T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİNDE OKUL SAĞLIĞI KİTABI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİNDE OKUL SAĞLIĞI KİTABI"

Transkript

1

2 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİNDE OKUL SAĞLIĞI KİTABI

3 ISBN : Sağlık Bakanlığı Yayın Numarası : 719 HM Yayın No : SB-HM Bu yayının tüm hakları T.C. Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ne aittir. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz. Alıntı yapıldığında kaynak gösterimi SB, RSHMB, Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, yayın no ve tarihi şeklinde olmalıdır sayılı yasa gereği Mektep Müdürlüğünün onayı olmaksızın tamamen veya kısmen çoğaltılamaz. Basım Tarihi : Mayıs 2008 Tasarım & Baskı: Yücel Ofset Matbaacılık Turizm Sanayi Tic. Ltd. Şti. Kazım Karabekir Cad. Kültür Çarşısı No: 7/ Ulus - ANKARA Tel : (312) Fax : (312) ii

4 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİNDE OKUL SAĞLIĞI KİTABI EDİTÖRLER Prof.Dr. Hilal ÖZCEBE Prof.Dr. Betül ULUKOL Dr. Salih MOLLAHALİLOĞLU Uzm.Dr. Nazan YARDIM Dr. Feray KARAMAN YAYIN KURULU Prof.Dr. Nihat TOSUN Uzm.Dr. Turan BUZGAN Dr. Ünal HÜLÜR Dr. Hakkı GÜRSÖZ Dr. Zekiye ÇİPİL Zeki KADI Ankara, TÜRKİYE Mayıs, 2008 iii

5 PROJE DANIŞMA GRUBU Prof. Dr. Hilal ÖZCEBE Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA PROJE TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU Uzm. Dr. Nazan YARDIM Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Prof. Dr. Betül ULUKOL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Hikmet PEKCAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Dr. Feray KARAMAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Zekiye ÇİPİL Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Berrak BORA BAŞARA Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Uzm. Dr. Nilgün ÇAYLAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA iv

6 PROJE ÇALIŞMA GRUBU Prof. Dr. M. Umut AKYOL Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Fulya DÖKMECİ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Emin ERGEN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Spor Hekimliği Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Nevin ERGUN Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü ANKARA Prof. Dr. Aysun İDİL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Emine Z. KILIÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Gülümser KUBİLAY Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü ANKARA Prof. Dr. Hilal ÖZCEBE Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Ferhunde ÖKTEM Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Elif N. ÖZMERT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Gülden PEKCAN Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü ANKARA Prof. Dr. Hikmet PEKCAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Bülent E. ŞEKEREL Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Betül ULUKOL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Songül YALÇIN Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sosyal Pediatri Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Pelin ADIYAMAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji Bilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Dilek ASLAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Orhan DERMAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan Bilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Selmin KARADEMİR Dr. Sami Ulus Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kardiyolojisi ANKARA Doç. Dr. Berna PEHLİVANTÜRK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Birgül PİYAL Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi ANKARA Doç. Dr. Figen ŞAHİN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Tülin TANER Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı ANKARA v

7 PROJE ÇALIŞMA GRUBU Doç. Dr. Meryem TEKÇİÇEK Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Bülent ÜLKAR Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Spor Hekimliği Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Songül ACAR VAİZOĞLU Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Dilek YALNIZOĞLU Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Nöroloji Bilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Gonca YILMAZ Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Klinik Şefi ANKARA Yrd. Doç. Dr. Ahmet ATAŞ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Kliniği ANKARA Yrd. Doç. Dr. A. Gülsen CEYHUN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı ANKARA Yrd. Doç. Dr. Nüket PAKSOY ERBAYDAR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Yrd. Doç. Dr. Esra ÖZCEBE Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ünitesi ANKARA Öğr. Gör. Dr. Sema ATTİLA Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Öğr. Gör. Dr. Aysu DUYAN ÇAMURDAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Öğr.Gör.Dr. G.Aydan GENÇ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Odyoloji Ünitesi ANKARA Öğr. Gör. Dr. Nilüfer ÖZAYDIN Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı İSTANBUL Uzm. Dr. Hülya ALTINYOLLAR Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Sağlık Ocakları Programlama Şube Müdürlüğü ANKARA Uzm. Dr. Haluk ÇAĞLAYANER MEF Okulları İSTANBUL Uzm. Dr. Nilgün ÇAYLAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Uzm. Dr. Vural DİRİMEŞE Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Uzm. Dr. Güneş GÜR Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1.Dermatoloji Kliniği ANKARA Uzm. Dr. Nükhet İŞİTEN Sami Ulus Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği ANKARA Uzm. Dr. Z. Birsin ÖZÇAKAR Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ANKARA Uzm. Dr. Belgin ÖZHAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Uzm. Dr. Banu ÖZMEN İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü İSTANBUL Uzm. Dr. Filiz ŞİMŞEK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Uzm. Dr. Esin TEMEL Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Çocuk ve Ergen Sağlığı Dairesi Başkanlığı ANKARA Uzm. Dr. Nilgün VATANDAŞ Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA vi

8 PROJE ÇALIŞMA GRUBU Uzm. Dr. Nazan YARDIM Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Araş. Gör. Dr. Güledal BOZTAŞ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Araş. Gör. Dr. Fehminaz TEMEL Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Dr. Halil AKCENGİZ Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Ergazi Mehmet Gözgü Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Muammer ARDIÇ Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Şevkat Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Hatice AYAZ Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Ergazi Mehmet Gözgü Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Berrak BORA BAŞARA Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Fatih BATTALOĞLU Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Batıkent 1 Nolu Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Yıldırım CESARETLİ Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Zehir Araştırmaları Müdürlüğü Zehir Danışma Merkezi ANKARA Dr. Doğan CEYHAN Anıttepe Jandarma Dispanseri ANKARA Dr. Zekiye ÇİPİL Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Belgin EMİNOĞLU Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Uyanış Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Toker ERGÜDER Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Ofisi ANKARA Dr. Sema KARA Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Keçiören Kalaba Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Feray KARAMAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Levent KOŞAR TED Ankara Koleji Vakfı ANKARA Dr. Nezihe OKUTAN Ankara İl Sağlık Müdürlüğü 19 Mayıs Sağlık Ocağı Dr. Vildan SEYREK 9 Nolu AÇSAP Merkezi ANKARA Dr. S. Hatice TURAN 9 Nolu AÇSAP Eğitim Merkezi ANKARA Dr. Ömer VAROL Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Dr. Berna YILDIZ Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Saray Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ANKARA Dr. Canan YILMAZ Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklar Daire Başkanlığı ANKARA Tıbbi Teknolog Nevin ÇOBANOĞLU Sağlık Bakanlığı Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü ANKARA Uzm. Diyetisyen Arzum EKŞİ Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Ocakları Daire Başkanlığı ANKARA Tıbbi Teknolog Gülay KARAODUL Sağlık Bakanlığı Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü ANKARA Uzm. Odyolog Maviş KAYIKÇI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ünitesi ANKARA Sos. Hizm. Uzm. Figen PASLI Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA Hem. Serap TAŞKAYA Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ANKARA Uzm. Psikolog Suphi TUNÇ Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Gençlik Danışma Merkezi ANKARA vii

9 PROJE 1. DEĞERLENDİRME KURULU Prof. Dr. Seval AKGÜN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Semra ATALAY Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Kardiyoloji Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Erol BELGİN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Nazmi BİLİR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Rüveyde BUNDAK Pediatrik Endokrinoloji ve Oksoloji Derneği İSTANBUL Prof. Dr. Selda Hızel BÜLBÜL Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı KIRIKKALE Prof. Dr. Gülhis DEDA Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Nöroloji Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Sevgi BAŞKAN GÜLNAR Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı. ANKARA Prof. Dr. Metin KARABÖCÜOĞLU İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Acil Bilim Dalı. İSTANBUL Prof. Dr. Efser KERİMOĞLU Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Nihal KUNDAKÇI Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Pelin KOÇYİĞİT MÜŞTAK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Sevin ERGİN ÖZDENİZ Halk Sağlığı Uzmanı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı İSTANBUL Prof. Dr. Şevkat Bahar ÖZVARIŞ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Bülbin SUCUOĞLU Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi ANKARA Prof. Dr. Ayşegül TOKATLI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı ANKARA Prof. Dr. Bihter YAZICIOĞLU Diş Hekimi Halk Sağlığı Uzmanı ANKARA Doç.Dr. Müjgan ALİKAŞİFOĞLU İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan Bilim Dalı İSTANBUL Doç. Dr. Adem AYDIN 9 Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı İZMİR Doç. Dr. Banu ÇAKIR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ANKARA Doç. Dr. Nesrin DİLBAZ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği ANKARA Yrd. Doç. Dr. Türkan GÜNAY 9 Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı İZMİR Uzm. Dr. Cengiz KARA Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi ANKARA Uzm. Dr. Bige SURLU Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Çevre Sağlığı Daire Başkanlığı ANKARA viii

10 PROJE 1. DEĞERLENDİRME KURULU Dr. Derya BAYTOK Barış Sitesi Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Fatih CIRIK Kanuni Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Muhittin DEMİRKASIMOĞLU 112 Acil Sağlık Hizmetleri ANKARA Dr. Fercem ERBAY ER/PA Hemodiyaliz Merkezi MUĞLA Dr. İlknur EKİNCİOĞLU 19 Mayıs Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Yurdum KARABACAK Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA Dr. Eda KÖKSAL Hacettepe Üniversitesi Sağlık Teknolojisi Yüksek Okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü ANKARA Dr. İbrahim KUMAŞ Perşembe 2 No lu Sağlık Ocağı ORDU Dr.Ali ÖZTAŞ Bademlik Sağlık Ocağı ANKARA Dr. Esin ŞENER Nurullah Baldöktü Sağlık Ocağı İSTANBUL Dr. MehmetAli TORUNOĞLU Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bul. Salg. Hst. Şube Müdür V. ANKARA Dr. Nuran TÜLELİOĞLU Altındağ Sağlık Grup Başkanlığı 4 No lu Sağlık Ocağı ANKARA Dt. Ahmet ŞAHİN ÖZDEMİR Şuhut Devlet Hastanesi AFYON Uzm. Dyt. Arzum EKŞİ Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü ANKARA Nihal İLDEŞ Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Ruh Sağlığı Daire Başkanlığı ANKARA Dr. Özge KÜÇÜKERDÖNMEZ Hacettepe Üniversitesi Sağlık Teknolojisi Yüksek Okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü ANKARA ix

11 PROJE 2. DEĞERLENDİRME KURULU Prof.Dr.Serpil UĞUR BAYSAL İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Beslenme ve Metab. Bilim Dalı İSTANBUL Prof.Dr.Münevver BERTAN Uluslararası Çocuk Merkezi ANKARA Prof.Dr.Ufuk BEYAZOVA Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ANKARA Prof.Dr.Ayşen BULUT İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Aile Sağlığı Anabilim Dalı İSTANBUL Prof.Dr.Gülbin GÖKÇAY İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Sosyal Pediatri Anabilim Dalı İSTANBUL Prof.Dr.Olcay NEYZİ İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Gürson Çocuk Sağlığı Vakfı İSTANBUL Prof.Dr.Nedret UZEL İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Acil Pediatri Anabilim Dalı İSTANBUL Prof.Dr.Kadriye YURDAKÖK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı ANKARA x

12 ÖNSÖZ Değerli Meslektaşlarım; Sağlık Bakanlığı nın amacı, sağlık hizmetlerinin yurdun her köşesinde, toplumun bütün kesimleri için erişilebilir, etkili, verimli nitelikli ve sürdürülebilir olmasını sağlamaktır. Hükümetimizce bu amacı gerçekleştirmek maksadıyla 2003 yılından bu yana Sağlıkta Dönüşüm Programı yürütülmektedir. Sağlıkta Dönüşüm Programı nın hedefleri arasında temel sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve sağlık insan gücünün bilgi ve beceri ile donatılması önemli bir yer tutmaktadır. Bakanlığımız tıp ve ilişkili diğer sahalardaki bilimsel gelişmelerin sağlık insan gücümüze aktarılarak hizmet kalitesinin geliştirilmesine büyük önem vermektedir. El kitapları, rehberler ve diğer yayınlar yanında uzaktan eğitim gibi bilişim araçlarını da kullanarak, hizmet içi eğitimler yoluyla sağlık çalışanlarının bilgi ve becerilerinin artırılmasını çağdaş sağlık hizmeti sunmanın gereği sayıyoruz. İlk ve orta öğrenim çağında 16 milyonu aşkın öğrencimiz bulunmaktadır ve bu yaş grubu sağlık açısından özel ilgi gerektirmektedir. Bu kitlenin sağlığının korunması ve geliştirilmesi için tıbbi bilgi ve yeniliklerin derlenip süzülerek bir kitapta toplanması önemli bir adımdır. Okul sağlığı ile ilgilenenler için başvuru kitabı niteliğinde, geniş hacimli, bilimsel bir kaynak ilk defa yayınlanmaktadır. Çalışmanın başından sonuna kadar titizlikle gayret gösteren Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilâtından arkadaşlarıma teşekkür ve takdirlerimi ifade etmek isterim. Eserin vücuda gelmesinde emekleri bulunan akademisyenlere, uzmanlara, meslek örgütü mensuplarına şükranlarımı sunuyorum. Sağlık Hizmetlerinde Okul Sağlığı Kitabı nın sağlık çalışanlarımız ve okul çağındaki çocuklarımız için yararlı olmasını dilerim. Uzm. Dr. Orhan Fevzi GÜMRÜKÇÜOĞLU Müsteşar xi

13 xii

14 SUNUŞ Sevgili Meslektaşlarım, Dünya Sağlık Örgütü nün sağlık tanımı yalnızca hastalık ve sakatlığın olmayışı değil; fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir şeklindedir. Çocukluk, gençlik, erişkin ve yaşlılık dönemlerinde çok farklı etmenlerin sağlığı etkileyen faktörler olarak ortaya çıktığı bilinmektedir. Çocukluk ve gençlik döneminin önemli bir bölümü okullarda geçmekte olup, bu dönemde okul sağlığı yaklaşımı benimsenmektedir. Türkiye nin nüfusu her ne kadar son yıllarda yaşlanıyor olsa da pek çok ülke ile kıyaslandığında genç nüfus oranı oldukça yüksektir yılı nüfus sayımı verilerine göre ülkemizin 5-19 yaş nüfusu 20 milyonu aşmaktadır ve bu yaş grubu toplam nüfusun yaklaşık yüzde 30,7 sini oluşturmaktadır. Türkiye de okul öncesi hazırlık, ilköğretim ve lise düzeyinde 16 milyonu aşkın öğrenciye 500 binden fazla öğretmen tarafından 60 bini aşan okulda eğitim ve öğretim hizmeti verilmektedir. Okullardaki öğrenci, öğretmen ve personel sayıları dikkate alınacak olursa, nüfusumuzun en az beşte biri okullarla doğrudan etkileşim içindedir. Ülke Kalkınma Planlarında da önemi vurgulanan 5-19 yaş grubunun sağlık bakım hizmetleri, Türkiye de sağlık sistemi içinde öncelikli hizmetler grubunda olmasına rağmen okul sağlığı başlığında yeterince ayrıştırılmamıştır. Okul sağlığı dönemi uzun bir dönem olup, çocuğun yuva yaşamı, ilkokul dönemi, ortaokul ve lise dönemlerini de içine alan bir dönemdir. Bu da göstermektedir ki, çocukluk dönemi sorunları, prepubertal dönem sorunları ve adolesan dönem sorunları okul sağlığı sorunlarıyla iç içedir. Çok geniş bir dönem olan okul döneminde her aşamada çocuğun karşılaştığı risk faktörleri, çocuğun gelişim dönemlerine ait sorunlar, sağlık sorunları ve tüm bu sorunların çözüm önerilerinin ele alınması gerekmektedir. Ülkemizde, okul çağı çocuk sağlığına yaklaşım konusunda birinci basamakta Toplum Sağlığı ve Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan sağlık personeli için rehber kitap ihtiyacına binaen, okul çağı çocuklarının büyüme, gelişme ve sağlığını etkileyen faktörlerin tespiti, sağlıklarının geliştirilmesi, sık görülen hastalıklar ve tedavileri konusunda bilgilendirmek ve rehberlik amacı ile bu çalışma planlanmıştır. Bilindiği üzere Bakanlığımız daha evvel Birinci Basamağa Yönelik Tanı ve Tedavi Rehberleri ni hazırlamış ve birinci basamak çalışanlarının kullanımına sunmuştur. Bu rehber daha çok hastalıkların tanı ve tedavisinde birinci basamak çalışanlarına rehberlik etmektedir. Sağlık Hizmetlerinde Okul Sağlığı Kitabı ise öncelikle koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında bir çalışma olacaktır ve hastalıkların önlenmesine yönelik, pratik çalışma hayatında sıklıkla başvurulabilecek bilgileri de içermektedir. Bu kitap, kendi alanında bir ilk olma özelliğine sahiptir. Ülkemizin Avrupa Birliği katılım sürecinde bilimsel ve sistematik bir çalışma olarak okul sağlığı konusunda atılmış önemli adımlardan biri olacaktır. Titiz bir çalışmanın ürünü olan bu eserin ortaya çıkmasında görev alan ve katkı sağlayan Sağlık Bakanlığı ilgili birimlerine, konularında uzman olan hekim ve öğretim üyelerine, birinci basamakta çalışan hekimlere, meslek örgütlerine ve Müdürlüğümüz çalışanlarına katkılarından dolayı teşekkür ederim. Dr. Ünal HÜLÜR Hıfzıssıhha Mektebi Müdür V. xiii

15 xiv

16 TEŞEKKÜR Sağlık Hizmetlerinde Okul Sağlığı Kitabı nın geliştirilmesine yönelik hazırlık çalışmaları Mayıs 2004 tarihinde Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı işbirliği ile başlamıştır. Danışman öğretim üyeleri ile beraber çalışma programı belirlenmiştir Ekim 2005 tarihleri arasında, konu ile ilgili öğretim üyeleri, uzman hekimler, sahada çalışan hekimler ve Bakanlığımız birimleri üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen bir çalıştay düzenlenmiş ve bu çalıştay sonucunda taslak doküman oluşturulmuştur. Taslak doküman, ilgili konu başlıklarına göre yine öğretim üyeleri, uzman hekimler, sahada çalışan hekimlerden oluşan yaklaşık otuz kişilik ikinci danışmanlar kuruluna gönderilerek geri bildirimler alınmıştır. Alınan geri bildirimler doğrultusunda, proje editör öğretim üyeleri tarafından revize edilmiştir. Revizyonu tamamlanan doküman Müdürlüğümüz internet sitesinde yayınlanarak geribildirimlerin elektronik olarak gönderilmesine de olanak sağlanmıştır. Devam edilen süreçte, 81 il valiliğine resmi yazı ile rehberin sahada çalışan tüm birinci basamak hekimlerine duyurularak geribildirim formu aracılığı ile geribildirimlerinin alınması talep edilmiştir. Türkiye de okul sağlığı alanında çalışmış ve halen çalışmakta olan uzmanlar grubuna danışıldıktan sonra kitabın basım öncesi son hali, verilmiştir. Sağlık Hizmetlerinde Okul Sağlığı Kitabı nı, çok sayıda katılımcının emeği ve uzun bir çalışmanın ürünü olarak siz değerli sağlık çalışanlarının hizmetine sunuyoruz. Amacına ulaşması ve yaşayan metinler olması için, elektronik ortamda adresinden geri bildirimde bulunarak katkı sağlayabilirsiniz. Kitabımızın yaşayan ve güncel bir yol gösterici olması sizin geri bildirimlerinizle mümkün olacaktır. Sağlık Hizmetlerinde Okul Sağlığı Kitabını geliştirme çalışmalarında emeği geçen herkese teşekkür ederiz. Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü xv

17 xvi

18 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... xi SUNUŞ... xiii TEŞEKKÜR... xv BÖLÜM: I - OKUL SAĞLIĞINA YAKLAŞIM OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİ... 1 A. Okul ve Okul Sağlığının Tanımı... 1 B. Okul Sağlığı Hizmetleri... 1 B.1 Okul Sağlığı Hizmetlerinin Amacı ve Kapsamı...1 B.2 Okul Sağlığı Ekibi... 6 B.3 Geliştirilen Yeni Okul Sağlığı Yaklaşımları... 7 B.3.1 Sağlığı Geliştiren Okullar Programı... 7 B.3.2 Güvenli Okullar Programı OKUL SAĞLIĞINDA İZLEME... 9 A. Büyüme ve Gelişmenin İzlenmesi... 9 A.1 Büyüme... 9 A.2 Gelişme A.2.1 Cinsel Gelişme A.2.2 Psikososyal Gelişme A.3 Büyüme ve Gelişme İle İlgili Sık Karşılaşılan Sorunlar A.4 Ergenlik İle İlgili Sık Karşılaşılan Sorunlar B. Görme Sağlığı B.1 Temel Göz Muayenesi B.2 Göz İle İlgili Sorunlara Genel Yaklaşım B.3 Korunma B.4 Okula Yönelik Öneriler C. İşitme Sağlığı...26 C.1 İşitme Kaybı C.2 İletim Tipi İşitme Kaybı Nedenleri ve Yaklaşımlar C.3 Sensörinöral (SN) Tip İşitme Kayıpları C.4 İşitme Kaybında Kullanılan İşitme Aygıtları, Yardımcı Araçlar ve Koklear İmplantlar C.5 İşitme Kayıplı Çocukların Eğitiminde Temel Yaklaşım İlkeleri C.6 İşitmenin Korunması D. Konuşma...35 D.1 Dil, Konuşma ve Ses Bozukluklarının Sınıflandırılması D.2 Korunma E. Ağız ve Diş Sağlığı E.1 Ağız Diş Sağlığı Sorunları F. Taramalar...49 F.1 Tarama Testleri F.2 Tarama Programına Alınacak Hastalıkların Özellikleri F.3 Tarama Programlarını Uygulama Teknikleri xvii

19 3. SAĞLIĞI KORUMA VE GELİŞTİRME A. Sağlıklı Beslenme Önerileri A.1 Okul Çağı ve Ergenlik Döneminde Sık Görülen Beslenme Hataları A.2 Besin Grupları A.3 Sağlıklı Beslenme Önerileri B. Fiziksel Etkinlik...60 B.1 Fiziksel Etkinliğin Önemi B.2 Okul İçi Beden Eğitimi Programları B.3 Okul Dışı Fiziksel Etkinlik Programları C. Sağlık Eğitimi C.1 Sağlık Eğitimi Konu Başlıkları ve İçerik D. Sigara, Alkol ve Madde Kullanımı D.1 Tütün Kullanımı D.2 Alkol ve Alkol Dışı Madde Kullanımı E. Şiddetin Önlenmesi E.1 Görülme Sıklığı E.2 Şiddetin Nedenleri E.3 Şiddet İle Karşılaşılan Ortamlar E.4 Şiddetin Etkileri E.5 Risk Altındaki Çocuklar E.6 Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Şiddetin Önlenmesindeki Rolü E.7 Şiddet Açısından Okul Değerlendirilirken Aşağıdaki Özellikler Öğrenilmelidir E.8 Şiddet Sorununun Çözümü Konusunda Genel Yaklaşımlar E.9 Şiddete Maruz Kalan Öğrencilerin Tanısı ve Yaklaşım E.10 Şiddet Kullanma Riski Olan Çocukların Tanı ve Tedavisi F. Çocuk İstismarı ve Yaklaşım F.1 Risk Etmenleri F.2 Tanı F.3 Okula Yönelik Öneriler BULAŞICI HASTALIKLAR İLE MÜCADELE A. Aşılama A.1 Aşı Programları A.2 Aşıların Yapısı A.3 Aşıların Uygullanma Şekilleri A.4 Soğuk Zincir A.5 Okul Çağı Aşı Uygulamaları A.6 Türkiye de Sağlık Bakanlığı nın Aşı Programında Olmayan Aşılar A.7 Aşı Kontrendikasyonları ve Yanlış Kontrendikasyonlar A.8 Kayıt Bildirim B. Taşıyıcıların Araştırılması B.1 A Grup Beta Hemolitik Streptokok (AGBHS) Taşıyıcılığı B.2 Salmonella Taşıyıcılığı B.3 Akut Viral Hepatit Taşıyıcılığı B.4 Parazit Taşıyıcılığı C. Salgın İncelemesi ve Kontrolü xviii

20 BÖLÜM: II - SAĞLIK SORUNLARINA YAKLAŞIM ACİL DURUMLARA YAKLAŞIM A. Temel ve İleri Yaşam Desteği A.1 Temel Yaşam Desteği A.2 İleri Yaşam Desteği B. Travma B.1 Kanamalar B.2 Kırıklar B.3 Çıkık B.4 Burkulma B.5 Kafa Travması C. Anafilaksi D. Konvülsiyonlar E. Zehirlenmeler BAZI YAKINMALARA YAKLAŞIM A. Baş Ağrısı B. Göğüs Ağrısı C. Karın Ağrısı D. Kusma ENFEKSİYON HASTALIKLARI A. Akut Gastroenteritler B. Pnömoniler C. Viral Hepatitler D. İdrar Yolu Enfeksiyonu E. Döküntülü Hastalıklar F. Kabakulak G. Sindirim Sistemi Parazit Enfestasyonları H. Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları BESLENME İLE İLİŞKİLİ HASTALIKLAR A. Şişmanlık B. İyot Yetersizliği Hastalıkları C. Demir Yetersizliği Anemisi D. Besin Alerjisi DERİ HASTALIKLARI A. Bakteriyel Enfeksiyonlar A.1 İmpetigo A.2 Ektima A.3 Follikülit / Bockhart İmpetigosu (Yüzeyel Püstüler Follikülit) A.4 Paronişi A.5 Anguler Keilitis B. Viral Enfeksiyonlar B.1 Herpes Simpleks Virus Enfeksiyonları B.2 Varisella Zoster Virus Enfeksiyonları B.3 Human Papilloma Virus Enfeksiyonları B.4 Pox Virus Enfeksiyonları xix

21 C. Paraziter Hastalıklar C.1 Baş Bitlenmesi (Pedikulozis Kapitis) C.2 Vücut Bitlenmesi (Pedikulozis Korporis) C.3 Uyuz (Skabies) C.4 Böcek Isırması D. Diğer Deri Hastalıkları D.1 Alopesi Areata D.2 Pitriazis Alba ÜROGENİTAL SİSTEM HASTALIKLARI A. Üreme Sağlığı B. Testis, Skrotum ve Spermatik Kordun Hastalıkları B.1 İnmemiş Testis B.2 Mikropenis B.3 Testis Torsiyonu B.4 Varikosel B.5 Hidrosel B.6 Epididimitis B.7 Kendi Kendine Testis Muayenesi C. Meme Hastalıkları C.1 Jinekomasti C.2 Kızlarda Meme Hastalıkları D. Jinekolojik Sorunlar D.1 Himen Anomalileri D.2 Hematomlar D.3 Follikülitis D.4 Amenore D.5 Premenstrüel Gerginlik D.6 Dismenore D.7 Anormal Uterin Kanamalar E. Tüylenme Sorunları F. Polikisik Over Sendromu SPOR YARALANMALARI A. Çocuk ve Spor B. Spor Yapan Çocuklarda Bel Ağrısı C. Osgood-Schlatter Hastalığı D. Sever Hastalığı E. Patello-Femoral Ağrı F. Ayak Bileği Burkulması G. Kas Yaralanmaları, Kas Sertlikleri, Kas Ezilmeleri G.1 Kas Yaralanmaları G.2 Kas Sertlikleri, Kas Ezilmeleri DİĞER HASTALIKLAR A. Hipertansiyon B. Akut Poststreptokoksik Glomerülonefrit C. Nefrotik Sendrom xx

22 D. Kronik Böbrek Yetmezliği E. Konjestif Kalp Yetmezliği F. Disritmiler G. Kalp Hastalığı Olan Çocuğun Okulda İzlemi H. Astım I. İnsuline Bağımlı Diabetes Mellitus (Tip 1 Diyabet) J. Edinilmiş (Akkiz) Guatr K. Beta-TALASEMİ L. Orak Hücreli Anemi M. Çölyak Hastalığı N. Epilepsi O. Serebral Palsi P. Özürlü Çocuklara Yaklaşım P.1 Zihinsel Özürlülük P.2 Ortopedik Engelliler RUH SAĞLIĞI SORUNLARI A. Ayrılık Kaygısı Bozukluğu (Okul Korkusu) B. Okul Başarısızlığı Nedenleri ve Yaklaşım C. Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları C.1 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu C.2 Özgül Öğrenme Güçlükleri C.3 Davranım Bozukluğu D. Dışa Atım Bozuklukları D.1 Enürezis Nokturna D2 Enkoprezis E. Tik Bozuklukları F. Kekemelik G. Yeme Bozuklukları G.1 Anoreksiya Nervosa G.2 Bulimiya Nervosa H. Uyku Bozuklukları H.1 Gece Korkusu (Terörü) H.2 Uyurgezerlik H.3 Karabasanlar I. Somatoform Bozukluklar I.1 Konversiyon Bozukluğu I.2 Somamtoform Ağrı Bozukluğu I.3 Somatizasyon Bozukluğu J. Çocukluk Masturbasyonu xxi

23 EKLER EK 1.Ulusal Büyüme Eğrileri (O. Neyzi Eğrileri) EK 2.Dünya Sağlık Örgütü Referans Büyüme Eğrileri EK 3.Yaşa Göre Ulusal Vücut Kitle İndeksi Değerleri EK 4.Oturma Planı EK 5.Türk Çocuklarında Normal Kan Basıncı Değerleri (Tümer Standartları) EK 6.Sporcu Sağlık Belgesi xxii

24 BÖLÜM : 1 OKUL SAĞLIĞINA YAKLAŞIM 1. OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİ A. OKUL VE OKUL SAĞLIĞININ TANIMI Okul, çocuk, genç insan ve yetişkinlerin daha sağlıklı, daha uzun, daha konforlu ve daha fazla üretken bir hayat sürmeleri amacıyla eğitim ve öğretim gördükleri bina ve kurumlardır. Sağlık, Yalnızca hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. Okul Sağlığı, öğrencilerin ve okul çalışanlarının sağlığının değerlendirilmesi, geliştirilmesi, sağlıklı okul yaşamının sağlanması ve sürdürülmesi, öğrenciye ve dolayısıyla topluma sağlık eğitiminin verilmesi için yapılan çalışmaların tümü olarak tanımlanmaktadır. Dünyada okul sağlığı programlarının uygulanmasına 19. yüzyılda başlanmış ve 20. yüzyılın ilk yıllarında gelişmiş ülkelerde okul sağlığı uygulamaları rutin hizmet kapsamına alınmıştır. Türkiye deki yasalar, okul sağlığına önem verildiğini göstermektedir yılında Umumi Hıfzıssıhha Kanunu nun 163. ve 164. maddeleri okul sağlığı ile ilgilidir yılında yürürlüğe giren yasa ile okul sağlığı devletin yükümlülüğü olarak tanımlanmıştır yılında 12. Milli Türk Tıp Kongresinde Okul Hijyeni nin ana konu seçildiği belirlenmekte, 1953 yılında yapılan 5. Milli Eğitim Şurası nda ana okulları ve ilkokullarda Okul Hijyeni örgütünün kurulmasını sağlayan bir yasa tasarısının kabul edildiği, 1962 yılında yapılan 7. Milli Eğitim Şura Toplantısında ise okul hekimi, okul spor hekimi, okul hemşiresi yetiştirilmesinin kararlaştırıldığı görülmektedir yılında Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı nın sağlıkla ilgili işlerini yürütmek üzere kurulan Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı nın 1984 yılında yayınladığı Sağlık Hizmetleri Uygulama Rehberi nde okul sağlığı hizmetlerinin ele alınma biçimi ve okul sağlığının tanımı yapılmıştır. Bu rehber, 1992 yılında yeniden yayımlanarak ilgili yönetim birimlerine dağıtılmıştır. B. OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİ Okul sağlığı hizmetleri, öğrenciler ve okul personelinin aileleri ile birlikte sağlığının değerlendirilmesi, geliştirilmesi, sağlıklı okul yaşamının sağlanması ve sürdürülmesi; öğrenciye, okula ve dolayısıyla toplumun yaklaşık beşte birini oluşturan topluluğa (aileleri ile birlikte düşünüldüğünde ise, neredeyse yarısına doğrudan ya da dolaylı olarak) sağlık eğitimi verilebilmesi için yapılan çalışmalardır. B.1 OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİNİN AMACI VE KAPSAMI 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 3. maddesinde ve 01/02/2005 tarihli ve 2005/15 Sayılı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Genelgesi nde belirtildiği biçimiyle okul sağlığı hizmetlerinin, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütüleceği belirtilmiştir. Okul sağlığı hizmetlerinin amaçları; toplumda okul çağındaki bütün çocukların olabilecek en iyi bedensel, ruhsal ve toplumsal sağlığa kavuşmalarını sağlamak ve sürdürmek, okul çocuklarının sağlıklı bir çevrede gelişimini sağlamak ve çocukların, ailelerinin ve toplumun sağlık düzeyini yükseltmektir. Çağdaş okul sağlığı hizmetlerinin öğrenci sağlığı, okul çevresi, sağlık eğitimi ve okul çalışanlarının sağlığı olmak üzere dört boyutu vardır: 1. Öğrenci Sağlığı: Sağlığı korumayı, geliştirmeyi, hastalıkları önlemeyi, sağlık sorunlarını saptayarak kesin tanıya varmayı, gerekli ise tedavi etmeyi, ani gelişen hastalıklar ile yaralanmalara acil bakım sağlamayı, sağlıkla ilgili eğitim ve danışmanlığı içerir. a. Okula Kayıt Muayenesi: Çocuk, okula başlamadan önce muayeneden geçirilmeli ve sağlık durumu belirlenmelidir. b. Aralıklı Fizik Muayeneler: Okul çağındaki çocuklar sürekli büyüme ve gelişme içindedirler, bu yüzden gelişmelerinin sürekli olarak izlenmesi gerekir. 1

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK F İ Y A T T E K L İ F İ ALTINIŞIK OSGB. Ltd. Şti. DİŞ HEKİMLERİ ODASI Tel-Fax : 0256-2591155 TEKLİF NO / TARİH 08.11.2013 / 301 GSM : 0532-4104875 (A. Hakan TÜRE) YETKİLİ Ayşegül hanım e-mail : a.hakanture@altinisikosgb.com.tr

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar

DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Sınıf / Dönem Süre Dersin Amacı Dersin Tanımı DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar 32 Ders Saati Bu ders ile öğrenciye;

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu yönergenin amacı,

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Dr. Sedat GÜLAY Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanı Devlet Devletin Ödevi İşverenlerin

Detaylı

Sağlıklı ve güvenli alandasınız!

Sağlıklı ve güvenli alandasınız! Sağlıklı ve güvenli alandasınız! Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi nedir? İş yerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nca yetkilendirilen birimdir. OSGB ler,

Detaylı

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 İÇİNDEKİLER Bölüm I: İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 A. İLK YARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...1 1. İlk Yardım ve Acil Bakımın Özellikleri...2 B. KORUMA...12 1. Olay Yerinin Değerlendirilmesi...12 2. Olay

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI S.N FAALİYETİN KONUSU TARİH GÖREVLİLER İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM VE KURULUŞLAR 1 Eğitim ortamında ortamlarında uyuşturucu kullanımı ve bağımlılık ile mücadele okul komisyonun kurulması EKİM AYININ İKİNCİ

Detaylı

ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI ANKARA

ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI ANKARA 1 / 8 ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI ANKARA Tel : 435 90 16 Faks : 435 80 28 11.12.2013 KONU SAYI : T13/3142 : Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi Hizmetleri Teklifin İletileceği Firma Yetkilisi Teklif Bilgileri

Detaylı

DERİ VE TENASÜL HASTALIKLARI BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU

DERİ VE TENASÜL HASTALIKLARI BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU DERİ VE TENASÜL HASTALIKLARI BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU İli/İlçesi: Tarih :././... Birim Adı:.. Birim Kodu: Adresi : Telefon / Faks :... / Deri ve Tenasül Hastalıklar Birim Sorumlusu : Personel

Detaylı

TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA

TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA TARIM İLAÇLARI AMBARLARINDA YANGINA KARŞI KORUMA A. Teknik tedbirler B. Organize edilebilecek tedbirler C. Yangında alınacak tedbirler D. Yangın sonunda alınacak tedbirler Dr. Selami

Detaylı

Hacettepe Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Meslek Hastalıkları Uygulama ve Araştırma Merkezi

Hacettepe Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Meslek Hastalıkları Uygulama ve Araştırma Merkezi Hacettepe Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Meslek Hastalıkları Uygulama ve Araştırma Merkezi YÖNETİM KURULU Prof. Dr. Ali Naci Yıldız Prof. Dr. Alpaslan Kılıçaslan Doç. Dr. Sergül Duygulu Prof. Dr.

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi

Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi Editörler Şirzat Yeşilkaya Salim Özenç Oğuzhan Babacan Ediz Yeşilkaya Ocak 2013 Copyright 2012 ISBN : 978-605-4758-06-7 Eser Editörler : Aile Hekimliğinde Sağlam Çocuk

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

T.C. BOLU VALĠLĠĞĠ MĠLLĠ EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ TEMĠZ ĠNSAN, TEMĠZ TOPLUM PROJESĠ. Hazırlayan Milli Eğitim Müdürlüğü Ar-ge Birimi 2012-BOLU

T.C. BOLU VALĠLĠĞĠ MĠLLĠ EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ TEMĠZ ĠNSAN, TEMĠZ TOPLUM PROJESĠ. Hazırlayan Milli Eğitim Müdürlüğü Ar-ge Birimi 2012-BOLU T.C. BOLU VALĠLĠĞĠ MĠLLĠ EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ TEMĠZ ĠNSAN, TEMĠZ TOPLUM PROJESĠ Hazırlayan Milli Eğitim Müdürlüğü Ar-ge Birimi 2012-BOLU Bolu Valiliği Bolu Belediyesi Bolu Milli Eğitim Müdürlüğü Bolu Sağlık

Detaylı

Hasta Kayıt Birimi 2

Hasta Kayıt Birimi 2 ÖRNEK UYGULAMALAR 1 Hasta Kayıt Birimi 2 Hasta Kayıt Biriminde Yeterli Oturma Grupları 3 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Öncelikli Oturabilmeleri 4 5 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Önceliği İle İlgili Bir

Detaylı

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU. Tarih :././... Birim Adı:. Adresi :.

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU. Tarih :././... Birim Adı:. Adresi :. TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU İli/İlçesi: /. Tarih :././... Birim Adı:. Adresi :. Telefon / Faks : /.. TRSM Sorumlusu : TRSM Personeli: Psikiyatrist(.)Tabip ( ) Psikolog( ) Sosyal

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Candan DELİDUMAN Doğum Tarihi: 15.08.1979 E-Posta: candancandan2012@gmail.com Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü GIDA GÜVENLİĞİ Gıdalarda oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik her türlü zararın ortadan kaldırılması için alınan tedbirlerin

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ AFET TIBBI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HAMER) ACİL VE AFET DURUMLARINDA SAĞLIK YÖNETİMİ KURSU. (09-14, 17-19 Haziran 2013)

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ AFET TIBBI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HAMER) ACİL VE AFET DURUMLARINDA SAĞLIK YÖNETİMİ KURSU. (09-14, 17-19 Haziran 2013) BİRİNCİ GÜN (09 Haziran 2013, Pazar) 13.30-14.20 KAYIT, AÇILIŞ, TANIŞMA 14.30-15.20 ÖN TEST, KATILIMCI ANKETİ 15.30-16.20 Afet Tıbbında Tanımlar ve Terminoloji Prof. Dr. Hakan Altıntaş 1 İKİNCİ GÜN (10

Detaylı

ÇOCUK İZLEM MERKEZİ (ÇİM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU

ÇOCUK İZLEM MERKEZİ (ÇİM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU ÇOCUK İZLEM MERKEZİ (ÇİM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU İli/İlçesi: /. Birim Adı: Tarih:././... Birim Kodu: Adresi :. Telefon / Faks : / ÇİM Sorumlusu : Personel Sayısı :Uzman Tabip ( ) Tabip ( ) Psikolog

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D.

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. İhmal edilen bir konu olarak iş sağlığı ve güvenliği Bu konuda ihmal edilen bir grup olarak sağlık çalışanları Sağlık hizmeti

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ İŞ YERİ HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK RİSK DEĞERLENDİRMESİ ACİL EYLEM PLANLARI EĞİTİMLER

İŞ GÜVENLİĞİ İŞ YERİ HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK RİSK DEĞERLENDİRMESİ ACİL EYLEM PLANLARI EĞİTİMLER İŞ GÜVENLİĞİ İŞ YERİ HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK RİSK DEĞERLENDİRMESİ ACİL EYLEM PLANLARI EĞİTİMLER Yıldız OSGB olarak; iş güvenliği uzmanlarımız ve diğer deneyimli personellerinizle iş sağlığı ve iş güvenliği

Detaylı

T.C. BANAZ KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü. Sayı : 56748813/10.07/9876869 05.10.2015 Konu: Eğitim Öğretim Faaliyetleri ve Güvenlik Tedbirleri

T.C. BANAZ KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü. Sayı : 56748813/10.07/9876869 05.10.2015 Konu: Eğitim Öğretim Faaliyetleri ve Güvenlik Tedbirleri T.C. BANAZ KAYMAKAMLIĞI İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Sayı : 56748813/10.07/9876869 05.10.2015 Konu: Eğitim Öğretim Faaliyetleri ve Güvenlik Tedbirleri...MÜDÜRLÜĞÜNE BANAZ İlgi : Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğünün

Detaylı

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME KAPSAMI İşe giriş muayenesi ve işe yerleştirme birbirini tamamlayan kavramlardır. İşe Giriş Muayenesi Aralıklı Kontrol Muayenesi Erken Kontrol

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

DEPOLAMA TALİMATI. Doküman No: İlk Yayın Tarihi: Revizyon Tarihi: Revizyon No: Toplam Sayfa Sayısı: TYG_T01 07.06.2012 02.05.

DEPOLAMA TALİMATI. Doküman No: İlk Yayın Tarihi: Revizyon Tarihi: Revizyon No: Toplam Sayfa Sayısı: TYG_T01 07.06.2012 02.05. REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 02.05.2013 Madde 5.3.6 eklendi. 01 Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Tesis Yönetimi ve Güvenliği Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş

Detaylı

SINIF ORTAMININ FİZİKSEL DÜZENİ

SINIF ORTAMININ FİZİKSEL DÜZENİ Sınıfta Fiziksel Düzenin Önemi SINIF ORTAMININ FİZİKSEL DÜZENİ Öğrenciler için fiziksel konfor Derse motivasyon/dikkat çekme Öğrenmeyi kolaylaştırma Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr 2

Detaylı

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI NEDİR? Aile danışmanlığı, ailenin çevresiyle

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Artvin İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Artvin Devlet Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Artvin İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Artvin Devlet Hastanesi Sayfa No: 1/6 RİSK BÖLÜMLER OLUŞMA NEDENİ KORUYUCU ÖNLEMLER ENFEKSİYON Yoğun bakım, Diyaliz Ünitesi, Laboratuvarlar Ameliyathane, Yoğun bakım, Yeni doğan Yoğun bakım Vücut kan ve sıvı sıçraması Kişisel

Detaylı

Bebek ve Çocuklarda Boy Ölçümü

Bebek ve Çocuklarda Boy Ölçümü Bebek ve Çocuklarda Boy Ölçümü AMAÇ Bebeğin/ çocuğun boyunun doğru ve uygun teknikle ölçülmesi ve sonucun çocuğun ayına/yaşına göre değerlendirilmesidir. TEMEL İLKELER Bebekte/ çocukta boy ölçümü yapılan

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ 1. TARAFLAR İŞVEREN: Aşağıda bilgileri yazılı olan şirket bu sözleşmenin bir tarafı olup bundan sonra işveren olarak adlandırılacaktır. Belirtilen adres ve elektronik posta adresi

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

ALTINDAĞ MERKEZ SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİ'NDEKİ BEŞ İLKÖĞRETİM OKULUNDA OKUL SAĞLIĞI UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ALTINDAĞ MERKEZ SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİ'NDEKİ BEŞ İLKÖĞRETİM OKULUNDA OKUL SAĞLIĞI UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ALTINDAĞ MERKEZ SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİ'NDEKİ BEŞ İLKÖĞRETİM OKULUNDA OKUL SAĞLIĞI UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Ayşe AKIN Dr. Nalan HODOĞLUGİL Dr. Gonca OKTAY KOÇOĞLU Dr. Devaraj A. SUPRAMANİAM Dr.

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

EV HEMODİYALİZ SÜRECİ

EV HEMODİYALİZ SÜRECİ EV HEMODİYALİZ SÜRECİ Latife HAYDANLI İzmir Sevgi Diyaliz Merkezi SÜREÇ 1 Hasta seçimi 2 Eğitime başlanması 3 Ev keşfi 4 Cihazların talebi 5 Tesisatın hazırlanması 6 Cihazların kurulumu 7 8 9 10 11 Su

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ

Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Doğum Yeri Mesleği Uzmanlığı Yabancı Dil : Fatih : Özcan : Çorum : Tıp Doktoru : Aile Hekimliği : İngilizce İletişim Adresi: Manisa Celal Bayar Üni. Tıp Fakültesi

Detaylı

T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ

T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ İDARİ BİRİMLER KALİTE YÖNETİM BİRİMİ Kalite Direktörü 2103 Kalite Yönetim Birimi 1387 Kalite Sekreteri 1382 PERSONEL (ÖZLÜK)

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI 1 2 3 Enfeksiyon risklerinin Sağlık taramaları Koruyucu ekipman ve giysilerin kullanılması -El yıkama alışkanlıklarının, el hijyeninin artırılması -Kesici delici alet yaralanmalarını önlemeye yönelik düzenlemeler

Detaylı

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyb. Hemş. Dr. Selda ÇELİK İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

Lokantaların hepsi insanlara yemek sunarlar; ancak birbirlerinden farklılık gösteririler. Özellikle lokantacılık konusunda mesleki örgütlerin

Lokantaların hepsi insanlara yemek sunarlar; ancak birbirlerinden farklılık gösteririler. Özellikle lokantacılık konusunda mesleki örgütlerin GENEL PROFİL Oteller ve lokantalar, dünyanın her yerinde yaygın olarak bulunmaktadır. Özellikle turizmin geliştiği bölgelerde ve kentlerde otelcilik ve buna bağlı olarak lokantacılık da oldukça çabuk gelişme

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Psikiyatride Tedavi Yöntemleri Semra Yaşar Psikiyatri A.D. 08.01.2013 Hemşireler 4 60 Dk. 240 Dk.

TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Psikiyatride Tedavi Yöntemleri Semra Yaşar Psikiyatri A.D. 08.01.2013 Hemşireler 4 60 Dk. 240 Dk. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ AYLIK EĞİTİM FAALİYET RAPORU FORMU Doküman Kodu EĞT-F-04 Yayın Tarihi 02.04.2012 Revizyon No 04 Rev.Tarihi 11.03.2013 Sayfa No 1/6 Eğitim Yılı: 2013 Ay: Ocak

Detaylı

İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitim Programı

İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitim Programı İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitimi Programı Sıra No Konular 1 Açılış, Tanışma, Programın Tanıtımı ve Ön Test 1 Uygulaması 2 Yetişkin Sağlık Eğitim Teknikleri 2 3 Dünya da ve Türkiye de İSG nin Mevcut

Detaylı

APARTMANLAR KONTROL FORMU

APARTMANLAR KONTROL FORMU SORU E H ÖNERİ 1. Apartmanın sokak numarası gece ve gündüz görülebilecek durumda mı? 2. Apartman dairelerinin numaraları var mı? 3. Apartmana giren kişiler için geçiş kontrolü var mı? 4. Apartman, site

Detaylı

AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI

AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI, Prof. Dr. Muzaffer METİNTAŞ,, Doç. Dr. Akın KAYA 1. Baskı 2011 ISBN : 978-605-88844-6-5 2011 Sentez Matbaacılık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Büyük Sanayi 1. Cadde Çavuşoğlu

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. K. K. T. C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik

Detaylı

2014-2015 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ

2014-2015 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ Uygulama Danışmanı Tezsiz Yüksek Lisans Tezli Yüksek Lisans Doktora Prof. Dr. İlhan TOMANBAY Zühal ŞAHİN- Kırıkkale Aile ve Sosyal Politikalar İl Murat AKKAYA- Hande ALBAYRAK- Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

2014 YILI HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

2014 YILI HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI 204 YILI HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI Yılı : 204 Sağlık Tesisi : Komite Sorumlusu : BARTIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ Dt. Selahattin Görkem DEMİRCİ Düzenleyen Adı : Yöneticisi : Dt. Halide KÜÇÜKKURT Düzenleyen

Detaylı

Adı Soyadı Ünvanı. : Fatma Figen Uğurlu : Uzman Hemşire

Adı Soyadı Ünvanı. : Fatma Figen Uğurlu : Uzman Hemşire Adı Soyadı Ünvanı : Fatma Figen Uğurlu : Uzman Hemşire Doğum Tarihi : 08-09-1963 Doğum Yeri : Ankara Uyruğu : T.C. Medeni Durumu : Evli Yabancı Dili : İngilizce İş telefonu : 0212 660 11 25 / 27618 İş

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014 SDÜ TIP FAKÜLTESİ 20-204 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 7.02.204-8.04.204 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Ali AYATA Prof. Dr. Mustafa AKÇAM Prof.

Detaylı

T.C. MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI SAĞLIK ĠġLERĠ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI OKUL SAĞLIĞI ÖĞRENCĠ MUAYENE FORMU. Diğer :...

T.C. MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI SAĞLIK ĠġLERĠ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI OKUL SAĞLIĞI ÖĞRENCĠ MUAYENE FORMU. Diğer :... MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI OKUL SAĞLIĞI ÖĞRENCĠ MUAYENE FORMU Form-1 Okulu :... Adı Soyadı :... Numarası :... Cinsi : 1) Erkek : 2) Kız: Yaşı :... Boyu :...Cm.... Ağırlığı :...Kg... Kan Basıncı :Normal: Yüksek:

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMLARI MÜFREDATLARI BÖLÜM I

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMLARI MÜFREDATLARI BÖLÜM I Versiyon Tarih Hazırlayanlar Tanımlama Taslak 24.11.2014 Mesut GÖLBAŞI Ersin AKILLI Hüseyin AYDIN Antalya-Alanya Hizmet İçi Değerlendirme Toplantısında düzenlenmiştir. BÖLÜM I Hizmet İçi Eğitim Programının

Detaylı

12:30 15:30 16:30 17:30. 2.9.2015 08:30 Bilimsellik komitesi 12:30. 3.9.2015 08:30 Üst solunum yolu enfeksiyonları TT K ÇOCUK SAĞLIĞI Özden TÜREL

12:30 15:30 16:30 17:30. 2.9.2015 08:30 Bilimsellik komitesi 12:30. 3.9.2015 08:30 Üst solunum yolu enfeksiyonları TT K ÇOCUK SAĞLIĞI Özden TÜREL SINIF 4 2.grup (Çocuk Hastalıkları) 31.8.2015 08:30 Bilimsellik komitesi 09:30 Bilimsellik komitesi 10:30 Bilimsellik komitesi 11:30 Bilimsellik komitesi Bilimsellik komitesi 13:30 Bilimsellik komitesi

Detaylı

T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Çocuk; Kanuna göre reşit olma durumları hariç 18 yaş altı herkese çocuk denir. Çocuk bütün canlılar içinde en uzun süre bakımı, korunmayı ve sevgiyi gerektiren varlıktır. Bir toplumun ilerleyebilmesi ve

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI

SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI SAĞLIK BAKANLIĞININ MESLEK HASTALIKLARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI Dr. Ebru AYDIN Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanı Uzm.Dr. Sühendan ADIGÜZEL Birim Sorumlusu 1 BAKANLIĞIMIZDA, ÇALIŞAN SAĞLIĞI İLE

Detaylı

DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ

DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile kaplanmış ve iç ve dış zeminler (salon girişi, merdivenler vs.)düzenli olarak kontrol ediliyor

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI TARİHLER 05/09/2011 24/10/2011 01/11/2011 14/11/2011 02/01/2012 09/01/2012 16/01/2012 30/01/2012 19/03/2012

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

SITMA BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU

SITMA BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU SITMA BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU İli/İlçesi: Tarih :././... Birim Adı:.. Birim Kodu: Adresi : Telefon / Faks :... / Sıtma Birim Sorumlusu : Personel Durumu : Uzman Hekim (...) Doktor ( ) Psikolog

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ Projenin Adı: İskenderun ve Çevresinde Yaşayan İşitme Engelli Bireylere, Ailelerine ve Öğretmenlere Yönelik Değerlendirme ve Eğitim

Detaylı

XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ

XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ 9-11 Ocak 2014, Antalya TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU T.C SAĞLIK BAKANLIĞI desteği ve ADANA VEREM SAVAŞI DERNEĞİ ANTALYA VEREM

Detaylı

SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ

SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ Dünyada Her Yıl Milyonlarca Çalışan İş Kazasına Maruz Kalmaktadır..Toplam Çalışan Sayısı : 2,8 Milyar kişi.çocuk İşçi Sayısı: 246 milyon.iş Kazası Sayısı : 270 Milyon.Meslek Hastalıklarından

Detaylı

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi MUTFAK HİJYENİ VE KİŞİSEL HİJYEN ENFEKSİYON KONTROL KURULU MUTFAK HİJYENİ Mutfakta fiziki iki alanlar; l Yemek pişirilme ünitesi Hazırlanan yemeklerin bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama

Detaylı

TARİH:../ /20 STANDARTLAR. 00 01 YÖNETİM HİZMETLERİ 470 00 01 01 00 Kalite Yönetim Birimi bulunmalıdır. 15

TARİH:../ /20 STANDARTLAR. 00 01 YÖNETİM HİZMETLERİ 470 00 01 01 00 Kalite Yönetim Birimi bulunmalıdır. 15 Yay. Trh.: Kasım 2012 Rev. Trh.: - Rev. No: 00 TARİH:../ /20 Sayfa No: 1/9 00 01 HİZMETLERİ 470 00 01 01 00 Kalite Yönetim Birimi bulunmalıdır. 15 00 01 01 01 Kalite yönetim direktörü belirlenmelidir.

Detaylı

HASTA BAKIM HİZMETLERİ

HASTA BAKIM HİZMETLERİ HASTA BAKIM HİZMETLERİ Hastanın/hasta yakınının bölüme uyumu sağlanmalıdır. Hastanın bölüme kabulünde hasta/hasta yakını; o Kahvaltı ve yemek saatleri, o Hasta ve yakınının uyması gereken kuralları, o

Detaylı

İşyeri Risk Değerlendirmesi için Prosedürler ve Araçlar

İşyeri Risk Değerlendirmesi için Prosedürler ve Araçlar Risk Değerlendirmesi ve İSG-YS konulu İSGİP Semineri 1 9 Temmuz 2010, Ankara İşyeri Risk Değerlendirmesi için Prosedürler ve Araçlar Heikki Laitinen Tehlike, kaza ve hastalıklara örnekler Yaralanma/hastalığın

Detaylı

Toplu tüketim kuruluşlarının amaçlarına ulaşmak istedikleri yolda en önemli yer mutfaktır. Günde bin, iki bin kişiye hizmet veren yerlerde mutfak

Toplu tüketim kuruluşlarının amaçlarına ulaşmak istedikleri yolda en önemli yer mutfaktır. Günde bin, iki bin kişiye hizmet veren yerlerde mutfak Toplu tüketim kuruluşlarının amaçlarına ulaşmak istedikleri yolda en önemli yer mutfaktır. Günde bin, iki bin kişiye hizmet veren yerlerde mutfak planı, fiziki özellikleri ve konumu öncelikle ele alınmalıdır.

Detaylı

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ 1 ÇANKAYA BELEDİYESİ ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU SUNUŞ Dünyanın pek çok ülkesinde marketlerde alış-veriş yapmak, istediği sinema ve tiyatroya gitmek, eğlence yerlerinde

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

KANSER ERKEN TEŞHİS, TARAMA VE EĞİTİM MERKEZLERİ (KETEM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU

KANSER ERKEN TEŞHİS, TARAMA VE EĞİTİM MERKEZLERİ (KETEM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU KANSER ERKEN TEŞHİS, TARAMA VE EĞİTİM MERKEZLERİ (KETEM) İZLEME VE DEĞERLENDİRME FORMU İli /İlçesi Tarih Birim Adı Adresi :../.. :../../.. :.. :.. Telefon / Faks : /.. Mail Adresi : KETEM Sorumlusu : Personel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Öğr. Gör. Uzm. Berin Bayraklı Doğum Tarihi: 01.01.1967 Öğrenim Durumu: Yüksek Lİsans Yabancı Dil: İngilizce Medeni Durum: Evli-2 çocuk sahibi Derece Bölüm/Program

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ Madde 1 Hizmetin Konusu Bu Teknik Şartnamenin konusu Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) hizmeti sunan firmalardan temin edilecek

Detaylı

Laboratuar Tasarımı. Genel Gereksinimler. Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK

Laboratuar Tasarımı. Genel Gereksinimler. Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK Laboratuar Tasarımı Genel Gereksinimler Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK 1. Genel Tehlikeli materyallerin kullanımı ve muhafazasının oluşturduğu riskler nedeni ile laboratuarlar ve laboratuar dışı aktivitelerin

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı