SAVAŞ CERRAHİSİ SİLAHLI ÇATIŞMALAR VE ŞİDDET İÇEREN DİĞER TÜM KOŞULLARDA KISITLI OLANAKLARLA ÇALIŞMAK... CİLT 1. Christos Giannou Marco Baldan

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAVAŞ CERRAHİSİ SİLAHLI ÇATIŞMALAR VE ŞİDDET İÇEREN DİĞER TÜM KOŞULLARDA KISITLI OLANAKLARLA ÇALIŞMAK... CİLT 1. Christos Giannou Marco Baldan"

Transkript

1 SAVAŞ CERRAHİSİ SİLAHLI ÇATIŞMALAR VE ŞİDDET İÇEREN DİĞER TÜM KOŞULLARDA KISITLI OLANAKLARLA ÇALIŞMAK... CİLT 1 Christos Giannou Marco Baldan Çeviri Editörü Mehmet Eryılmaz REFERANS

2

3 SAVAŞ CERRAHİSİ SİLAHLI ÇATIŞMALAR VE ŞİDDET İÇEREN DİĞER TÜM KOŞULLARDA KISITLI OLANAKLARLA ÇALIŞMAK... CİLT 1 Christos Giannou Marco Baldan Çeviri Editörü Mehmet Eryılmaz

4 International Committee of the Red Cross 19, avenue de la Paix 1202 Geneva, Switzerland T F ICRC, May 2010 Cover photos: A. Bakkour/ICRC; A. Bakkour/ICRC; V. Louis/ICRC.

5 ÖNSÖZ Bir kaç İsviçre vatandaşından oluşan bir grup 1863 yılında bir araya gelerek Uluslararası Cenevre Yaralı Askerlere Yardım Komitesi ni kurdu. Bir yıl sonra toplanan farklı bir uluslararası diplomatik konferans, bugünkü uluslararası insancıl hukukun temel taşlarından birini oluşturan, Karadaki Silahlı Kuvvetlere Mensup Yaralıların Durumunun İyileştirilmesi ne ilişkin ilk Cenevre Sözleşmesini kabul etti ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi ne (ICRC) nihai adını verdi. Uluslararası insancıl hukuk savaş hukuku - o zamandan bugüne gelişmiş ve ICRC nin görev, rol ve faaliyetlerinin kapsamı silahlı çatışma ile diğer şiddet olaylarının tüm mağdurlarını hem koruma hem de onlara yardım çalışmalarını kapsayacak şekilde genişlemiştir. Yardım programları bugün halk sağlığı yaklaşımına göre yürütülmekte ve her bireyin ve herkesin onuruna saygı gösterilerek insani ihtiyaçların bütünsel olarak karşılanmasını amaçlamaktadır. Savaş Cerrahisi silahlı çatışma ve diğer şiddet olaylarında yaralananların bakımı ICRC nin kimliğinin dayanaklarından birini oluşturmaktadır. Yıllar içerisinde ICRC nin sağlık ekipleri ne yazık ki, dünyada pek çok ruhsal ve fiziksel ızdıraba tanıklık etmiştir. ICRC ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi ndeki ortakları, çok sayıda farklı çatışma bölgesinde hasta ve yaralıları tedavi ederek bu konuda paylaşmaya istekli oldukları bir uzmanlık geliştirmiş ve bu ızdırabın bir kısmının azaltılmasına yardım etmek için her zaman istekli ve hazır bir insan kaynağı havuzu oluşturmuşlardır. Bu yeni kılavuz kitap, önemli ölçüde insan hayatına mal olarak elde edilen bu uzmanlığı, bir gün buna ihtiyaç kalmayacağı umuduyla, paylaşıma sunmaktadır. Bu kitabın Türkçe olarak hazırlanmasını, çevirisine öncülük eden konunun uzmanı Dr. Mehmet Eryılmaz ve gönüllü ekibine borçluyuz. Eryılmaz ın, Bu kitap, evrende gerçekleşmiş afet dinamiklerinde farklı mesleki dinamiklere ait tıbbi hizmeti kendilerine ulaştıramadığımız için yaşamlarını yitiren insanlara ithaf edilmiştir, şeklindeki sözleri Uluslararası Kızılhaç Kızılay Hareketi nin değerleriyle de örtüşmektedir. Jean-Jacques Frésard ICRC Türkiye Temsilcisi

6 ISBN Uygulama: BAYT Bilimsel Araştırmalar Basın Yayın ve Tanıtım Ltd. Şti. Ziya Gökalp Cad., 30/31, Kızılay-Ankara Tel Baskı: Tuna Matbaacılık San. ve Tic. A.Ş. Bahçekapı Mah., 50. Sok., No: 7, Şaşmaz-Ankara Tel Baskı Tarihi: 30 Kasım 2010

7 ÇEVİRİ EDİTÖRÜNÜN ÖNSÖZÜ Sağlık hizmeti, onu sunan personel için, kutsal bir hizmettir. Hizmetin niteliği, sorunun ciddiyeti yanı sıra, hizmeti sunan bireyin bilgi, birikim ve yeteneklerine göre önemli değişim gösterir. Bu nedenle cerrahi sanatının çatışma, savaş ve afet gibi olağandışı koşullarda icrası; oldukça zor, meşakkatli ve yüksek risklidir. Tarihte yaşanılan acı deneyimlerden tıbbi dersler çıkartmak; insanlığın yaralanma ve ölüm oranlarını kabul edilebilir düzeylere indirmek; savaş cerrahlarının temel uğraşı alanıdır. Bu amaç doğrultusunda savaş koşullarından ve sivil yaşamın travma deneyimlerinden elde edilen bilgileri bir kitapta derleyip, evrensel bilimin hizmetine sundukları için; bireysel olarak, Christos Giannou ve Marco Baldan; kurumsal olarak da ICRC; önemli bir boşluğu doldurmuş ve çok büyük bir taltifi hak etmişlerdir. Kitabın dilimize çevrilmesi aşamasında verdikleri düşünsel destek için Doç. Dr. Ercüment Tarcan ve Doç. Dr. Haluk Recai Ünalp hocalarıma şükranlarımı arz ediyorum. Savaş cerrahisi alanında etkin bir başucu kitabı olan bu eserin dilimize kazandırılmasında sundukları olmazsa olmaz katkılar için ICRC Türkiye Temsilcisi Jean-Jacques Frésard ve ICRC Ankara Bürosu nun tüm çalışanlarını yürekten kutluyorum. Davetime karşı gösterdikleri nezaket, emek ve titiz çalışma için bölümlerin çevirilerini gerçekleştiren tüm meslektaşlarıma en içten saygılarımı iletiyorum. Ortaya koydukları bu bedelsiz emeklerin; yaralıların sağaltımında genç cerrahların cerrahi sanatına büyük yarar sağlayacağına inanıyorum. Son olarak, çeviri metnine ait düzenleme ve kontrol işlemleri sürecinde gösterdikleri mütevazı tavır, sabır ve ürüne kattıkları mükemmel destek için; Dr. İbrahim Arzıman ve Dr. Murat Durusu ya çok özel olarak teşekkürlerimi sunuyorum. Sağlıcakla kalın. Doç. Dr. Mehmet Eryılmaz 15 Ekim 2010 Ankara

8

9 ÇEVİRMENLER Bölüm 1 Bölüm 2 Bölüm 3 Bölüm 4 Bölüm 5 Bölüm 6 Bölüm 7 Bölüm 8 Bölüm 9 Bölüm 10 Bölüm 11 Bölüm 12 SAVAŞ DURUMUNDA CERRAHİNİN ÖZELLİKLERİ Doç. Dr. Mehmet Eryılmaz GATA Askeri Tıp Fakültesi, Acil Tıp AD, Ankara UYGULANABİLİR ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK Doç. Dr. Ercüment Tarcan Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, I. Genel Cerrahi Servisi, İzmir SİLAHLI ÇATIŞMALARDAKİ YARALANMA MEKANİZMASI Prof. Dr. Ali İhsan Uzar GATA Askeri Tıp Fakültesi, Harp Cerrahisi BD, Ankara KIZILHAÇ YARA SKORLAMA VE SINIFLANDIRMA SİSTEMİ Op. Dr. Evren Durak Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, I. Genel Cerrahi Servisi, İzmir SAVAŞ MAĞDURLARININ EPİDEMİYOLOJİSİ Prof. Dr. Orhan Kozak GATA Askeri Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi AD, Ankara YARALI BAKIM ZİNCİRİ Yrd. Doç. Dr. M Tahir Özer GATA Askeri Tıp Fakültesi, Harp Cerrahisi BD, Ankara SİLAHLI ÇATIŞMADA İLK YARDIM Doç. Dr. Kaya Sarıbeyoğlu İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi AD, İstanbul HASTANE ACİL SERVİS BAKIMI Op. Dr. Erdinç Kamer Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 4. Genel Cerrahi Servisi, İzmir KİTLE YARALANMALARINDA HASTANE TRİYAJI Op. Dr. Hüseyin Sinan GATA Askeri Tıp Fakültesi, Acil Tıp AD, Ankara SAVAŞ YARALANMALARININ CERRAHİ TEDAVİSİ Doç. Dr. Hayrullah Derici Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi AD, Balıkesir GECİKMİŞ PRİMER KAPAMA VE DERİ GREFTLEMESİ Doç. Dr. Mehmet Özdoğan Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi Servisi, Adana İHMAL EDİLMİŞ VEYA YANLIŞ TEDAVİ EDİLMİŞ YARALAR Op. Dr. Murat Kemal Atahan Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, I. Genel Cerrahi Servisi, İzmir

10 Bölüm 13 Bölüm 14 Bölüm 15 Bölüm 16 Bölüm 17 Bölüm 18 SAVAŞ YARALARINDA ENFEKSİYONLAR Doç. Dr. P. Eren Ersoy Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, III. Genel Cerrahi Servisi,Ankara VÜCUTTA KALAN MERMİLER VE PARÇALAR Doç. Dr. Haluk Recai Ünalp Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, I. Genel Cerrahi Servisi, İzmir YANIK YARALANMALARI Doç. Dr. Mustafa Nişancı GATA Askeri Tıp Fakültesi, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi AD,Ankara LOKAL SOĞUK YARALANMALARI Yrd. Doç. Dr. Kağan Coşkun GATA Askeri Tıp Fakültesi, Harp Cerrahisi BD, Ankara SAVAŞ CERRAHİSİNDE ANESTEZİ VE ANALJEZİ Prof. Dr. Ahmet Coşar GATA Askeri Tıp Fakültesi, Anestezi ve Reanimasyon AD, Ankara HASAR KONTROL CERRAHİSİ İLE HİPOTERMİ, ASİDOZ VE KOAGÜLOPATİ Doç. Dr. Hakan Yanar İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi AD, İstanbul

11 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 9 Bölüm 1 SAVAŞ DURUMUNDA CERRAHİNİN ÖZELLİKLERİ Savaş sırasında cerrahi ve sivil pratik arasındaki farklar Savaş cerrahisi nasıl farklıdır? Savaş yaralıları için cerrahi Askeri ve sivil savaş cerrahisi arasındaki farklar: ICRC yaklaşımı 27 Ek 1: Yeni bir teknolojinin tanıtımı için ICRC kriterleri 31 Bölüm 2 UYGULANABİLİR ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK Tarihsel Giriş Uluslararası insancıl hukuk : temel prensipler Ayırt edici amblemler Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi ve temel ilkeleri Uluslararası insancıl hukuka göre sağlık personelinin hakları ve görevleri Devletlerin sorumlulukları Gerçeklik kontrolu: bazı insanlar kurallara uymaz Ulusal Kızılhaç/Kızılay derneklerinin tarafsızlığı Uluslararası Kızılhaç Komitesi nin (ICRC) silahlı çatışma durumlarındaki rolü ve yaptırım gücü 45 EK 2. A Ayırt edici amblemler 48 EK 2. B Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi 50 Bölüm 3 SİLAHLI ÇATIŞMALARDAKİ YARALANMA MEKANİZMASI Değişik yaralanma mekanizmaları Balistik Terminal balistik Yara balistiği Yara dinamiği ve hasta 78 Bölüm 4 KIZILHAÇ YARA SKORLAMA VE SINIFLANDIRMA SİSTEMİ Kızılhaç yara skorlamasının ve sınıflandırma sisteminin uygulamaları Kızılhaç yara skorlamasının esasları Yaraların derecelendirmesi ve tiplenmesi Yara sınıflandırması Klinik örnekler Yorum 91 3

12 Bölüm 5 SAVAŞ MAĞDURLARININ EPİDEMİYOLOJİSİ Giriş: amaç ve hedefler Silahlı çatışmanın halk sağlığına etkileri Savaş cerrahı için epidemiyoloji Metodoloji hakkında genel sorular Yaralanma etyolojisi Yaraların anatomik dağılımı Ölümcül yaralanmalar Ölümcül durum: tedavinin gecikmesi Hastane mortalitesi ICRC nin hastane işyükü istatistiki analizi Sonuçlar: bir epidemiyoloji çalışmasından çıkarılan dersler 121 EK 5. A ICRC cerrahi veri tabanı 123 EK 5. B Savaş yaralıları için cerrahi veri tabanının düzenlenmesi 125 Bölüm 6 YARALI BAKIM ZİNCİRİ Bağlantılar: ne tür bakım ve nerede? Savaş yaralılarının tedavi edildiği cerrahi hastane Nakil Kaynakların ileri aktarılması Gerçeklik: genel savaş senaryoları Çatışmaya hazırlıklı olma ve uygulama ICRC cerrahi programlar piramidi 138 Ek 6. A Savaş yaralılarının tedavi edildiği cerrahi hastanenin ilk değerlendirmesi 140 EK 6. B Bir çatışma senaryosunun stratejik değerlendirmesi 146 Ek 6. C Yaralı ve hastalara yönelik insani müdahale: tipik ortamlar 148 Bölüm 7 SİLAHLI ÇATIŞMADA İLK YARDIM İlk yardım: yaşamsal önemi Yaralı tedavi zincirinde ilk yardım İlk yardım görevlileri: önemli bir insan kaynağı İlk yardım yaklaşımının ve tekniklerinin temel öğeleri Bir ilk yardım alanını oluşturmak İlk yardım programlarında ICRC Tartışmalar, çelişkiler ve yanlış anlamalar 161 Bölüm 8 HASTANE ACİL SERVİS BAKIMI ABCDE öncelikler İlk muayene Havayolu Nefes alma ve ventilasyon Dolaşım Kaynak yetersizliğinde kan transfüzyonu Nörolojik durum Ortam/maruziyet Tam muayene 185 4

13 Bölüm 9 KİTLE YARALANMALARINDA HASTANE TRİYAJI Giriş Yapılacak işlerin öncelikleri; ICRC triyaj sistemi Triyaj nasıl yapılmalı? Triyaj dokümantasyonu Kitle yaralanmaları için acil planı: felaket veya afet triyaj planı Personel Boşluk Ekipman ve malzemeler Altyapı Servisler Eğitim İletişim Güvenlik Triyaj teorisi ve filozofisinin özeti: öncelikli olarak sınıflandırma 206 EK 9. A Örnek triyaj kartı 207 EK 9. B Yaralı kitle akışı için hastane acil planı 208 Bölüm 10 SAVAŞ YARALANMALARININ CERRAHİ TEDAVİSİ Giriş Tam muayene Hastanın hazırlanması Yaranın muayenesi Cerrahi tedavi Kalıntı mermi ve mermi parçaları Son kontrol ve hemostaz Yara eksizyonu: istisnalar Açık yaraya (sekonder iyileşmeye bırakma): istisnalar Pansumanlar Anti-tetanoz, antibiyotikler ve analjezi Post-operatif bakım 226 Bölüm 11 GECİKMİŞ PRİMER KAPAMA VE DERİ GREFTLEMESİ Gecikmiş primer kapama Deri greftlemesi Tam kat greftler Sekonder iyileşme 240 Bölüm 12 İHMAL EDİLMİŞ VEYA YANLIŞ TEDAVİ EDİLMİŞ YARALAR Genel bilgiler Kronik sepsis: biofilm in rolü Cerrahi eksizyon Antibiyotikler Kapatmak veya kapatmamak? 251 Bölüm 13 SAVAŞ YARALARINDA ENFEKSİYONLAR Kontaminasyon ve enfeksiyon Savaş yaralarında majör bakteriyel kontaminasyonlar Savaş yaralarında majör klinik enfeksiyonlar Antibiyotikler İhmal edilen veya kötü yönetilen yaralar 265 EK 13. A ICRC Antibiyotik protokolü 266 5

14 Bölüm 14 VÜCUTTA KALAN MERMİLER VE PARÇALAR Cerrah ve yabancı cisim Çıkarmak için erken endikasyonlar Geç endikasyonlar Mermiyi çıkarma tekniği 275 Bölüm 15 YANIK YARALANMALARI Giriş Patoloji Yanık tedavisi Gecikmiş yanıklar Beslenme Yanık yarası bakımı Yanık yarası kapatılması Skar tedavisi Elektrik yanıkları Kimyasal yanıklar 294 EK 15. A Major yanıklarda nutrisyon: nutrisyonel gereksinimlerin hesaplanması 297 Bölüm 16 LOKAL SOĞUK YARALANMALARI Termal regülasyonunun fizyolojisi Lokal soğuk yaralanmalarının tipleri Planlama 302 Bölüm 17 SAVAŞ CERRAHİSİNDE ANESTEZİ VE ANALJEZİ Giriş Anestezi metotları Lokal ve rejyonal anestezi Ketamin ile disosiyatif anestezi Post-operatif ağrı yönetimi 312 EK 17. A ICRC ağrı yönetim protokolleri 314 Bölüm 18 HASAR KONTROL CERRAHİSİ İLE HİPOTERMİ, ASİDOZ VE KOAGÜLOPATİ Resüsitatif cerrahi ve hasar kontrol cerrahisi Hipotermi, asidoz ve koagülopati 322 KISALTMALAR 329 SEÇİLMİŞ BİBLİYOGRAFİ 333 6

15 7

16

17 GİRİŞ GİRİŞ Hepimizin ortak amacı silahlı çatışma mağdurlarını korumak, onlara yardımcı olmak ve her birinin saygınlıklarını sürdürmektir. Bu kitap, daha iyi bir dünyada asla var olmayacak bu tür kötü olayların mağdurlarına adanmıştır. Zorluklarla yüzleşmek Sivil bir savaşın orta yerinde kurulu ICRC sahra hastanesinde nöbette olduğu bir gecede deneyimli cerrah Dr. X; patlayan bir bomba ile yaralanmış bir hastaya kraniyotomi, anti-personel mayını tarafından yaralanmış bir diğer hastaya ampütasyon; ateşli silahla yaralanan bir üçüncü hastasına ise laparatomi gerçekleştirdi. Aynı gece yarısından sonra ve her zaman olduğu gibi, sezaryen bölümüne en uygunsuz zamanda gelen acil vakadan bahsetmeye gerek yok. O gece ulaşılabilir tek cerrahtı. Bu, son otuz küsur yıldan beri pek de değişmeyen sıradan çalışma günüydü. Düşük ekonomik gelirli çoğu ülkede barış-zamanı sürdürülen sağlık hizmetleri standart olarak zaten sınırlıdır veya yoktur. Buna bir de silah yaralanmalarının getirdiği yük eklendiğinde sistem çabucak alt üst olur. Oturmamış bir sağlık sistemi silahlı çatışmanın ilk kurbanlarından biridir. Sistemin tedarik kanalları kesilir. Binalar harap olur. Tıbbi personelin hastaneye geliş gidişi barış-zamanına göre oldukça zorlaşır. Yeterli kaynakların yokluğu sadece tanı ve tedavi teknolojilerinin yokluğu ile sınırlı değildir. Bunların ötesinde, insan kaynağı yoksunluğu mevcuttur. Multidisipliner ekiplerin parçası olarak yetişen cerrahlar savaş veya çatışma durumlarında kendilerini tüm cerrahi iş yükünü omuzlamak üzere tek başına bulurlar. Normal koşullarda sadece göz aşinası oldukları işleri bu koşullarda üstlenmek durumunda kalırlar. Oysa yaklaşık 50 yıl önce çok yaygın olan bu duruma yani her şeyi yapmak zorunda olan multidisipliner cerrahi felsefesine geri dönmek çok kolay bir iş değildir. ICRC ekiplerinde genellikle bir ya da iki cerrah vardır. Bu cerrahlar, basit yumuşak doku yaralanmalarından penetre abdominal ve kafa yaralanmaları ve komplike kırılmalara kadar her çeşit yaralanmayı tedavi edebilecek genel cerrahlardır. Ayrıca bölgedeki sivillere travma olmayan acil cerrahi ve kadın-doğum hizmeti de sağlamalıdırlar. Bu cerrahlar ideal koşullarda geniş bir cerrahi perspektife sahip deneyimli cerrahlar olmalıdır. Savaş cerrahisinin prensipleri yüzyıllardır bilinmektedir ancak her yeni nesil cerrah tarafından yeniden kavranmalı ve her yeni savaşta hatırlanmalıdır. 9

18 SAVAŞ CERRAHİSİ Çoğunlukla kabullenilen bu görüş günümüze de doğruluğunu korumuştur. Silahlı çatışmanın ortamından gelen özel doğası, bunun beraberinde getirdiği kısıtlamalar, tehlikeler ve yüksek-enerjili, derine nüfuz eden roket ve patlama yaralanmaların kendine has fizyo-patolojisi nedeniyle, gerek askeri gerekse sivil bir cerrah tarafından gerçekleştirilecek olsun, savaş cerrahisi kendine özel bir karakteristiğe sahiptir. Silah yarasına sahip bir hastanın bakımı kabul edilmiş cerrahi standartları gerektirir. Ancak güç şartlar altında gerçekleştirilmesi nedeniyle, sivil bir ortamda suç içerikli şiddet sonucu oluşan bir ateşli silah yaralanmasının yönetimi silahlı çatışma ortamındaki cerrahiyle kolayca eşleştirilemez. Sadece kısıtlı kaynakların mevcut olduğu yerlerde cerrah, kapasitesinin ve tecrübesinin tamamını kullanamayacağını kabullenmek zorundadır. Kısıtlı kaynaklarla çalışmak demek cerrahın uzmanlığından ziyade anestezi seviyesi, operasyon sonrası hemşire bakımı ve tanı ve tedavi ekipmanının mevcudiyet durumu anlamına gelir. Kısıtlı kaynaklar, barış zamanında bile, daha sofistike olanakların bulunduğu ortamlarda hayatta kalabilecek hastaların ölümüyle sonuçlanabilir. Bu düşük gelirli ülkelerdeki uzak veya merkeze belli mesafedeki hastanelerde sıklıkla karşılaşılan bir durumdur ki silahlı çatışma sırasında daha da kötü bir hale gelir. Triyaj prensipleri uygulandığında; mümkün olan en az zaman ve kaynak harcanarak, en çok sayıda hayatın ve uzvun korunması, çoğu kez önceliği alır. Aslında bu nitelikler savaş cerrahisini, çoğu operasyonun seçime tabi, çoğu travmanın kör olduğu ve cerrahın her bir ve her hasta için gerekli olabilecek tüm kaynakları kullanarak yapabileceği her şeyi yapması üzerine konsantre olduğu barış zamanında yapılan cerrahiden oldukça farklı kılar. Bunun da ötesinde, silahlı çatışmanın olduğu yerde görev yapan tıbbi personelin işi standart tıbbi etiğe ek olarak Uluslararası insancıl hukuk veya savaş hukuku gibi bir dizi özel kuralla idare edilir. Bu da bu tarz cerrahi hizmeti tanımlayan başka bir özelliktir ve tehlikeli şartlar altında yaşayan ve çalışan hasta ve tıbbi personelin güvenliği için önemlidir. Uluslararası insancıl hukuk - savaş hukuku- silahlı çatışma veya diğer şiddet ortamlarındaki tıbbi etiği tamamlar. ICRC nin deneyimi ICRC kuruluşundan, yani 1870 deki Fransa-Prusya savaşından itibaren, savaş yaralılarına sağlık hizmetleri sağlamaktadır. Bununla birlikte, 1970 ve 80 lerde savaş mağduru, silahlı çatışma ve diğer şiddet içeren olay üzerine insani yardım aktivitelerinde gözle görülür artış görülmüştür. Bu aktivitelere, mültecilere yardım edilmesi, ülke içerisinde yer değiştiren ve yerleşik halkın ihtiyaçlarının karşılanması ve hasta ve yaralılara tıbbi yardım hizmetlerinin sağlanması dahildir. Buna ek olarak bir çok yeni organizasyon kurulmuştur ve Birleşmiş Milletler kuruluşları ile bu insani zorluklara cevap vermek için çok fazla çaba sarf etmektedirler. 10 ICRC savaş mağdurlarına cerrahi yardım sağlamak için geniş kapsamlı programlar başlatmıştır. Bağımsız çalışan çeşitli ICRC hastaneleri kurulmuş, farklı ulusal Kızılhaç/ Kızılay derneklerinden ve İsviçre den cerrahi personel işe alınmıştır. Çok sayıda şevkli ve idealist cerrahi personel bu insani görevlerde yer almıştır. Bu cerrahlar iyi eğitimli ve deneyimliydiler, ama eğitimleri ve deneyimleri büyük ölçüde endüstrileşmiş ülkelerindeki sofistike hastane imkanlarıyla sınırlıydı. Bundan dolayı artarak zorlaşan bir öğrenme süreci ile karşı karşıya kaldılar.

19 GİRİŞ ICRC de bu artarak zorlaşan öğrenme süreciyle yüzleşmek ve sağlık sisteminin önemli ölçüde çöktüğü bu yerlerdeki çatışmanın mağdurlarına yardım götürmede büyük deneyim kazandı. Bu bilgi birikimi dünya çapında silahlı çatışma ve diğer şiddet durumları yaşayan çeşitli ülkelerdeki üç farklı ama ilişkili programdan türedi. 1. Bağımsız ICRC hastaneleri 2. Kendi ülkesinden farklı yerde çalışan cerrahi ekiplerin kısa süreli ziyaretleri ile yerel hastanelere destek çıkılması: Bu destek; eğitim ve kapasite oluşturulması, erzak ve ekipman sağlanması, alt yapı, temiz su ve temizlik imkanların iyileştirilmesi, finansal yardımlar ve gerektiğinde yerel personele ücret sağlanmasına odaklıdır. 3. Meslektaşlar arası tecrübe ve bilgi birikiminin paylaşılabilme olanağı sunan savaş cerrahisi seminerlerinin organizasyonu Bu üç kollu yaklaşım, ICRC nin kısıtlı imkanlar ve istikrarsız şartlardaki silahlı yaralanmalı hastaların sağaltımında kullanılacak uygun cerrahi teknikler için temel klinik protokol ve prosedürler geliştirmesine olanak sağlamıştır. Buna ilaveten, son otuz yılı aşkın sürede ICRC, her yeni çatışma ile her şeyi yeniden keşfetme zorunluluğu olmayan çok sayıda tecrübeli hastane personeli yetiştirmiş ve onları idame ettirmiştir. Bununla beraber, son yıllardaki yaygın eğitim olanakları sayesinde, çatışmadan etkilenen ülkelerdeki eğitimli cerrahların sayısında önemli ölçüde artış sağlanmıştır. Bu ise ICRC nin programlarının odağını değiştirmesine ve yetersiz işleyen veya varolmayan hastane sistemleri yerine bağımsız ICRC hastanelerini koymaktan ziyade savaş silahlarından yaralanan hastaların yönetimini tam olarak nasıl yapılacağıyla ilgili tıbbi personelin desteklenmesi ve eğitilmesi konularına odaklanmasına fırsat vermiştir. Eğitim programlarının bir parçası olarak son on yılda ICRC 120 yi aşkın (yılda bir düzineden fazla) savaş cerrahisi semineri organize etti. Bu fırsatla çok sayıda ülkeden değişik savaş travması deneyimlerine sahip cerrahlar ve ICRC cerrahları arasında bir sürü deneyim ve fikir değiş tokuş edildi. Hepimiz bu tartışmalardan, bu yeni kitabın içeriğinde yansıtılan derslerin bazılarından bir şeyler öğrendik. Yine de çeşitli şekillerde ICRC, tarafsız ve yansız bir tavırla direk cerrahi hizmetleri sunmaya devam etti. Bu yerine koyma yöntemi, insani ilkelerin şiddetle sınandığı durumlarda mağdurların ve tıbbi misyonun korunmasına temel bir katkı sağlar. Savaş cerrahisi üzerine birkaç kılavuz yayınlanmış olmasına rağmen bunlar genellikle endüstrileşmiş ülkelerin silahlı kuvvetleri tarafından ve yine silahlı kuvvetler için üretilmişlerdir. Operasyon kriterleri genelde teçhizat ve personel bakımından büyük yatırımlar gerektirir. Örneğin hastaların helikopterle kurtarılması, iyi eğitimli sahra-tıbbi personel ve hasta bakıcılar, sofistike teknoloji, özelleşmiş cerrahların multidisipliner ekipleri, anestezistler, ve hemşireler. ICRC cerrahi personeli bu kitapları da referans alacaktır ama burada tarif edilen zor şart ve imkanlar, karşılaşacakları silahlı çatışma sahneleri ile pek de bağdaşmayacaktır. Bu kitaplardaki çoğu ders, bir çok ülkedeki kısıtlı imkanlarla çalışmaya çalışan hastaneleri veya insani savaş cerrahisi göz önünde tutulduğunda yetersiz ve hatta ilişkisizdir. ICRC cerrahi hizmeti ekonomik, aşırı özelleşmemiş, yerleşik bilimsel prensiplere dayalı olmayı ve eldeki kısıtlamalara iyi getiriler sağlamayı amaç edinmiştir. Bu kılavuzda açıklanan klinik protokol ve cerrahi teknikler ICRC nin deneyimli cerrahları arasında kullanılan standart prosedürlerdir. Kağıda kalemi koyarken Savaş koşullarında ortaya çıkabilecek zorluklarla başa çıkılabilmesi amacıyla ICRC Tıbbi Bölüm Cerrahi departmanında çalışmış seleflerimiz ilk insani misyonlarında görev yapacak cerrahlar için Savaş Mağdurları için Cerrahi isimli temel referans kılavuzunu hazırlamışlardı. 11

20 SAVAŞ CERRAHİSİ Bu kitabın ilk üç baskısı yaygın olarak dağıtıldı. Savaş nedenli yaralanmalarla ilk kez karşılaşmanın verdiği zorluğu yaşayan dünya çapındaki çoğu cerrahdan büyük ilgi gördü. Uzakta kalmış, kırsal bölgede çalışan bir genel cerrah muhtemelen bu kitabın çok faydasını görmüştür. Başlangıçta Savaş Mağdurları için Cerrahi Kitabı nın dördüncü baskısı ICRC tarafından düzenlenen seminerler sırasında meslektaşlarımızın çoğunun özel istek ve ihtiyaçlarını cevaplamak ve ICRC nın cerrahi uygulamalardaki yeniliklerini yansıtmak amacıyla düşünülmekteydi. Daha sonraları, bu amaca hizmet edecek yeni bir kitabın olması gerekliliği açığa çıktı. Şimdi elinizdeki bu kitap, orijinal kılavuzun temel amacını korurken, iki ciltte önemli miktarda yeni materyal içeriyor. İlk cilt, geniş konu başlıklarına ayrılmıştır. Sadece cerrahlar için değil aynı zamanda silahlı çatışma veya benzer şiddet durumlarında cerrahi programların organizasyonu ve koordine edilmesinden sorumlu kişilere de yardım edecek birkaç tane tamamen yeni konu başlığı da içermektedir. ICRC tıbbi personel ve diğer meslektaşların deneyimlerinden özümsenerek, özellikle epimiyolojik, organizasyonel ve lojistik yönleriyle savaş mağdurları için cerrahi müdahalenin karakteristiğini sunar. İkinci cilt spesifik vücut sistemine silah ilişkili travmaları anlatır. Burada sunulan cerrahi teknikler, daha sofistike tıbbi hizmetlerle çoğu temel fikri paylaşır. Buna ilaveten denenmiş ve test edilmiş doğaçlamaları ve sınırlı altyapı, ekipman ve insan kaynağı koşullarının hakim olduğu mümkün olan en uygun teknolojik imkanı kullanarak tedaviyi amaçlayan çok basit metotları da barındırır. Tekniklerin açıklamaları kırsal bir hastanedeki genel cerrahların bilgi ve pratiği seviyesinde anlatılmıştır. Bu cerrahlar genelde çatışma sırasında yaralanmış hastalarını gören ilk kişilerdir ve bilirler ki bu şartlar altında ulaşılamaz uzaklıktaki başkentteki tam teşeküllü bir hastaneye havale pratik değil veya imkansızdır. Bu kitap çeşitli silah yaralanmaları tedavisi hakkında temel bilgi harici özel bir eğitim almamış bir cerraha ICRC ve diğer karşılaştırılabilir uygulamada başarılı olduğu kanıtlanmış operasyon tiplerini açıklamaya çaba sarf etmektedir. Aksi belirtilmedikçe, kullanılan özneler ve zamirler erkeği kastetmemektedir. Kılavuz cinsiyet tutmaz. Her hangi bir marka veya ticari ismin kullanılması sadece gösterimsel amaçlıdır hiçbir şekle ICRC tarafından bir onayı ima etmez. Temennimiz, ilk kez riskli ve tehlikeli ortamlarda silahlı çatışma ve diğer şiddet koşullarının mağdurlarını tedavi etme zorluğu ile karşılaşmış sivil ve askeri cerrahlar ile Kızılhaç/Kızılay cerrahlarının bu kitabı faydalı bulmasıdır. Philippa Parker Christos Giannou Marco Baldan Sağlık Ünitesi Müdürü Eski ICRC Baş Cerrahı ICRC Baş Cerrahı ICRC Yardımlar Departmanı 12

21 GİRİŞ Teşekkürler Bu el kitabı, ICRC tarafından ilk kez 1988 de basılan Surgery for Victims of War a dayandırıldı ve Daniel Dufour, Michael Owen-SSmith ve G. Frank Stening tarafından yayına hazırlandı. Yazarlar: Benard Betrancourt, İsviçre Daniel Dufour, İsviçre Ora Friberg, Finlandiya Soeren Kromann Jensen, Danimarka Antero Lounavaara, Finlandiya Michael Owen-Smith, Birleşik Krallık Jorma Salmela, Finlandiya Erkki Silvonen, Finlandiya G. Frank Stening, Avustralya Björn Zetterström, İsveç Ve resimleme Penelope L. Zylstra (Avustralya) tarafından yapıldı. Mevcut kitaba, çoğu elle çizimleri dahil edildi. İkinci baskı (1990), Robin Gray (Birleşik Krallık) ve üçüncüsü (1998) Åsa Molde (İsveç) tarafından revize edildi. Biz onlara öncülük eden çalışmalarına, model olarak hazırlamış açık ve basit yaklaşımlarına şükran borçluyuz. Mevcut yayında çoğunlukla ICRC den olmak üzere bir çok meslektaşımızın bilgilerinden yararlanıldı. Eleştirisel yorumlar ve değerli tavsiyelerde bulunanlar: Ken Barrand, Birleşik Krallık Franco De Simone, İtalya Herman Du Plessis, Güney Afrika Jacques Goosen, Güney Afrika Åsa Molde, İsveç Valery Sasin, Belarus Harald Veen, Hollanda Gunter Wimhoefer, Almanya Beat Kneubuehl (İsviçre) balistik konusunda bilimsel danışman olarak rol aldı. Sylvain Vité (İsviçre), ICRC hukukçusu, uluslararası insancıl hukuk konusunda teknik bilgi sağladı ve ilgili bölümleri revize etti. Massey Beveridge (Kanada), yanıklar, deri greftleme konusunda teknik danışmanlık sağladı ve ilgili bölümlere anlamlı katkılarda bulundu. Kızılhaç Yara Skoru bölümü, çoğunlukla Robin Coupland (Birleşik Krallık) tarafından revize edilmiş ICRC broşürüne dayandırıldı ki kendisi balistik ve epidemiyoloji konusunda çok değerli yorum ve tavsiyelerde bulundu ve bundan başka çoğu diğer ilgili yayınlarıyla çok önemli rol oynadı. Holger Schmidt (Almanya) ve Eric Bernes (Fransa) ilk yardım ve acil servis travma bakımı ile ilgili tavsiyelerde bulundular. Haide Beckmann (Almanya) ve Thomas Walker (İsviçre) anestezi bölimüne katkıda bulundular ve Dieter Jacobi (Almanya) kronik enfeksiyonlar bölümüne yorumda bulundu. 13

22 SAVAŞ CERRAHİSİ Mart 2002 de Cenevre de gerçekleşen The ICRC Master Surgeons Workshop ta Kızılhaç Yara Skoru ve ICRC triyaj kategorileri revize edildi ve ICRC antibiyotik protokolü belirlendi. Katılımcılar: Marco Baldan, İtalya Massey Beveridge, Kanada Chirstos Giannou, Yunanistan-Kanada François Irmay, İsviçre Dieter Jacobi, Almanya Ben Mak, Hollanda Valery Sasin, Belarus Jukka Siegberg, Finlandiya Harald Veen, Hollanda Gunter Wimhoefer, Almanya Ek olarak, Kasım 2002 de Cenevre de the ICRC Senior Anaesthetists Workshop ı anestezi bölümü için temeldi ve ICRC ağrı yönetimi protokolü belirlendi. Katılımcılar: Sunao Asai, Japonya Haide Beckmann, Almanya Lisa Bennett, Avustralya Jeanne Frossard, Birleşik Krallık Christiane Gerber, İsviçre Christos Giannou, Yunanistan-Kanada Tuula Kangas-Saarela, Finlandiya Svante Linden, İsveç Peter Mahoney, Birleşik Krallık Barthélémy Merzouga, İsviçre Pascal Ollé, Fransa Erkki Saarela, Finlandiya Bernadette Sterckx, Fransa Vladislav Virago, Belarus Eric Vreede, Hollanda Jolanda Walker, İsviçre Her iki çalıştay ayrıca yeni teknolojilerin adaptasyonu için ICRC kriterlerin, ihtiyaç olan laboratuar seviyesinin belirlenmesi ve ICRC cerrahi programları için genel stratejilerin tanımlanmasında yardımcı oldu. Christiane de Charmant son metnin yayına hazırlanmasını ele aldı ve Pierre Gudel grafik dizaynı sağladığında produksiyondan sorumluydu. Katkıları fazlasıyla takdir edildi. Yazarlar ICRC görevlisidir ve bu kitabın yayınlanmasında dışarıdan finansal destek ve materyal desteği alınmadı. 14

23 15

24

25 Bölüm 1 SAVAŞ DURUMUNDA 1 CERRAHİNİN ÖZELLİKLERİ Çeviri Doç. Dr. Mehmet Eryılmaz GATA Askeri Tıp Fakültesi, Acil Tıp Anabilim Dalı, Ankara

26 SAVAŞ CERRAHİSİ 1. SAVAŞ DURUMUNDA CERRAHİNİN ÖZELLİKLERİ 1.1 Savaş sırasında cerrahi ve sivil pratik arasındaki farklar Savaş cerrahisi nasıl farklıdır? Uluslararası insancıl hukuk: savaşçı güç ile savaşçı olmayan gücün korunması ve sağlık personelinin zorunlulukları ve hakları Savaş yaralarının özel epidemiyolojisi Acil cerrahinin üstünlüğü Sınırlı teknik şartlarda cerrahi Düşman alanında cerrahi Kitle yaralanmalarında triyaj prensipleri Birbirini takip eden basamaklar; triyaj ve cerrahi Hastane öncesi basamağın etkinliğine bağlı olarak hastanelerin hasta bakım sonuçları Özel yara patolojisi: mermiler, bombalar, patlayıcı silahlar ve konvansiyonel olmayan silahlar Şartlara bağlı uygun özel teknikler ve patoloji Endemik hastalıkların artan prevalansı Savaş yaralıları için cerrahi Askeri ve sivil savaş cerrahisi arasındaki farklar: ICRC yaklaşımı Askeri-sivil işbirliği Kısıtlamalar: güvenlik Kısıtlamalar: lojistik Kısıtlamalar: hastane ekipmanı Kısıtlamalar: kan transfüzyonu Kısıtlamalar: coğrafya ve iklim Kısıtlamalar: kültür şoku Kısıtlamalar: insan faktörü 30 Ek 1: Yeni bir teknolojinin tanıtımı için ICRC kriterleri 31 18

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş İstanbul Teknik Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü CBS & UA ile Afet Yönetimi Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş Amaçlar (1) Kriz yönetimi kavramının tartışılması Tehlike, acil durum ve

Detaylı

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır.

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Doç. Dr. Onur POLAT Hasar Kontrol Cerrahisi 1992 yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Hasar Kontrol Cerrahisi İlk aşama; Kanama ve kirlenmenin

Detaylı

TUKMOS ASKERİ PSİKİYATRİ KOMİSYONU 1.DÖNEM ÜYELERİ Kamil Nahit Özmenler Ali Bozkurt Aytekin Özşahin Haluk Savaş

TUKMOS ASKERİ PSİKİYATRİ KOMİSYONU 1.DÖNEM ÜYELERİ Kamil Nahit Özmenler Ali Bozkurt Aytekin Özşahin Haluk Savaş Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK), uzmanlık eğitiminde kullanılmak üzere çekirdek müfredat ve standartları belirlemek için Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) çerçevesinde

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Genel Bilgiler. Dünyada Ölümler. 1.Koroner Arter Hastalıkları 2.Travma (1-44 yaş arası 1. sırada) 3.İnme sendromları

Genel Bilgiler. Dünyada Ölümler. 1.Koroner Arter Hastalıkları 2.Travma (1-44 yaş arası 1. sırada) 3.İnme sendromları Doç. Dr. Onur POLAT Genel Bilgiler Dünyada Ölümler 1.Koroner Arter Hastalıkları 2.Travma (1-44 yaş arası 1. sırada) 3.İnme sendromları 2 Mortalite - Morbidite %50'si ilk bir kaç dakikada... ciddi damar,

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Değerli Meslektaşlarımız, İki yılda bir düzenlediğimiz 8. Ulusal Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliği Kongresi, 21-24 Kasım 2013 tarihlerinde Kuşadası

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

Anayit M. COSKUN Eylem KARAKAYA

Anayit M. COSKUN Eylem KARAKAYA ( Editörler Anayit M. COSKUN Eylem KARAKAYA Yazarlar Anayit M. COSKUN Eylem KARAKAYA Semra BAYRAKTAR NOBEL TIP KİTABEVLERİ 2016 Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti. Güvenli Annelik Eğitim ve Danışmanlık

Detaylı

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON Olay Komuta Sistemi HAP Başkanı Operasyon Şefi Alan Yönetimi Tıbbı Bakım Sorumlusu Tehlikeli Madde Direktörü Hastane Ünitesi Acil

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) TAHLİYE

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) TAHLİYE TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) TAHLİYE Tahliye? İç veya dış etkiler nedeniyle hasta, personel ve hasta yakınları için güven vermeyen hastanelerin bir bölüm veya tamamının

Detaylı

AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ...

AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ... 1 BÜTÜN DOĞAL AFETLERDE ORTAK SAĞLIK SORUNLARI... 3 Toplumsal Tepkiler... 3 Bulaşıcı Hastalıklar... 4 Nüfusun Başka Bir Yere Taşınması...

Detaylı

UÜ-SK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 6 1. HİZMET : Kalp ve Damar Cerrahisi AD, her yaş grubundaki ayaktan ve yatan hastalara tanı ve tedavi hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmet haftada 7 gün ve 24

Detaylı

HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ

HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ Nagihan KARAHAN*, Murat AKSUN*, Senem GİRGİN*, Tevfik GÜNEŞ**, Levent YILIK**, Ali GÜRBÜZ** * İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Anesteziyoloji

Detaylı

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyb. Hemş. Dr. Selda ÇELİK İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

Savaş Alanında Triaj ve Zorlukları DZ. TBP. ÜTĞM. ALPER BEYAZ

Savaş Alanında Triaj ve Zorlukları DZ. TBP. ÜTĞM. ALPER BEYAZ Savaş Alanında Triaj ve Zorlukları DZ. TBP. ÜTĞM. ALPER BEYAZ Triaj Sözcük Anlamı «Trier» (Fr.): seçmek, ayırmak, sınıflandırmak TDK karşılığını belirlememiş T.C. Sağlık Bakanlığı Tanımı: Acil servislere

Detaylı

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Şirket Ünvanı : Mert Group İnşaat, Elektronik Ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti. Adres : Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan

Detaylı

AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU

AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU Eylül 2006 İÇİNDEKİLER Önsöz...3 TÜBİTAK Ar-Ge Anketi Soruları Analizi...4 1. Genel Bilgiler İle İlgili Sorular...4 2. Proje Sunum ve Destekler İle İlgili Sorular...12 3. Üniversite

Detaylı

TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ (SHZ106U)

TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ (SHZ106U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ (SHZ106U) KISA

Detaylı

AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU FULYA MAH.MEVLUT PEHLİVAN.SOK.NO8/1 D.10 ŞİŞLİ-İSTANBUL

AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU FULYA MAH.MEVLUT PEHLİVAN.SOK.NO8/1 D.10 ŞİŞLİ-İSTANBUL Risk Değerlendirme No: 1 S.M.M.M AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU Tarih: 31.12.2012 İşveren: Risk Değerlendirilmesinin Geçerlilik Tarihi İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? AHMET DEMİR ÖRTÜN

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

Acil Yardım Organizasyonu. Devletler acil yardım organizasyonunu üç temel öğe üzerine yapılandırırlar: İtfaiye Polis Ambulans

Acil Yardım Organizasyonu. Devletler acil yardım organizasyonunu üç temel öğe üzerine yapılandırırlar: İtfaiye Polis Ambulans Doç. Dr. Onur POLAT Acil Yardım Organizasyonu Devletler acil yardım organizasyonunu üç temel öğe üzerine yapılandırırlar: İtfaiye Polis Ambulans 2 Tanımlar Acil durum: Erken dönemde nitelikli yardım başlatılmazsa

Detaylı

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU İşveren Büro Adresi Yapılan İş Çalışan Sayısı Toplam: Hukuki Danışmanlık, Dava ve İcra İşlemleri Takibi Erkek Kadın Çocuk Stajyer Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. Müge DEMİR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı

Öğr. Gör. Dr. Müge DEMİR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Öğr. Gör. Dr. Müge DEMİR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Diyaliz makinesinin icadı (1960 lı yıllar) Kanada Rahipleri Tıbbi Ahlak Kılavuzu (1971) New Jersey Yüksek Mahkemesi Karen Ann Quinlan Kararı

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi. Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi

Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi. Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Hasta Güvenliği Açısından Risk Yönetimi Prof. Dr. Haydar SUR Marmara Üniversitesi Sağlık Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Sağlık hizmetleri.. Birbirine ulalı binlerce sürecin oluşturduğu bir sistem içindeyiz..

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Triajın tanımı, ne şekilde ve kimler tarafından yapılacağı ve triaj sınıflaması anlatılacaktır.

Triajın tanımı, ne şekilde ve kimler tarafından yapılacağı ve triaj sınıflaması anlatılacaktır. Doç. Dr. Onur POLAT Bu Ünitede; Triajın tanımı, ne şekilde ve kimler tarafından yapılacağı ve triaj sınıflaması anlatılacaktır. Ayrıca olağan ve olağan dışı durumlarda hasta ve yaralıların kayıtlarının

Detaylı

LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI

LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI Dr. Tuncer ÖZEKİNCİ DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D. 14 KASIM 2011 ANTALYA 1 İyi Laboratuvar Yönetimi İyi tanımlanmış, uluslararası kabul

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

KRİTİK HASTANIN HASTANELER ARASI TRANSPORTU PRM. MUSTAFA YILDIZ İSTANBUL 112 ASH

KRİTİK HASTANIN HASTANELER ARASI TRANSPORTU PRM. MUSTAFA YILDIZ İSTANBUL 112 ASH KRİTİK HASTANIN HASTANELER ARASI TRANSPORTU PRM. MUSTAFA YILDIZ İSTANBUL 112 ASH İhtiyaç Kaynakların maksimum verimlilikle kullanılabilmesi Sağlık hizmetleri sunumunda özelleşmiş merkezlerin bölgesel olarak

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

Yaşam Sonu Kararlarında Hastane Etik Kurulları / Etik Konsültasyon. Öğr. Gör. Dr. Müge Demir Tıp Tarihi ve Etik AD mdemir@hacettepe.edu.

Yaşam Sonu Kararlarında Hastane Etik Kurulları / Etik Konsültasyon. Öğr. Gör. Dr. Müge Demir Tıp Tarihi ve Etik AD mdemir@hacettepe.edu. Yaşam Sonu Kararlarında Hastane Etik Kurulları / Etik Konsültasyon Öğr. Gör. Dr. Müge Demir Tıp Tarihi ve Etik AD mdemir@hacettepe.edu.tr Tanım Etik danışmanlık (konsültasyon) tıbbi konsültasyonun bir

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Damaryolu konusundaki gelişmeler, kronik hemodiyaliz tedavisini ve diyaliz sektörünü oluşturmuştur.

Detaylı

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK F İ Y A T T E K L İ F İ ALTINIŞIK OSGB. Ltd. Şti. DİŞ HEKİMLERİ ODASI Tel-Fax : 0256-2591155 TEKLİF NO / TARİH 08.11.2013 / 301 GSM : 0532-4104875 (A. Hakan TÜRE) YETKİLİ Ayşegül hanım e-mail : a.hakanture@altinisikosgb.com.tr

Detaylı

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004 III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* *connectedthinking PwC İçerik İç kontroller İç kontrol yapısının oluşturulmasında COSO nun yeri İç denetim İç denetimi

Detaylı

Kamuda Denetim Komiteleri Menteş Albayrak / Anadolu Grubu Denetim Koordinatörü, TİDE Başkan Yrd.

Kamuda Denetim Komiteleri Menteş Albayrak / Anadolu Grubu Denetim Koordinatörü, TİDE Başkan Yrd. Kamuda Denetim Komiteleri Menteş Albayrak / Anadolu Grubu Denetim Koordinatörü, TİDE Başkan Yrd. Kamu İdarelerinde Daha Etkili bir Yönetim İçin Nasıl Bir İç Denetim? 29 Eylül 2014 / T.B.M.M. Frekans SÜREKLİ

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

Hava Kalitesi!"#$%&'()

Hava Kalitesi!#$%&'() TÜRK TORAKS DERNEĞİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Hava Kalitesi!"#$%&'() Ankara - 2012 ÇEVİRİ Prof. Dr. Fatma Evyapan, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Prof. Dr. Dilşad Mungan, Ankara Üniversitesi, Ankara Doç.

Detaylı

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP)

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Bir sağlık kuruluşunun temel hedefi hasta bakımıdır. Hastaların benzersiz ihtiyaçlarını destekleyen ve bunlara cevap veren bir ortamda en uygun bakımın

Detaylı

Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme. Doç. Dr. Rabia Kahveci

Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme. Doç. Dr. Rabia Kahveci Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme Doç. Sağlık teknolojisi bir politik mevzudur Sağlık teknolojisi yönetim stratejileri!! 2 Bir çok ülkede sağlık hizmeti üzerinde büyük yükler

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT *Hastanelerin Tanımı *Hastanelerin Özellikleri *Hastanelerin

Detaylı

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER:

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1. HİZMET KAPSAMI: Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı, 0-17 yaş arasındaki ayaktan ve yatan hastalara tanı ve tedavi hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmet haftada 7 gün

Detaylı

Kemoterapi İlaç Hazırlama Üniteleri ve

Kemoterapi İlaç Hazırlama Üniteleri ve Kemoterapi İlaç Hazırlama Üniteleri ve Uzm Ecz Ahmet S Bosnak Gaziantep Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Kanser tedavisinde ileri kalite Kanser tedavisinde mükemmellik multidisipliner yaklaşımla olabilir.

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 1. AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Dr. Bekir KESKİNKILIÇ 1 SAĞLIK Yalnızca hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. Irk, din, siyasi görüş, ekonomik veya sosyal durum ayrımı yapılmaksızın

Detaylı

Rehabilitasyon Merkezinize Başarı ile Başlayın

Rehabilitasyon Merkezinize Başarı ile Başlayın Rehabilitasyon Merkezinize Başarı ile Başlayın Ajanda Bugün ne konuşacağız? Neden rehabilitasyon merkezi? Biz kimiz? Bilgi birikimimiz Sorularınız Neden Rehabilitasyon Merkezi? 1. Türkiye deki Avrupa tarzı

Detaylı

Kitlesel Olaylarda Ne Durumdayız z?

Kitlesel Olaylarda Ne Durumdayız z? Kitlesel Olaylarda Ne Durumdayız z? Dr. Turhan SOFUOĞLU İzmir Sağlık Müdür Yardımcısı Acil Ambulans Hekimleri Derneği Başkanı 112 ve UMKE Ege Bölge Koordinatörü turhans112@yahoo.com Kitlesel Olayların

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ Dersin Kodu HEM 00352 Dersin Adı AFETLERDE HEMŞİRELİK BAKIMI VE İLK YARDIM Yıl III Yarı Yıl Bahar 1- Afetlerde hemşirelik bakımı ve ilk yardıma giriş 2- Hasta ve yaralının muayenesi ve değerlendirilmesi

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA)

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA) T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA) HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK DERS KURULU DEKAN DEKAN YRD. BAŞKORDİNATÖR

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

ݤRehabilitasyon Fizyolojik yada anatomik yetersizliği ve çevreye uyumsuzluğu olan kişinin fiziksel, ruhsal, toplumsal, mesleki, özel uğraşı ve eğitsel

ݤRehabilitasyon Fizyolojik yada anatomik yetersizliği ve çevreye uyumsuzluğu olan kişinin fiziksel, ruhsal, toplumsal, mesleki, özel uğraşı ve eğitsel REHABİLİTASYONA GİRİŞ Prof.Dr.Sibel Çubukçu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD ݤRehabilitasyon Fizyolojik yada anatomik yetersizliği ve çevreye uyumsuzluğu olan kişinin

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi 19/11/2012 Aday Memur Eğitimleri-2012 1 ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

Detaylı

Sağlık Çalışanlarının Güvenceleri

Sağlık Çalışanlarının Güvenceleri OTURUM 4: Kalitenin Farkedilmeyen Yönü; Çalışan Avukatlığı Sağlık Çalışanlarının Güvenceleri DOÇ. DR. AHSEN KAYA EÜTF ADLİ TIP AD, 30.09.2106 KALİTE Dinamik ve çok boyutlu bir kavram. ÜRÜN KALİTESİ performans,

Detaylı

İSMAİL VATANSEVER ETİK VE BİYOETİK KAVRAMLARININ KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ İLE İLİŞKİSİ

İSMAİL VATANSEVER ETİK VE BİYOETİK KAVRAMLARININ KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ İLE İLİŞKİSİ İSMAİL VATANSEVER ETİK VE BİYOETİK KAVRAMLARININ KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ İLE İLİŞKİSİ 1 ETİK NEDİR? ETİK NEDİR? Etik terimi Yunanca ethos yani "töre" sözcüğünden türemiştir. Değerler felsefesinin

Detaylı

Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim

Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim Eğitim Tarihleri: 5-6/ 11 /2016 ve 12-13 / 11 /2016 (2 hafta Cumartesi ve Pazar toplam: 32 saat) Eğitim Ücreti: 400 TL + KDV (Öğrencilere %25 indirim uygulanmaktadır.) Katılımcı Sayısı: 50 kişi ile sınırlıdır.

Detaylı

HASTA BAKIMININ ORGANİZASYONU. Öğr. Gör. Sultan TÜRKMEN KESKİN

HASTA BAKIMININ ORGANİZASYONU. Öğr. Gör. Sultan TÜRKMEN KESKİN HASTA BAKIMININ ORGANİZASYONU Öğr. Gör. Sultan TÜRKMEN KESKİN İyi bir hasta bakım organizasyonu oluşturulması, - Hemşirelik bakım kalitesini arttırır, - Hasta bakım maliyetini azaltır. Bir serviste hasta

Detaylı

Değerlendirme Araçları Projesi

Değerlendirme Araçları Projesi Hastanelerde Kalite Geliştirme için Performans Değerlendirme Araçları Projesi (PATH) ve Türkiye nin Katılımı Günnur ERTONG Sağlıkta Performans ve Kalite Kongresi 20 Mart 2009 PATH NEDİR? Hastanelerin emsalleriyle

Detaylı

Beyin Omurlik Damarlarının Cerrahi Tedavisi

Beyin Omurlik Damarlarının Cerrahi Tedavisi Beyin Omurlik Damarlarının Cerrahi Tedavisi (Nörovasküler Cerrahi) BR.HLİ.015 Sinir sisteminin damar hastalıkları ve bunların cerrahi tedavisi beyin ve sinir cerrahisinin spesifik ve zorlu bir alanını

Detaylı

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü AFETLERDE ERGOTERAPİ Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Ergoterapi Nedir? Anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleğidir.

Detaylı

HEMŞİRELER İÇİN ETİK İLKE VE SORUMLULUKLAR. Prof. Dr. Lale Büyükgönenç

HEMŞİRELER İÇİN ETİK İLKE VE SORUMLULUKLAR. Prof. Dr. Lale Büyükgönenç HEMŞİRELER İÇİN ETİK İLKE VE SORUMLULUKLAR Prof. Dr. Lale Büyükgönenç Nasıl Bir Süreç İzledik? 2003: HEMAR-G Etik Komisyonu 2004-Ocak: Hemşirelik Deontoloji Tüzüğü Yazılmasına Karar Verilmesi 4-5 Haziran

Detaylı

SPİNAL CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ SEMPOZYUMU

SPİNAL CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ SEMPOZYUMU Çeşme Sheraton Kongre Merkezi 25-28 Eylül 2014 www.spinetr.com Değerli Meslektaşlarım, Türk Nöroşirürji Derneği, Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Grubu tarafından yaklaşık 18 yıldır yürütülen Bilimsel

Detaylı

NÜTRİSYONDA YALIN VE MULTİDİSİPLİNER YAKLAŞIM Dyt.Veysel Ciğerli 13.06.2015

NÜTRİSYONDA YALIN VE MULTİDİSİPLİNER YAKLAŞIM Dyt.Veysel Ciğerli 13.06.2015 NÜTRİSYONDA YALIN VE MULTİDİSİPLİNER YAKLAŞIM Dyt.Veysel Ciğerli 13.06.2015 Nütrisyon Nütrisyon: İnsanların gelişmeleri ve yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan besin maddelerini dışarıdan sağlamaları

Detaylı

Primer ve sekonder Tendon onarımları

Primer ve sekonder Tendon onarımları GATA Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi AD. Primer ve sekonder Tendon onarımları Doç. Dr. Fatih ZOR SUNU PLANI Preoperatif değerlendirme Onarım ilkeleri Temel prensipler Zonlara göre onarımlar Sekonder

Detaylı

7. İGY Zirve Ankara 2014. Ali Şahin Eğitim Satış Koordinatörü Yüksekte Çalışma ve Kurtarma Eğitmeni IOSH Tek./Irata L3/KKD Kontrolörü

7. İGY Zirve Ankara 2014. Ali Şahin Eğitim Satış Koordinatörü Yüksekte Çalışma ve Kurtarma Eğitmeni IOSH Tek./Irata L3/KKD Kontrolörü 7. İGY Zirve Ankara 2014 Ali Şahin Eğitim Satış Koordinatörü Yüksekte Çalışma ve Kurtarma Eğitmeni IOSH Tek./Irata L3/KKD Kontrolörü Yüksekte Çalışmanın Temel Prensipleri Yüksekte Çalışma Kontrol Hiyerarşisi

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

BIRINCI BASAMAKTA NE ZAMAN TEDAVI, NE ZAMAN SEVK? DOÇ. DR. ÖZLEM TANRIÖVER YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ VE TIP EĞİTİMİ A.D.

BIRINCI BASAMAKTA NE ZAMAN TEDAVI, NE ZAMAN SEVK? DOÇ. DR. ÖZLEM TANRIÖVER YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ VE TIP EĞİTİMİ A.D. BIRINCI BASAMAKTA NE ZAMAN TEDAVI, NE ZAMAN SEVK? DOÇ. DR. ÖZLEM TANRIÖVER YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ VE TIP EĞİTİMİ A.D. Amaç: Bu oturumun sonunda katılımcıların birinci basamakta

Detaylı

Afet_Plani_Hazirlama_Kilavuzu:Mizanpaj :07 Page 1

Afet_Plani_Hazirlama_Kilavuzu:Mizanpaj :07 Page 1 Afet_Plani_Hazirlama_Kilavuzu:Mizanpaj 1 09.12.2013 11:07 Page 1 Afet_Plani_Hazirlama_Kilavuzu:Mizanpaj 1 09.12.2013 11:07 Page 2 Afet_Plani_Hazirlama_Kilavuzu:Mizanpaj 1 09.12.2013 11:07 Page i AFETE

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü

İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü Konunun genel amacı Katılımcıların iş sağlığı ve güvenliğinin temel prensiplerini ve güvenlik kültürünün önemini kavramalarına yardımcı olmaktır

Detaylı

Kritik Hasta Transportu. Yrd.Doç.Dr. Latif DURAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. SAMSUN

Kritik Hasta Transportu. Yrd.Doç.Dr. Latif DURAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. SAMSUN Kritik Hasta Transportu Yrd.Doç.Dr. Latif DURAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. SAMSUN Kaynaklar Warren J,Fromm RE Jr, et al. Guidelines for the inter and intrahospital transport

Detaylı

HASTANELERDE YAPILAN TIBBİ HATALARIN TÜRLERİ VE NEDENLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

HASTANELERDE YAPILAN TIBBİ HATALARIN TÜRLERİ VE NEDENLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA HASTANELERDE YAPILAN TIBBİ HATALARIN TÜRLERİ VE NEDENLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Hacer Canatan Öğr.Gör., Okan Üniversitesi Sağlık MYO Acil Durum ve Afet Yönetimi Bölümü, ERA Teknik Koleji ATT Bölümü, hacercanatan20@hotmail.com

Detaylı

V. Ulusal İlk Yardım Sempozyumu

V. Ulusal İlk Yardım Sempozyumu V. Ulusal İlk Yardım Sempozyumu Acil ve Afet Durumlarında İlk Yardımın Önemi Doç. Dr. Gürkan ERSOY Dokuz Eylül Hastanesi, Acil Tıp ABD, Öğretim Üyesi Herkes İçin Acil Sağlık Derneği, Genel Sekreteri İlk

Detaylı

Türkiye de Bir İlk! YENİ NESİL ENTEGRE KLİNİK BİLGİ SİSTEMİ

Türkiye de Bir İlk! YENİ NESİL ENTEGRE KLİNİK BİLGİ SİSTEMİ Türkiye de Bir İlk! YENİ NESİL ENTEGRE KLİNİK BİLGİ SİSTEMİ SYNAPSİS MEDİKAL TEKNOLOJİLER TİC. A.Ş. Advanced Technologies for Life - Hayat İçin İleri Teknolojiler Synapsis, tıp sektöründe en son teknolojileri

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

GENEL İLKELER (16.10.2012 tarihinde kontrol edildi.)

GENEL İLKELER (16.10.2012 tarihinde kontrol edildi.) GENEL İLKELER (16.10.2012 tarihinde kontrol edildi.) 1- a) Küçük ameliyatlar: 149 birim'e kadar olanlardır. b) Orta ameliyatlar: 150-299 birim olanlardır. c) Büyük ameliyatlar: 300-499 birim olanlardır.

Detaylı

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ 1.AMAÇ Karacabey Devlet Hastanesi faaliyetleri sırasında oluşabilecek potansiyel tehlikelerin ve bunlara ilişkin risklerin belirlenmesi, böylelikle beklenen veya olası risklerin kontrol altına alınmasına

Detaylı

ENDOSKOPİ HEMŞİRESİ GÖREV, YETKİ ve SORUMLULUKLARI

ENDOSKOPİ HEMŞİRESİ GÖREV, YETKİ ve SORUMLULUKLARI REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Yrd. Doç. Dr. Ali Shorbagi Candan Öngün Şerife Selcen Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ Uzm. Vet. Hekim Tayfun İDE* Uzm. Vet. Hekim A.Sarper BOZKURT* *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

Detaylı

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 24.03.2014 CureMed te tanımlanmış anamnez modüller eklendi. 01 FTR Tedavi Formu prosedüre tanımlandı. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme

Detaylı

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ Hem. Filiz ARIK O.M.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi İngiltere ye dönünce sağlık istatistik yöntemlerinin kurucusu kabul edilen Farr ile işbirliği yapmıştır. Yazdığı

Detaylı

SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER

SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER Dr André Burgmeier, IUSTE (Institut Universitaire Santé Travail Environnement), Service de Médecine du Travail du Personnel

Detaylı

İnovasyon Odaklı Mentörlük Projesi

İnovasyon Odaklı Mentörlük Projesi İnovasyon Odaklı Mentörlük Projesi İnovasyon Odaklı Mentörlük Projesi kapsamında, İhracatçı Birlikleri üyesi 100 şirkette, inovasyon yönetimi yetkinliğinin sürdürülebilir şekilde arttırılması ve uluslararası

Detaylı

Dr. Çiğdem BAŞGÜL Toplum Sağlığı Hizmetleri Daire Başkanlığı ANKARA

Dr. Çiğdem BAŞGÜL Toplum Sağlığı Hizmetleri Daire Başkanlığı ANKARA Dr. Çiğdem BAŞGÜL Toplum Sağlığı Hizmetleri Daire Başkanlığı ANKARA SUNUM PLANI Evde Sağlık Hizmetlerinin Mevcut Durumu Yönetmeliğin Getirdiği Yenilikler Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Gerekçeleri

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sığınmacı Toplumda Bulaşıcı Hastalıklar I SEC Ön Koşul Dersleri -

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sığınmacı Toplumda Bulaşıcı Hastalıklar I SEC Ön Koşul Dersleri - Dersin Adı Sığınmacı Toplumda Bulaşıcı Hastalıklar I Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) AKTS SEC124 1 2 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans Dersin

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Ekip çalışması sayesinde Butterfly Travel markasını daha ilerilere taşımak.

Ekip çalışması sayesinde Butterfly Travel markasını daha ilerilere taşımak. 1 HAKKIMIZDA Uzun yıllardan bu yana sektörde hizmet veren firmamız yılların verdiği tecrübe ve güven ile müşterilerine kaliteli hizmet sunmayı kendisine ilke edinmiştir. Sektörde birçok firma arasından

Detaylı