları verilmektedir. İkili regresyon denklemleri sonucu elde edilen kalıntı serilerine ait 10

11 ADF testleri Tablo 6 da gösterilmiştir. İhracat ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Ancak, Engle ve Granger (1987) eşbütünleşme yöntemi ikiden fazla değişkenin aralarındaki muhtemel diğer eşbütünleşme vektörlerin tanımlanmasına imkân vermemektedir. Bu doğrultuda, değişkenler ile Johansen eşbütünleşme analizi gerçekleştirilecektir. Johansen Eşbütünleşme Testi Eşbütünleşme analizi, seriler birinci farkında durağan iken, aralarında bir eşbütünleşme ilişkisinin var olup olmadığını sınamaktadır. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen ADF ve PP birim kök testlerine göre, serilerin eşbütünleşme analizine uygun olduğu ortaya koyulmuştur. Bu doğrultuda, Johansen-Juselius (1990) eşbütünleşme analizini gerçekleştirmek mümkün olmuştur. Çalışma kapsamında ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımları arasında uzun vadeli hareketlerini yönlendiren ortak faktörlerin tahmini amacıyla Johansen eşbütünleşme testi gerçekleştirilmiştir. Johansen, eşbütünleşme vektörlerinin sayısını ve anlamlı olup olmadıklarını belirlemek amacıyla İz (Trace) İstatistiği ve En Büyük Özdeğer (Max Eigenvalue) İstatistiği olmak üzere iki tane test ortaya koymuştur. Tablo 7: Johansen Eşbütünleşme Test Sonuçları İz İstatistiği Hipotezdeki Koentegre Vektör Sayısı Özdeğer (Eigenvalue) İz İstatistiği (Trace Statistics) % 5 Kritik Değer Olasılık Değeri Yok* En Fazla En Fazla Maksimum Özdeğer İstatistiği Hipotezdeki Koentegre Vektör Sayısı Özdeğer (Eigenvalue) İz İstatistiği (Trace Statistics) % 5 Kritik Değer Olasılık Değeri Yok* En Fazla En Fazla

12 Not: Gecikme seviyesi AIC kriteri dikkate alınarak 2 olarak belirlenmiştir. Tablo 7 de Johansen eşbütünleşme analizi iz istatistiği ve maksimum özdeğer istatistiği sonuçları bulunmaktadır. İhracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımlarını yönlendiren ve uzun vadede dengeye getiren bir eşbütünleşme vektörünün bulunduğu tespit edilmiştir. Değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin bulunması, bir uzun dönem ilişkisinin olduğunu ortaya koymaktadır. Granger Nedensellik Testi Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin bulunması halinde, seriler arasında en az bir yönde nedensellik ilişkisi beklenmektedir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkisinin yönünü belirlemek için Granger (1986) ve Engle-Granger (1987) tarafından ileri sürülen nedensellik testi gerçekleştirilmektedir. Granger nedensellik testinin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki denklemler kullanılmaktadır; Granger nedensellik testinde gecikme uzunluğunun saptanmasında Akaike Bilgi Kriteri dikkate alınmıştır. (4) (5) Tablo 8: Granger Nedensellik Test Sonuçları Nedensellik Yönü F-Değeri Olasılık Değeri IHR => SSY ** SSY => IHR ** IHR => DYY *** SSY => DYY *** Not: - ***, ** ve * sırası ile %1, %5 ve %10 seviyesinde anlamlılığı ifade etmektedir. Gecikme uzunluğu 2 olarak belirlenmiştir. Tablo 8 incelendiğinde, ihracat ile sabit sermaye yatırımları arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunduğu tespit edilirken, ihracat ve sabit sermaye yatırımlarından doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi görülmektedir. 5. SONUÇ Çalışmada öncelikle Türkiye nin ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımlarının temel istatistikleri incelenmiş ve Zivot-Andrews yapısal kırılmalı birim kök testi vasıtasıyla ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımlarında meydana gelen yapısal kırılmalar tespit edilmiştir. Zivot-Andrews yapısal 12

13 kırılmalı birim kök testi sonuçlarına göre, ihracat ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının küresel ve ülke içi ekonomik konjonktürden etkilendiği, 2001 Türkiye ekonomik krizi ve 2008 küresel ekonomik krizin yaşandığı yıllarda gerçekleşen yapısal kırılmalar ile ortaya koyulmuştur. Sabit sermaye yatırımlarının ise, ülke içerisindeki ekonomik koşullardan etkilendiği ve Türkiye de yaşanan yılları arasındaki krizler dolayısıyla yapısal kırılmaların yaşandığı görülmüştür. İkinci olarak ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımları arasındaki ilişki, serilerin durağanlık testleri gerçekleştirildikten sonra eşbütünleşme modelleri arasında yer alan Engle-Granger ve Johansen eşbütünleşme testleri ile incelenmiştir. Johansen eşbütünleşme testi sonucunda; ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımları arasında uzun vadede dengeyi sağlayan ve yönlendiren bir eşbütünleşme vektörünün varlığı tespit edilmiştir. İki değişken arasındaki eşbütünleşme ilişkisini analiz eden Engle-Granger eşbütünleşme testi sonuçları da Johansen eşbütünleşme testi sonuçlarını destekleyici nitelikte olmuştur. Engle- Granger eşbütünleşme testi sonucunda ihracat ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, Türkiye ye gerçekleştirilen doğrudan yabancı sermaye yatırımları uzun vadede teknolojik yenilik, üretim kapasitesini arttırma, know-how gibi katkılar ile ihracatı olumlu etkilemektedir. Daha sonra gerçekleştirilen Granger nedensellik testi sonucunda, ihracat ve sabit sermaye yatırımları arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Türkiye de gerçekleştirilen sabit sermaye yatırımlarının ülkenin üretimini, refah düzeyini ve teknolojik yapısını geliştirmesi ile ihracat arasında nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bununla birlikte, ihracatın artması ile ülke gelirinin yükselmesi ve böylece Türkiye de yatırım ve tasarrufların artması söz konusu olduğundan, ihracat ve sabit sermaye yatırımları arasında çift yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Granger nedensellik testi sonucunda; ihracat ve sabit sermaye yatırımlarından doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen ihracat ile Tükiye nin yabancı ülke piyasalarında tanınırlığının artması ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları için cazibe merkezi haline gelmesi, ihracattan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına doğru olan tek yönlü nedensellik ilişkisini açıklamaktadır. Aynı zamanda, sabit sermaye yatırımlarının Türkiye nin üretim gücünü ve teknolojik düzeyini arttırması Türkiye ye gerçekleştirilen yabancı yatırımların da artmasını sağlamaktadır. Bu durum, sabit sermaye yatırımlarından doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına olan tek yönlü nedensellik ilişkisini açıklamaktadır. Bu doğrultuda, değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin var olmasıyla eşbütünleşme ilişkisi de doğrulanmıştır. Bu çalışma ile Türkiye nin ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımları arasındaki ilişki test edilmiştir. Ayrıca gerçekleştirilen sabit sermaye yatırımları ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Türkiye nin ihracat hacmi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, uzun dönemli analiz sonuçlarına göre ihracat, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve sabit sermaye yatırımlarının birbirlerini etkilediği ortaya koyulmuştur. Sabit sermaye yatırımlarının emek-yoğun üretimin gerçekleştirildiği sektörler yerine sermaye-yoğun alanlarda artırılmasıyla üretim kapasitesinin ve teknolojik yapının geliştirilebileceği ve Türkiye nin ihracatının arttırılabileceği görülmüştür. Böylelikle, sermaye-yoğun alanlarda yatırımların arttırılması sonucu yükselmesi beklenen ihracat hacmi ve sabit sermaye yatırımlarının verimliliği ile Türkiye ye daha fazla doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gerçekleştirilebileceği sonucuna varılmıştır. 6. KAYNAKLAR 13

