ORGANİK ÇÖPLERİN DEĞER ZİNCİRİNE KATILMASI DENEMESİ: VERMİKOMPOSTİNG METODUNUN ŞEHİR/BALKON ÇİFTÇİLİĞİ ÜZERİNDEKİ GELİŞTİRİCİ ETKİLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ORGANİK ÇÖPLERİN DEĞER ZİNCİRİNE KATILMASI DENEMESİ: VERMİKOMPOSTİNG METODUNUN ŞEHİR/BALKON ÇİFTÇİLİĞİ ÜZERİNDEKİ GELİŞTİRİCİ ETKİLERİ"

Transkript

1 ORGANİK ÇÖPLERİN DEĞER ZİNCİRİNE KATILMASI DENEMESİ: VERMİKOMPOSTİNG METODUNUN ŞEHİR/BALKON ÇİFTÇİLİĞİ ÜZERİNDEKİ GELİŞTİRİCİ ETKİLERİ Ozan Sönmez İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Yüksek Lisans Bölümü, İstanbul, Türkiye Kısa Özet (abstract) İstanbul, dünya mega şehirleri içinde henüz atıkları ile barışmamışlardan bir tanesi olarak göze çarpmaktadır. Şehrin ileri vadeli planlarında yer alan bilgiler bu barışmanın daha uzun süre alacağını göstermektedir. Şehirleşmenin kültürel ve tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkilerine rağmen henüz AB ortalamalarına gore istanbul da ortalama bir kişinin tükettiği ürünlerden çıkan bir buçuk kilo (1.5kg) atık içindeki organik madde miktarı %50 den fazla olarak tespit edilmiştir. Atık yönetim prensipleri açısından bakıldığında organik maddeler hem değer zincirinin çok uzağında kalmış hem de tam tersine ekonomik dışsallıkların da üzerine eklendiği bir maliyet zincirine dahil olmuştur. Yüksek hacimde su barındıran bu atıklar hem taşıma hem de depolama alanlarında yer kaplayarak da bir başka maliyet unsuru barındırmaktadırlar. Araştırmamız, örnekleri Dünya da (özellikle Kuzey Amerika da) görülen bir kompostlaştırma türü olan vermicomposting in evsel organik atıkların bahçe/balkon çiftçiliğinin gelişmesine bir katkısı olup olmadığını araştırmaktdır. Yapılacak operasyon yönetimi ile özellikle şehrin en merkezi bölgesinde bulunan yoğun organik atıklar, yenilenebilir kaynaklar (bisiklet ve çekçek) kullanılarak toplanmakta ve merkezi bir alanda kompostlaştırıldıktan sonra bahçe/balkon çiftçilerine dağıtılacaktır. Hem ürün rekoltesinin artması hem de atıkların bertarafındaki şehirsel alanda merkezileşmenin getirdiği iktisadi faydaların hesaplanmasını amaçlayan projenin pilot çalışmalarının sonuçları paylaşılacaktır. Pilot Projenin Kısıtları Hakkında Proje, tasarlama aşaması tamamlanmış, operasyonel sistematik ve takip mekanizmalarının oluşturulması süreci devam eden, pilot uygulama için yer tahsisi beklenen bir aşamadadır. Henüz gerekli kaynakların bulunamamış olmasından ötürü projenin sadece beklenen etkileri ve çıktıları bu bildiri ile sunulmaktadır ve bu etkiler ve çıktılar projenin test edilmesi sürecinde projenin alt yapısının değişmesine yol açabileceğinden bu bildiri ile tarif ettiğinden farklı şekillerde tezahür edebilir. 1) MEGA ŞEHİR İSTANBULUN ATIK SORUNU Istanbul, giderek artan nufüsu ile en kalabalık Dünya ve Avrupa Şehirleri arasında artık ilk 10 daki yerini sağlamlaştırmış; fakat özellikle katı atık toplama ve bertaraf sistemlerinin kalitesinin artışı aynı derecede sağlanamamıştır. Grafik 1 de görüleceği üzere toplam ton katı atık miktarının 2007 den 2015 a kadar %46 artacağı tahmin edilen şehirde 2015 ten 2025 e kadar da hemen hemen aynı oranda (%42) bir artış beklenmektedir. Bu 18 sene içinde %109 luk bir artışa tekabül etmektedir ki bu oranın bizatihi kendisi şehir in katı atıklarının diğer değişkenler aynı kalsa bile (ceteris paribus) şu anda olduğundan iki kat büyük bir çaba, alan, iş ve makina gücü, trafik, araç sayısı ve tesis ile bertaraf edilebileceğini işaret eder yılı ulusal sürdürülebilir kalkınma göstergelerinde [1] hali hazırda %70 lerin üzerinde olan enerji bağımlılığımızı, giderek azalan ve en sona açıklanan 2008 yılı istatistikleri itibariyle %10 unda altına inen Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Yurtiçi Brüt Enerji Tüketimindeki Payı oranımızı ve küresel finansal krizde gelen küçülme oranlaına rağmen kişi başı 4.18 metrik ton un üzerine çıkan karbon eşdeğeri Kişibaşı CO2 Emisyonu oranımızı düşündüğümüzde, yukarıda belirtilen %109 luk artışın getireceği ek yükün ne derece önemli olacağı anlaşılabilir. Evsel nitelikli katı atıkların kompozisyonu ile ilgili ulusal düzeyde yapılmış olan çalışma eski Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 1993 yılında gerçekleştirilmiştir. [2] Bu çalışmaya göre atık kompozisyonumuzun %65 lik bir kısmının organik atık olduğu tespit edilmiştir. Son yıllarda ise tüketim ve üretim modellerinin değişmesi nedeniyle bu oranın gitgide azaldığını ve Organik atıkların oranının %45-50 ler seviyesine düştüğünü gösteren çalışmalar bulunmaktadır[3].

2 Grafik 1) AB Muktesebatı ile uyumlu, İstanbul Entegre Katı Atık Yönetimi Strateji Belgesi 2) PROJE NİN AMACI Projemiz, yukarıda sayılan faktörlerin bir sonucu olarak özellikle İstanbul da: a) Yarıya yakını organik atıklardan oluşan, katı atıkların toplama ve bertaraf sürecinin artan operasyon yükünü azaltmayı b) Merkezileştirilmeden (centralization) kaynaklı toplama ve geri dağıtımın dışsal maliyetlerini (externality) azaltmayı c) Kaynağından yenilenebilir yakıt kaynakları ve kas gücü kullanılarak toplanacak organik atıkların teknolojik ve finansal gereklilikleri oldukça az olan vermikomposting metodu ile değer zincirine geri kazandırmayı d) Literatürde bulunan çeşitli uygulamaların ve modellerin Istanbul için uygunluklarının tespit edilip özellikle balkon bahçeçiliği yapılmasına katkı sağlaması amaçlamıştır. 3) PROJE METODOLOJİSİ 3a) PROJENİN TEKNİK SÜRECİ VE KAPSAMI Türkiye nin Ulusal İklim Değişikliği Eylem Planı nin Geliştirilmesi Projesi nin Atık Sektörü Mevcut Durum Değerlendirmesi Raporunda da [4] belirtildiği üzre gerek iklim değişikliğinin etkilerinin en aza indirilmesi ve sera gazı emisyonlarının azaltılması gerekse de AB ye uyum yasalarının gerektirdiği değişikliklerin yapılması zorunluğu, katı atık yönetimi konusunda bir stratejik planlama yapılmasını gerektirmiştir. Bu kapsamda proje metodolojisi seçilirken raporda da yer alan senaryolar arasında en az maliyetli olan kompostlaştırma üzerinde durulmuştur. Kompostlaştırma metodları içinde en az sermaye ve emek gerektiren metod vermikomposting olarak adlandırılan solucanlarla kompostlaştırmadır. Bu metod genellikle Kuzey Kalifornia solucanı (Lumbricus Rubellis) yada Toprak Solucanı (Elsenia Foetida) kullanılarak organik atıkların tekrar değer zincirine katılmasını sağlar. Solucanların biyolojik olarak çözülmesini hızlandırması ile organik atıkların toprağa geri kazandırılması sayesinde bir çok doğrudan ve dolaylı fayda sağlanmaktadır. Dolaylı olarak merkezi katı atık yönetimi sistemine dahil olmadan kaynağında ayrıştırılan ve kompostlaştırılan katı atıkların taşınma ve bertaraf edilmesi için gerekecek olan ulaşım, insan ve makina gücü ile bu süreçlerde ortaya çıkacak emisyonlar azaltılmış olacaktır. Türkiye de sayıları ve etkinlikleri oldukça az olan merkezi kompostlaştırma tesislerine kıyasla bu metod ile daha etkin bir geri dönüş oranı elde edileceği öngörülmüştür. Ayrıca ülkemizdeki toprak kalitesinin geliştirilmesi ve organik içerik oranlarının arttırılması için de kullanılabilecek olan solucan kompostunun uzun vadede sağlayacağı iyileştirme ve tarımsal verimlilik artışı da dolaylı faydalardan birisi olacaktır.

3 Doğrudan yararların başında, elde edilen solucan kompostunun balkon ve bahçelerde kullanılması sonucunda artacak yeni organik ürün kapasitesi ve verim artışı gelmektedir. Kent tarımı olarak da adlandırılan bu uygulamanın yaygın olduğu Yaklaşık 1 milyar kentlinin tarımcılık faaliyetleriyle uğraştığı ifade ediliyor. BM Kalkınma Programı na bağlı çalışan Kent Tarımı Ağları ndan Jac Smit e göre, ekokentler tarım kentleri olmak zorunda, çünkü kent tarımı yeşil alanlar yaratıyor, suların geri dönüşümünü sağlıyor, nakliye maliyetlerini düşürüyor, toprağı erozyondan koruyor ve mikro klimaya olumlu etkileri var. [4] Çeşitli araştırmalarda karışımının niteliklerine ve çeşitliliğine gore içeriği yüksek oranda nitrojen ve potasyum içeren solucan kompostlarının özellikle sebzelerde ve meyvelerde verim arttırdığı gözlemlenmiştir. [5,6] 3b) PROJENİN OPERASYONEL TASARIM SÜRECİ VE KAPSAMI Yapılan araştırmalarda ev tipi solucanla kompostlaştırma sistemlerinde (düzenli kontrol ve taze organik atık sağlanması durumunda) solucanların günde ağırlıklarının %50 sine kadar organik atığı tüketebileceği görülmüştür. Bu oran sıcaklık ve nem gibi dışsal koşulların yanı sıra sistemin girdilerinin özelliklerine ve solucanların tiplerine gore değişmektedir. Projemizde kullanılması düşünülen kompostlaştırma mekanizması çeşitli yazarların [7] belirttiği karakteristik özelliklerin dikkate alınması ve bu sistemlerden hangilerinin Istanbul a uygun olduğunun araştırılmasından sonra şeçilecek ve yerleştirilecektir. Temel seçim kriterleri: Kurulum ve kullanma kolaylığı, modellerin satınalma maliyetleri ve çıkacak kompostun kalitesine göre elde edilecek fayda olarak belirlenmiştir. Kompostlaştırma sisteminin araştırılması ile eşzamanlı sistem girdilerinin seçilmesi aşamasına geçilmiştir. Belirlenmiş olan 2 pilot bölgeden ilki İstanbul un en merkezi bölgesi istiklal caddesi, ikincisi İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral İstanbul Kampüsüdür. Her iki lokasyon için de seçilen tüm sistemler model olarak kurulacak, fakat operasyonların farklılıklarından ötürü hem dış koşullar hem de sistem atık girdileri farklı olacaktır. Sistemlerin ve pilot çalışmaların karşılaştırılabilmesi için mümkün olduğunca bu farklı dış koşulların ve system atık girdilerinin sabitleştirilmesi sağlanacaktır. kapalı ve sabit sıcaklıkta bulundurulması planlanan modellerin her birinden elde edilen kompost daha sonra hem katı yine aynı bölgelerde bulunan balkon ve saksı yetiştiricilerine verilecektir. Sistem atık girdilerinin düzenli tedariki için, istiklal caddesinde bulunan 2 adet café/restorant ve kahve zinciri ile anlaşılmış ve organik atıkların kaynağında ayrıştırılmasının sağlanması için bilgilendirme yapılmıştır. Aynı şekilde İstanbul Bilgi Üniversitesinde bulunan bir adet café/restorant ve kahve zinciri ile de aynı şekilde organik atıkların düzenli olarak tedarik edilmesi konusunda anlaşma yapılmıştır. Sistemin kurulması, çalıştırılması ve sonrasında ilk sonuçların elde edilmesi için gerekli olan süre gün arasındadır. Mevcut proje de sistem atık girdileri kontrol edilebildiği için, genellikle patojen üremesinin önüne geçmek için kullanılan aerobic (havalı) kompostlaştırma uygulanmayacaktır. Pilot sistemin test edilmesi için seçilecek her modelden ikişer adet kurulum yapılacak ve işletilecektir. Günlük olarak alınacak olan veriler (system içi sıcaklık, PH vb) diğer modellerle aynı koşulda çalışan sistemlerden de alınacak ve optimizasyon amaçlı karşılaştırmalar için kullanılacaktır. 4) PROJENİN BEKLENEN ÇIKTILARI Projenin tekilliği, modern işletmelerde kullanılan operasyon yönetimi ve tedarik zinciri yönetimi anlayışlarını çevre bilimleri teknoloji ve metodolojileri ile pratikte uygulanabilir bir model olarak sunmaya çalışmasıdır. Proje nin çıktıları: a) Istanbul da faaliyet gösterecek bir ev tipi kompostlaştırmak için en uygun türlerin, modelin, koşulların seçilmesi sağlanmış olacaktır. b) Dolaylı olarak katı atık yönetimi sorununa lokal ölçekte, pratik ve yatırım maliyeti düşük bir alternatif sağlanmış olacaktır. c) Dolaylı olarak artmakta olan Merkezi Katı Atık Yönetimi probleminin (sera gazı emisyonlarından, fosil yakıt tüketiminden, depolama alan kullanımından kaynaklanan) yan dışsal negatif etkilerinin azaltılması sağlanacaktır d) Doğrudan kent tarımı, balkon/bahçe tarımına düzenli bir girdi sağlanmış olacaktır. e) Gelişmekte olan şehirlerimiz için merkezi çözümlerden once lokal çözümlerin olabileceği pratik anlamda test edilmiş olacaktır

4 5) KAYNAKÇA [1] Seçilmiş Sürdürülebilir Kalkinma Göstergeleri, , TUIK Haber Bülteni, 29 Eylül [2] Tübitak Daire Başkanlığı, Vizyon 2023 Projesi, Çevre Ve Sürdürülebilir Kalkinma Tematik Paneli Son Raporu, Ek4: Türkiye de Evsel Nitelikli Kati Atiklar 4.pdf [3] E. Metin, A. Eröztürk, C. Neyim, Solid waste management practices and review of recovery and recycling operations in Turkey, Waste Management Volume 23, pp , 2003 [5] Smit, Jac; What Would the World be Like in the 21st Century if Cities Were Nutritionally Self-Reliant? Presentation paper presented at a Global Roundtable in Marmaris, Turkey [UNDP & UNCHS]; April 20, 1996; Alıntı yapılan web sitesine son erişim Eylül 2010; [5] Clive A. Edwards, Norman Q. Arancon, Tse Chi Kai, and David Ellery, The Conversion Of Organic Wastes Into Vermicomposts And Vermicompost Teas Which Promote Plant Growth and Suppress Pests And Diseases, Betuco. 0and%20Vermicompost.pdf [6] Nagavallemma KP, Wani SP, Stephane Lacroix, Padmaja VV, Vineela C, Babu Rao M and Sahrawat KL Vermicomposting: Recycling wastes into valuable organic fertilizer. Global Theme on Agrecosystems Report no. 8. Patancheru , Andhra Pradesh, India: International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics. 20 pp. [7] A.Tasneem; S.Gajalakshmi; S:A.Abbasi; Towards Modelling and design of vermicomposting systems: Mechanisms of composting/vermicomposting and their implications ;Indian Journal of Biotechnology, Volume8; pp ; April 2009; Özet (summary) The paper is a report of an unfinished quest to propose alternatives to (the organic portion of) solid waste management. The characteristics and statistics of the mega city Istanbul is overwhelming when it comes to population and waste per capita. The estimated rate of increase in the total ton of waste to be produced (and thus to be managed) is more than 100% in the coming 15 years. The centralized solutions require significant amounts of investment and still those investments are not going to provide a solution as none of the end-of-pipe solutions could do so. Given the fact that almost 50% of the waste in Turkey is organic and nature had provided fool proof solutions via organic biodegradation, it is logical to pursue and test if a localized solution exists. In this experiment undertaken and designed but not yet implemented due to financial resource allocation issues, we believe that vermi-composting provides a sound solution when coupled with operations management, supply chain management and environmental sciences methodologies. The solid waste separation at source agreements added to local networks for managing the facilities and then distributing the compost to targeted markets are key elements in the expected success of the project after initial implementation and tests are completed.

Türkiye de Suyun Durumu ve Su Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar: Çevresel Perspektif

Türkiye de Suyun Durumu ve Su Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar: Çevresel Perspektif İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği-Türkiye Birlemiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Doğa Koruma Merkezi Yaşama Dair Vakıf Yazarlar: Çağrı B. Muluk Bahtiyar Kurt Ayşe Turak Arda Türker Mehmet

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kanunu

Yenilenebilir Enerji Kanunu I II Antalya nın Karbon Ayakizi Envanteri ve Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı konulu Antalya Büyükşehir Belediyesine ait proje, Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı tarafından finanse edilen TR61/13/DFD referans

Detaylı

POLİTİKA VE STRATEJİ GELİŞTİRME ÇALIŞMA GRUBU TÜRKİYE NİN KYOTO PROTOKOLÜNE TARAF OLMASINA YÖNELİK 1. DEĞERLENDİRME RAPORU MAYIS 2008 ANKARA

POLİTİKA VE STRATEJİ GELİŞTİRME ÇALIŞMA GRUBU TÜRKİYE NİN KYOTO PROTOKOLÜNE TARAF OLMASINA YÖNELİK 1. DEĞERLENDİRME RAPORU MAYIS 2008 ANKARA POLİTİKA VE STRATEJİ GELİŞTİRME ÇALIŞMA GRUBU TÜRKİYE NİN KYOTO PROTOKOLÜNE TARAF OLMASINA YÖNELİK 1. DEĞERLENDİRME RAPORU MAYIS 2008 ANKARA TÜRKİYE NİN KYOTO PROTOKOLÜNE TARAF OLMASINA YÖNELİK 1. DEĞERLENDİRME

Detaylı

STRATEJİK ARAŞTIRMA EYLEM PLANI RAPORU

STRATEJİK ARAŞTIRMA EYLEM PLANI RAPORU Akıllı Ulaşım Sistemleri OTOMOTİV TEKNOLOJİ PLATFORMU STRATEJİK ARAŞTIRMA EYLEM PLANI RAPORU VERSİYON 3.0 (08.2014) i Akıllı Ulaşım Sistemleri İÇİNDEKİLER I. YÖNETİCİ ÖZETİ... 1 II. OTOMOTİV TEKNOLOJİ

Detaylı

CDP Türkiye - En İyi Uygulamalar Kitapçığı

CDP Türkiye - En İyi Uygulamalar Kitapçığı CDP - En İyi Uygulamalar Kitapçığı CDP ye yanıt veren Tu rkiye s irketleri ic in en iyi uygulamalar rehberi CDP Sponsoru CDP Rapor Sponsoru Proje Ortağı b İçindekiler Çalışmanın amacı 02 Global 500 malzeme

Detaylı

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi Neslihan

Detaylı

SÖĞÜT BİNALARDA ENERJİ TARAMASI VE ÖRNEK UYGULAMA. Ziya SÖĞÜT 1 ÖZET ENERGY AUDIT IN THE BUILDING AND SAMPLE APPLICATION ABSTRACT

SÖĞÜT BİNALARDA ENERJİ TARAMASI VE ÖRNEK UYGULAMA. Ziya SÖĞÜT 1 ÖZET ENERGY AUDIT IN THE BUILDING AND SAMPLE APPLICATION ABSTRACT BİNALARDA ENERJİ TARAMASI VE ÖRNEK UYGULAMA Ziya SÖĞÜT 1 ÖZET Bina sektörünün enerji tüketim payı; 80 Milyon TEP (Ton Eşdeğer Petrol) enerji tüketiminin aşıldığı tüketim sektörleri arasında % 34 ü geçmiştir.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NİN ENERJİ POLİTİKASI VE TÜRKİYE YE ETKİLERİ Energy Policy of the European Union and Its Effects on Turkey

AVRUPA BİRLİĞİ NİN ENERJİ POLİTİKASI VE TÜRKİYE YE ETKİLERİ Energy Policy of the European Union and Its Effects on Turkey AVRUPA BİRLİĞİ NİN ENERJİ POLİTİKASI VE TÜRKİYE YE ETKİLERİ Energy Policy of the European Union and Its Effects on Turkey Arzu YORKAN* Özet: Yazar bu çalışmasında ilk olarak Avrupa Birliği nin geçmişten

Detaylı

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI Sanayi Genel Müdürlüğü TÜRKİYE ELEKTRİK VE ELEKTRONİK SEKTÖRÜ STRATEJİ BELGESİ VE EYLEM PLANI 2012-2016

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI Sanayi Genel Müdürlüğü TÜRKİYE ELEKTRİK VE ELEKTRONİK SEKTÖRÜ STRATEJİ BELGESİ VE EYLEM PLANI 2012-2016 BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI Sanayi Genel Müdürlüğü TÜRKİYE ELEKTRİK VE ELEKTRONİK SEKTÖRÜ STRATEJİ BELGESİ VE EYLEM PLANI 2012-2016 2012 1 İÇİNDEKİLER TABLOLAR LİSTESİ... 2 GRAFİKLER LİSTESİ...

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI EKİM 2008 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 4 1. GİRİŞ... 6 2. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ... 7 3. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ... 9 3.1.

Detaylı

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU AYDIN DA ORGANİK VE İYİ TARIM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI STRATEJİSİ VE YATIRIM ÖNERİLERİ ANALİZİ PROJESİ AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU 02/05/2014 ZOBU CONSULTING impartially on

Detaylı

Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler

Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler Derleme/Review Article Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler Derya Çamur*, Songül A. Vaizoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD, Ankara *Derya Çamur, Hacettepe Üniversitesi Tıp

Detaylı

Nükleer Santral Yerlileştirme Çalıştayı. Sonuç Raporu. Aralık 2012 Gebze, Kocaeli

Nükleer Santral Yerlileştirme Çalıştayı. Sonuç Raporu. Aralık 2012 Gebze, Kocaeli Nükleer Santral Yerlileştirme Çalıştayı Sonuç Raporu Aralık 2012 Gebze, Kocaeli İçindekiler ÖNSÖZ... 3 Çalıştay Programı... 5 Çalıştay Katılımcı Listesi... 6 Kısaltmalar... 7 1.YÖNETİCİ ÖZETİ... 8 1.1.

Detaylı

Nükleer Enerji Sahibi Olma Kararını Etkileyen Faktörler ve Türkiye için Tahminler

Nükleer Enerji Sahibi Olma Kararını Etkileyen Faktörler ve Türkiye için Tahminler Yayın ilkeleri, izinler ve abonelik hakkında ayrıntılı bilgi: E-mail: bilgi@uidergisi.com Web: www.uidergisi.com Nükleer Enerji Sahibi Olma Kararını Etkileyen Faktörler ve Türkiye için Tahminler Bülent

Detaylı

TÜRKİYE DE DIŞ KAYNAK KULLANIMINDA TEDARİKÇİ SEÇİM KRİTERLERİ VE SÖZLEŞME ŞARTLARINDA DİKKAT EDİLEN HUSUSLAR

TÜRKİYE DE DIŞ KAYNAK KULLANIMINDA TEDARİKÇİ SEÇİM KRİTERLERİ VE SÖZLEŞME ŞARTLARINDA DİKKAT EDİLEN HUSUSLAR TÜRKİYE DE DIŞ KAYNAK KULLANIMINDA TEDARİKÇİ SEÇİM KRİTERLERİ VE SÖZLEŞME ŞARTLARINDA DİKKAT EDİLEN HUSUSLAR İsmail BAKAN H.Seçil FETTAHLIOĞLU A.Melih EYİTMİŞ ÖZET Günümüzde dış kaynaklardan yararlanma,

Detaylı

VİZYON 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR. ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ. Temmuz.

VİZYON 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR. ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ. Temmuz. VİZYON 2023 TEKNOLOJİ ÖNGÖRÜSÜ PROJESİ RAPOR ULAŞTIRMA ve TURİZM PANELİ Temmuz. 2003 Ankara İÇİNDEKİLER: ÖNSÖZ PANEL ÜYELERİ PANELİN YAPISI, ÇALIŞMA PROGRAMI ve YÖNETİCİ ÖZETİ 1 ULAŞTIRMA: 1. GİRİŞ 5 1.1.

Detaylı

2015-2018 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

2015-2018 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI 2015-2018 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI BİLGİ TOPLUMU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Aralık 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015-2018 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI Aralık 2014 Ankara İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...1

Detaylı

2014-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı (Taslak)

2014-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı (Taslak) 2014-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı (Taslak) Mayıs 2014 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...1 ŞEKİLLER LİSTESİ...2 TABLOLAR LİSTESİ...2 KUTULAR LİSTESİ...3 KISALTMALAR...4 I. GİRİŞ...9 II. BİLGİ TOPLUMU

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Uluslararası Yatırımcılar Derneği International Investors Association Uluslararası Yatırımcılar Derneği International Investors Association 2023 Hedefleri Uluslararası yolunda Yatırımcılar Derneği International

Detaylı

ONUNCU KALKINMA PLANI (2014-2018) Temmuz 2013 ÖZET RAPOR

ONUNCU KALKINMA PLANI (2014-2018) Temmuz 2013 ÖZET RAPOR ONUNCU KALKINMA PLANI (2014-2018) Temmuz 2013 ÖZET RAPOR 1. Giriş... 2 2. Plan Öncesi Dönemde Türkiye de Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler... 2 3. Planın Temel Amaçları ve İlkeleri... 3 4. Küresel Enerji Sisteminde

Detaylı

TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ

TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ TÜRKİYE ULAŞIM VE İLETİŞİM STRATEJİSİ HEDEF 2023 HEDEF 2023 Çalışmadan, üretmeden rahat yaşamayı alışkanlık haline getirmiş toplumlar; önce haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini, daha sonra da istikbâllerini

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ AZALTILMASI İÇİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TEKNOLOJİK VE DAVRANIŞSAL SEÇENEKLER (*)

SERA GAZI SALIMLARININ AZALTILMASI İÇİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TEKNOLOJİK VE DAVRANIŞSAL SEÇENEKLER (*) (*) Türkeş, M. 2003. Sera gazı salımlarının azaltılması için sürdürülebilir teknolojik ve davranışsal seçenekler SERA GAZI SALIMLARININ AZALTILMASI İÇİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TEKNOLOJİK VE DAVRANIŞSAL SEÇENEKLER

Detaylı

Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu

Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu Türkiye nin 2012 BM Sürdürülebilir Kalkınma Konferansına (Rio+20) Hazırlıklarının Desteklenmesi Rio dan Rio ya: Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınmanın Mevcut Durumu -2012- Rio dan Rio ya: Türkiye de Sürdürülebilir

Detaylı

SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ

SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ GİRİŞ Enerji az yada çok her alanda kullanılan bir kaynaktır ve özellikle üretim maliyetleri içerisinde ağırlıklı bir yer tutmaktadır. Günümüzde enerjiye olan talep her geçen

Detaylı

T.C. Sayıştay Başkanlığı. Türkiye'de Atık Yönetimi. Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi. Performans Denetimi Raporu

T.C. Sayıştay Başkanlığı. Türkiye'de Atık Yönetimi. Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi. Performans Denetimi Raporu T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye'de Atık Yönetimi Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi Performans Denetimi Raporu Ocak 2007 Türkiye'de Atık Yönetimi Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama

Detaylı

ENERJİ İTHALATI CARİ AÇIK İLİŞKİSİ, VAR ANALİZİ İLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR İNCELEME

ENERJİ İTHALATI CARİ AÇIK İLİŞKİSİ, VAR ANALİZİ İLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR İNCELEME ENERJİ İTHALATI CARİ AÇIK İLİŞKİSİ, VAR ANALİZİ İLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR İNCELEME THE RELATIONSHIP BETWEEN ENERGY IMPORT AND CURRENT ACCOUNT DEFICIT: THE CASE OF TURKEY WITH VAR ANALYSIS Doç. Dr. Murat

Detaylı

BELEDİYE HİZMETLERİNİN MALİYET ETKİNLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ESKİŞEHİR ODUNPAZARI BELEDİYESİNDE BİR UYGULAMA

BELEDİYE HİZMETLERİNİN MALİYET ETKİNLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ESKİŞEHİR ODUNPAZARI BELEDİYESİNDE BİR UYGULAMA Endüstri Mühendisliði Dergisi Cilt: 22 Sayý: 4 Sayfa: (35-47) ÜAS 2009 Özel BELEDİYE HİZMETLERİNİN MALİYET ETKİNLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ESKİŞEHİR ODUNPAZARI BELEDİYESİNDE BİR UYGULAMA Zeliha KAYGISIZ*,

Detaylı

11. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME ŞÛRASI SONUÇ BİLDİRGESİ

11. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME ŞÛRASI SONUÇ BİLDİRGESİ 11. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME ŞÛRASI SONUÇ BİLDİRGESİ 11. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Şûrası; Herkes için Ulaşım ve Hızlı Erişim teması ile 5-7 Eylül 2013 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.

Detaylı

23-26 Mayıs 2006 İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA GEZİSİ RAPORU

23-26 Mayıs 2006 İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA GEZİSİ RAPORU 23-26 Mayıs 2006 İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA GEZİSİ RAPORU Seda ÖLMEZ ÇAKAR Atilla Hakan ÖZDEMİR Haziran 2006, ANKARA 1. SUNUŞ Ülkemizde biyoteknoloji, ulusal strateji çalışmalarında uzun bir süredir

Detaylı

Kıbrıs Türk toplumu. 38,1 milyon EURO. 15 Temmuz 2009 1. 15 Aralık, 2011 2

Kıbrıs Türk toplumu. 38,1 milyon EURO. 15 Temmuz 2009 1. 15 Aralık, 2011 2 Güncelleme tarihi 02/07/06 KIBRIS TÜRK TOPLUMUNUN EKONOMİK KALKINMASINI TEŞVİK ETMEYE YÖNELİK BİR MALİ YARDIM PROGRAMI OLUŞTURULMASINA DAİR FİNANSMAN PROTOKOLÜ KISIM I EK 1. KİMLİK BİLGİLERİ YARARLANICI

Detaylı