MİLLİ GELİR VE BÜYÜME

Transkript

1 EYLÜL Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYH), yılının. çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre %, oranında büyüdü.. çeyrek gelişim hızı ise, %, e yukarı yönlü revize edildi. Böylece Türkiye ekonomisi, yılın ilk yarısında %, büyümüş oldu.. çeyrek verileri incelenecek olursa; bu dönemde %, oranında bir büyüme sergileyen özel tüketim, yıllık GSYH hızına, MİLLİ GELİR VE BÜYÜME puanla en büyük desteği verdi. Özel yatırımlar ise, aynı dönemde ciddi bir toparlanma sergileyerek, gerçekleştirdiği %, oranındaki artış sonucu, büyümeye, puanlık önemli bir katkı verdi.. çeyrekte kamu tüketim harcamaları da %, artışla, büyümeyi, puan yukarı yönlü etkiledi. Bu dönemde net ihracat ise, ekonominin büyüme hızını aşağı çekmeyi sürdürdü. İhracat bir önceki yılın aynı dönemine göre %, gerilerken, ithalatta ise %, oranında artış görüldü. Bu veriler doğrultusunda net ihracat, GSYH gelişim hızına, puan olumsuz katkı yaptı. Sektörler kanadında ise,. çeyrek büyümesine en büyük destek, puanla imalat sanayinden geldi. Söz konusu dönemde finans sektörü büyümeye, puanla katkı sağlarken, tarımdan gelen, puanlık olumlu etki de dikkat çekti.,,,,, GSYH Büyüme Hızı (%, Yıllık) GSYH Büyüme Hızı (%, Yıllık),, Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç,,,,,,, Türkiye Ekonomisi. Çeyrekte Hızlandı Özel Yatırımlar Sıçrama Yaptı ayında, puan ile yılın zirvesine ulaşan Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Temmuz da 9, seviyesine geriledi. Yıllık bazda ise %, oranında bir artış kaydeden SÜE nin alt SANAYİ SEKTÖRÜ endekslerinden dayanıksız tüketim malları, ara malı ve enerji imalatında yukarı yönlü, dayanıklı tüketim malı kaleminde ise aşağı yönlü değişimler gözlendi. Öte yandan,. çeyreğe %,9 a yükselerek giriş yapan İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (KKO) da, Ağustos ayında tempo kaybederek %, e geriledi. Bu dönemde, KKO kapsamındaki tüm mal gruplarında aşağı yönlü hareketler gözlendi. Kapasite Kullanım Oranı Geriledi, Kapasite Kullanım Oranı (%) Kapasite Kullanım Oranı (%),, Sanayi Üretimi Temmuz da Yavaşladı 9 9 Kaynak: TCMB Eylül

2 döneminde %9, olarak gerçekle- işsizlik oranı, dönemin- şen de %9, e geriledi. Oran erkeklerde %,, kadınlarda ise %, olarak kaydedildi. Mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı ise, %, seviyesine yükseldi. Öte yandan veriler, döneminde istihdam oranının geçen yılın aynı dönemine göre, puan artışla %,9, işgücüne katılım oranının ise, puan artışla %, seviyesinde gerçekleştiğini gösterdi. İşgücüne katılım erkeklerde %, olurken, kadınlarda ise %, ile rekor seviyeye yükseldi. döneminde ayrıca, genç işsizlik oranının %, tarım dışı işsizlik oranının ise, %, düzeyinde gerçekleştiği gözlendi. İşsizlik Oranı %9, Düzeyine Geriledi 9 İŞGÜCÜ PİYASALARI,, 9, 9, 9, 9, Temmuz İşsizlik, Ağustos,,, Eylül,9,, İşsizlik Oranı (%) Mevsimsellikten Arındırılmış İşsizlik Oranı (%) Kadın İşgücü Katılımı Rekor Kırdı Ekim Kasım Aralık, 9, 9, Politikası Kurulu (PPK), Ağustos Para tarihli toplantı sonrasında, kredi büyüme hızlarının makul düzeylerde seyrettiğini ve işlenmiş gıda ile enerji fiyatlarındaki gelişmelerin kısa vadede enflasyonu olumlu etkilediğini bildirdi. Bununla birlikte, sene başından itibaren gözlenen birikimli döviz kuru hareketlerinin çekirdek enflasyon eğilimindeki iyileşmeyi geciktirdiğini belirten PPK, enflasyona dair yukarı yönlü riskleri dengelemek açısından para politikası duruşunun bir miktar sıkılaştırılmasının faydalı olabileceğini ifade etti. Faizlerde bir değişikliğe gitmeyen Kurul, sıkılaştırmanın bu aşamada esnek bir yöntemle yapılması ve gelişmelerin yakından izlenerek bir sonraki toplantıda durumun tekrar gözden geçirilmesi konusunda mutabık kaldı. PPK ayrıca küresel para politikalarının normalleşmeye başlamasından önce ve sonra uygulanabilecek politikalara ilişkin stratejiyi kamuoyuna sundu. Küresel Para Politikalarının Normalleşme Sürecinde Yol Haritası kapsamında, 9 Ağustos tarihinde TCMB, bankacılık sektörünün aracılık maliyetlerinin azaltılması ve çekirdek yükümlülüklerinin desteklenmesi amacıyla, Türk Lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklara ödenen faiz oranlarında artırım kararı aldı. Enflasyon ise, Ağustos ayında yeniden yükselişe geçti. Bu dönemde bir önceki yılın aynı ayına göre %, artan Tüketici Fiyatları Endeksi nin (TÜFE) yıllık gelişimde, gıda fiyatları etkisini sürdürdü. Yıllık bazda sırasıyla %9, ve %, oranlarında yükselen gıda ve alkolsüz içecekler ile lokanta ve oteller fiyatlarının yanı sıra, %,9 artan konut fiyatları, yıllık enflasyonun, puanını açıkladı. Öte yandan TÜFE, Temmuz ayına göre %, oranında artış kaydetti. PARA POLİTİKASI ve ENFLASYON,,9,9 9, 9, TCMB Faiz Oranları (%, Ağustos) 9, 9, TÜFE Değişim Oranı (%, Yıllık) 9,,,9 9,,,,,,9,9 Kaynak: TDM 9 TCMB Yol Haritasını Açıklandı TÜFE Değişim Oranı (%, Yıllık) Enflasyon Yeniden Yükselişe Geçti,,, Eylül

3 verilerine göre, Ağustos TİMayında ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre %,9 oranında düşerek, milyar dolar oldu. Ağustos ayında en çok ihracat yapan sektör, milyar dolarla hazır, Otomotiv Hazırgiyim, Kaynak: TİM İhracat Verileri, Kimyevi Maddeler,9, Çelik İHRACATTAKİ GELİŞMELER Sektörler Sektörler Bazında İhracat (milyar $, İlk Sektör) Elektrik Elektronik, Tekstil,, Demir Hububat, Bakliyat Makine giyim ve konfeksiyon olurken, bunu sırasıyla, ve,9 milyar dolarlık ihracatla, otomotiv ile kimyevi maddeler ve mamuller sektörleri takip etti. Bu dönemde hazır giyim ihracatı %, oranında yıllık düşüş yaşarken, otomotiv ise %, oranında artış sergiledi.. sıradaki kimya sektörü %, oranında ihracat daralması kaydederken, Ağustos ihracat sıralamasında. sırada yer alan elektronik grubunda da,,,,9,, Mobilya, Orman Ürünleri Madencilik -Ağustos -Ağustos İklimlendirme Çimento, Cam Mücevher Fındık %,9 luk gerileme gerçekleşti. Bu dönemde sektörler genelinde en güçlü performans, yıllık %, artış ile savunma ve havacılık sanayinde, en keskin düşüş ise, ihracatı %9, oranında gerileyen yaş sebze ve meyve sektöründe görüldü. Bu doğrultuda, Ağustos ayında yıllık ihracat gelişim hızına en olumlu katkıyı,9 yüzde puanla otomotiv sektörü yaptı. İlgili dönemde ihracat gelişim oranını aşağı yönlü etkileyen sektörlerin başında ise, kimyevi maddeler ve çelik geldi. Bu iki sektör, Ağustos ayında Türkiye nin toplam ihracat hızını sırasıyla, ve, puan olumsuz etkiledi. Euro/ Dolar paritesindeki yıllık bazdaki gelişmelerin, Ağustos ihracatında da olumsuz yansımalarını sürdürdüğü görüldü. İhracattaki Daralma Hız Kesti Ağustos Ayı Şampiyonu Hazır Giyim Oldu İhracat Hızına En Olumlu Katkı Otomotivden TİM verilerine göre, Ağustos ayında en çok ihracat yapılan ilk ülke, Almanya, İngiltere, Irak, ABD ve Fransa oldu. Bu dönemde Almanya ya yapılan mal ihracatı,.. 9,%. Almanya İngiltere Kaynak: TİM İhracat Verileri Ülkeler Bazında İhracat (milyon $, İlk ),%,%,%,9%,9% %,% ÜLKELER VE İLLER BAZINDA İHRACAT Ülkeler Bazında İhracat (milyon $, İlk ) Irak ABD Ülke Gruplarının İhracattaki Payı ( %, -Ağustos ) Fransa 9% İtalya Ağustos Ağustos İspanya 9,% Ülke Gruplarının İhracattaki Payı (%, -Ağustos ) Rusya İran S. Arabistan AB Ortadoğu Afrika BDT K. Amerika ST Diğer Avrupa Diğer Asya Uzakdoğu Diğer Amerika Diğer Ülkeler Kaynak: TİM İhracat Verileri bir önceki yılın aynı ayına göre %, oranında gerilerken, İngiltere pazarında da %, lik bir daralma görüldü. Aynı dönemde Irak a yapılan ihracat ise toparlanmasını sürdürerek %, büyüme kaydetti. ABD ye ihracat Ağustos ayında %, lik bir düşüş kaydederken, Fransa pazarı ise %, lük büyüme sergiledi. İtalya ve İspanya pazarlarında da artış gözlenirken, Rusya ya yapılan ihracat %, daraldı. Ülke grupları bağlamında, yılının ilk ayında AB ülkeleri, Türkiye nin ihracatında %, lük bir paya sahip oldu. Bu dönemde ülke grupları arasında. sırada gelen Ortadoğu da, geçen yılın aynı dönemine göre, payını, puan artışla %, e yükseltti. Afrika pazarında ise, puanlık artış yaşandı. Buna karşılık, Bağımsız Devletler Topluluğu nun (BDT) pastadaki payı, puan daralma kaydetti. Kuzey Amerika ve Uzakdoğu ülkelerine yapılan ihracatın payı bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla, ve, puanlık artışlar kaydederken, diğer Amerika pazarında ise dilim daralması yaşandı. En çok ihracat yapan iller arasında ise, Ağustos ayında ilk sırayı yine İstanbul alırken, onu Kocaeli ve Bursa izledi. İstanbul ve Kocaeli bu dönemde sırasıyla,9 ve, milyar dolarlık ihracat gerçekleştirirken, Bursa nın ihracatı, milyar dolar oldu. Sıralamada.lüğü, milyar dolarla İzmir,.liği ise, milyar dolarla Gaziantep aldı. Ankara ise,, milyar dolarla.lığa geriledi. Irak a İhracat %, Arttı Gaziantep İhracatta. Sıraya Yükseldi Eylül

4 verilerine göre, Tem- ayında ihracat TÜİKmuz geçen yılın aynı dönemine göre %, oranında düşerek, milyar dolar oldu. Bu dönemde en yüksek değerde ihracat gerçekleştiren fasıl, dolar bazında %, yıllık düşüş kaydeden motorlu kara taşıtları olurken, onu sırasıyla %9, ve % ihracat daralması gerçekleştiren makineler ve örme giyim izledi. Temmuz ayında.lüğü ise, % düşüş kaydeden elektronik aldı. Bu dönemde toplam ihracat yıllık gelişimine en olumlu katkıyı, puanla sebze ve meyveler ile gemiler ve suda yüzen taşıtlar fasılları yaparken, en olumsuz katkı -, puanla motorlu kara taşıtları grubundan geldi. İthalat ise Temmuz ayında yıllık bazda %, oranında bir düşüş sergileyerek,, milyar dolar oldu. Bu dönemde en yüksek değerde ithalat yapan fasıllar, sırasıyla mineral yakıtlar ve yağlar, makineler ve motorlu kara taşıtları oldu. İthalat, mineral yakıtlar ve yağlar grubunda yıllık %, oranında azalırken, makineler ile motorlu kara taşıtlarında ise sırasıyla %, ve %, arttı. Temmuz ayında ithalatın gelişim hızına en büyük pozitif katkı kıymetli metaller ve taşlar faslından gelirken, aşağı yönlü destek veren grupların başında ise mineral yakıtlar ve yağlar yer aldı. Bu veriler doğrultusunda, dış ticaret açığı Temmuz ayında %, oranında düşüşle milyar dolar oldu. -Temmuz döneminde ise açık % geriledi ve, milyar dolar olarak kaydedildi. Yılın ilk yedi ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı da, önceki yılın aynı dönemine göre, puan artarak %, seviyesinde gerçekleşti. DIŞ TİCARET DENGESİ,,,,,,9,,,,,,,, 9, İhracat (Milyar $) İhracat (milyar $) Temmuz Ağustos Dış Dış Ticaret (milyar (Milyar $) $) 9,,, Eylül,9,, Ekim Kasım Aralık,, İthalattaki Düşüş Sürüyor İlk Ayda Açık % Geriledi İthalat İhracat Dış Ticaret Açığı -Temmuz -Temmuz işlemler açığı ayın-, milyar dolar olarak Carida gerçekleşti. Bu dönemde cari işlemler hesabı, mal ve birincil gelirler dengelerindeki sırasıyla, ve,9 milyar dolarlık açıklarla aşağı yönlü hareket ederken, hizmetler dengesindeki, milyar dolarlık fazladan olumlu etkilendi. Bu veriler doğrultusunda açık, yılın ilk yarısında önceki yılın aynı dönemine ÖDEMELER DENGESİ göre %, oranında bir düşüş kaydederken, altın hariç açık %, arttı. Yıllıklandırılmış cari açık ise, milyar dolar oldu. Öte yandan finans hesapları, ayında diğer yatırımlar kaleminden destek alan bir toparlanma sergiledi. Bu bağlamda finans hesapları milyar dolar net giriş kaydederken, resmi rezervler ise milyon dolar azaldı.,,,9, Cari Cari İşlemler Açığı (milyar $),9,,,,,,,,, Cari Açık Yılın İlk Yarısında %, Düştü Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Resmi Rezervler Milyon Dolar Azaldı Kaynak: TCMB Eylül

5 AVRUPA EKONOMİSİ ayında %, yıllık artış kaydeden Euro Bölgesi sanayi üretimi, ayında hızını %, ye düşürdü. Bölgenin. çeyrek büyüme hızı ise bir önceki yılın aynı dönemine göre, %, olarak kaydedildi. Böylelikle Euro Bölgesi, yılının. çeyreğinden bu yana en Euro Bölgesi'nde Sanayi ve İşsizlik (%) Euro Bölgesi nde Sanayi ve İşsizlik (%) yüksek performansını sergiledi. Bunun yanı sıra, bölge işsizlik oranı Temmuz ayında %,9 düzeyine - -,9 -,,,9, Sanayi Üretim Endeksi Yıllık Büyüme Hızı İşsizlik Oranı (sağ eksen) gerileyerek yılı başından sonraki en düşük seviyeyi gördü. Yıllık tüketici enflasyonu ise, Ağustos ayında da %, olarak kaydedildi. Euro Bölgesi GSYH Büyüme Hızı (%, yıllık) Euro Bölgesi GSYH Büyüme Hızı (%, Yıllık) Öte yandan bölgede reel kesim güveni Ağustos ayında bir miktar gerilerken, tüketici güven endeksinde ise yükseliş görüldü.,,,,,9,, - - -, -, -, - Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Euro Bölgesi. Çeyrekte Hızlandı İşsizlik Oranı %,9 Düzeyine Geriledi Eylül

6 ekonomisine dair %, ABDolarak açıklanan. çeyrek GSYH büyüme hızı, sonrasında %, ye revize edildi. Yılın. çeyreğine dair veriler ise, sanayinin yılbaşından beri süregelen zayıf temposunun Temmuz ayında da gözlendiğine işaret etti. Bu bağlamda, Temmuz ayında ABD sanayi üretimi, önceki yılın aynı dönemine göre %, büyüme kaydetti.. çeyreğe düşüşle giren tüketici ve reel sektör beklentilerinde ise, Ağustos ayında da bozulmalar görüldü. FED in Eylül ayında faizi artırıp artırmayacağına dair soru işaretleri artarken, işsizlik oranının Ağustos ayında %, e gerilediği açıklandı. Bu dönemde tarım dışı istihdamdaki artış ise, beklentinin altında kalarak. oldu. ABD de tüketici enflasyonu Temmuz ayında %, olurken, çekirdek enflasyon ise %, düzeyinde kaydedildi. ABD Ekonomisinin Büyüme Hızı Revize Edildi, ABD EKONOMİSİ ABD Sanayi Üretimi ve İşsizlik (%) ABD Sanayi Üretimi ve İşsizlik (%), Sanayi Üretimi Yıllık Büyüme Hızı İşsizlik Oranı ABD GSYH Büyüme Hızı (%, yıllık) ABD GSYH Büyüme Hızı (%, yıllık),,,9,9,,,,,,9 Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Sanayi Üretimi Cansızlığını Koruyor İşsizlik %, e Geriledi,, YÜKSELEN EKONOMİLER Gelişmekte olan ekonomilere dair. çeyrek büyüme verileri açıklanmaya devam ediyor. Bu bağlamda; ilk çeyrekte %, düzeyinde yıllık büyüme hızıyla dikkat çeken Hindistan ekonomisi, yılın. çeyreğinde beklentilerin altında bir tempo sergileyerek % büyüdü. Ekonominin büyümesinde, hizmetler kapsamındaki alt sektörler önemli rol oynarken, madencilik ve inşaat sektörlerinde de canlanmalar göze çarptı. Latin Amerika nın önde gelen ekonomisi Brezilya ise, bu dönemde yıllık bazda %, GSYH düşüşü kaydederek, üst üste çeyrektir daralma yaşamış oldu. Yatırımlardaki sert düşüş ve özel tüketimdeki daralma nedeniyle kan kaybeden ekonomi, dolar karşısında değer kaybeden Real ve yükselen enflasyonla mücadele etmeye çalışıyor. Güney Afrika ekonomisi ise, yılın. çeyreğinde hız kaybederek önceki yılın aynı dönemine göre %, büyüdü. Böylelikle ekonomi, 9 Krizi nden sonraki en düşük performansını sergilemiş oldu. Bu dönemde madencilik, finans, inşaat, iletişim ve ulaştırma gibi sektörlerden büyümeye katkı gelirken, tarım ve imalat sanayinde ise gerileme kaydedildi. GSYH Büyüme Büyüme Hızı Hızı (%, (%, Yıllık) Yıllık) Brezilya Hindistan Güney Afrika,,,,,,,,9,,,9,,,,,,,9,,,,, -, -, - -, -, - -, -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç -Ç Hindistan % Büyüdü Brezilya Kan Kaybediyor G. Afrika Yılın En Düşük Hızını Kaydetti Eylül