14 ALAGÖZ, M., S. Erdoğan ve N. Topallı (2008), Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Deneyimi , Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 1, ss ALKİN, E. (2000), Büyüme-İstikrar-Yabancı Sermaye İlişkisi, TCMB Ekonomik İstikrar, Büyüme ve Yabancı Sermaye Semineri 8-12 Mayıs 2000, Ankara. ALTINTAŞ, H. (2009), Türkiye de Doğrudan Yabancı Sermaye Girişi ve Dış Ticaret Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Analizi: , Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 64, Sayı: 2, ss BAYRAKTUTAN, Y., İ. Arslan (2008), Türkiye de Sabit Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Ko-Entegrasyon Analizi ( ), KMU İİBF Dergisi, Yıl: 10, Sayı: 14. BOZDAĞLIOĞLU, E. Y., Ö. Özpınar (2011a), Doğrudan Yabancı Yatırımın İhracata Etkisi: Teorik Bir Yaklaşım, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt: 4, Sayi: 2, ss BOZDAĞLIOĞLU, E. Y., Ö. Özpınar (2011b), Türkiye ye Gelen Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye nin İhracat Performansına Etkilerinin VAR Yöntemi ile Tahmini, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 13, Sayi: 3, ss CAN, M., L. Köseyahyaoğlu (2016), Doğrudan Yabancı Yatırımların İhracat Ürün Çeşitliliğine Etkisi: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Uygulama, Akdeniz İİBF Dergisi, Sayı: 33, ss COŞAR, E. E. (2016). Firmaların Sabit Sermaye Yatırım Kararlarının Analizi: Türkiye İmalat Sanayine Dair Bulgular, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Çalışmaları, Sayı: 16/16. Ankara. ÇEŞTEPE, H., E. Yıldırım ve M. Bayar (2013), Doğrudan Yabancı Yatırım, Ekonomik Büyüme ve Dış Ticaret: Toda-YamamotoYaklaşımıyla Türkiye den Nedensellik Kanıtları, Akdeniz İİBF Dergisi, Sayı: 27, ss ÇETİN, M., F. Seker (2013), Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İhracat İlişkisi: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Nedensellik Analizi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 1, ss ÇETİNKAYA, M. (2004), Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Sektörel Dağılımının Önemi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 11, ss DICKEY, D. A., W. A. Fuller (1979), Distribution Of The Estimators For Autoregressive Time Series With A Unit Root, Journal of the American Statistical Association, Vol. 74, No. 366, pp DICKEY, D. A., W. A. Fuller(1981), Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root, Econometrica, Vol. 49, No. 4., pp ENGLE, R. F., C. W. J. Granger (1987), Co-integration and Error Correction: Representation, Estimation, and Testing, Econometrica, Vol. 55, pp

15 ERCAN, M. K. (2001), Doğrudan Yabancı Yatırımlar ile Ülkenin Kalkınmışlığı ve Krizler Arasındaki İlişki, G.Ü. İİBF Dergisi, Cilt 2, ss EŞİYOK, B. A. (2001), Türkiye Ekonomisinde Sabit Sermaye Yatırımlarının Gelişimi ve İhracatın Yapısı, Türkiye Kalkınma Bankası Araştırma Müdürlüğü, Ankara. FORTUNE TÜRKİYE (2016), Sabit Sermaye Yatırımları Düşük, Erişim Tarihi: GÖÇER, İ., Ş. Bulut, M. M. Dam (2012), Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye nin İhracat Performansına Etkileri: Ekonometrik Bir Analiz, Business and Economics Research Journal, Cilt: 3, Sayı: 2, ss GRANGER, C. W. J. (1986), " Developments in The Study of Cointegrated Economic Variables, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Vol. 48, No. 3, pp GRANGER, C. W. J. (1988), "Causality, Cointegration, and Control," Journal of Economic Dynamics and Control, Vol. 12, pp GUJARATI, D. N. (2004), Economics Basic Econometrics, Mcgraw Hill. JOHANSEN, S., K. Juselius, (1990), Maximum Likelihood Estimation and Inference on Cointegration-with Application to the Demand for Money, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Vol. 52, pp KARAGÖZ, M., K. Karagöz (2006), Türk Ekonomisinde İhracat ve Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi: Bir Zaman Serisi Analizi, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 1, ss KAR, M., F. Tatlısöz (2008), Türkiye de Doğrudan Yabanacı Sermaye Hareketlerini Belirleyen Faktörelrin Ekonometrik Analizi, KMU İİBF Dergisi, Yıl: 10, Sayı: 14. ÖRNEK, İ. (2008), Yabancı Sermaye Akımlarının Yurtiçi Tasarruf ve Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 63, Sayı: 2, ss PHILIPS, P. C. B., P. Perron (1988), Testing for a Unit Root in Time Series Regression, Biometrika, Vol. 75, No. 2, pp SEYİDOĞLU, H. (2007), Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama. İstanbul. ŞAHİN, D. (2015), Türkiye de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 19, ss TANDIRCIOĞLU, H., A. Özen (2003), Geçiş Ekonomilerinde Doğrudan Sermaye Yatırımları, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 4, ss YARAŞIR, S., F. Zeren (2009), Akdeniz Ülkelerinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar- Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki, Sosyoloji Konferansları, ss

