DÜNYANIN EN REKABETÇİ

Transkript

1 DÜNYANIN EN REKABETÇİ Ç ÜÇÜNCÜ Sİ FİNLANDİYA F inlandiya son yıllarda dünyayı etkisi altına alan ekonomik ve mali krizden etkilenmiş olsa da, Avrupa ülkeleri arasında krizin etkisini en çabuk atlatan ülkelerin başında geliyor yılında ihracatta meydana gelen önemli artışlar, ülkenin ekonomik iyileşmesini hızlandıran en önemli faktör olurken işsizlik oranlarında da iyileşmeye yol açıyor. Ancak, özellikle ülkenin bütçe açıklarında ve borçlanma yapısında önümüzdeki birkaç yıldan önce önemli bir iyileşme beklenmiyor. Uzun dönemde ise Finlandiya ekonomisi için en önemli tehdit hızla yaşlanan nüfus yapısıyla, rekabetçi piyasa koşullarına uyum sağlamasında ortaya çıkıyor. Uzun süreli güçlü büyüme sonrasında 36 Finlandiya nın üretim performansının zayıflayarak yavaşlaması neticesinde bilgi, iletişim teknolojileri ve kamu sektöründe zayıf performansa yol açması üretimi artırıcı, elverişli yapısal reformların gündeme geldi. Üretimdeki daralma özellikle orman sanayisi sektöründe kendini gösterirken, elektrik, mühendislik ürünleri ve elektronik ürünlerinde hafif düşüşler yaşandı. Bunun yanı sıra metal ve kimya sanayisi ürünlerinde de büyüme yaşanmadığı görülüyor. GENEL EKONOMİK DURUM Avrupa da derinleşen borç krizi 2012 yılının dördüncü çeyreğinde Finlandiya nın ihracatını etkileyerek ekonomisini de yavaşlattı. Yaşanan finansal kriz önemli ölçüde ülkeye olan doğrudan yabancı yatırımları etkiledi yılında özel sektör yatırımlarında yaşanan %5 lik artış ve inşaat alanındaki %4 lük yükselişten sonra, 2012 yılı başında yeni inşaatların yapım sayısında azalma görüldü. Finlandiya nın GSYİH hasılası

2 Finlandiya güçlü ve güvenilir ekonomik yapısıyla kalıcı ticari ilişkiler ve yatırım yapma açısından risk taşımayan bir ülke. Kişi başına düşen milli geliri 32,025 euro olan ülkenin satın alma gücünün yüksekliği Finlandiya pazarını cazip hale getiriyor. Dünya Ekonomik Forumu, geçen yıldan sonra bu yıl da Finlandiya yı dünyanın en rekabetçi üçüncü ülkesi olarak belirledi yılında bir önceki yıla göre biraz düşüş göstererek büyüme %0,3 oranında gerçekleşirken, 2013 yılında büyüme %0,4 oranında oldu yılındaki büyümenin yavaşlığı Finlandiya nın ihracatındaki düşüşe bağlanıyor. OECD raporlarına göre Finlandiya daki işsizliğin 2013 te %8,4 oranındaki artışının nedeni, emeklilik yaşına ulaşmış yaş gruplarının büyüklüğü emek arzındaki düşüşün beraberinde işsizlikte büyümeyi getirmesi olarak açıklanıyor. Finlandiya ekonomisinin temeli sayılan mobil telefon şirketi Nokia nın pazar payındaki düşüş ve geleneksel ihracat dalı olan kâğıt sektörü talebindeki zayıflamanın, 20 yıl boyunca bütçe fazlası veren Finlandiya ekonomisini büyük oranda etkilediği gözlemleniyor. Ülkenin cari hesabı 2011 yılındaki 3,1 milyar euroluk rakamdan sonra genişleyerek, 2012 yılında 3,3 milyar euro (4,4 milyar dolar) oldu. Finlandiya nın sınai üretimi 2012 yılında ortalama %2,1 oranında azaldı. En büyük üretim azalışı %6,8 le elektrik ve elektronik endüstrisinde görülüyor. En büyük üretim artışı da %14,4 le elektrik, gaz, buhar, klima endüstrisinde yaşandı. Finlandiya, AB içinde, tüketici fiyatları endeksinin en yüksek olduğu ülkeler arasında ön sıralarda yer alıyor. Dünya Ekonomik Forumu nun 2012 yılı Küresel Rekabetçilik Raporu nda yapılan ülke sıralamasına göre, Finlandiya rekabet gücü açısından üçüncü sırada yer alıyor. Finlandiya nın 2012 yılında en çok ihracat yaptığı ülkeler İsveç, Rusya, Almanya, ABD, Hollanda olurken, en fazla ithalat yaptığı ülkeler Rusya, Almanya, İsveç, Çin Halk Cumhuriyeti ve Hollanda olarak sıralanıyor. Rusya nın Dünya Ticaret Örgütü üyeliğiyle birlikte iki ülke arasındaki 37i

3 ticari kısıtlamaların azalarak, piyasaya girişin ve gümrük vergilerindeki azalmanın iki ülke arasındaki ticareti pozitif yönde etkileyerek daha da artıracağı öngörülüyor. Finlandiya nın 2012 de ithal ettiği ürünlerin büyük çoğunluğu abiyotik ürünler, enerji mineralleri, petrol ürünleri, kimyasallar ve metaller olurken, en çok ihraç ettiği ürünler arasında nükleer reaktörler, orman sanayisi ürünleri, mineral yakıtlar, demir ve çelik ihracatı geliyor. FİNLANDİYA SANAYİSİNE GENEL BAKIŞ Finlandiya İstatistik Kurumu nun verilerine göre, 2012 yılının ikinci çeyreğinde ülkenin imalat sanayisi gelirleri, bir önceki yılının ikinci çeyreğine göre %0,7 oranında düşüş gösterdi yılının ilk çeyreğinde iç satışlar %1,5 düşerken ihracat gelirleri 2011 in ikinci çeyreğine göre %0,1 nispetinde azaldı. Sanayi gelirleri 2011 e göre düşmüş ve düşüşler elektrik ve elektronik mamuller endüstrisinde %-13,2, tekstil giyim ve deri endüstrisinde %-6,6 ve orman endüstrisinde %-4,2 arasında düşerken kimya %9,2 ve gıda da %3,1 yükseliş gösterdi. Finlandiya nın başlıca sanayi kolları ormancılık ve kâğıt ürünleri, madencilik ürünleri, metaller ve metal ürünler, kimyasal ürünler, gemi yapımı, imalat sanayisi ürünleri, tekstil ve giyim, elektrik, gaz, buhar, sıcak su, metal ürünlerinden oluşuyor. Finlandiya nın AB hedefleri doğrultusunda, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve 2020 yılına kadar tüm enerji tüketi38 Finlandiya nın İthalatında İlk 20 Ülke ( ) LER 2013 (Ocak-Nisan) LER 2012 LER 10,582,261,870 Rusya 2011 Rusya 3,717,191,131 Rusya Almanya 2,420,702,111 Almanya 7,331,163,889 Almanya 11,319,422,458 7,528,214,147 İsveç 2,117,234,838 İsveç 6,362,752,811 İsveç 6,029,419,156 Çin 1,215,926,008 Çin 4,597,741,655 Çin 4,397,609,537 Hollanda 1,119,179,865 Hollanda 3,363,725,942 Hollanda 3,151,233,376 ABD 661,439,478 Norveç 2,163,180,282 ABD 2,226,256,413 Estonya 648,753,842 ABD 1,991,135,797 Norveç 1,949,868,184 Danimarka 596,530,041 Fransa 1,819,158,408 Fransa 1,980,148,199 Fransa 592,237,499 İngiltere 1,753,950,972 İngiltere 1,777,386,392 İngiltere 575,215,047 İtalya 1,592,103,334 Danimarka 1,341,646,742 İtalya 469,863,902 Estonya 1,542,279,595 Belçika 1,268,455,120 Norveç 450,821,174 Danimarka 1,378,779,629 Estonya 1,554,138,555 Belçika 416,342,190 Belçika 1,256,773,170 Çek Cumhuriyeti Polonya 404,658,158 Polonya 1,190,925,000 Brezilya İspanya 295,547,237 Güney Kore 871,340,750 İtalya 1,583,436,859 Brezilya 271,275,618 Brezilya 810,662,911 Polonya 1,184,243,127 Japonya 244,521,328 İspanya 752,435,979 Japonya 930,156,601 İsviçre 225,355,570 Japonya 739,050,511 Hindistan 672,763,324 Çek Cumhuriyeti 19,712,5432 İsviçre 672,976,097 İspanya 800,757,118 Çek Cumhuriyeti 609,175,402 İsviçre Kazakistan TOPLAM 16,414,310 16,656,334,779 51,381,574, ,003, ,692, ,292,881 51,887,143,706 minin %38 ini karşılayacak şekilde yenilenebilir enerji üretimi konusunda çalışmalarına hız verdiği görülüyor. İklim koşulları ve enerji yoğun endüstri nedeniyle enerji tüketimi hayli yüksek olan Finlandiya da, üretilen elektriğin yaklaşık %30 u mevcut dört nükleer reaktör (Loviisa 1, Loviisa 2,Olkiluoto 1,Olkiluoto 2) ile karşılanıyor. Artan enerji ihtiyacı ve dışa bağımlığının azaltılabilmesi amacıyla nükleer enerjiden vazgeçmeyen Finlandiya, diğer AB ülkelerinin aksine yeni nükleer projeler üretiyor. Yapım aşamasındaki nükleer santral Olkiluoto 3 ün yanı

4 sıra iki adet nükleer santral daha (Olkiluoto 4 ve Hanhikivi 1) kurma planı yapılıyor. Büyük ölçüde endüstrileşmiş serbest piyasa ekonomisine sahip olan Finlandiya nın, doğal kaynakları arasında ormanlar önemli bir yer tutuyor. Ülke yüzölçümünün %75 i ormanlarla kaplı olan Finlandiya, orman ürünleri ihracatı bakımından Kanada dan sonra dünyada ikinci sırada yer alıyor. Geleneksel olarak tarım ve ormancılığın bir karışımı olan Finlandiya da yaz aylarında tarla çalışmaları, kış aylarında odunculuk yapılıyor. Küçük aile çiftliklerinin, tarımın temelini teşkil ettiği Finlandiya da, buğday ve çavdar, ülkenin üretim sezonunun 200 günün üzerinde olduğu güneybatı kesiminin ana ürünleri arasında sayılıyor. Bunları yine büyük miktarlarda yetişen yulaf, arpa, patates ve çavdar takip ediyor. Üretim sezonunun 150 günün altına düştüğü kuzey bölgelerindeki tarım arazisi, geniş otlaklardan oluşuyor. Bu otlaklarda özellikle süt üretimi için iki milyon civarında küçük ve yine iki milyon civarında da büyükbaş hayvan besleniyor. Demir, bakır, nikel, zink, krom, titan, kalay ve kobalt Finlandiya da çıkarılan başlıca madenler arasında bulunuyor. Ayrıca, kuzey Finlandiya da önemli platinyum rezervleri bulunduğu belirtiliyor. Finlandiya da uzun süren kış mevsimi nedeniyle kış turizmini tercih eden turistler için çeşitli imkânlar bulunuyor yılında 7,3 milyon yabancı turistin Finlandiya ya turizm amacıyla geldiği turizm verilerinden anlaşılıyor. Bunun yanı sıra turizm amaçlı olarak dışarıya giden Finlandiyalı turist sayısı 4,3 milyon. Türkiye yi ziyaret eden Finlandiyalı turist sayısı, 2012 de 2011 yılına göre %4,57 artış gösteriyor. 39i

5 YATIRIMLAR AÇISINDAN FİNLANDİYA Finlandiya ekonomisine hizmetler sektörü hâkim ve düşük nüfuslu ülkede imalat sektörünün rekabetinin yüksek seviyede olduğu görülüyor. Pek çok sektörde yüksek ihracat hacmiyle önemli üretim kapasitesine ulaşmış olan Finlandiya sanayisi, dünya ekonomilerinde istikrarsızlık ve krizler gibi dışsal etkilere, diğer ülkelerden daha açık bulunuyor. Bu nedenle, esas olarak elektrikli ve elektronik ürünler, kâğıt ve metal sanayisinde yaratılan katma değere aşırı bağımlı bir sanayi yapısına sahip olan Finlandiya, muhtemel dışsal ekonomik krizlerin etkisini minimize etmek için, ürün ve pazar çeşitliliği arayışında itibarıyla Finlandiya da yabancı yatırımlar AB ortalamasının gerisinde kalırken, AB nin GSYH nin %41 i yabancı yatırım hesapları olarak gerçekleşiyor. Finlandiya ya yapılan yatırımların temelinde, ülkedeki mükemmel altyapı, iletişim ağları, profesyonel uzmanlık alanları yatıyor. Ülkede bulunan birçok yabancı şirketin diğer kuzey ülkelerinde, Baltık bölgesi ve Rusya da iş yönetimleri bulunuyor. Finlandiya daki yabancı ortaklı şirketler ülkenin kurumsal sermayesinin %20 sinden fazlasını ellerinde bulunduruyor. Finlandiya Ekonomi ve İstihdam Bakanlığı nın finanse ettiği ve bir uzman servis organizasyonu olan Invest in Finland, ülkeye yatırım çekmeyi teşvik ediyor ve ülke Ar-Ge çalışmaları açısından dünyada üçüncü sırada yer alıyor. Finlandiya da dört serbest bölge ve 40 yedi serbest antrepo bölgesi bulunuyor. Serbest bölgelerden en büyük olanı, güney Finlandiya da Helsinki nin batısında yer alan Hanko şehrinde bulunuyor. Hanko aynı zamanda, Finlandiya nın en önemli araç giriş ve çıkış terminalleri arasında ve Finlandiya da kayıtlı olan araç ithalatçılarının toplam ithalatının %90 ının gümrük işlemleri bu kapıdan gerçekleşiyor. Finlandiya da, serbest bölge ve antrepo işletme lisansları çoğunlukla belediyelere ve diğer yerel idarelere verilmiş durumda. Ancak, yerel gümrük idareleri tarafından onaylanmış birçok ticari işletmeci, serbest bölge alanı içerisinde faaliyet gösterebiliyor. Vergiden muaf olan bu depolama alanlarından, yerli ve yabancı firmalar yararlanabiliyor. TÜRKİYE İLE FİNLANDİYA ARASINDAKİ TİCARİ İLİŞKİ Finlandiya İstatistik Kurumu nun euro bazındaki verileri incelendiğinde, 2012 yılında Türkiye nin Finlandiya ya ihra-

6 Finlandiya nın Ekonomik Göstergeleri GSYİH (Milyar $) Büyüme (%) , , , , , , , , , Yıllar Kişi Başına Gelir ($) Enflasyon Oranı (%) İhracat (Milyar $) İthalat (Milyar $) Kaynak: Economist Intelligence Unit catı 234,321 milyon euro, Finlandiya dan ithalatı ise 863,907 milyon euro olarak gerçekleşiyor yılı rakamlarıyla kıyaslandığında, Türkiye nin Finlandiya ile olan ticaret hacminde düşüş olduğu görülüyor. Finlandiya pazarının küçüklüğü, ülkedeki iş gücü, vergi maliyetlerinin yüksekliği ve coğrafi uzaklık Türkiye yle ihracatı olumsuz yönde etkiliyor. Türkiye nin Finlandiya ya ihraç ettiğimiz başlıca ürünler motorlu kara taşıtları, çeşitli makine ve aksamı, örme giyim eşyası, metal cevheri, mensucattan mamul eşyalar, seramik mamüller, demir ile çelikten eşya, gıda müstahzarları ve inorganik kimyasallar olarak sıralanıyor. Türkiye nin Finlandiya dan ithal ettiği başlıca ürünler ise kâğıt, çeşitli makina ve aksamı, elektrikli cihazlar, plastikler, demir ve çelik, odun hamuru, organik kimyasallar ve eczacılık ürünleri. Türkiye ile Finlandiya arasında, 1995 yılından yürürlüğe giren Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması bulunuyor. Türkiye de, yabancı sermaye mevzuatı çerçevesinde, Hazine Müsteşarlığı nın verilerine göre 49 Finlandiya sermayeli firma faaliyet gösteriyor. Hâlihazırda, ana şirkete bağlı ofis kapsamında faaliyet gösteren Finlandiya firmaları ile acente, distribütör gibi anlaşmalı firmalar dâhil Türkiye de toplam 168 temsilcilik bulunuyor. Diğer taraftan, Finlandiya da Türk girişimcileri tarafından kurularak, hizmet sektörü (restoran, lokanta, bar ve diğer kollar) haricinde faaliyet gösteren Türk girişimcileri madencilik, bisiklet ve kondüsyon aletleri, tekstil, mobilya, elektronik ürünler, havuz ekipmanları, oyun parkları, el halısı, ambalaj malzemeleri, alkollü içecekler, porselen banyo ve mutfak eşyaları, turizm, paketlenmiş et ve sebze, teşhiste kullanılan kitler, gübre, inşaat gibi alanlarda faaliyet gösteriyor. Söz konusu işletmelerin sayısının 400 civarında olduğu tahmin ediliyor. Finlandiya da faaliyet gösteren Türk iş insanları, Finlandiyalı şirketlerle gerçekleştirdikleri ticari ilişkiler vasıtasıyla, özellikle elektrik ve elektronik, tıbbi cihaz ve ekipmanları, çevre teknolojileri ve bu alanlarda Ar-Ge faaliyetleri konularında yeni işbirliği alanlarını geliştiriyor. Bu sektörlerde maliyet avantajını ve rekabet üstünlüğünü kaybetmek istemeyen Finlandiya nın dış yatırımlarını hızlandıracağı belirtiliyor. Finlandiya da gelişmiş teknoloji ve know-how a sahip pazar arayışında bulunan birçok firmanın olması nedeniyle, bu alanda yatırım yapmak isteyen büyük Türk firmalarının bu firmalarla ortaklık kurarak veya bu firmalara yatırım yapma yoluyla Finlandiya pazarına girmeleri ve bu gelişmiş teknolojileri Türkiye ye taşımaları mümkün görünüyor. 41i