16 YILMAZ, K. (2007). Türkiye için Doğrudan Yabancı Yatırım Stratejisi ne Doğru, Koç Üniversitesi Çalışma Raporu. ZIVOT, E., D. W. K. Andrews (1992), Further Evidence On The Great Crash, The Oil Price Shock Ans Unit Root Hypothesis, Journal of Business & Economic Statics, Vol. 10, No. 3, pp

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006)

TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006) KMU İİBF Dergisi Yıl:10 Sayı:14 Aralık/2008 TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006) Özet Yusuf BAYRAKTUTAN * İbrahim ARSLAN ** 20.yüzyılda

Detaylı

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi http://dergi.siirt.edu.tr/index.php/ziraat Araştırma Makalesi / Research Article Turk J Agric Res (2014) 1: 196-202 TÜTAD ISSN: 2148-2306 Sığır Sayısı, Süt Üretimi

Detaylı

Bir Doğrudan Yabancı Yatırım Türü Olarak Birleşme ve

Bir Doğrudan Yabancı Yatırım Türü Olarak Birleşme ve İşletme Bilimi Dergisi Cilt: Sayı: 014 Yatırım Türü Yrd. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Ersoy Sakarya Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Uluslararası Ticaret Bölümü ayersoy@sakarya.edu.tr Mustafa İlteriş Yılmaz Sakarya

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma YAPISAL KIRILMA ALTINDA PARA TALEBİNİN İSTİKRARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ A. Nazif Çatık Working Paper No: 06 / December

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ / 8 AĞUSTOS EYLÜL 1 GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Nuraydın TOPÇU * Yrd. Doç. Dr. Mine AKSOY

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( )

REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( ) REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1997-2015) Yasemin YURTOĞLU Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü Doktora Öğrencisi yaseminyurtoglu@hotmail.com

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Kredi, Mevduat, Ekonomik Büyüme, Nedensellik JEL Sınıflaması : E44, C22, G21

Anahtar Kelimeler : Kredi, Mevduat, Ekonomik Büyüme, Nedensellik JEL Sınıflaması : E44, C22, G21 TÜRKİYE DE BANKACILIK FAALİYETLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ Yrd.Doç.Dr. Pınar PEHLİVAN 1 Öğr.Gör.Dr. Lale DEMİRLİOĞLU 2 Doç.Dr. Hatice YURTSEVEN 3 Bankacılık sektörünün en önemli

Detaylı

ÖZET. üretiminin etkin olarak kullanılıp kullanılamayacağı Ocak 1992 ve Ağustos

ÖZET. üretiminin etkin olarak kullanılıp kullanılamayacağı Ocak 1992 ve Ağustos 1 Türkiye de Otomotiv Üretiminin Dış Ticaret Açığına Etkileri: Eşik Değerli Hata Düzeltme Modeli ÖZET Bu çalışmada Türkiye nin dış ticaret açığı sorununun çözümü için otomotiv üretiminin etkin olarak kullanılıp

Detaylı

PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ PETROL FİYATLARI İLE BIST 100 ENDEKSİ KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ Arzu ÖZMERDİVANLI Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Muhasebe ve Vergi Bölümü Özet: Hisse

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA HESAPLANAN ENDEKSLER ARASI İLİŞKİLER

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA HESAPLANAN ENDEKSLER ARASI İLİŞKİLER İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA HESAPLANAN ENDEKSLER ARASI İLİŞKİLER INTRA-INDEX CORRELATIONS CALCULATED IN ISTANBUL STOCK EXCHANGE Bekir ELMAS * Öz Hisse senedi endeksleri, borsada işlem gören hisse

Detaylı

Eğitim ve Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama

Eğitim ve Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama Iğd Üniv Sos Bil Der / Igd Univ Jour Soc Sci Sayı / No. 10, Ekim / October 2016: 189-204 Araştırma Makalesi / Research Article Eğitim ve Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Üzerine

Detaylı

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI *

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * A. Neyran ORHUNBİLGE Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Sayısal

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2011, s. 1-19 AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ Seymur AGHAYEV Öz Çalışmada 1995: 01 2010: 04 dönemine ait aylık

Detaylı

TÜRKİYE DE FELDSTEİN HORİOKA HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİNİN SINANMASI: ADL EŞİK DEĞERLİ KOENTEGRASYON TESTİ ÖZET

TÜRKİYE DE FELDSTEİN HORİOKA HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİNİN SINANMASI: ADL EŞİK DEĞERLİ KOENTEGRASYON TESTİ ÖZET TÜRKİYE DE FELDSTEİN HORİOKA HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİNİN SINANMASI: ADL EŞİK DEĞERLİ KOENTEGRASYON TESTİ ÖZET Burak GÜRİŞ 1 Makale, 1968-2012 döneminde Türkiye de Feldstein Horioka hipotezinin geçerliliğini,

Detaylı

TÜRKİYE YE GELEN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI KONJONKTÜR YÖNLÜ MÜ HAREKET EDİYOR?

TÜRKİYE YE GELEN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI KONJONKTÜR YÖNLÜ MÜ HAREKET EDİYOR? TÜRKİYE YE GELEN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI KONJONKTÜR YÖNLÜ MÜ HAREKET EDİYOR? Hayrettin KESGİNGÖZ * Öz Konjonktür yönlü göstergelerinden olan doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) Türkiye

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman)

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE (1987-2007) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) NE YAPILDI? ÖZET - Bu çalışmada, işgücü verimliliği

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2013, Cilt:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:65-77 TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Şahabettin GÜNEŞ * AN ANALYSIS ON THE EXCHANGE

Detaylı

İhracat Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Rusya Örneği Causality Relationship between Export and Economic Growth: The Case of Russia

İhracat Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Rusya Örneği Causality Relationship between Export and Economic Growth: The Case of Russia 416 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2015 İhracat Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Rusya Örneği Causality Relationship between Export and Economic Growth: The Case of Russia

Detaylı

Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Cilt 1. Sayı ss ISSN:

Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Cilt 1. Sayı ss ISSN: Business and Economics Research Journal Volume 1. Number 3. 2010 pp. 57-68 www.berjournal.com Đşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi ss. 57-68 ISSN: 1309-2448 Gelişmekte Olan Ülkelerde Elektrik Tüketimi

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ Gülbahar Üçler Ahi Evran Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. gulbahar_boyaci@hotmail.com

Detaylı

TÜRKİYE DE SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLERİN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN YAPISAL VAR ANALİZİ: 1990-2009 DÖNEMİ

TÜRKİYE DE SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLERİN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN YAPISAL VAR ANALİZİ: 1990-2009 DÖNEMİ TÜRKİYE DE SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLERİN DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN YAPISAL VAR ANALİZİ: 1990-2009 DÖNEMİ Fatma TURAN KOYUNCU Anadolu Üniversitesi Yunusemre Kampüsü,

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

TÜRKİYE, KURU İNCİR İHRACATININ EKONOMETRİK ANALİZİ. AN ECONOMETRIC ANALYSIS OF DRIED FIGS EXPORT in TURKEY

TÜRKİYE, KURU İNCİR İHRACATININ EKONOMETRİK ANALİZİ. AN ECONOMETRIC ANALYSIS OF DRIED FIGS EXPORT in TURKEY Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2017, C.22, S.2, s.439-448. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2017,

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 TÜRKİYE DE KÂĞIT TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR * Özet Bu çalışmanın

Detaylı

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu HAZIRLAYAN 18.11.2013 RAPOR Doç. Dr. Nazan Susam Doç. Dr. Murat Şeker Araş. Gör. Erkan Kılıçer Türkiye Ekonomisi Bütçe Büyüklükleri

Detaylı

TÜRKİYE DE EĞİTİM-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK VE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE DE EĞİTİM-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK VE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ TÜRKİYE DE EĞİTİM-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK VE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Özet Tuncer GÖVDELİ 1 Bu çalışmada, Türkiye de eğitim ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki 1923 ile 2014

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: Sayı: 4 831

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: Sayı: 4 831 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 30 2016 Sayı: 4 831 TÜRKİYE DE İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: EŞ- BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ * İbrahim HÜSEYNİ ** Erol ÇAKMAK

Detaylı

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22 Arş.Gör. Veysel İNAL 1 Doç. Dr. Selim İNANÇLI 2 Arş.Gör. Mustafa ÇALIŞKAN 3 Alternatif Enerjinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Saklı Testi Bu çalışmada Türkiye de GSYH nın yıllık büyümesi ile toplam enerji

Detaylı

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı Erdem BAŞÇI Başkan 2 Ocak 21 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu: Ana Bölümler Genel Değerlendirme Uluslararası Ekonomik Gelişmeler Enflasyon Gelişmeleri Arz

Detaylı

Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz

Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz MPRA Munich Personal RePEc Archive Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz Alper Aslan Erciyes Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü 2008 Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/10611/

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 37 Temmuz 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 37 Temmuz 2013 TÜRKİYE DE SAĞLIK-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Şadan ÇALIŞKAN Doç. Dr., Uşak Üniversitesi, İİBF İktisat Bölümü, sadan.caliskan@usak.edu.tr Mustafa KARABACAK Arş. Gör., Uşak Üniversitesi, İİBF İktisat Bölümü,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Yabancı Sermaye, Kriz Dönemi, Genişleme Dönemi, Granger Nedensellik Testi, Politika Önerileri.

Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Yabancı Sermaye, Kriz Dönemi, Genişleme Dönemi, Granger Nedensellik Testi, Politika Önerileri. İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ Cilt: 5, Sayı: 3, 2016 Sayfa: 597-610 Ekonomi & İşletme Özel Yabancı Sermaye Yatırımları ile Cari İşlemler Açığı İlişkisi ve Cari İşlemler Açığı İçin Politika

Detaylı

DÖVİZ KURU İLE BORSA İSTANBUL 100 VE SEKTÖR ENDEKSLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN AMPİRİK ANALİZİ

DÖVİZ KURU İLE BORSA İSTANBUL 100 VE SEKTÖR ENDEKSLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN AMPİRİK ANALİZİ DÖVİZ KURU İLE BORSA İSTANBUL 100 VE SEKTÖR ENDEKSLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN AMPİRİK ANALİZİ EMPIRICAL ANALYSIS OF THE REALATIONSHIP BETWEEN EX- CHANGE RATE AND ISTANBUL STOCK EXCHANGE 100 AND SECTOR INDEXES

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 43

Sosyal Bilimler Dergisi 43 Sosyal Bilimler Dergisi 43 TÜRKİYE DE İHRACATA DAYALI BÜYÜMENİN SEKTÖRLER İTİBARİYLE ANALİZİ Seval AKBULUT 1 Harun TERZİ 2 ÖZET Bu çalışmanın amacı 1980 sonrası Türkiye de ihracat-ekonomik büyüme ilişkisini

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi *

Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi * U. Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2008, Cilt 22, Sayı 2, 47-56 (Journal of Agricultural Faculty of Uludag University) Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi * Gülistan

Detaylı

Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık Kesimi Arasındaki İlişkinin Analizi: Sektörel Bir Yaklaşım

Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık Kesimi Arasındaki İlişkinin Analizi: Sektörel Bir Yaklaşım Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 7(2). 1-9 2015 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi http://iibfdergi.aksaray.edu.tr Türkiye de Reel Kesim ile Bankacılık

Detaylı

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1 Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697 A STUDY OF THE RELATIONSHIP BETWEEN BANKING SECTOR S PROFITABILITY AND INTEREST RATES ON DEPOSITS USING JOHANSEN COINTEGRATION AND GRANGER

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12)

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) ENFLASYON VE ARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) Taha Bahadır SARAÇ Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, Niğde E-posta:

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Canan DAĞIDIR Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü Göztepe Kampüsü İbrahim Üzümcü Binası Kadıköy/İstanbul

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR *

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14 (1) 2013, 112-124 EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * THE EFFECTS OF EURO/TL VOLATILITY ON THE PERFORMANCE

Detaylı

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011 ÖZ TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 Nurgün TOPALLI 1 Turizm ülkelerin ekonomik ve sosyal alanlarında önemli bir hizmet sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

ZAMAN SERİSİ ANALİZİ VE YAPISAL KIRILMA 1

ZAMAN SERİSİ ANALİZİ VE YAPISAL KIRILMA 1 ZAMAN SERİSİ ANALİZİ VE YAPISAL KIRILMA 1 Zaman serisi ekonometrisinde sahte regresyona neden olacak durağan olmama durumlarından sakınmak amacıyla, elimizde yer alan zaman serilerinin durağanlık açısından

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 40 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ...

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... 1-20 1.1. Temel Makro Ekonomik Göstergelere Göre Türkiye nin Mevcut Durumu ve Dünyadaki Yeri... 1 1.2. Ekonominin Artıları Eksileri; Temel

Detaylı

VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Yrd. Doç.Dr. Erhan DEMİRELİ, Emre GÜLMEZ, Doç.Dr. Göktuğ Cenk AKKAYA ÖZET:Günümüzde ticari

Detaylı

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.151-171 Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 The Effects of Country Risk Components

Detaylı

TÜRKİYE DE YABANCI DOĞRUDAN YATIRIMLARIN İSTİHDAMA ETKİSİ: ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR (*)

TÜRKİYE DE YABANCI DOĞRUDAN YATIRIMLARIN İSTİHDAMA ETKİSİ: ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR (*) Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 26, Sayı: 3-4, 2012 273 TÜRKİYE DE YABANCI DOĞRUDAN YATIRIMLARIN İSTİHDAMA ETKİSİ: ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR (*) Özet: Bu

Detaylı

FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı. II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi. Berlin Ekonomi Müşavirliği

FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı. II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi. Berlin Ekonomi Müşavirliği FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi Berlin Ekonomi Müşavirliği İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti (Genel Görünüm)...... 2 Sektörel Gelişmeler... 5 Cari Denge... 6 Tüketim....

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 24 Şubat 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

TÜRKİYE DE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DÖNEMİ İÇİN TEST EDİLMESİ

TÜRKİYE DE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DÖNEMİ İÇİN TEST EDİLMESİ Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2016, C.21, S.3, s.961-969. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2016,

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Muhasebe ve Finansman Dergisi Nisan/2014 Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Murat YILDIRIM Yılmaz BAYAR Abdülkadir KAYA

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 25 Mayıs 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY Yrd. Doç.Dr. Abdulkadir KAYA Erzurum Teknik Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.289-299. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ekonometri ve İstatistik Sayı: TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ İSTİHDAMSIZ BÜYÜMENİN EKONOMETRİK ANALİZİ * Ömür URAS **

Ekonometri ve İstatistik Sayı: TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ İSTİHDAMSIZ BÜYÜMENİN EKONOMETRİK ANALİZİ * Ömür URAS ** Ekonometri ve İstatistik Sayı:24 2016 94-108 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ İSTİHDAMSIZ BÜYÜMENİN EKONOMETRİK ANALİZİ * Ömür URAS ** Özet

Detaylı

DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRK TURİZM SEKTÖRÜ İÇİN BİR ANALİZ

DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRK TURİZM SEKTÖRÜ İÇİN BİR ANALİZ Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl: 2016/2, Sayı:24 Journal of Süleyman Demirel University Institute of Social Sciences Year: 2016/2, Number:24 DÖVİZ KURU VE EKONOMİK BÜYÜME:

Detaylı

Tüm Sektörlerin Finansal Analizi

Tüm Sektörlerin Finansal Analizi 2013 Yılı Sektörel Bilançolar Tüm Sektörlerin Finansal Analizi 2013 Yılı Özeti Likidite Durağan İşletme Sermayesi İhtiyacı Artıyor Borçluluk Yükseliyor Finansman Giderleri Yükseliyor Net Kar Düşüyor Merkez

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 23 Aralık 2015 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Sıkı para politikası duruşunun ve alınan makroihtiyati önlemlerin etkisiyle yıllık kredi büyüme

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ AR-GE HARCAMALARININ ANALİZİ: EKONOMETRİK BİR YAKLAŞIM THE ANALYSIS OF R&D EXPENDITURES IN TURKEY: AN ECONOMETRIC APPROACH

TÜRKİYE DEKİ AR-GE HARCAMALARININ ANALİZİ: EKONOMETRİK BİR YAKLAŞIM THE ANALYSIS OF R&D EXPENDITURES IN TURKEY: AN ECONOMETRIC APPROACH TÜRKİYE DEKİ AR-GE HARCAMALARININ ANALİZİ: EKONOMETRİK BİR YAKLAŞIM Arş. Gör. Mustafa KOÇ Sakarya Üniversitesi mustafakoc@sakarya.edu.tr Arş. Gör. Tuğba KOÇ Sakarya Üniversitesi tcekici@sakarya.edu.tr

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği M. TIRAŞOĞLU ve B. Y. TIRAŞOĞLU Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği Arş. Gör. Muhammed TIRAŞOĞLU İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü muhammed.tirasoglu@istanbul.edu.tr

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii TÜTÜN ÜRÜNLERİ İMALAT SANAYİİ Hazırlayan Ömür GENÇ ESAM Müdür Yardımcısı 78 1. SEKTÖRÜN TANIMI Tütün ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 16 no lu gruplandırma

Detaylı

Politika Notu Nisan ve 2008 Krizlerinin Karşılaştırması. Müge Adalet Sumru Altuğ

Politika Notu Nisan ve 2008 Krizlerinin Karşılaştırması. Müge Adalet Sumru Altuğ nokta dikkati çekiyor. Birincisi, kriz öncesi döneme bakıldığında, 21 krizinde zirveye daha hızlı ulaşıldığını, bir başka deyişle, büyümenin daha keskin olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte, zirveden inişte,

Detaylı

TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009

TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009 The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Management / Volume: V FALL TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009 Muammer YAYLALI

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

1990 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE DE DIŞ BORÇ STOKU ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ

1990 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE DE DIŞ BORÇ STOKU ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ 1990 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE DE DIŞ BORÇ STOKU ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ Fatma TURAN KOYUNCU Anadolu Üniversitesi İİBF Yunusemre Kampusu, Eskişehir E-posta: faturan@anadolu.edu.tr

Detaylı

TÜRKİYE DE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Cem IŞIK 1 ÖZET Bu çalışmada 1990 2014 yıllarını kapsayan döneme ilişkin Toplam Faktör Verimliliği (TFV) ve ekonomik büyüme değişkenlerinin

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı