Merck Laboratuvar El Kitabı

Transkript

1

2 Merck Laboratuvar El Kitabı 2007

3 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA Kimyasal Madde Etiket Bilgisi...4 Risk ve Güvenlik Kodları...5 Güvenlik Sembolleri...14 Birbiri ile Karışmaması Gereken Kimyasallar...15 Atıkların Depolanması...16 Peroksit Forma Dönüşen Kimyasallar...18 ÇÖZELTİLER Konsantrasyon Birimleri ve Seyreltme...20 Sülfürik Asit...26 Nitrik Asit...27 Fosforik Asit...29 Hidroklorik Asit...29 Sodyum Hidroksit...30 Potasyum Hidroksit...31 Amonyak...32 Bazı Kimyasalların Çözünürlük Değerleri...33 Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri...38 İÇİNDEKİLER 2 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER Birbiri İçerisinde Karışmayan Organik Çözücüler...42 Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları...43 NMR Çözücüleri...45 Kromatografi Çözücüleri LICHROSOLV...48 TAMPON ve İNDİKATÖRLER ph (Asit-Baz) İndikatörü Renk Skalası...50 ph (Asit-Baz) İndikatörleri...51 Redoks İndikatörleri...54 Biyolojik Tamponların pka Değerleri...56 Tampon Çözelti Hazırlanması...57 Hazır Tampon Çözeltiler...60 ELEMENTLER Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri...64 Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri...68 Elektrokimya Serisi (Asidik Çözelti)...70 Bazı Ametallerin Elektrokimya Serisi (Alkali Çözelti)...70 PRATİK KİMYASALLAR Hızlı Test Kitleri...73 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler...83 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER Basınç - Çevirme Faktörü...88 Enerji - Çevirme Faktörü...88 Sıcaklık Çevirme Faktörü...89 Derişim, Hacim, Uzunluk...89 Ağırlık...90 Fiziksel Sabitler...90 Sayıların Yunan ve Romen Rakamı Karşılığı...91 Isıtma Banyoları için Kullanılan Sıvılar...91 Soğutma Çözeltileri...92 Cam Temizleme(Yıkama) Çözeltileri...92 Kapalı Kaplarda Yaratılan Sabit Hava Nemi...92 PERİYODİK TABLO...93

4 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 3

5 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 4 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m Parti Numarası Tehlike Sembolü Son Kullanma Tarihi Katalog Numarası Güvenlik ve Taşıma Bilgisi Risk ve Güvenlik Numarası R S Risk ve Güvenlik Bilgisi Taşıma Numarası

6 Risk ve Güvenlik Kodları Kimyasal şişelerinin üzerinde yer alan R ve S kodlarından R, kullandığınız kimyasalın içerdiği risk durumunu, S ise güvenli muhafaza için gerekli koşulları belirtmektedir. R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17 R 18 R 19 R 20 R 21 R 22 R 23 R 24 R 25 R 26 R 27 R 28 R 29 R 30 R 31 R 32 Kuru halde patlayıcıdır. Risk Bilgileri (R) Çarpma, sürtünme, alev ve diğer tutuşturucu kaynakları ile temasında patlama riski vardır. Darbe, sürtünme, alev ve diğer tutuşturucu kaynakları ile temasında çok ciddi patlama riski vardır. Çok hassas patlayıcı metalik bileşikler oluşturur. Isıtma, patlamaya neden olabilir. Hava ile temasta veya havasız ortamda patlayıcıdır. Yangına neden olabilir. Yanıcı maddelerle temasında yangına neden olabilir. Yanıcı maddelerle temas ettiğinde patlayıcıdır. Alevlenebilir. Kolay alevlenebilir. Çok kolay alevlenebilir. Su ile şiddetli reaksiyon verir. Su ile temas halinde kolay alevlenir gazlar çıkarır. Oksitleyicilerle temas etmesi halinde patlayabilir. Havada kendiliğinden alevlenir. Kullanımında alevlenen / patlayan hava buhar karışımı oluşturabilir. Patlayıcı peroksitler oluşabilir. Solunması halinde sağlığa zararlıdır. Cilt ile temasında sağlığa zararlıdır. Yutulması halinde sağlığa zararlıdır. Solunması halinde toksiktir. Cilt ile temasında toksiktir. Yutulması halinde toksiktir. Solunması halinde çok toksiktir. Cilt ile temasında çok toksiktir. Yutulması halinde çok toksiktir. Su ile temasında toksik gaz çıkarır. Kullanımı sırasında kolay bir şekilde alevlenebilir. Asitlerle temas ettiğinde toksik gaz çıkarır. Asitlerle temas ettiğinde çok toksik gaz çıkarır. LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 5

7 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 6 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m R 33 R 34 R 35 R 36 R 37 R 38 R 39 R 40 R 41 R 42 R 43 R 44 R 45 R 46 R 48 R 49 R 50 R 51 R 52 R 53 R 54 R 55 R 56 R 57 R 58 R 59 R 60 R 61 R 62 R 63 R 64 R 65 R 66 R 67 R 68 Risk Bilgileri (R) Zamanla vücutta birikimi zararlıdır. Yanıklara neden olur. Ciddi yanıklara neden olur. Gözleri tahriş eder. Solunum sistemini tahriş eder. Cildi tahriş eder. Tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etki tehlikesi vardır. Tedavisi mümkün olmayan etkiler oluşturabilir. Ciddi göz hasarları tehlikesi vardır. Solunması halinde alerji yapabilir. Cilt ile temasında alerji yapabilir. Kapalı ortamda ısıtıldığında patlama riski vardır. Kanser yapabilir. Kalıtımsal genetik hasarlara neden olabilir. Uzun süreli maruz kalınması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Solunması halinde kansere neden olabilir. Sudaki organizmalar için çok toksiktir. Sudaki organizmalar için toksiktir. Sudaki organizmalar için zararlıdır. Su ortamında uzun sürede olumsuz etkilere neden olabilir. Flora için toksiktir. Fauna için toksiktir. Topraktaki organizmalar için toksiktir. Arılar için toksiktir. Çevrede uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Ozon tabakası için tehlikelidir. Üremeyi olumsuz etkileyebilir. Anne karnındaki çocuğa zarar verebilir. Üremeyi olumsuz etkileme ihtimali vardır. Cenin ve fetusa zarar verebilir. Emzirilen bebeklere zarar verebilir. Zararlı. Yutulması halinde akciğerde hasara neden olabilir. Tekrarlanan maruz kalmalarda deride kuruluğa ve çatlaklara neden olabilir. Buharları halsizliğe ve baş dönmesine neden olabilir. Telafisi olmayan etkilere neden olabilir.

8 R 14/15 R 15/29 R 20/21 R 20/21/22 R 20/22 R 21/22 R 23/24 R 23/24/25 R 23/25 R 24/25 R 26/27 R 26/27/28 R 26/28 R 27/28 R 36/37 R 36/37/38 R 36/38 R 37/38 R 39/23 R 39/23/24 R 39/23/24/25 R 39/23/25 R 39/24 R 39/25 R 39/26 R 39/26/27 R 39/26/27/28 R 39/26/28 R 39/27 R 39/27/28 Çoklu Risk Bilgileri (R ) Su ile kolay alevlenebilir gaz oluşumuna yol açan şiddetli reaksiyon oluşur. Su ile temasında toksik ve kolay alevlenebilir gaz çıkarır. Solunduğunda ve cilt ile temasında sağlığa zararlıdır. Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. Solunduğunda ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. Cilt ile temasında ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. Solunduğunda ve cilt ile temasında toksiktir. Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda toksiktir. Solunduğunda ve yutulduğunda toksiktir. Cilt ile temasında ve yutulduğunda toksiktir. Solunduğunda ve cilt ile temasında çok toksiktir. Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda çok toksiktir. Solunduğunda ve yutulduğunda çok toksiktir. Cilt ile temasında ve yutulduğunda çok toksiktir. Gözleri ve solunum sistemini tahriş edicidir. Gözleri, solunum sistemini ve cildi tahriş edicidir. Gözleri ve cildi tahriş edicidir. Solunum sistemini ve cildi tahriş edicidir. Toksik. Solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Toksik. Solunduğunda, cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Toksik. Yutulduğunda, cilt ile temasında, solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Toksik. Solunduğunda, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Toksik. Cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Toksik. Cilt ile temasında, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Solunduğunda cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Cilt ile temasında, yutulduğunda, solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Solunduğunda, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Çok toksik. Yutulduğunda, cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 7

9 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 8 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m R 39/28 R 42/43 R 48/20 R 48/20/21 R 48/20/21/22 R 48/20/22 R 48/21 R 48/21/22 R 48/22 R 48/23 R 48/23/24 R 48/23/24/25 R 48/23/25 R 48/24 R 48/24/25 R 48/25 R 50/53 R 51/53 R 52/53 R 68/20 R 68/20/21 R 68/20/21/22 R 68/20/22 R 68/21 R 68/21/22 R 68/22 Çoklu Risk Bilgileri (R ) Çok toksik. Yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. Solunduğunda ve cilt ile temasında alerji yapabilir. Zararlı. Uzun süreli solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Uzun süre solunması ve cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Uzun süreli yutulması, solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Uzun süre solunması ve yutulması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Cilt ile uzun süreli temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Uzun süreli yutulması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Zararlı. Uzun süreli yutulması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre yutulması, solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre yutulması ve solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Uzun süre yutulması ve cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Toksik. Yutma yolu ile uzun süre maruz kalınması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. Sudaki organizmalar için çok toksiktir. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Sudaki organizmalar için toksiktir. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Sudaki organizmalar için zararlıdır. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Zararlı. Solunduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Solunduğunda ve cilt ile temasında tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Solunduğunda ve yutulması durumunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Cilt ile temasında tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Cilt ile temasında ve yutulduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. Zararlı. Yutulması durumunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir.

10 S 1 S 2 S 3 S 4 S 5 S 5.1 S 5.2 S 5.3 S 6 S 6.1 S 6.2 S 6.3 S 7 S 8 S 9 S 12 S 13 S 14 S 14.1 S 14.2 S 14.3 S 14.4 S 14.5 S 14.6 S 14.7 S 14.8 S 14.9 S S S 15 S 16 S 17 S 18 S 20 S 21 Güvenlik Bilgileri (S) Kilit altında muhafaza edin. Çocukların ulaşamayacağı yerde tutun. Serin yerde muhafaza edin. Yerleşim alanlarından uzak tutun.... içinde muhafaza edin (uygun sıvı üretici tarafından belirlenir). Suda muhafaza edin. Petrolde muhafaza edin. Parafin yağında muhafaza edin.... içinde muhafaza edin (uygun inert gaz üretici tarafından belirlenir). Azot içinde muhafaza edin. Argon içinde muhafaza edin. Karbon dioksit içinde muhafaza edin. Sıkı kapatılmış kapta muhafaza edin. Kabı, kuru halde muhafaza edin. Kabı, iyi havalandırılan yerde muhafaza edin. Kabı, kapalı olarak muhafaza etmeyin. Yiyeceklerden, içeceklerden ve hayvan yemlerinden uzak tutun.... den uzak tutun (temasından sakınılması gerekenleri üretici belirler). İndirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikler, asit ve bazlardan uzak tutun. Ağır metaller gibi okside edici ve asidik maddelerden uzak tutun. Demirden uzak tutun. Su ve alkalilerden uzak tutun. Asitlerden uzak tutun. Alkalilerden uzak tutun. Metallerden uzak tutun. Okside edici ve asidik maddelerden uzak tutun. Alevlenebilir organik maddelerden uzak tutun. Asitler, indirgeme ajanları ve alevlenebilir maddelerden uzak tutun. Alevlenebilir maddelerden uzak tutun. Sıcaktan koruyun. Tutuşturucu kaynaklardan uzak tutun, sigara içmeyin. Yanıcı maddelerden uzak tutun. Kap, dikkatlice taşınmalı ve açılmalıdır. Kullanırken bir şey yemeyin ve içmeyin. Kullanım sırasında sigara içmeyin. LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 9

11 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 10 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m S 22 S 23 S 23.1 S 23.2 S 23.3 S 23.4 S 23.5 S 24 S 25 S 26 S 27 S 28 S 28.1 S 28.2 S 28.3 S 28.4 S 28.5 S 28.6 S 28.7 S 29 S 30 S 33 S 35 S 36 S 37 S 38 S 39 S 40 S 40.1 S 41 S 42 S 43 Tozu teneffüs etmeyin. Güvenlik Bilgileri (S) Gaz / Duman / Buhar / Aerosollerini solumayın (açıklamalar üretici tarafından belirlenir). Gazı solumayın. Buharını solumayın. Aerosollerini solumayın. Dumanlarını solumayın. Dumanlarını / Aerosollerini solumayın. Deri ve gözle temasından kaçının. Göz ile temasından sakının. Gözle temas etmesi halinde, derhal bol miktarda su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın. Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm giysiler derhal çıkarılmalıdır. Cilt ile temasında derhal bol... ile iyice yıkayın (uygun sıvı, üretici tarafından belirlenir). Cilt ile temasında derhal bol miktarda su ile yıkayın. Cilt ile temasında derhal bol miktarda sabun ve su ile yıkayın. Cilt ile temasında derhal bol miktarda sabun ve su ile, eğer mümkünse polietilen glikol 400 ile yıkayın. Cilt ile temasında derhal bol miktarda polietilen glikol 300 ve etanol (2:1) ile yıkayın. Ardından bol sabun ve su ile yıkayın. Cilt ile temasında derhal bol polietilen glikol 400 ile yıkayın. Cilt ile temasında derhal bol miktarda polietilen glikol 400 ile yıkayın. Ardından bol miktarda su ile durulayın. Cilt ile temasında derhal asidik sabun ve su ile yıkayın. Kanalizasyona boşaltmayın. Kesinlikle üzerine su dökmeyin. Statik elektrik boşalımlarına karşı önlem alın. Atıklarını ve kaplarını güvenli bir biçimde imha edin. Uygun koruyucu giysi giyin. Uygun koruyucu eldiven takın. Yetersiz havalandırma şartlarında uygun solunum cihazı takın. Koruyucu gözlük / maske kullanın. Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm eşyaları ve zemini... ile temizleyin (uygun madde, üretici tarafından belirlenir). Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm eşyaları ve zemini bol su ile temizleyin. Patlaması ve / veya yanması halinde yayılan gazları solumayın. Fümigasyonunda uygun solunum cihazı takın. Alevlenmesi durumunda söndürmek için... kullanın (üretici tarafından belirlenir).

12 S 43.1 S 43.2 S 43.3 S 43.4 S 43.6 S 43.7 S 43.8 S 45 S 46 S 47 S 47.1 S 48 S 48.1 S 49 S 50 S 50.1 S 50.2 S 50.3 S 51 S 52 S 53 S 56 S 57 S 59 S 60 S 61 S 62 S 63 S 64 Güvenlik Bilgileri (S) Alevlenmesi durumunda su kullanın. Alevlenmesi durumunda su veya toz söndürücü kullanın. Alevlenmesi durumunda toz söndürücü kullanın. Asla su kullanmayın. Alevlenmesi durumunda karbon dioksit kullanın. Asla su kullanmayın. Alevlenmesi durumunda kum kullanın. Asla su kullanmayın. Alevlenmesi durumunda metal tozu kullanın. Asla su kullanmayın. Alevlenmesi durumunda kum, karbon dioksit gazlı yangın söndürücü kullanın. Asla su kullanmayın. Kaza durumunda veya kendinizi iyi hissetmiyorsanız derhal tıbbi yardım alın. Mümkünse etiketi gösterin. Yutulması halinde hemen bir doktora başvurun, kabı veya etiketi gösterin.... C yi aşmayan sıcaklıklarda saklayın (üretici tarafından belirlenir). 20 C yi aşmayan sıcaklıklarda saklayın.... ile nemlendirin (uygun madde, üretici tarafından belirlenir). Su ile nemlendirin. Sadece orijinal kabında muhafaza edin.... ile karıştırmayın (üretici tarafından belirlenir). Asitler ile karıştırmayın. Alkaliler ile karıştırmayın. Kuvvetli asitlerle, kuvvetli bazlarla, demir içermeyen metaller ve tuzlarıyla karıştırmayın. Sadece iyi havalandırılan yerlerde kullanın. Kapalı yerlerde geniş yüzeylere uygulamayın. Maruz kalmaktan sakının, kullanım öncesi özel kullanma talimatını okuyun. Atıklarını ve kabını tehlikeli veya özel atık toplama yerlerinde imha edin / ettirin. Bulaşma ve birikme yolu ile çevreyi kirletmemesi için uygun bir kap kullanın. Saflaştırarak tekrar kullanmak için üreticiden bilgi alınız. Atığını ve kabını tehlikeli atık olarak imha edin / ettirin. Çevreye bulaşmasından kaçının. Güvenlik bilgisi formlarındaki özel talimatlara başvurun. Yutulması halinde kazazedeyi kusturmayın, derhal tıbbi yardım alın. Kabı veya etiketi gösterin. Kazara solunması halinde: Kazazedeyi temiz havaya çıkarın ve dinlenmesini sağlayın. Yutulması halinde, ağzı su ile yıkayın (sadece kişinin bilinci yerinde ise). LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 11

13 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 12 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m S 1/2 S 3/7 S 3/9/14 S 3/9/14.1 S 3/9/14.2 S 3/9/14.3 S 3/9/14.4 S 3/9/14.5 S 3/9/14.6 S 3/9/14.7 S 3/9/14.8 S 3/9/14/49 S 3/9/14.1/49 S 3/9/14.2/49 S 3/9/14.3/49 S 3/9/14.4/49 S 3/9/14.5/49 S 3/9/14.6/49 S 3/9/14.7/49 S 3/9/14.8/49 S 3/9/49 S 3/14 S 3/14.1 S 3/14.2 S 3/14.3 S 3/14.4 S 3/14.5 S 3/14.6 Çoklu Güvenlik Bilgileri (S) Kilit altında ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde muhafaza edin. Kabı, serin bir yerde ve ağzı sıkıca kapalı olarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde... den uzak tutarak muhafaza edin (temasından sakınılan madde, üretici tarafından belirlenir). Serin, iyi havalandırılan bir yerde ağır metal bileşikleri, indirgeyici ajanlar, asit ve alkalilerden uzak tutarak koruyun. Serin, iyi havalandırılan bir yerde ağır metaller gibi okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde demirden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin, iyi havalandırılan bir yerde okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde... den uzak tutarak muhafaza edin (üretici tarafından belirlenir). Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde indirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikleri, asitler ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde ağır metal bileşikleri gibi yükseltgen ve asidik bileşiklerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde demirden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde muhafaza edin. Serin bir yerde... den uzak tutarak muhafaza edin (üretici tarafından belirlenir). Serin bir yerde indirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikleri, asit ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin bir yerde ağır metal bileşikleri gibi oksitleyici maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin bir yerde demirden uzak muhafaza edin. Serin bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin bir yerde alkalilerden uzak muhafaza edin.

14 S 3/14.7 S 3/14.8 S 7/8 S 7/9 S 7/47 S 20/21 S 24/25 S 27/28 S 29/35 S 29/56 S 36/37 S 36/37/39 S 36/39 S 37/39 S 47/49 Çoklu Güvenlik Bilgileri (S) Serin bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. Serin bir yerde oksitleyici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. Kabı kapalı, kuru olarak koruyun. Kabı iyice kapalı halde ve iyi havalandırılan bir ortamda muhafaza edin. Kabı, ağzı sıkıca kapalı olarak. C yi aşmayan sıcaklıklarda muhafaza edin (uygun sıcaklık, üretici tarafından belirlenir). Kullanımı sırasında sigara içmeyin, bir şey yemeyin ve içmeyin. Deri ve gözle temasından kaçının. Cilt ile teması halinde, bulaşan giysiyi hemen çıkarın ve... miktarda. ile hemen yıkayın (uygun sıvı, üretici tarafından belirlenir). Kanalizasyona boşaltmayın. Atığını ve kabını güvenli bir biçimde imha edin. Kanalizasyona boşaltmayın. Atığını ve kabını tehlikeli veya özel atık toplama yerlerinde imha edin. Uygun koruyucu giysi ve eldiven kullanın. Çalışırken uygun koruyucu giysi, koruyucu eldiven, gözlük, maske kullanın. Çalışırken uygun koruyucu giysi, koruyucu gözlük / maske kullanın. Çalışırken uygun koruyucu eldiven, koruyucu gözlük / maske kullanın. Sadece orijinal kabında ve... C yi aşmayan sıcaklıklarda muhafaza edin (Uygun sıcaklık, üretici tarafından belirlenir). LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 13

15 Güvenlik Sembolleri LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 14 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m Kimyasalların depolanması işleminde kimyasallar öncelikle kendi içerisinde gruplara ayrılmalıdır. Daha sonra oluşturulan bu gruplar ayrı yerlerde depolanmalıdır. Ambalaj üzerindeki etikete bakılarak kimyasalın hangi gruba girdiği kolayca belirlenebilir. Özellikle yükseltgen ve alev alıcı kimyasallar birbirinden uzakta depolanmalıdır. E: Patlayıcı Özelliği: Ekzotermik olarak reaksiyona giren kimyasallardır. Ateşe yaklaştırıldıklarında patlayabilirler. Önlem: Ateşten, ısıdan, darbeden, sürtünmeden uzak tutulmalıdır. F: Şiddetli Alev Alıcı Özelliği: Parlama noktası 21 ºC nin altında olan kolay alev alan sıvılar ile kolay tutuşan katıları belirtir. Önlem: Çıplak ateşten, kıvılcımdan ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar. F+: Çok Şiddetli Alev Alıcı Özelliği: Alevlenme noktası 0 ºC nin altında, kaynama noktası maksimum 35 ºC olan sıvılardır. Normal basınç ve oda sıcaklığında havada yanıcı olan gaz ve gaz karışımlarıdır. Önlem: Çıplak ateşten, kıvılcımdan ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar. T: Zehirli Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir. Önlem: İnsan vücuduyla teması engellenmeli, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır. T+: Çok Zehirli Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir. Önlem: İnsan vücuduyla temasından kaçınılmalıdır. Temas edilmesi halinde derhal tıbbi yardım alınmalıdır. Xi: Tahriş Edici Özelliği: Aşındırıcı olmamasına rağmen deriyle ani, uzun süreli veya tekrarlı teması iltihaplara yol açabilir. Önlem: Göz ve deriyle temasından kaçınılmalıdır. Xn: Zararlı Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir. Önlem: İnsan vücuduyla teması engellenmelidir. O: Yükseltgen Özelliği: Organik peroksitler, herhangi bir yanıcı madde ile temas etmeseler bile patlayıcı özelliği olan yükseltgen maddelerdir. Diğer yükseltgenler ise, kendileri yanıcı olmasalar bile, oksijen varlığında alev alabilirler. Önlem: Yanıcı maddelerden uzak tutulmalıdırlar. Bu tür maddeler alev aldıktan sonra müdahale etmek zordur. C: Aşındırıcı Özelliği: Canlı dokulara zarar verir. Önlem: Gözleri, deriyi ve kıyafetleri korumak için özel önlem alınmalıdır. Buharları solunmamalı, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır. N: Çevre için zararlı. Özelliği: Bu tür maddelerin ortamda bulunması, doğal dengenin değişmesi açısından ekolojik sisteme hemen veya ileride zarar verebilir. Önlem: Risk göz önüne alınarak bu tür maddelerin toprakla ve çevreyle teması engellenmelidir.

16 Birbiri ile Karışmaması Gereken Kimyasallar Aşağıdaki kimyasalların birbirleri ile temas etmemesine dikkat edilmelidir. Kimyasal Aktif karbon Alkali metaller Amonyak Amonyum nitrat Anilin Asetik asit Asetilen Aseton Azid Bakır Brom Cıva Flor Fosfor (beyaz) Gümüş Hidroflorik asit Hidrojen peroksit Hidrojen sülfür Hidrokarbonlar Hidrosiyanik asit İyot Kalsiyum oksit Klor Kloratlar Kromik asit ve krom Kükürtlü hidrojen Nitratlar Nitrik asit Oksijen Okzalik asit Perklorik asit Peroksitler Potasyum Potasyum permanganat Selenitler Sodyum peroksit Sodyum nitrit Sülfürik asit Yanıcı sıvılar Karışmaması Gereken Kimyasallar Kalsiyum hipoklorit, oksitleyici maddeler Su, karbon tetraklorür, halojenli alkanlar, karbon dioksit, halojenler Cıva (örneğin manometre içerisinde), klor, iyot, brom, kalsiyum hipoklorit, hidroflorik asit Toz halindeki metaller, yanıcı sıvılar, kükürt, kloratlar, tüm asitler, nitritler, ince tanecikli organik veya yanıcı başka maddeler Hidrojen peroksit, nitrik asit Kromik asit, nitrik asit, hidroksilli bileşikler, etilen glikol, perklorik asit, peroksitler, permanganatlar Flor, klor, brom, bakır, cıva, gümüş Derişik nitrik asit, derişik sülfürik asit Asitler Asetilen, hidrojen peroksit Amonyak, asetilen, butan ve diğer petrol gazları, turpentin, benzen Asetilen, amonyak, fulminik asit, okzalik asit Bütün maddeler Hava, oksijen, indirgen maddeler, alkaliler Asetilen, okzalik asit, tartarik asit, amonyum bileşikleri, fulminik asit Amonyak Bakır, krom, demir, metal ve metal tuzları, yanıcı sıvılar, anilin, nitrometan, alkoller, aseton, organik bileşikler Nitrik asit, yükseltgen maddeler Flor, klor, brom, kromik asit, sodyum peroksit Nitrik asit, alkaliler Asetilen, amonyak, hidrojen Su Amonyak, asetilen, bütan ve diğer petrol gazları, turpentin Amonyum tuzları, asitler, metal tozlar, sülfür, ince tanecikli organik veya yanıcı maddeler Asetik asit, naftalin, kamfer, gliserin, bazı alkoller, yanıcı sıvılar, petrol benzini Nitrik asit, oksidan gazlar Sülfürik asit Asetik asit, anilin, kromik asit, hidrosiyanik asit, hidrojen sülfür, yanıcı sıvılar ve gazlar, bakır, ağır metaller Yağlar, gres, hidrojen, yanıcı sıvılar, yanıcı katılar ve yanıcı gazlar Gümüş, cıva Asetik anhidrit, bizmut ve bileşikleri, alkoller, kağıt, tahta, yağ Asitler Karbon tetraklorür, karbon dioksit, su Gliserin, etilen glikol, benzaldehit, sülfürik asit İndirgen maddeler Etil ve metil alkol, glasiyal asetik asit, asetik anhidrit, benzaldehit, karbon disülfür, gliserin, etilen glikol, etil asetat, metil asetat, furfural Amonyum nitrat, diğer amonyum tuzları Kloratlar, perkloratlar, permanganatlar Amonyum nitrat, kromik asit, hidrojen peroksit, nitrik asit, halojenler, sodyum peroksit, diğer yükseltgen maddeler LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 15

17 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 16 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m Atıkların Depolanması ATIK KABI ETİKETİ A B C D E F G H I ATIK ÇEŞİDİ Halojen içermeyen organik çözgen ve çözeltiler Halojenli organik çözgen ve çözeltiler Katı atıklar Tuz çözeltileri Zehirli inorganik atıklar, ağır metal tuzları ve bunların çözeltileri Zehirli yanıcı bileşikler Cıva ve inorganik cıva tuzları Geri kazanılabilecek metal tuzları atıkları, her metal tuzu atığı ayrı kapta toplanmalıdır İnorganik katılar ATIK ÇEŞİDİ ATMA ÖNCESİ İŞLEM * ATIK KABI Etiketi Cinsi Kontamine olmuş halojen içermeyen organik çözeltiler - A 1 Halojenli organik çözeltiler - B 2 Genel olarak tepkimeye girmeyen organik reaktifler - A Genel olarak tepkimeye girmeyen halojenli organik reaktifler - B Katı atıklar - C 3 Organik asitlerin sulu çözeltileri Aromatik karboksilik asitler Organik bazlar ve aminler Nitriller ve merkaptanlar Suda çözünen aldehitler Organik bir çözgende çözünmüş organo-metalik bileşikler Kanserojen, çok toksik ve zararlı bileşikler Alkil sülfatlar Organik peroksitler Sodyum bikarbonat (M106323) veya sodyum hidroksit (M106462) ile nötralizasyon yapılır. * D Seyreltik hidroklorik asit (M100312) ile çöktürme Çökelek: C, yapılır. Süzüntü: D Seyreltik hidroklorik asit (M100312) veya sülfürik asit (M100716) ile nötralizasyon yapılır. * A veya B Sodyum hipoklorit çözeltisi (M105614) ile birkaç saat süreyle karıştırılarak oksitlendirilme, oksitleyici Organik faz: A, maddenin kalan kısmı sodyum tiyosülfat (M106513) ile Sulu faz: B nötralizasyon yapılır. Seyreltik sodyum hidrojen sülfat (M806356) ile reaksiyona sokularak bisülfite dönüşüm sağlanır. A veya B Çeker ocakta n-bütanol (M822262) içerisine damla damla ilave edilir ve gaz çıkışının tamamlanması Organik faz: A, beklenir. 1 saat daha karıştırılmaya devam edilir ve Sulu faz: D üzerine fazlaca su ilave edilir. - F 4 Buzla soğutulmuş amonyak (M150426) içerisine şiddetle karıştırma işlemi yapılarak damla damla ilave edilir. Perex-Test (M116206) kullanılarak tespit edilir ve demir(ii)-klorür ile nötralize edilir. * D Organik Atık: A veya B, Sulu çözeltiler: D Asit halojenürler Yüksek miktarda Metanol (M822283) içerisine damla damla ilave edilir, reaksiyonu hızlandırmak için birkaç damla hidroklorik asit (M100312) ilave edilebilir. * B Sodyum hidroksit (M105587) ile nötralize edilir. İnorganik asitler ve anhidritler Dikkatlice karıştırılarak buzlu su içerisinde seyreltilir ve sodyum hidroksit çözeltisi (M105587) ile nötralizasyon * D yapılır. İnorganik bazlar Gerektiğinde karıştırma yapılarak suya ilave edilirler, çeker ocakta hidroklorik asit (M100312) ile * D nötralizasyon yapılır. İnorganik tuzlar - I İnorganik tuzların nötral çözeltileri - * D Ağır metal tuzları ve çözeltileri - E 5

18 Raney nikeli ATIK ÇEŞİDİ ATMA ÖNCESİ İŞLEM * Sulu süspansiyon halinde hidroklorik asit (M100312) içinde çözünme oluncaya kadar ilave edilir. Raney nikeli veya süzülen çökeleği kurutulmamalıdır, aksi takdirde hava ile kendiliğinden tutuşur. Talyum tuzları ve sulu çözeltileri - E İnorganik selenyum bileşikleri Sulu çözelti halindeki selenyum tuzları derişik nitrik asit (M100443) ile reaksiyona sokularak elementel selenyum geri kazanılabilir. Karışıma sodyum bisülfit çözeltisi (M806356) ilave edildiğinde elementel selenyum çöker. ATIK KABI Etiketi E Bileşikler: E, Sulu faz: D Berilyum ve tuzları - E İnorganik cıva Chemizorb Hg (M112576) ile toplanılmalıdır. G Siyanürler ph aralığında hidrojen peroksit (M822287) ile önce siyanatlara oksitlenir, daha sonra ph 8-9 aralığında oksidantın fazlasının ilavesiyle siyanatlar karbon dioksite yükseltgenir. D Azidler İnorganik peroksitler ve oksidantlar (brom ve iyot gibi) Hidrojen florür ve inorganik florür çözeltileri Sıvı inorganik halojenür atıklar ve hidrolize duyarlı reaktifler Sodyum tüyosülfatlı (M106512) ortamda iyotla (M104760) reaksiyona sokularak azota dönüştürülürler. Asidik sodyum tiyosülfat çözeltisi (M106513) ile indirgenerek zararsız hale getirilirler. Kalsiyum karbonat (M102063) ile muamele edilerek kalsiyum florür şeklinde çöktürülür. Buzla soğutulmuş %10 luk sodyum hidroksit çözeltisine (M105587) damla damla ilave edilerek zararsız hale getirilir. D D Çökelek: I, Süzüntü: D Kırmızı fosfor - I Fosforlu bileşikler Alkali metaller Fosforlu bileşiklerin her bir gramı için 5 ml %50 lik sodyum hidroksit çözeltisi (M106462) içeren 100 ml %5 lik sodyum hipoklorit çözeltisi (M105614) alınır. Buzla soğutma yapılarak damla damla damlatılma suretiyle nörtalizasyon yapılır. Kalsiyum hidroksit (M102047) ilave edilir ve filtrasyon yapılır. İnert bir çözgen içerisine alınır. 2-propanol (M100995) içine damla damla karıştırılarak ilave edilir. Gaz çıkışı sona erince karışıma su ilave edilir. I Çökelek: I, Süzüntü: D D Cinsi LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 17 Değerli metal atıkları - H Sulu çözeltiler - D Alüminyum alkali bileşikleri İnert gaz atmosferinde petrol eteri (M100910) gibi inert bir çözgen ile seyreltilir. Daha sonra üzerine önce damla damla 1-oktanol (M100991), sonra damla damla su eklenir. Çevreye zararlı maddeler içeren deterjanlı sular - D Biyokimya laboratuvarının başlıca atıkları olan karbohidratlar, amino asitler ve diğer sulu atıklar gibi doğal maddeler [*] İndikatör şeritleri ile ph kontrolü (M109535) [1] Yüksek yoğunluklu polietilen kap (HDPE), en fazla 10 L hacminde olmalıdır (2] Alüminyum ve paslanmaz çelik kaplar kullanılmamalıdır [3] Plastik torba veya uygun orijinal karton kaplar, cam malzemeler için ise ayrı kutular kullanılmalıdır [4] Sağlam, sızdırmaz ve üzerinde uyarıcı etiket bulunan kaplar [5] Özel üretilmiş atık madde kapları - F D, Organik çözgenle karışım halinde ise: A veya B

19 Peroksit Forma Dönüşen Kimyasallar; LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA 18 w w w. l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i. c o m Bazı kimyasallar; kendiliğinden ya da içerdiği bileşiklerin hava, ısı ve ışık ile etkileşmesi sonucu yükseltgenerek peroksit oluşturur. İçerisinde peroksit oluşmuş kimyasalların ısısal işleme maruz kalması şiddetli patlamalara neden olabilir. Bu tür kimyasallar kullanılmadan önce mutlaka peroksit testi yapılmalıdır. Merck bu amaç için Peroksit (H 2 O 2 ) Test kitlerini üretmiştir: M110011, M110081, M Kutu açıldıktan 3 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar Kutu açıldıktan 12 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar (Damıtma gibi ısıl işlemler yapılmadan önce mutlaka peroksit testi yapılmalıdır.) Bütadien Asetal Diasetilen Akrilik asit Kloropren Asetaldehit Dibenzosiklopentadien Akrilonitril Divinil asetilen Akrilik asit Dihidroantrasen Bütadien Kutu açıldıktan 12 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar (Oluşan peroksitler zararlı polimerlerin oluşumuna neden olurlar.) İzopropil eterler Akrilonitril Etilen glikol monoeter Klorobütadien Potasyum (metal) Benzil alkol Metil asetilen Kloropren Sodyum amit 2-bütanol 3-metil-1-bütanol Klorotrifloroetilen Vinil eter Siklohekzanol Metil siklopentan Metil metakrilat Viniliden klorür Siklohekzen Metil izobütil keton Vinil asetat Terrafloroetilen 2-siklohekzen-1-ol 4-metil-2-pentanol Vinil asetilen Siklopenten 2-pentanol Vinil klorür Dekahidronaftilen 4-penten-1-ol Vinil piridin Disiklopentadien 1-feniletanol Viniliden klorür Dietilen glikodimetil eter Etilen glikol eter asetat Etilen glikol dimetil eter Etil eter Dioksan Furan 4-heptanol 2-feniletanol 2-propanol Tetrahidrofuran Tetrahidronaftalen Vinil eter Sekonder alkoller 2-hekzanol

20 ÇÖZELTİLER 19 ÇÖZELTİLER

21 Konsantrasyon Birimleri ve Seyreltme Derişim Bir çözeltinin bilinen bir hacmindeki çözünen madde miktarı derişim (konsantrasyon) olarak tanımlanır. Derişim, yüzde derişim, molarite, normalite, ppt, ppm ve ppb cinsinden ifade edilebilir. Bunlardan başka mol kesri, mol yüzdesi ve molalite gibi derişim tanımları da kullanılabilir. Yüzde derişim Bir çözeltinin konsantrasyonu yüzde olarak birkaç şekilde ifade edilir. Karışıklıkları önlemek için kullanılan çözeltinin yüzde konsantrasyonu mutlaka açık olarak belirtilmelidir. Eğer bu bilgi olarak belirtilmemiş ise çözeltinin türünden çıkartılmaya çalışılır. Bu ifadelerin belirtilmesinin ne denli önemli olduğunu en iyi anlatacak örnek; ağırlıkça (w/w) % 50 lik NaOH çözeltisi, 1 litresinde 763 g NaOH içeriyor demektir. Bu da hacimde ağırlıkça yüzde (w/v) olarak % 76.3 demektir. ÇÖZELTİLER 20 Ağırlıkça Yüzde (w/w) Ağırlıkça yüz birim çözeltide bulunan çözünenin ağırlıkça kesridir. Genellikle ticari sulu reaktifler için kullanılır. Örneğin hidroklorik asit % 37 lik (w/w) çözelti halinde satılır. % (w/w) = çözünen maddenin ağırlığı (g) / [çözünen madde (g) + çözücünün ağırlığı (g)] x 100 Örnek: 500 ml % 50 lik (w/w) NaOH çözeltisi nasıl hazırlanır? % 50 = [X / (X +(500 X)] x 100 X = 250 g çözünen O halde bu çözeltinin hazırlanmasında 250 g NaOH alınır ve üzerine 250 ml saf su eklenir. Hacimce Yüzde (v/v) Hacimce 100 birim çözeltide bulunan çözünenin hacimce kesridir. Saf bir sıvının başka bir sıvı ile seyreltilmesi ile hazırlanan çözeltiler için kullanılır. % (v/v) = [(çözünen sıvının hacmi (ml) / çözeltinin hacmi (ml)] x 100 Örnek: 150 ml % 28 lik (v/v) sulu etil alkol çözeltisi nasıl hazırlanır? % 28 = (X / 150 ml) x 100 X = 42 ml 42 ml etil alkol alınır ve son hacim saf su ile 150 ml ye tamamlanır. Hacimde Ağırlıkça Yüzde (w/v) Hacimce 100 birim çözeltide bulunan çözünenin ağırlıkça kesridir. Katı maddelerin seyreltik sulu çözeltilerinin hazırlanması için kullanılır. % (w/v) = [çözünen maddenin ağırlığı (g) / çözeltinin hacmi (ml)] x 100 Örnek: 250 ml % 20 lik (w/v) NaCl çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaCl gerekir? % (w/v) = ( w1 / v) x 100 % 20 = (w1 / 250) x 100 w1 = 50 g Bu durumda 50 g NaCl tartılır, suda çözülerek son hacim saf su ile 250 ml ye tamamlanır. Molarite Molarite, bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısını gösterir. M harfi ile gösterilir. M= n (mol) / V (L)

22 Örnek: 500 ml 0.1 M NaOH çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaOH tartılmalıdır? MA (Molekül ağırlığı NaOH)= = 40 g/mol M= n / V 0.1 mol/l= n / 0.5 (L) n= 0.05 mol n= m/ma 0.05 mol= m /40 (g/mol) m= 2 g 2 g NaOH tartılarak son hacim dikkatlice 500 ml ye tamamlanır. Normalite Çözeltinin 1 ml sinde bulunan çözünen maddenin milieşdeğer gram sayısıdır. Aynı ifade litresindeki eşdeğer gram sayısı olarak da belirtilebilir. N= (m / eşdeğer gram sayısı) / V Eşdeğer gram sayısı: Molekül ağırlığı / Tesir değerliği Tesir Değerliği (TD): Asitlerin ortama verdiği H + iyonu sayısı, bazların ortama verdiği OH - iyonu sayısı, tuzların ise ortama verdiği veya aldığı elektron sayısına tesir değerliği denir. Örneğin H 2 SO 4 için bu değer 2 dir. Çünkü sülfürik asit 2 tane H + iyonunu sulu çözeltisine verebilir. NaOH, HNO 3, HCl için bu değer 1 dir. Aşağıda bazı bileşiklerin tesir değerliği verilmiştir. Fakat tesir değerliği hesaplanırken, tesir değerliği bulunacak maddenin reaksiyona girdiği madde ile verdiği tepkimeye göre tesir değerliğinin değişebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle son dönemlerde normalite kavramı yerine maddenin reaksiyonu yazılarak stokiyometrik oran üzerinden hesaplama yapılmaktadır. Molarite ve normalite arasında N = M x TD bağlantısı vardır. Bazı bileşiklerin tesir değerlikleri ve 0.1 N çözelti hazırlamak için gerekli tartım miktarları Reaktifler Formül Tesir Değerliği Konsantrasyon Tartım (g/l) (M) (N) Alüminyum potasyum sülfat.12h 2 O Al.K(SO 4 ) 3.12H 2 O Amonyak NH Amonyum hidrojen ortofosfat (NH 4 ) 2 HPO Amonyum hidroksit NH 4 OH Amonyum karbonat (NH 4 ) 2 CO Amonyum klorür NH 4 Cl Amonyum molibdat.4h 2 O (NH 4 ) 6 Mo 7 O 24.4H Amonyum okzalat (NH 4 ) 2 C 2 O 4.H 2 O Amonyum sodyum hidrojen ortofosfat NH 4 NaHPO Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO Amonyum tiyosiyanat NH 4 CNS Arsenik (III) oksit As 2 O Arsenik trisülfit As 2 S Asetik asit C 2 H 4 O Bakır oksit CuO Bakır sülfat.5h 2 O CuSO 4.5H 2 O Baryum hidroksit Ba(OH) Baryum karbonat BaCO Baryum klorür.2h 2 O BaCl 2.2H 2 O Baryum oksit BaO Baryum peroksit BaO Borik asit H 3 BO Cıva(II) klorür HgCl Çinko sülfat.7h 2 O ZnSO 4.7H 2 O Demir(II) amonyum sülfat.6h 2 O FeSO 4 (NH 4 ) 2.SO 4.6H 2 O Demir(II) sülfat.7h 2 O FeSO 4.7H 2 O Demir Oksit FeO ÇÖZELTİLER 21

23 ÇÖZELTİLER 22 Bazı bileşiklerin tesir değerlikleri ve 0.1 N çözelti hazırlamak için gerekli tartım miktarları Reaktifler Formül Tesir Konsantrasyon Tartım Değerliği (M) (N) (g/l) Formik asit HCOOH Fosforik asit H 3 PO Gümüş nitrat AgNO Hidroferrosiyanik asit H 4 Fe(CN) Hidrojen peroksit H 2 O Hidrojen sülfür H 2 S Hidroklorik asit HCl İyot I Kalay klorür.2h 2 O SnCl 2.2H 2 O Kalsiyum hidroksit Ca(OH) Kalsiyum karbonat CaCO Kalsiyum klorür.6h 2 O CaCl 2.6H 2 O Kurşun(IV) oksit PbO Laktik asit C 3 H 6 O Magnezyum karbonat MgCO Magnezyum klorür.6h 2 O MgCl 2.6H 2 O Malik asit C 4 H 6 O Mangan sülfat.5h 2 O MnSO 4.5H 2 O Manganez peroksit MnO Nitrik asit HNO Oksalik anhidrit C 2 O Okzalik asit. 2H 2 O C 2 H 2 O 4.2H 2 O Perklorik asit HClO Potasyum bikarbonat KHCO Potasyum bikromat K 2 Cr 2 O Potasyum bromür HBr Potasyum hidroksit KOH Potasyum iyodat KIO Potasyum iyodit KI Potasyum karbonat K 2 CO Potasyum klorür KCl Potasyum kromat K 2 CrO Potasyum nitrat KNO Potasyun nitrit KNO Potasyum permanganat KMnO Potasyum siyanür KCN Potasyum sodyum tartarat.4h 2 O NaKC 4 H 4 O 6.4H 2 O Potasyum sülfat K 2 SO Potasyum tiyosiyanat KSCN Sitrik asit.h 2 O C 6 H 8 O 7. H 2 O Sodyum bikarbonat NaHCO Sodyum hidroksit NaOH Sodyum karbonat Na 2 CO Sodyum klorat NaClO Sodyum klorür NaCl Sodyum nitrat NaNO Sodyum nitrit NaNO Sodyum oksit Na 2 O Sodyum sülfür Na 2 S Sodyum tiyosülfat.5h 2 O Na 2 S 2 O 3.5H 2 O Süksinik asit H 2 C 4 H 4 O Sülfürik asit H 2 SO Tartarik asit C 4 H 6 O Trikloroasetik asit CCl 3 COOH

24 ppt (binde bir), ppm (milyonda bir) ve ppb (milyarda bir) Hesaplamaları Eser miktardaki çözeltilerin derişimini belirtmek amacıyla kullanılır. ppt = (g çözünen / kg veya litre çözelti) ppm = (mg çözünen / kg veya litre çözelti) ppb = (µg çözünen / kg veya litre çözelti) şeklinde ifade edilir. Not: Bazen ppt ifadesi part per thousand (binde bir) olarak kullanıldığı gibi bazende part per trillion (trilyonda bir) olarak da ifade edilebilir. Bu nedenle hangi ifade için kullanıldığına dikkat edilmelidir. Örnek: Bir su örneğinin analizi sonucunda bulunan Na + derişimi 200 ppm olarak bulunmuştur. Sudaki sodyum kaynağının NaCl olduğu düşünülmektedir. NaCl ün derişimini hesaplayınız. Bu durumda çözeltinin litresinde 200 mg Na + var demektir. n (mol) = m (g) / Ma (g/mol) formülünden önce mol sayısı bulunur. nna + = ( 200 x (10-3 ) g) / (23 g/mol) = 8.70 x (10-3 ) mol V = 1 L olduğu için n = M Bu aynı zamanda NaCl nin molaritesidir. [Na + ] = 8.70 x (10-3 ) M Çapraz Kuralı (Pearson Karesi) Konsantrasyonları farklı iki çözelti uygun oranlarda karıştırılarak istenen konsantrasyonda üçüncü bir çözelti elde etmek için çapraz kuralı uygulanır. Bu yöntem ağırlıkça yüzde olarak verilen çözeltilerde kullanılır. Eğer çözeltinin yoğunluğu 1 e yakın ise ağırlıkça yüzde yerine ml de yazılabilir. Çözeltinin yoğunluğu 1 e yakın değil ise % ağırlık dışında bu hesaplama yanlış sonuç verecektir. A: Birinci çözelti. B: İkinci çözelti. C: Hazırlanması istenen çözelti. (C-B): A çözeltisinden alınacak miktar. (A-C): B çözeltisinden alınacak miktar. A B C C-B A-C ÇÖZELTİLER 23 Örnek: % 95 lik etil alkol ve % 20 lik etil alkol kullanılarak, % 50 lik etil alkol hazırlanması isteniyor = =45 % 95 lik çözeltiden 30 ml ve % 20 lik çözeltiden 45 ml alınarak % 50 lik çözelti elde edilir. Bu yöntem % ile gösterilen çözeltilerin seyreltilmesinde de kullanılır. Örnek: % 80 lik bir çözelti seyreltilerek % 35 lik bir çözelti elde edilmek isteniyor. Bu durumda seyreltme işlemi su ile yapılacağı için çapraz kuralındaki B yerine 0 yazılır. Çünkü söz konusu çözeltinin sudaki konsantrasyonu % 0 dır.

25 = =45 % 80 lik çözeltiden 35 ml alınarak üzerine 45 ml saf su eklenir. Böylelikle % 35 lik çözelti elde edilir. Derişik Asit Çözeltisinden Seyreltik Asit Çözeltisi Hazırlama Değişik yoğunlukta ve yüzdelerde seyreltik asit çözeltisi hazırlamak için öncelikle kullanılacak olan derişik asit çözeltisinin şişe üzerindeki etiket bilgileri alınır (yoğunluk, molekül ağırlığı, ağırlıkça yüzdesi). Daha sonra aşağıdaki tablolardan hazırlanılması istenen asidin yoğunluk ve ağırlıkça yüzde değerleri kaydedilir. Yoğunluğu d=1.52 g/ml olan 100 ml sülfürik asit çözeltisinin hazırlanması ÇÖZELTİLER 24 Bu hesaplamanın yapılabilmesi için derişik asidin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi ile hazırlanması istenen çözeltinin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi bilinmelidir. Bu veriler kullanılarak derişik asitten kaç ml alınması gerektiği hesaplanabilir. Derişik asidin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi şişe üzerindeki etiket bilgilerinden alınabilir. Bu değerler yoğunluk = g/ml, ağırlık esasına göre yüzdesi = dir. Hazırlanması istenen çözeltisinin yoğunluğunun 1.52 g/ml olması isteniyor. İzleyen tablonun sülfürik asit bölümünde d=1.52 g/ml bulunarak buna karşılık gelen ağırlıkça yüzde değeri kaydedilir. Bu değer; % 62 dir. M1 x V1 = M2 x V2 formülü kullanılarak hesaplama yapılır. Ancak burada; M yerine çözeltinin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi kullanılır. M1 = Hazırlanılması istenilen çözeltinin derişimi (seyreltik çözelti) V1 = Hazırlanılması istenilen çözeltinin hacmi M2 = Hazırlanılması istenilen çözeltiyi hazırlamak için kullanılan çözeltinin derişimi (derişik çözelti) V2= Hesapla bulunacak olan derişik çözeltiden alınması gereken miktar [1.52 g/ml x 62 g ] x 100 ml = [1.833 g/ml x 94.7 g] x V2 V2= ml Derişik sülfürik asit çözeltisinden ml alınarak son hacim 100 ml ye tamamlanır. Asit üzerine su eklenmeyeceği için önce balon jojeye 40 ml kadar saf su konulur üzerine ml derişik asit eklenir, çalkalanılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır. Karışım Hazırlama d= g/ml ve d=1.824 g/ml olan sülfürik asit çözeltisinden d= g/ml olan çözelti hazırlama: Yine aşağıdaki tablolar yardımı ile sülfürik asidin bu yoğunluklara karşılık gelen ağırlık yüzdeleri bulunur ve yoğunluk yerine ağırlık yüzdeleri yazılır g/ml = % 54; g/ml = % 92; g/ml = % = =8

26 Aynı çizgi üzerinde bulunan değerler birbirinden çıkarılarak sonuç karşı tarafa yazılır. Yoğunluğu olan çözeltiden 30 ml ve yoğunluğu olan çözeltiden 8 ml alınarak yoğunluğu olan çözelti hazırlanır. Örnek: 6 M HCl kullanılarak, 250 ml 0.1M HCl çözeltisi nasıl hazırlanır? M1 x V1 = M2 x V2 M1= Stok çözeltinin derişimi V1= Stok çözeltiden alınacak miktar M2= Hazırlanması istenen çözeltinin derişimi V2= Hazırlanması istenen çözeltinin hacmi 6 (mol/l ) x V1 (L) = 0.1 (mol/l) x L V1= L yani 4.2 ml Bir miktar saf su üzerine 4.2 ml 6 M HCl asit çözeltisinden eklenir. Son hacim, saf su ile 250 ml ye seyreltilir. Örnek: 500 ml 0.2 M BaCl 2 çözeltisi BaCl 2.2H 2 O dan ne şekilde hazırlanır? Öncelikle 500 ml çözelti içerisinde çözünen maddenin gram cinsinden miktarı bulunur. 1 mol BaCl 2.2H 2 O= 1 mol BaCl 2 MA (BaCl 2.2H 2 O)= g/mol M = n/v n= 0.1 mol n= m/ma 0.2 mol/l = n/0.500 L 0.1 mol = m/ (g/mol) m= g BaCl 2.2H 2 O bir miktar saf suda çözündürülerek son hacim saf su ile 500 ml ye seyreltilir. ÇÖZELTİLER 25 Örnek: 500 ml 0.07 M Cl - çözeltisini, katı BaCl 2.2H 2 O den ne şekilde hazırlanır? Bu örneğin bir önceki örnekten farkı BaCl 2.2H 2 O ve Cl - arasındaki stokiyometrik oran 1 mol BaCl 2.2H 2 O = 2 mol Cl - şeklindedir. M = n/v 0.07 mol/l = n/0.500 L n= mol Cl - n BaCl 2.2H 2 O = mol Cl - x (1 mol BaCl 2.2H 2 O / 2 mol Cl - ) n BaCl 2.2H 2 O= mol n= m/ma mol = m/ g/mol m= 4.28 g BaCl 2.2H 2 O bir miktar saf suda çözündürülerek son hacim saf su ile 500 ml ye seyreltilir.

27 ÇÖZELTİLER 26 Sülfürik Asit H 2 SO 4, M = g/mol Yoğunluk H 2 SO 4 içeriği Yoğunluk H 2 SO 4 içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l

28 Sülfürik Asit H 2 SO 4, M = g/mol Yoğunluk H 2 SO 4 içeriği Yoğunluk H 2 SO 4 içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l ÇÖZELTİLER 27 Nitrik Asit HNO 3, M = g/mol Yoğunluk HNO 3 içeriği Yoğunluk HNO 3 içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l

29 ÇÖZELTİLER 28 Nitrik Asit HNO 3, M = g/mol Yoğunluk HNO 3 içeriği Yoğunluk HNO 3 içeriği d 20 /4 d 20 /4 Ağırlık % mol/l Ağırlık % mol/l

30 Fosforik Asit H 3 PO 4, M = g/mol Yoğunluk d 20 /4 H 3 PO 4 içeriği Yoğunluk H 3 PO 4 içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l Ağırlık % mol/l ÇÖZELTİLER 29 Hidroklorik Asit HCl, M = g/mol Yoğunluk HCl içeriği Yoğunluk HCl içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l

31 ÇÖZELTİLER 30 Sodyum Hidroksit NaOH, M = g/mol Yoğunluk NaOH içeriği Yoğunluk NaOH içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l

32 Potasyum Hidroksit KOH, M = g/mol Yoğunluk KOH içeriği Yoğunluk KOH içeriği d 20 /4 Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l ÇÖZELTİLER 31

33 ÇÖZELTİLER 32 Amonyak NH 3, M = g/mol Yoğunluk d 20 /4 NH 3 içeriği Yoğunluk NH 3 içeriği Ağırlık % mol/l d 20 /4 Ağırlık % mol/l

34 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 0 C 20 C 40 C 60 C 80 C 100 C 20 C (g/ml) Kimyasal Formül Katalog No M Alüminyum amonyum sülfat dodekahidrat AlNH 4 (SO 4 ) 2.12 H 2 O (95 C) (15.5 C) M Alüminyum klorür hekzahidrat AlCl 3.6H 2 O M Alüminyum nitrat nanohidrat Al(NO 3 ) 3.9H 2 O M Alüminyum potasyum sülfat dodekahidrat AlK(SO 4 ) 2.12H 2 O (90 C) M Alüminyum sülfat oktadekahidrat Al 2 (SO 4 ) 3.18H 2 O M Amonyum bromür NH 4 Br M Amonyum demir(ii) sülfat hekzahidrat (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2.6H 2 O M Amonyum dihidrojen fosfat NH 4 H 2 PO M Amonyum hidrojen karbonat NH 4 HCO M di-amonyum hidrojen fosfat (NH 4 ) 2 HPO (14.5 C) M Amonyum iyodür NH 4 l M Amonyum klorür NH 4 Cl M Amonyum monovanadat NH 4 VO M Amonyum nitrat NH 4 NO M Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO M Amonyum tiyosiyanat NH 4 SCN M Antimon(III) klorür SbCl M Bakır(I) klorür CuCl (25 C) M Bakır(II) klorür dihidrat CuCl 2.2H 2 O M Bakır(II) nitrat trihidrat Cu(NO 3 ) 2.3H 2 O M Bakır(II) sülfat pentahidrat CuSO 4.5H 2 O M Bakır sülfat CuSO M Baryum asetat Ba(CH 3 COO) M Baryum hidroksit oktahidrat Ba(OH) 2.8H 2 O M Baryum klorür dihidrat BaCl 2.2H 2 O M Baryum nitrat Ba(NO 3 ) M di-bor trioksit B 2 O M Borik asit H 3 BO M Çinko bromür ZnBr M Çinko klorür ZnCl ÇÖZELTİLER 33

35 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı) ÇÖZELTİLER 34 Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 0 C 20 C 40 C 60 C 80 C 100 C 20 C (g/ml) Kimyasal Formül Katalog No M Çinko nitrat hekzahidrat Zn(NO 3 ) 2.6H 2 O M Çinko nitrat tetrahidrat Zn(NO 3 ) 2.4H 2 O M Çinko sülfat monohidrat ZnSO 4.H 2 O M Çinko sülfat heptahidrat ZnSO 4.7H 2 O M Demir(III) klorür FeCl M Demir(III) klorür hekzahidrat FeCl 3.6H 2 O M Demir(II) klorür tetrahidrat FeCl 2.4H 2 O (56 C) M Demir(II) sülfat monohidrat FeSO 4.H 2 O M Demir(II) sülfat heptahidrat FeSO 4.7H 2 O M Gümüş nitrat AgNO M Gümüş sülfat Ag 2 SO M Kadmiyum nitrat tetrahidrat Cd(NO 3 ) 2.6H 2 O M Kadmiyum sülfat hidrat CdSO 4.8H 2 O M Kalay(II) klorür SnCl (15 C) M Kalsiyum asetat Ca(CH 3 COO) M Kalsiyum klorür dihidrat CaCl 2.2H 2 O M Kalsiyum nitrat tetrahidrat Ca(NO 3 ) 2.4H 2 O M Kalsiyum sülfat dihidrat CaSO 4.2H 2 O M Krom(VI) oksit CrO (16.5 C) M Kobalt klorür CoCl M Kobalt klorür hekzahidrat CoCl 2.6H 2 O M Kobalt nitrat hekzahidrat Co(NO 3 ) 2.6H 2 O M Kobalt sülfat heptahidrat CoSO 4.7H 2 O M Kurşun klorür PbCl M Kurşun nitrat Pb(NO 3 ) M Lityum bromür LiBr Lityum hidroksit monohidrat LiOH.H 2 O M Lityum iyodür Lil M Lityum karbonat Li 2 CO M Lityum klorür monohidrat LiCl.H 2 O

36 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı) Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 0 C 20 C 40 C 60 C 80 C 100 C 20 C (g/ml) Kimyasal Formül Katalog No M Lityum nitrat LiNO M Lityum sülfat monohidrat LiSO 4.H 2 O M Magnezyum klorür hekzahidrat MgCl 2.6H 2 O M Magnezyum nitrat hekzahidrat Mg(NO 3 ) 2.6H 2 O (25 C) M Magnezyum sülfat heptahidrat MgSO 4.7H 2 O M Mangan(II) klorür tetrahidrat MnCl 2.4H 2 O ( C) M Mangan(II) klorür dihidrat MnCl 2.2H 2 O M Mangan(II) sülfat monohidrat MnSO 4.H 2 O M Cıva(II) bromür HgBr (25 C) M Cıva(II) klorür HgCl M Nikel klorür hekzahidrat NiCl 2. 6H 2 O M Nikel nitrat hekzahidrat Ni(No 3 ) 2. 6H 2 O M Nikel sülfat hekzahidrat Ni 2 SO 4.6H 2 O M Potasyum asetat KCH 3 COO M Potasyum bromat KBrO M Potasyum bromür KBr M Potasyum dikromat K 2 Cr 2 O M Potasyum dihidrojen fosfat KH 2 PO M Potasyum disülfit K 2 S 2 O M Potasyum hekza kloroplatin(iv) K 2 [Pt(Cl) 6 ] M Potasyum hekza siyanoferra(ii) trihidrat K 4 [Fe(CN) 6 ].3H 2 O M Potasyum hekza siyanoferrat(iii) K 3 [Fe(CN) 6 ] M Potasyum hidrojen karbonat KHCO M Potasyum karbonat K 2 CO M Potasyum klorat KClO M Potasyum klorür KCl M Potasyum kromat K 2 CrO M Potasyum siyanür KCN (25 C) (50 C) 95 (75 C) 122 (103.3 C) - ÇÖZELTİLER 35

37 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı) ÇÖZELTİLER 36 Çözünürlük (g/100 g H2O) Çözelti Yoğunluğu 0 C 20 C 40 C 60 C 80 C 100 C 20 C (g/ml) Kimyasal Formül Katalog No M di-potasyum hidrojen fosfat trihidrat K 2 HPO 4.3H 2 O M Potasyum hidrojen sülfat KHSO M Potasyum hidroksit monohidrat KOH.H 2 O M Potasyum iyodat KlO M Potasyum iyodür Kl M Potasyum nitrat KNO M di-potasyum okzalat monohidrat K 2 C 2 O 4.H 2 O M Potasyum perklorat KClO M Potasyum permanganat KMnO M Potasyum perokzo disülfat K 2 S 2 O M Potasyum sülfat K 2 SO M Potasyum tiyosiyanat KSCN M Rubidyum klorür RbCl M Sodyum asetat trihidrat NaCH 3 COO.3H O (58 C) M Sodyum bromür NaBr M Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat NaH 2 PO 4.2H 2 O M Sodyum dihidrojen fosfat NaH 2 PO M tetra-sodyum difosfat dekahidrat Na 4 P 2 O 7.10H 2 O M Sodyum dikromat dihidrat Na 2 Cr 2 O 7.2H 2 O M Sodyum disülfit Na 2 S 2 O M Sodyum florür NaF M tri-sodyum fosfat dodekahidrat Na 3 PO 4.12H 2 O M di-sodyum hidrojen fosfat dodekahidrat Na 2 HPO 4.12H 2 O M di-sodyum hidrojen fosfat heptahidrat Na 2 HPO 4.7H 2 O M di-sodyum hidrojen fosfat dihidrat Na 2 HPO 4.2H 2 O M di-sodyum hidrojen fosfat Na 2 HPO M Sodyum hidrojen karbonat NaHCO M Sodyum hidroksit monohidrat NaOH.H 2 O M Sodyum hidroksit NaOH M Sodyum iyodat NalO

38 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı) Çözünürlük (g/100 g H2O) Çözelti Yoğunluğu 0 C 20 C 40 C 60 C 80 C 100 C 20 C (g/ml) Kimyasal Formül Katalog No M Sodyum iyodür Nal M Sodyum karbonat monohidrat Na 2 CO 3.H 2 O M Sodyum karbonat dekahidrat Na 2 CO 3.10H 2 O M Sodyum karbonat Na 2 CO M Sodyum klorür NaCl Sodyum kromat Na 2 CrO M Sodyum nitrat NaNO M Sodyum nitrit NaNO M Sodyum perklorat monohidrat NaClO 4.H 2 O M Sodyum sülfat dekahidrat Na 2 SO 4.10H 2 O M Sodyum sülfat Na 2 SO Sodyum sülfür nanohidrat Na 2 S.9H 2 O M Sodyum sülfit Na 2 SO M di-sodyum tetraborat Na 2 B 4 O M Sodyum tiyosülfat pentahidrat Na 2 S 2 O 3.5H 2 O M Stronsyum hidroksit-oktahidrat Sr(OH) 2.8H 2 O M Stronsyum klorür-hekzahidrat SrCl 2.6H 2 O M Stronsiyum nitrat Sr(NO 3 ) Talyum(I) nitrat TlNO ÇÖZELTİLER 37

39 Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri ÇÖZELTİLER 38 Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/l] Alüminyum hidroksit Al(OH) x (18 C) 4.00 x (15 C) 3.70 x (25 C) Arsenik(III) sülfür As 2 S x (18 C) Bakır(I) bromür CuBr 4.15 x 10-8 (18-20 C) Bakır(I) iyodür CuI 5.06 x (18-20 C) Bakır(I) klorür CuCl 1.02 x 10-6 (18-20 C) Bakır(I) sülfür Cu 2 S 2.00 x (18 C) Bakır(I) tiyosiyanat CuSCN 1.60 x (18 C) Bakır(II) hidroksit Cu(OH) x (25 C) Bakır(II) karbonat CuCO x (25 C) Bakır(II) sülfür CuS 8.00 x (18 C) Baryum florür BaF x 10-6 (10 C) 1.70 x 10-6 (18 C) Baryum karbonat BaCO x 10-9 (16 C) 8.10 x 10-9 (25 C) Baryum kromat BaCrO x (18 C) 2.40 x (28 C) Baryum okzalat dihidrat BaC 2 O 4.2H 2 O 1.20 x 10-7 (18 C) Baryum sülfat BaSO x (25 C) 8.70 x (18 C) 1.98 x (50 C) Berilyum hidroksit Be(OH) x (25 C) Bizmut hidroksit Bi(OH) x (18 C) Bizmut oksit klorür BiOCl 1.60 x (25 C) Bizmut sülfür Bi 2 S x (18 C) Cıva(I) bromür Hg 2 Br x (25 C) Cıva(I) iyodür Hg 2 I x (25 C) Cıva(I) klorür Hg 2 Cl x (25 C) Cıva(I) kromat Hg 2 CrO x 10-9 (25 C) Cıva(I) oksit Hg 2 O 1.60 x (25 C) Cıva(I) siyanür Hg 2 (CN) x (25 C) Cıva(I) sülfür Hg 2 S 1.00 x (18 C) Cıva(II) iyodür HgI x (25 C) Cıva(II) oksit HgO 1.70 x (25 C) Cıva(II) sülfür HgS 3.00 x (18 C) Çinko hidroksit Zn(OH) x (25 C) Çinko karbonat ZnCO x (25 C) Çinko sülfür, alfa ZnS 6.90 x (20 C)

40 Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri (Devamı) Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/l] Çinko sülfür, beta ZnS 1.10 x (25 C) Demir(II) hidroksit Fe(OH) x (18 C) Demir(II) karbonat FeCO x (20 C) Demir(III) hidroksit Fe(OH) x (18 C) Gümüş arsenat Ag 3 AsO x (25 C) Gümüş bromür Gümüş iyodür Gümüş klorür AgBr AgI AgCl 4.10 x (18 C) 7.70 x (25 C) 0.32 x (13 C) 1.50 x (25 C) 0.21 x (4.7 C) 0.37 x (9.7 C) 1.56 x (25 C) 13.2 x (50 C) 215 x (100 C) Gümüş kromat Ag 2 CrO x (14.8 C) 9.00 x (25 C) Gümüş sülfür Ag 2 S 1.60 x (18 C) Gümüş tiyosiyanat AgSCN 0.49 x (18 C) 1.16 x (25 C) Kadmiyum karbonat CdCO x (25 C) Kadmiyum okzalat trihidrat CdC 2 O 4.3H 2 O 1.53 x 10-8 (18 C) Kadmiyum sülfür CdS 3.60 x (18 C) Kalsiyum florür CaF x (18 C) 3.95 x (26 C) Kalsiyum fosfat Ca 3 (PO 4 ) x (25 C) Kalsiyum hidroksit Ca(OH) x 10-6 (18 C) Kalsiyum karbonat CaCO x 10-9 (25 C) Kalsiyum okzalat monohidrat CaC 2 O 4.H 2 O 1.78 x 10-9 (18 C) 2.57 x 10-9 (25 C) Kalsiyum sülfat CaSO x 10-5 (10 C) 2.45 x 10-5 (25 C) Kalsiyum tartarat dihidrat CaC 4 H 4 O 6.2H 2 O 7.70 x 10-7 (25 C) Kobalt(II) karbonat CoCO x (25 C) Kobalt(II) sülfür CoS 1.90 x (20 C) Kurşun bromür PbBr x 10-5 (25 C) Kurşun florür PbF x 10-8 (9 C) 3.20 x 10-8 (18 C) Kurşun iyodat Pb(IO 3 ) x (18 C) 5.30 x (9.2 C) 2.60 x (25.8 C) Kurşun iyodür PbI x 10-9 (15 C) 1.40 x 10-9 (25 C) Kurşun karbonat PbCO x (18 C) ÇÖZELTİLER 39

41 Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri (Devamı) ÇÖZELTİLER 40 Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/l] Kurşun klorür PbCl x 10-5 (25 C) Kurşun kromat PbCrO x (25 C) Kurşun okzalat PbC 2 O x (18 C) Kurşun sülfat PbSO x 10-8 (18 C) Kurşun sülfür PbS 3.40 x (18 C) Lantan hidroksit La(OH) 3 ~ (25 C) Lityum karbonat Li 2 CO x 10-3 (25 C) Magnezyum amonyum fosfat MgNH 4 PO x (25 C) Magnezyum florür MgF 7.10 x 10-9 (18 C) Magnezyum hidroksit Mg(OH) x (18 C) Magnezyum karbonat MgCO x 10-5 (12 C) Mangan karbonat MnCO x (18 C) Mangan sülfür MnS 7.00 x (18 C) Nikel(II) hidroksit Ni(OH) x (25 C) Nikel(II) karbonat NiCO x 10-7 (15 C) Nikel(II) sülfür NiS 1.00 x (20 C) Potasyum hekzakloroplatin(iv) K 2 PtCl x 10-5 (18 C) Potasyum hidrojen tartarat KHC 4 H 4 O x 10-4 (18 C) Potasyum perklorat KClO x 10-2 (25 C) Stronsiyum florür SrF x 10-9 (18 C) Stronsiyum karbonat SrCO x 10-9 (25 C) Stronsiyum okzalat SrC 2 O x 10-8 (18 C) Stronsiyum sülfat SrSO x 10-7 (2.9 C) 3.80 x 10-7 (17.4 C) Talyum(I) bromür TlBr 3.90 x 10-6 (25 C) Talyum(I) iyodür TlI 5.80 x 10-8 (25 C) Talyum(I) klorür TlCl 1.90 x 10-4 (25 C) Talyum(I) tiyosiyanat TlSCN 2.30 x 10-4 (25 C) Talyum(II) sülfür Tl 2 S 9.00 x (25 C) Talyum(III) hidroksit Tl(OH) x (25 C)

42 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 41 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER

43 Birbiri İçerisinde Karışmayan Organik Çözücüler Birbiri içerisinde karışmayan Su 2,2,4-Trimetilpentan Toluen Tetrahidrofuran 2-Propanol ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 42 1-Propanol Pentan Metil-tert-bütil eter Metanol Hekzan Heptan Etil asetat Etanol 1.4-Dioksan Dimetil sülfoksit Dimetil formamit Dietil eter Diklorometan 1.2-Dikloroetan Siklohekzan Kloroform Karbon tetraklorür Asetonitril Aseton Aseton (M100013) Asetonitril (M100003) Karbon tetraklorür (M102222) Kloroform (M102445) Siklohekzan (M102832) 1.2-Dikloroetan Diklorometan (M106049) Dietil eter (M100926) Dimetil formamit Dimetil sülfoksit 1.4-Dioksan (M103115) Etanol (M100986) Etil asetat (M100864) Heptan Hekzan (M104368) Metanol (M106009) Metil-tert-bütil eter Pentan 1-Propanol (M100996) 2-Propanol (M109634) Tetrahidrofuran (M108114) Toluen (M108323) 2,2,4-Trimetilpentan Su

44 Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları Katalog No Çözücü Kayn. nok. ( C) Alev. d Ref. İndex Nok. 20 /4 n 20 /D ( C) MAC * ppm mg/m 3 M Aseton Kurutucu Ajanı K 2 CO 3 Moleküler sieve 0.3 nm M Asetik asit P 2 O 5 ; CuSO 4 M Asetik anhidrit CaCl 2 M Asetonitril M Anilin KOH; BaO CaCl 2 ; P 2 O 5 ; K 2 CO 3 Moleküler sieve 0.3 nm M Anizol CaCl 2 ; Damıtma; Na M Benzen H, A Damıtma CaCl 2 ; Na; Pb/Na Moleküler sieve 0.4 nm M Bütanol K 2 CO 3 ; Damıtma M Bütanol K 2 CO 3 ; Damıtma M tert-bütanol CaO; dondurarak M n-bütil asetat MgSO 4 M Karbon disülfit H; 5 16 CaCl 2 ; P 2 O 5 M Karbon tetraklorür Alev almaz H, B; Damıtma; CaCl 2 ; P 2 O 3 ; Pb/Na; Moleküler sieve 0.4 nm M Klorobenzen CaCl 2 ; Damıtma; P 2 O 5 Alev CaCl M Kloroform B; ; P 2 O 5 ; Pb/Na almaz Moleküler sieve 0.4 nm ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 43 M Siklohekzan M Dekahidronaftalin (Dekalin) M Diklorometan (Metilenklorür) Na; Na/Pb; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm < CaCl 2 ; Na; Pb/Na Alev almaz B; CaCl 2 ; Pb/Na Moleküler sieve 0.4 nm M Dietil karbonat K 2 CO 3 ; Na 2 SO 4 Dietilen glikol M dibütil eter CaCl 2 ; Na M M Dietilen glikol dietil eter Dietilen glikol dimetil eter CaCl 2 ; Na CaCl 2 ; Na M Dietil eter M Diizopropileter M Dimetilformamid H; M Dimetil sülfoksit M Diokzan H, B; CaCl 2 ; Na; Pb/Na; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm CaCl 2 ; Na Moleküler sieve 0.4 nm Damıtma Moleküler sieve 0.4 nm Damıtma Moleküler sieve 0.3 nm CaCl 2 ; Na Moleküler sieve 0.4 nm

45 Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları (Devamı) Katalog No Çözücü Kayn. nok. ( C) Alev. d Ref. İndex Nok. 20 /4 n 20 /D ( C) MAC * ppm mg/m 3 M Etanol Kurutucu Ajanı CaO; Mg; MgO Moleküler sieve 0.3 nm M Etil asetat K 2 CO 3 ; P 2 O 5 ; Na 2 SO 4 Moleküler sieve 0.4 nm ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 44 M Etilen glikol Damıtma, Na 2 SO 4 Etilen glikol M monoetil eter H; 5 20 Damıtma M Etilen glikol monometileter H; 5 15 Damıtma M Etil format MgSO 4 ; Na 2 SO 4 M Formamid NaSO 4 ; CaO M Gliserol Damıtma M Hekzafloro aseton Alev almaz M n-hekzan Na; Pb/Na; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm M İzobütanol K 2 CO 3 ; CaO; Mg; Ca M İzobütil metil keton K 2 CO 3 M Metanol H; 200 M Metil asetat K 2 CO 3 ; CaO M Metil-2- pirolidon Mg; CaO Moleküler sieve 0.3 nm Damıtma; Na 2 SO 4 Moleküler sieve 0.4 nm M Metil etil keton K 2 CO 3 M Nitrobenzen H; 1 5 CaCl 2 ; P 2 O 5 Damıtma M n-pentan Na; Pb/Na M Propanol CaO; Mg M Propanol M Piridin M Tetrahidro furan M Tetrahidronaftalin (Tetralin) CaO; Mg Moleküler sieve 0.3 nm KOH; BaO Moleküler sieve 0.4 nm Moleküler sieve 0.4 nm CaCl 2 ; Na M Toluen M Trikloroetilen M Ksilen Alev almaz B; Damıtma; Ca; CaCl 2 Moleküler sieve 0.4 nm Damıtma Na 2 SO 4 ; K 2 CO 3 Damıtma; Na; CaCl 2 Moleküler sieve 0.4 nm (*) MAC değeri: Maksimum izin verilen konsantrasyon H = Deri ile teması durumunda tehlikelidir. A = Bu madde kesinlikle kanserojendir. MAC değeri yoktur. B = Kanserojen olma potansiyeline sahiptir.

46 NMR Çözücüleri Proton NMR spektrofotometresinde örnek hazırlama sırasında kullanılan çözücünün yapısında bulunan proton (H), alınan spektrumda hatalara neden olacağından döterolanmış çözücüler ile çalışılması zorunludur. Uygulamaların doğru sonuç vermesi ve yöntemin hassasiyeti kullanılan bu döteryumlu bileşikler ile doğrudan ilişkilidir. Merck firması tarafından üretilen döterolanmış ürünler yüksek saflıkta, güvenilir döterolanma derecesine sahip, içerdiği su miktarı son derece düşük ve yüksek izotop zenginliğine sahiptir. Bu kimyasalların içerdikleri su miktarı NMR ve Karl Fischer yöntemi ile tespit edilmiştir. Katalog No ÜRÜNLER M Asetik asit-d1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Asetik asit-d4, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Aseton-D6, döterolanma derecesi en az % 99.9 M Aseton-D6, döterolanma derecesi en az % M Asetonitril-D3, döterolanma derecesi en az %99 M Asetonitril-D3,döterolanma derecesi en az % 99.8 M Asetonitril-D3, döterolanma derecesi en az % M Asetofenon-D8, döterolanma derecesi en az % 98 M Asetil klorür-d3, döterolanma derecesi en az % 99 M Amonyak-D3, % 26 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Amonyum asetat-d3, döterolanma derecesi en az % 99 M Amonyum asetat-d7, döterolanma derecesi en az % 98 M Amonyum bromür-d4, döterolanma derecesi en az % 99 M Amonyum klorür-d4, döterolanma derecesi en az % 99 M Benzen-D6, döterolanma derecesi en az % 99.6 M Benzen-D6, döterolanma derecesi en az % M Bromobenzen-D5, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Bütanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99 M Bütanol-D10, döterolanma derecesi en az % 99.5 M tert-bütanol-d1, döterolanma derecesi en az % 99 M Kloroform-D1 hacimce % 0.03 TMS, döterolanma derecesi en az % 99.8 (gümüşle stabilize edilmiş) M Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % 99.8 (gümüşle stabilize edilmiş) M Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % 99.8 M Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % M Kloroform-D1, TMS (% 1hacim), döterolanma derecesi en az % 99.5 (gümüşle stabilize edilmiş) M Kümen-D12, döterolanma derecesi en az % 99 M Siklohekzan-D12, döterolanma derecesi en az % 99.5 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 45

47 NMR Çözücüleri (Devamı) ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 46 Katalog No ÜRÜNLER M Siklohekzanol-D12, döterolanma derecesi en az % 99 M Dekahidronaftalen-D18, döterolanma derecesi en az % 99 M n-dekan-d22, döterolanma derecesi en az % 99 M Döteryumbromür % 45 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99 M Döteryumklorür % 20 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Döteryumklorür % 20 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % M Döteryumklorür % 38 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Döteryumiyodür % 57 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Döteryumoksit, döterolanma derecesi en az % 99.9 M Döteryumoksit, döterolanma derecesi en az % M ,4-Dibromobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M ,2-Diklorobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M ,4-Diklorobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 98 M Diklorometan-D2, döterolanma derecesi en az % 99.8 M Diklorometan-D2, döterolanma derecesi en az % M Dietil ether-d10, döterolanma derecesi en az % 99 M N,N-Dimetilasetamid-D9, döterolanma derecesi en az % 99 M Dimetil amonyum klorür-d6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Dimetil karbonat-d6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Dimetilformamid-D7, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Dimetil sülfat-d6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Dimetil sülfoksit-d6, döterolanma derecesi en az %99.8 M Dimetil sülfoksit-d6, döterolanma derecesi en az %99.96 M Dimetil sülfoksit-d6, TMS (% 0.03 hacimce), döterolanma derecesi en az % 99.8 M Dimetil sülfoksit-d6, TMS (% 0.03 hacimce), döterolanma derecesi en az % M Dimetil sülfoksit-d6,tms (% 0.1 hacimce), döterolanma derecesi en az % 99.9 M Etanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Etanol-D6, döterolanma derecesi en az % 99 M Etilen glikol-d6, döterolanma derecesi en az % 99 M Formik asit-d2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M n-heptan-d16, döterolanma derecesi en az % 99 M Hekzafloro aseton sequdöteryum, döterolanma derecesi en az % 99.8 M ,1,1,3,3,3-Hekzafloro-2-propanol-D2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Hekzametilfosforik triamit-d18, döterolanma derecesi en az % 99.5 M n-hekzan-d14, döterolanma derecesi en az % 99 M Lityum alüminyum döteryum, döterolanma derecesi en az % 98 M Malonik asit-d4, döterolanma derecesi en az % 99.5

48 NMR Çözücüleri (Devamı) Katalog No ÜRÜNLER M Metanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Metanol-D3, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Metanol-D4, döterolanma derecesi en az % 99.8 M Metanol-D4, döterolanma derecesi en az % M Metilsiklohekzan-D14, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Naftalin-D8, döterolanma derecesi en az 98% M Nitrik asit-d1, % 50 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99 M Nitrobenzen-D5 döterolanma derecesi en az % 99.5 M Nitrometan-D3 döterolanma derecesi en az % 99 M n-oktan-d18, döterolanma derecesi en az % 99 M Fenol-D6, döterolanma derecesi en az % 98 M Fosforik asit -D3, %85 çözeltisi, D 2 O döterolanma derecesi en az % 99 M Potasyum döteryumoksit % 30 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.8 M Propanol-D1, döterolanma derecesi en az % 98 M Propanol-D7, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Propanol-D8, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Piridin-D5, döterolanma derecesi min % 99.8 M Sodyum asetat-d3, döterolanma derecesi en az % 99 M Sodyum Döteryumoksit %30 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Sodyum format-d1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Sitiren-D8, döterolanma derecesi en az % 98 M Sülfürik asit-d2, % 96 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Tereftalik asit-d4, döterolanma derecesi en az % 99 M ,1,2,2-Tetrakloroethan-D2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M Tetrahidrofuran-D8, döterolanma derecesi min % 99.5 M Tetrametilsilan NMR spektrumu kalibrasyonu için M Toluen-D8, döterolanma derecesi en az % 99.5 M (Trimetilsilil) propionik asit-d4, sodyum tuzu döterolanma derecesi en az % 98 M o-ksilen-d10, döterolanma derecesi en az % 99.5 M p-ksilen-d10, döterolanma derecesi en az % 99.5 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 47

49 Kromatografi Çözücüleri LICHROSOLV ORGANİK ÇÖZÜCÜLER 48 Dipol Moment (Debye) Dielektrik sabiti DK (20 veya 25ºC) Dinamik Viskozite (mpa.s) (20ºC) (40ºC) Buhar basınc (mbar) (20ºC) Kaynama Noktası (ºC) Refrak. İndex n 20 /D Molar ağırlık (g/mol) Polarite indeksi KatalogNo Çözücü Formül M n-heptan C 7 H M n-hekzan C 6 H M Siklohekzan C 6 H M İzooktan C H Cl 2 FCCCIF Triklortrifloroetan M M Karbon tetraklorür CCl M Toluen C 6 H 5 CH M Kloroform CHCl M Dikloroetan ClCH CH Cl M Diklorometan CH 2 Cl M Bütanol CH 3 (CH 2 ) 3 OH M Asetonitril CH 3 CN M Propanol CH 3 CH(OH)CH M Etil asetat CH 3 COOC 2 H M Aseton CH 3 COCH M Etanol C 2 H 5 OH M Diokzan C 4 H 8 O M Tetrahidrofuran C 4 H 8 O M Metanol CH 3 OH M Su H 2 O

50 TAMPON ve İNDİKATÖRLER 49 TAMPON ve İNDİKATÖRLER

51 ph (Asit - Baz) İndikatörü Renk Skalası TAMPON ve İNDİKATÖRLER 50 Malaşit yeşili okzalat yeşil yeşil - mavi mavi renksiz Brilliant yeşili sarı yeşil Eosin Y sarı yeşil floresan Eritrosin B turuncu kırmızı Metil yeşili sarı mavi Metil viyole sarı viyole Pikrik asit renksiz sarı Krezol kırmızısı kırmızı sarı turuncu mor Kristal viyole sarı mavi viyole Krezol moru kırmızı sarı sarı mor Timol mavisi kırmızı sarı sarı mavi Timol mavisi sodyum tuzu kırmızı sarı yeşil-sarı mavi Ksilenol mavisi kırmızı sarı sarı mavi 2,2,2,4,4 Pentametoksitrifenilkarbonil kırmızı renksiz Eosin B renksiz pembe floresan Kuinaldin kırmızısı renksiz pembe 2.4-Dinitrofenol renksiz sarı 4-(Dimetilamino)azobenzenel kırmızı sarı-turuncu Bromoklorofenol mavisi sarı mavi-viyole Bromofenol mavisi sarı mavi-viyole Bromofenol mavi sodyum tuzu sarı-yeşil mavi-viyole Kongo kırmızısı mavi sarı-turuncu Metil oranj kırmızı sarı-turuncu Metil oranj çözeltisi kırmızı sarı-turuncu Bromokrezol yeşili sarı mavi Bromokrezol yeşili sodyum tuzu sarı mavi 2.5-Dinitrofenol renksiz sarı Karışık indikatör kırmızı mavi Alizarin sülfonik asit sodyum tuzu sarı viyole Metil kırmızısı kırmızı sarı-turuncu Metil kırmızısı sodyum tuzu kırmızı sarı-turuncu Karışık indikatör 5 kırmızı-viyole yeşil Klorofenol kırmızısı sarı mor Bromokrezol moru sarı mor Bromofenol kırmızısı turuncu-sarı mor 4-nitrofenol renksiz sarı Bromksilenol mavisi sarı mavi Alizarin sarı kırmızı kır. mor Bromotimol mavisi sodyum tuzu sarı mavi Bromotimol mavisi sarı mavi Fenol kırmızısı sarı kırmızı-viyole Fenol kırmızısı sodyum tuzu sarı kırmızı-viyole 3-nitrofenol renksiz sarı-turuncu Nötral kırmızısı mavi-kırmızı sarı-turuncu 1-naftolftalein kahverengi mavi Fenolftalein renksiz kırmızı-viyole Fenolftalein çözeltisi (% 1 etanolde) renksiz kırmızı-viyole Fenolftalein çözeltisi (% metanolde) renksiz kırmızı-viyole Timolftalein renksiz mavi Alkali mavisi viyole pembe Alizarin sarısı açık sarı kahverengi-sarı İndigo karmin mavi sarı Epsilon mavisi turuncu viyole Titan sarısı sarı kırmızı

52 ph (Asit - Baz) İndikatörleri Katalog No M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M İndikatör Renk Değişimi İndikatör Çözelti Hazırlanışı 1-Naftolftalein 2.2, 2, 4,4 - Pentametoksi trifenil karbinol kahvemsi mavi-yeşil kırmızı renksiz 2.4-Dinitrofenol renksiz sarı 3-Nitrofenol renksiz sarı/turuncu 4 (Dimetilamino) azobenzen kırmızı sarı/turuncu (C.I. No 11020) 4-Nitrofenol renksiz sarı Alizarin sarısı (C.I. No 14025) açık sarı kah/sarı Alizarinsülfonik asit sodyum tuzu sarı menekşe Brilliant yeşili (C.I. No 42040) sarı yeşil Bromofenol kırmızısı turuncu/sarı mor Bromokrezol moru sarı mor Bromokrezol yeşili sarı mavi Bromoksilenol mavisi sarı mavi Bromofenol mavisi sarı mavi/menekşe Bromoklorofenol mavisi sarı mavi/menekşe Bromotimol mavisi sarı mavi Eosin mavisi (C.I. No 45400) renksiz pembe/floresan Eosin sarısı (C.I. No 45380) sarı yeşil floresan Eritrozin B (C.I. No 45430) turuncu kırmızı Fenol kırmızısı sarı kırmızı/menekşe Fenolftalein Fenolftalein çözeltisi (% metanol) Fenolftalein çözeltisi (% 1 etanol) Indigo Karmin (C.I. No 73015) renksiz kırmızı/menekşe renksiz kırmızı/menekşe renksiz kırmızı/menekşe mavi sarı 0.1 g / 100 ml % 96 lık etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 96 lık etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 70 lik etanolde çözülür. 0.3 g / 100 ml % 96 lık etanol veya 0.08 g / 100 ml su içerisinde çözülür g / 100 ml % 90 lık etanolde çözülür. 0.2 g / 100 ml % 96 lık etanol veya 0.08 g / 100 ml su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 50 lik etanol veya 0.1 g / 100 ml su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml etanol (% 96) çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 96 lık etanolde çözülür g / 100 ml % 50 lik etanol veya 1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. TAMPON ve İNDİKATÖRLER 51

53 TAMPON ve İNDİKATÖRLER 52 ph (Asit - Baz) İndikatörleri (Devamı) Katalog No İndikatör Renk Değişimi İndikatör Çözelti Hazırlanışı M Karışık indikatör acc. Mortimer kırmızı mavi M Karışık indikatör (Amonyok titras. için) kırmızı/menekşe yeşil M Klorofenol kırmızısı sarı mor 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. M Kongo kırmızısı (C.I. No 22120) mavi sarı/turuncu 0.2 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M Krezol kırmızısı kırmızı sarı 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. M Krezol kırmızısı turuncu mor 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. M Krezol moru sarı mor 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. M Kristal viyole (C.I. No 42555) sarı mavi/menekşe 0.1 g / 100 ml % 70 lik etanolde çözülür. M Litmus (C.I. No 1242) kırmızı mavi 4 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M Malaşit yeşili oksalat (C.I. No 42000) sarı yeşil/mavi 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M Metil kırmızısı (C.I. No 13020) kırmızı sarı/turuncu 0.1 g / 100 ml % 96 lık etanolde çözülür. M Metil kırmızısı sodyum tuzu kırmızı sarı/turuncu (C.I. No 13020) 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M Metil oranj g / 100 ml % 20 lik etanol veya kırmızı sarı/turuncu 0.4 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M M M M M M M M M Metil viyole (C.I. No 42535) Metil yeşili (C.I. No 42590) m-krezol moru Nötral kırmızısı (C.I. No 50040) Quinaldin kırmızısı Timol mavisi Timol mavisi Timolftalein Titan sarısı sarı menekşe sarı mavi kırmızı sarı mavi/kırmızı turuncu/sarı renksiz pembe kırmızı sarı sarı mavi Renksiz mavi sarı kırmızı 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.3 g / 100 ml % 70 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 60 lık etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 50 lik etanolde çözülür. 0.1 g / 100 ml % 20 lik etanolde çözülür.

54 Karışık İndikatörler Bazı titrasyonlarda daha hassas sonuç alabilmek için, daha dar ph aralığında titrasyonun gerçekleşmesi istenir. Bu nedenle uygun iki indikatör karıştırılarak çok yakın ph aralığında renk değiştiren bir karışım elde edilir. Örneğin Metilen mavisi-metilen kırmızısı (tashiri indikatörü) ph 5.45 ile 5.5 gibi dar bir alan içerisinde viyole renginden yeşile döner. İndikatörler Derişim (g/100ml) I II I II Çözücüsü Geçiş ph sı Altında Geçiş Rengi Geçiş ph sı üstünde Metil sarısı Metilen mavisi* %95 Etanol Mavi,viyole Yeşil 3.2 Metil oranj Ksilen siyanol %50 Etanol Kırmızı Yeşil 3.9 Metil oranj İndigo karmin* Su Viyole Sarı, yeşil 4.1 Bromkrezol yeşili Metil oranj Su Portakal Koyu yeşil 4.3 Bromkrezol yeşili Metil kırmızısı %95 Etanol Şarap kırmızısı Yeşil 5.1 Metil kırmızısı Metilen mavisi* %95 Etanol Kırmızı, viyole Yeşil 5.4 Bromkrezol yeşili Klorfenol kırmızısı Su Sarı, yeşil Mavi, viyole 6.1 Bromkrezol moru Bromtimol mavisi Su Sarı Viyole, mavi 6.7 Geçiş ph sı TAMPON ve İNDİKATÖRLER 53 Nötral kırmızısı Metilen mavisi %95 Etanol Viyole, mavi Yeşil 7.0 Bromtimol mavisi Fenol kırmızısı Su Sarı Koyu viyole 7.5 Krezol kırmızısı Timol mavisi Su Sarı Viyole 8.3 Fenolftalein Metil yeşili* %95 Etanol Yeşil Viyole 8.9 Fenolftalein Timol mavisi %50 Etanol Sarı Viyole 9.0 Fenolftalein Timolftalein %95 Etanol Renksiz Viyole 9.9 Fenolftalein Nil mavisi %95 Etanol Mavi Kırmızı 10.0 * Kahverengi cam şişede saklanmalıdır.

55 TAMPON ve İNDİKATÖRLER 54 Redoks İndikatörleri Renk Değişimi Redoks potansiyeli İndikatör çözeltisi hazırlanışı rh Em [v] (ph=7) 30 C E0 [v] (ph=0) 20 C Katalog No İndikatör Yük. İnd. M Amido siyahı 10 B sarımsı kah. mavi 0.2 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür g FeSO 4.7H 2 O g 2.2 -bipiridin / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 0.5 g / 100 ml saf su veya % 96 lık etanol içerisinde çözülür. M Bipiridin (demir (II) kompleks) soluk mavi kırmızı M Brillant krezol mavi (C.I. No 51010) mavi renksiz M Diklorofenolin-dofenolsodyum tuzu (dihidrat) mavi renksiz 0.02 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 1.0 g / 100 ml glasial asetik asit içerisinde çözülür mor- kırmızı renksiz 3.3 -Dimetilnahthidin (4.4 Diamino -3.3-dimetil binaftalin) M M N,N-Dimetil-1.4-fenilen diamonyum diklorit koyu- mavi renksiz 0.2 g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 1.0 g / 100 ml % 96 lık sülfürik asit içerisinde çözülür. M Difenilamin mavi-menekşe renksiz M H SO 28.5 kırmızı-menekşe renksiz 0.2 / 100 ml saf su içerisinde çözülür. 2 4 M Difenilamin-4-sülfonik asit baryum tuzu 1.0 g / 100 ml % 96 lık sülfürik asit içerisinde çözülür. M Difenilbenzidin ± 1 M H 2 SO menekşe renksiz M Ferroin indikatör çözeltisi 1/40 M (atık su analizi için) mavi portakal-kırmızı mavi portakal-kırmızı Ferroin çöz. 1/40 M Ferroin (1.10-Fenantirolin demir(ii) kompleks) M g / 100 ml saf su içerisinde çözülür. M Indigo karmin (Indigodisülfonat disodyum tuzu) mavi sarımsı g / 100 ml saf su içerisinde çözülür mavi renksiz (30 C) M Metilen mavisi (C.I. No 52015)

56 Redoks İndikatörleri (Devamı) Renk Değişimi Redoks potansiyeli İndikatör çözeltisi hazırlanışı Yük. İnd. rh Em [v] (ph=7) 30 C E0 [v] (ph=0) 20 C Katalog No İndikatör 0.05 g / 100 ml % 96 lık etanol içerisinde çözülür. M Nötral kırmızı (C.I. No 50040) menekşe-kırmızı renksiz M Nil mavisi (sülfat) (C.I. No 51180) mavi-kırmızı Renksiz 0.1 g, 100 ml saf su içerisinde çözülür g FeSO 4.7H 2 O g 1.10-Fenantirolin M Fenantirolin (monohidrat) açık mavi Kırmızı 100 ml su içerisinde çözülür. 0.1g, 5 ml 0.1 M NaOH içerisinde veya g 20 ml % 5 lik NaCO 3 içerisinde çözdürülüp 100 ml ye saf su ile tamamlanır. M N-Fenilantranilik asit Mor-kırmızı Renksiz Renksiz 0.05 g, 100 ml saf su içerisinde çözülür. mavi-menekşe (asidik) kahverengi (alkali) M Safranin (C.I. No 50240) g, 100 ml % 60 etanol içerisinde çözülür. M Tiyonin (C.I. No 52000) Menekşe Renksiz TAMPON ve İNDİKATÖRLER 55

57 Biyolojik Tamponların pka Değerleri Tampon pk a (4 C) pk a (20 C) pk a (25 C) pk a (37 C) Tampon Aralığı (ph) pk a / C) ACES TAMPON ve İNDİKATÖRLER 56 ADA BES BİSİN BİS-TRİS CHES Sitrat pk a Glisin pk a Gly-Gly HEPES HEPPS İmidazol MES MOPS PIPES Fosfat pk a TAPS TES TRICIN TRIS

58 Tampon Çözelti Hazırlanması 1 den 15 e kadar olan çözeltilerden hangisinin hazırlaması gerektiği Tablo II den bakılarak bulunur (tamponun ph aralığına denk gelen numara). Tablo I den gerekli çözeltiler hazırladıktan sonra tekrar tablo II de çözelti numarası ile ph nın kesiştiği yerdeki miktar, alınması gereken A çözeltisinin hacmini belirtir. Verilen karışım yapıldıktan sonra elde edilen çözeltinin ph sı phmetre ile kontrol edilir. Tablo I Tampon Stok Çözelti Çöz. No A B Karışım Oranı M (7.507 g/l) glisin M NaCl (5.844 g/l) 0.1 M HCl X ml A + (100-X) B M di sodyum sitrat ( g/l sitrik asit monohidrat M HCl X ml A + (100-X) B 200 ml 0.1 M NaOH) M (20.42 g/l) Potasyum hidrojen 50 ml A + X ml B, M HCl ftalat ml ye saf su ile tamamlanır M (20.42 g/l) Potasyum hidrojen 50 ml A + X ml B, 100 ml ye 0.1 M NaOH ftalat saf su ile tamamlanır M di sodyum sitrat ( g/l sitrik asit monohidrat M NaOH X ml A + (100-X) B 200 ml 0.1 M NaOH) 6 1 / 15 M ( g/l) Potasyum 1/15 M (11.87 dihidrojen fosfat g/l) Na 2 HPO 4 X ml A + (100-X) B M (20.62 g/l barbital -Na) 5.5- dietil barbitürik asit sodyum tuzu 0.1 M HCl X ml A + (100-X) B M boraks çöz. (12.37 g/l H 3 BO M HCl ml 1 M NaOH) X ml A + (100-X) B M (7.507 g/l) glisin M NaCl (5.844 g/l) 0.1 M NaOH X ml A + (100-X) B M ( g/l) sitrik asit 0.2 M (35.60 monohidrat g/l) Na 2 HPO 4 X ml A + (100-X) B M (8.204 g/l) sodyum asetat veya g/l.(3 sulu) 0.1 M asetik asit X ml A + (100-X) B M (13.62 g/l) imidazole 0.1 M HCl 25 ml A + X ml B, 100 ml ye saf su ile tamamlanır M (74.60 g/l) trietanol 10 ml A + X ml B, M HCl amin+titriplex III 20g/L ml ye saf su ile tamamlanır M (24.23 g/l ) Tris(hidroksimetil) 25 ml A + X ml B, M HCl aminometan ml ye saf su ile tamamlanır. 0.1 M (8.41g/L) M (10.60 g/l) Na 2 CO 3 X ml A + (100-X) B NaHCO 3 Örneğin, ph 4 tamponunu hazırlamak için ilk olarak Tablo II den hangi çözeltileri kullanarak bu tampon çözeltinin hazırlanacağı bulunur. ph yazan sütundan hazırlamak istenilen tamponun ph sı bulunur; yani ph sı 4 olan tampon çözelti; 2, 3, 10 ve 11 nolu çözeltilerden herhangi biri ile hazırlanabilir. Tamponun, 2 nolu çözelti ile hazırlanması benimsenirse; ph 4 ile 2 nolu çözeltinin olduğu sütunun kesiştiği yerdeki değer kaydedilir. Tablo I deki kullanılacak X değeridir. Tablo I de 2 nolu çözeltiye bakıldığında 0.1 M sodyum sitrat çözeltisinden x ml alınması gerektiği yani 55.1 ml, 0.1 M HCl asit çözeltisinden ise ( ) yani 44.9 ml alınması gerektiğini bulunur. Bu belirtilen hacimlerdeki çözeltilerin karıştırılması ile ph 4 tamponu elde edilecektir. TAMPON ve İNDİKATÖRLER 57

59 TAMPON ve İNDİKATÖRLER 58 Tablo II Tablo 1 de verilen tampon çözelti numaraları ve alınması gereken X ml hacimler Tampon ph Çözelti No

60 Tablo II (Devamı) Tampon Çözelti No ph TAMPON ve İNDİKATÖRLER 59

61 Hazır Tampon Çözeltiler Konsantre Tampon Çözeltileri 500 ml için (20 ºC) Titrisol Katalog No Tampon Çözeltisi ph Bileşenleri Miktar M Renksiz 1.00 Glisin, Sodyum klorür, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz 2.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz 3.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul TAMPON ve İNDİKATÖRLER 60 M Renksiz 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renk Kodlu (Kırmızı renkli çözelti) 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz 5.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1 Ampul M Renksiz 6.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1 Ampul M Renksiz 7.00 M Renk Kodlu (Yeşil renkli çözelti) 7.00 M Renksiz 7.20 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1 Ampul 1 Ampul 1 Ampul M Renksiz 8.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renk Kodlu (Mavi renkli çözelti) 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M Renksiz Potasyum dihidrojen fosfat, Sodyum hidroksit 1 Ampul M Renksiz Potasyum klorür, Sodyum hidroksit 1 Ampul Kullanıma Hazır Tampon Çözeltileri (25 ºC) Certipur Katalog No Tampon Çözeltisi ph Bileşenleri Miktar M M M M M M M M Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi Certipur tampon çözeltisi 4.01 Potasyum hidrojen ftalat 1000 ml Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 30 ml (30 poşet) 1000 ml 30 ml (30 poşet) 1000 ml 30 ml (30 poşet) 1000 ml 30 ml (30 poşet)

62 Hazır Tampon Çözeltiler (Devamı) Katalog No Tampon Çözeltisi ph Bileşenleri Miktar M Certipur tampon ph 4.01 ftalat, ph 7 Her bir ph dan çözeltisi Set I fosfat, ph 9 borat (3 ml x 10 poşet) M Certipur tampon ph 4.01 ftalat, ph 7 Her bir ph dan çözeltisi Set I fosfat, ph 10 borat (3 ml x 10 poşet) Kullanıma Hazır Tampon Çözeltileri (20 ºC) Certipur Katalog No Tampon Çözeltisi ph Bileşenleri Miktar M Renksiz 1.00 Glisin, Sodyum klorür, Hidrojen klorür 1000 ml M Renksiz 2.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 ml M Renksiz 3.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 ml M Renksiz 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 ml M Renk kodlu (kırmızı renkli çözelti) 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 500 ml M Renksiz 4.66 Asetik asit, Sodyum asetat 1000 ml M Renksiz 5.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1000 ml M Renksiz 6.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1000 ml M Renksiz 6.88 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1000 ml M Renksiz 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1000 ml M Renk kodlu (yeşil Disodyum hidrojen fosfat, 7.00 renkli çözelti) Potasyum dihidrojen fosfat 500 ml M Renksiz 8.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 ml M Renksiz 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 ml M Renk kodlu (mavi renkli çözelti) 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 500 ml M Renksiz 9.22 Disodyum tetraborat 1000 ml M Renksiz Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 ml M Renksiz Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 ml TAMPON ve İNDİKATÖRLER 61

63 TAMPON ve İNDİKATÖRLER 62 Kullanıma Hazır Tampon Çözeltiler Certipur Kullanıma Hazır Tampon Çözeltiler Certipur Konsantre Tampon Çözeltiler Titrisol

64 ELEMENTLER 63 ELEMENTLER

65 ELEMENTLER 64 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Elektronegativite İyonik yarıçap [pm] Atomik yarıçap [pm] Yerkabuğundaki miktarı [%] Kaynama noktası [ C] Erime Noktası [ C] Yoğunluk 20 D 4 Kütle Atom No Element Sembol Aktinyum Ac ± (III) 1.00 Altın Au (I), 85 (III) 1.42 Alüminyum Al (III) 1.47 Amerikyum Am ± (III), 92 (IV) ~1.2 Antimon Sb (III), 62 (V) 1.82 Argon Ar * Arsenik As (28 bar) 613 (süb.) (III), 46 (V) 2.20 Astatin At (VII) 1.96 Azot N * (III), 13 (V) 3.07 Bakır Cu ± (I), 72 (II) 1.75 Baryum Ba (II) 0.97 Berilyum Be ± (5 mm) (II) 1.47 Berkelyum Bk ~1.2 Bizmut Bi ± (III), 74 (V) 1.67 Bor B (süb.) (III) 2.01 Brom Br (-I), 47 (V), 39 (VII) 2.74 Cıva Hg (II) 1.44 Çinko Zn (II) 1.66 Demir Fe (II), 64 (III) 1.64 Disprosyum Dy (III) 1.10 Einsteinyum Es ~1.2 Erbiyum Er (III) 1.11 Europyum Eu ± (II), 98 (III) 1.01 Fermiyum Fm ~1.2 Flor F * (-I), 8 (VII) 4.10 Fosfor, beyaz P (III), 35 (V) 2.06 Fransiyum Fr (I) 0.86 * Gaz halinde [g/l] 0 C ve normal basınçta

66 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) Elektronegativite İyonik yarıçap [pm] Atomik yarıçap [pm] Yerkabuğundaki miktarı [%] Kaynama noktası [ C] Erime Noktası [ C] Yoğunluk 20 D 4 Kütle Atom No Element Sembol Gadolinyum Gd ± (III) 1.11 Galyum Ga (III) 1.82 Germanyum Ge (II), 53 (IV) 2.02 Gümüş Ag (I), 89 (II) 1.42 Hafniyum Hf ± (IV) 1.23 Helyum He * Hidrojen H * (-I) 2.20 Holmiyum Ho (III) 1.10 İndiyum In (III) 1.49 İridyum Ir (IV) 1.55 İtriyum Y ± (III) 1.11 İtterbiyum Yb ± (III) 1.06 İyot I (-), 62 (V), 50 (VII) 2.21 Kadmiyum Cd (II) 1.46 Kalay Sn (-IV), 93 (II), 71 (IV) 1.72 Kaliforniyum Cf 98 (251) ~1.2 Kalsiyum Ca ± (II) 1.04 Karbon C (IV) 2.50 Klor Cl * (-I), 34 (V), 27 (VII) 2.83 Kobalt Co (II), 63 (III) 1.70 Kripton Kr * (3) Krom Cr ± (III), 52 (VI) 1.56 Ksenon Xe * ± Kuriyum Cm 96 (247) ± ~1.2 Kurşun Pb (-II), 120 (II), 84 (IV) 1.55 Lantanyum La ± (III) 1.08 Lawrenkiyum Lr 103 (260) Lityum Li (I) 0.97 Lutetiyum Lu ± (III) 1.14 * Gaz halinde [g/l] 0 C ve normal basınçta ELEMENTLER 65

67 ELEMENTLER 66 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) Elektronegativite İyonik yarıçap [pm] Atomik yarıçap [pm] Yerkabuğundaki miktarı [%] Kaynama noktası [ C] Erime Noktası [ C] Yoğunluk 20 D 4 Kütle Atom No Element Sembol Magnezyum Mg ± (II) (II), 66 (III), 60 (IV) 46 (VII) Mangan Mn ± Mendelyum Md 101 (258) ~1.2 Molibden Mo (IV), 62 (VI) 1.30 Neodimyum Nd (III) 1.07 Neon Ne * Neptunyum Np ± (III), 95 (IV), 71 (VII) 1.22 Nikel Ni (II) 1.75 Niobyum Nb ± (IV), 69 (VI) 1.23 Nobelyum No 102 (259) Oksijen O * (-II), 10 (VI) 3.50 Ozmiyum Os ± ± (IV), 69 (VI) 1.52 Paladyum Pd (II), 65 (IV) 1.35 Platinyum Pt (II), 65 (IV) 1.44 Plutonyum Pu 94 (244) (III), 93 (IV) 1.22 Polonyum Po 84 (209) Potasyum K (I) 0.91 Praseodmiyum Pr ± (III), 92 (IV) 1.07 Prometyum Pm 61 (145) (III) 1.07 Protaktinyum Pa < (III), 98 (IV), 89 (V) 1.14 Radon Rn 86 (222) * Radyum Ra (II) 0.97 Renyum Re (IV), 56 (VII) 1.46 Rodyum Rh ± ± (III) 1.45 Rubidyum Rb (I) 0.89 Rutenyum Ru (IV) 1.42 Samaryum Sm ± (III) (-II), 83 (III), 50 (IV), 42 (VI) Selenyum Se ± * Gaz halinde [g/l] 0 C ve normal basınçta

68 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) Elektronegativite İyonik yarıçap [pm] Atomik yarıçap [pm] Yerkabuğundaki miktarı [%] Kaynama noktası [ C] Erime Noktası [ C] Yoğunluk 20 D 4 Kütle Atom No Element Sembol Seryum Ce ± (III), 94 (IV) 1.06 Sezyum Cs ± (I) 0.86 Silisyum Si (-IV), 42 (IV) 1.74 Skandiyum Sc (III) 1.20 Sodyum Na ± (I) 1.01 Stronsyum Sr (II) 0.99 Sülfür S (-II), 37 (IV), 30 (VI) 2.44 Talyum Tl ± (I), 95 (III) 1.44 Tantal Ta ± (V) 1.33 Teknesyum Tc 43 (97) (VII) 1.36 Telluryum Te ± ± (-II), 70 (IV), 56 (VI) 2.01 Terbiyum Tb ± (III), 89 (IV) 1.10 Titanyum Ti ± (II), 76 (III), 68 (IV) 1.32 Toryum Th ca (IV) 1.11 Tulyum Tm ± (III) 1.11 Tungsten W ± (IV), 62 (VI) 1.40 Uranyum U ± (IV), 80 (VI) (II), 74 (III), 63 (IV), 59 (V) Vanadyum V ± Zirkonyum Zr ± (IV) 1.22 * Gaz halinde [g/l] 0 C ve normal basınçta ELEMENTLER 67

69 Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri t m : Erime noktası (ºC) t b : Kaynama noktası (ºC) (760 Torr, kpa) r 25 : 25 ºC deki yoğunluk (g/cm 3 ) a: 25 ºC lineer genişleme katsayısı Cp: 25 ºC de ve sabit basınçtaki özgül ısı kapasitesi (J/gK) l: 27 ºC deki ısı iletkenliği (Wcm/K) D fus H: Kaynama noktasındaki füzyon entalpisi (J/g) ELEMENTLER 68 Element Atom Ağırlığı t m ºC t b ºC D fus H J/g Aktinyum (Ac) r 25 a x 10 6 g/cm 3 K -1 Cp J/gK l Wcm/K Altın (Au) Alüminyum (Al) Antimon (Sb) Bakır (Cu) Baryum (Ba) Berilyum (Be) Bizmut (Bi) Cıva (Hg) Çinko (Zn) Demir (Fe) Disprosyum (Dy) Erbiyum (Er) Europyum (Eu) a Gadolinyum (Gd) b Galyum (Ga) Gümüş (Ag) Hafniyum (Hf) Holmiyum (Ho) a Itterbiyum (Yb) İndiyum (In) İridyum (Ir) İtriyum (Y) Kadmiyum (Cd) Kalay (Sn) Kalsiyum (Ca) Kobalt (Co) Krom (Cr) Kurşun (Pb) Lantanyum (La) Lityum (Li)

70 Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) Element Atom Ağırlığı t m ºC t b ºC DfusH J/g r 25 a x 10 6 g/cm 3 K -1 Cp J/gK l Wcm/K Lutesyum (Lu) a Magnezyum (Mg) Mangan (Mn) Molibden (Mo) Neodinyum (Nd) Neptunyum (Np) Nikel (Ni) Niobyum (Nb) Osmiyum (Os) Paladyum (Pd) Platinyum (Pt) Plutonyum (Pu) Polonyum (Po) Potasyum (K) Praseodimyum (Pr) Prometyum (Pm) a a 0.19 a 0.15 a Protaktinyum (Pa) Radyum (Ra) Renyum (Re) Rodyum (Rh) Rubidyum (Rb) Rutenyum (Ru) Samaryum (Sm) Seryum (Ce) Sezyum (Cs) Skandiyum (Sc) Sodyum (Na) Stronsiyum (Sr) Talyum (Tl) Tantal (Ta) Teknesyum (Tc) Terbiyum (Tb) Titanyum (Ti) Toryum (Th) Tulyum (Tm) Tungsten (W) Uranyum (U) Vanadyum (V) Zirkonyum (Zr) ELEMENTLER 69

71 Elektrokimya Serisi (Asidik Çözelti) Normal koşullar altında [25 C, 10 5 Pa (1 bar)], hidrojen referans elektrodu kullanılarak bulunan standart elektrot potansiyelleri İnd. Yük. +e e (Volt) İnd. Yük. +e e (Volt) ELEMENTLER 70 Li Li + + 1e Fe Fe 2 + 2e Rb Rb + + 1e Cd Cd e Cs Cs + + 1e Tl Tl + + 1e K K + + 1e Co Co e Ba Ba e Ni Ni e Sr Sr e Sn Sn e Ca Ca e Pb Pb e Na Na + + 1e H 2 2H + + 2e ± Mg Mg e Cu Cu e Be Be e Cu Cu + + 1e Al Al e Te Te e Mn Mn e Ag Ag + + 1e Zn Zn e Hg Hg e Cr Cr e Pd Pd e Co Co e Pt Pt e Ga Ga e Au Au e Bazı Ametallerin Elektrokimya Serisi (Alkali Çözelti) İnd Yük. +e e (Volt) İnd. Yük. +e e (Volt) Te 2- Te + 2e I - I 2 + 2e Se 2- Se + 2e Br - Br 2 + 2e S 2- S + 2e Cl - Cl 2 + 2e F - F 2 + 2e

72 PRATİK KİMYASALLAR 71 PRATİK KİMYASALLAR

73 PRATİK KİMYASALLAR 72

74 Hızlı Test Kitleri Hızlı test kitleri sayesinde spektrofotometrik cihazlara, cam malzemeye ve kimyasal maddelere ihtiyaç duymaksızın laboratuvar ortamında veya açık arazide en fazla 5 dakikada güvenilir sonuçlar alınabilmektedir. Merck Hızlı Test Kitleri, Merckoquant, Aquamerck, Aquaquant ve Microquant markalarından oluşmaktadır. Bu kitler, kolorimetrik veya titrimetrik yöntemlere dayalıdırlar. Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Alkalilik M M Alüminyum (Al +3 ) M M Alkali Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Baz kapasitesi en fazla ph 4.3 ve ph 8.2 ye kadar Alkali Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik (tatlı ve deniz suyu için) Alüminyum Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Alüminyum Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik M Yedek paket M için 300 test M Alüminyum Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik Dolu pipetle ölçüm aralığı: mmol/l Titrasyon pipetinin taksimatı: 0.1 mmol/l (10 mmol/l de 170 test) Pipetin bir taksimatı 20 mg/l CaCO 3, 100 test mg/l 100 test mg/l 150 test mg/l 185 test PRATİK KİMYASALLAR 73 Amonyum (NH 4+ ) M M M M M M M M Amonyum Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Amonyum Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik, Nessler yöntemi mg/l Amonyum Testi, Aquamerck / İçme ve deniz sularında Amonyum Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik, indofenol mavisi Amonyum Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik Amonyum Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik Amonyum Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik, Nessler metodu Amonyum Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 100 test mg/l 150 test mg/l 50 test mg/l 50 test mg/l 250 test mg/l 250 test mg/l 100 test mg/l 60 test

75 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat PRATİK KİMYASALLAR 74 Arsenik (As +3 ) M M M Asitlik M Askorbik asit M Bakır (Cu +2 ) M Arsenik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Arsenik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Arsenik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi (yüksek duyarlılıkta) Asitlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Baz kapasitesi en fazla ph 4.3 ve ph 8.2 ye kadar Askorbik Asit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Bakır Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test mg/l 100 test mg/l 100 test Dolu pipetle ölçüm aralığı: mmol/l Titrasyon pipetinin taksimatı: 0.1 mmol/l (10 mmol/l de 170 test) mg/l 100 test mg/l 100 test M Bakır Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 100 test M Bakır Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 100 test M Bakır Testi, Aquamerck / Tatlı ve deniz sularında mg/l 50 test M Bakır Testi, Aquaquant mg/l 100 test Çinko (Zn +2 ) M Çinko Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test M Çinko Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 120 test M Çinko Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 120 test M Yedek paket M için 200 test Demir (Fe +3 ) M Demir Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l Fe 100 test M Demir Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Yedek paket M için 200 test M Demir Testi, Aquamerck / Tatlı su ve deniz sularında mg/l 50 test M Demir Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 500 test

76 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat M Demir Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 300 test M Demir Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 300 test M Demir Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 500 test Formaldehit M M Fosfat (PO 4-3 ) M Formaldehit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Formaldehit Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik Fosfat Testi Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test mg/l 100 test mg/l 100 test M Fosfat Testi Aquamerck / Metot: Kolorimetrik 1-10 mg/l 200 test M Yedek paket M için 200 test M M M M Fosfat Testi Aquamerck / Tatlı su ve deniz sularında Fosfat Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik, fosfomolibden mavi Fosfat Testi (VM), Aquaquant / Metot: Kolorimetrik Fosfat Testi Aquaquant, fosfomolibden mavi mg/l 100 test mg/l PO 4 -P 200 test mg/l PO 4 -P 190 test mg/l PO 4 -P 200 test PRATİK KİMYASALLAR 75 Hidrazin M Hidrazin Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik hidrazin renk eşleştirme kabı gereklidir. Kalay (Sn +2 ) M Kalsiyum (Ca +2 ) M M M Kalay Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test kiti Kalsiyum Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Kalsiyum Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik Kalsiyum Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik mg/l 50 test mg/l 60 test 3-40 mg/l 90 test Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim: 2 mg/l 200 mg/l de 170 test

77 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat PRATİK KİMYASALLAR 76 Karbonat Sertliği (CO 3- ) M M M M Karbonik Asit M Klor (Cl 2 ) M M M M M M M M Karbonat Sertlik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck / İçme suyu ve deniz sularında Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Asit-bağlama kapasitesi (ABC) ph 4.3 e kadar Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik (asit kapasitesi ph 4.3 e kadar) Karbonik Asit Testi, Aquamerck Kireç çözücü karbonik asit Klor Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Klor Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Klor Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Klor Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik (toplam ve serbest klor) Klor Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik (içme sularında) Klor Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik (içme sularında) Klor Testi, Aquamerck / (Tatlı su ve deniz sularında) Klor Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik, DPD Yüzme havuzları için 2-24 d 100 test 50 Test 1 damla=1 e (ABC 0.36 mmol/l) 10 e de 50 test (ABC 3.6 mmol/l) Tamamen dolu pipetle ölçüm aralığı: e (ABC mmol/l) 12.5 e göre 340 test (ABC 3.6 mmol/l) Taksimat =1.25 e (12.5 e göre 50 test) mg/l 75 test mg/l 100 test mg/l 100 test mg/l 400 serbest klor toplam klor mg/l mg/ L mg/l 140 test mg/l 400 serbest klor toplam klor M Klor Testi, Aquaquant (serbest klor) mg/l 300 test Klor ve ph M Klor ve ph Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik DPD / fenol kırmızısı Cl mg/l 200 test ph test M Yedek paket M için Cl 2 : 200 test ph: 160 test M Yedek paket Reaktif I. Cl 2 M için M ve M kombinasyonu ile 2000 klor testi

78 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat M M Yedek paket Reaktif II. Cl 2 M için Yedek paket Reaktif III. Cl 2 M için M ve M kombinasyonu ile 2000 klor testi M ve M kombinasyonu ile 2000 klor testi M Yedek paket Reaktif ph1 M için 1000 ph testi M M Klorür (Cl - ) M M Klor ve ph Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik, DPD Klor ve ph renk karşılaştırma kabı (M111100, M111157, M için ) Klorür Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Klorür Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Cl 2 : mg/l 150 test ph: da 150 test Cl 2 : mg/l 150 test ph: da mg/l 100 test Taksimat: 1 damla=25 mg/ L (150 mg/l de 100 test) M Klorür Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 300 test M Klorür Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l de 150 test M Klorür Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Dolu pipetle ölçüm aralığı: mg/l Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim= 2 mg/l (200 mg/l de 170 test) PRATİK KİMYASALLAR 77 Kromat (CrO 4-2 ) M Kromat Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l CrO test M Kromat Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l CrO test M Kromat Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l Cr; mg/l CrO test M Kromat Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l CrO test Kobalt (Co +2 ) M Kurşun (Pb +2 ) M Kobalt Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Kurşun Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test mg/l 100 test

79 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Magnezyum (Mg +2 ) M Magnezyum Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l 50 test PRATİK KİMYASALLAR 78 Mangan (Mn +2 ) M M Mangan Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Mangan Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 100 test mg/l 100 test M Mangan Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 110 test Molibden (Mo +6 ) M Nikel (Ni +2 ) M Molibden Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Nikel Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test mg/l 100 test M Nikel Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 500 test M Nikel Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 125 test Nitrat (NO 3- ) M M Nitrat Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Nitrat Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 25 test mg/l 100 test M Nitrat Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l 100 test M Nitrat Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Nitrat Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik 5-90 mg/l 90 test Nitrit (NO 2- ) M M Nitrit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Nitrit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test 2-80 mg/l 100 test M Nitrit Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 400 test M Nitrit Testi, Aquaquant mg/l 400 test M Nitrit Testi, Aquamerck / Tatlı ve deniz sularında mg/l 100 test

80 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat M Nitrit Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l NO 2 - ; mg/l NO 2 -N 200 test M Nitrit Testi, Aquamerck / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Nitrit Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 110 test Oksijen (O 2 ) M M Oksijen Testi, Aquamerck / Tatlı ve deniz sularında, Metot: Kolorimetrik Oksijen Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik 1-12 mg/l 50 test Dolu pipetle ölçüm aralığı: mg/l Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim: 0.1mg/L (8.5 mg/l de 100 test) M Yedek paket, M için 8.5 mg/l de 100 test Oxifirit Test M Oxifirit Test, Yükseltgenen yağ asitleri tayini / Metot: Kolorimetrik 60 test M Yedek paketi, M için 30 test PRATİK KİMYASALLAR 79 Ozon Testi M M Ozon testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik, DPD Ozon testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik, DPD mg/l, 300 test mg/l, 100 test Perasetik asit M M Peroksit (H 2 O 2 ) M M M Perasetik Asit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Perasetik Asit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Peroksit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Peroksit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Peroksit Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test 5-50 mg/l 100 test mg/l H 2 O 2, 100 test mg/l H 2 O test mg/l H 2 O 2, 100 test

81 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Potasyum (K + ) M Potasyum Testi Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test Quaternary (dörtlü) amonyum bileşikler M Quaternary amonyum bileşikler, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test PRATİK KİMYASALLAR 80 Renk M Renk Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik test Sabitleme Banyosu M Silisyum (silikat) (Si +4 ) M Sabitleme Banyosu, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Silikat Testi Aquamerck / Metot: Kolorimetrik M Yedek poşet M için 100 test M Silikat (silisik asit) Testi Microquant / Metot: Kolorimetrik M Yedek paket M için 400 test M Silikat (silisik asit) Testi Aquaquant / Metot: Kolorimetrik g/l Ag 50 test ph test mg/l SiO2 ; mg/l Si 100 test mg/l Si 200 test mg/l Si 150 test Siyanür (CN - ) M Siyanür Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi 1-30 mg/l 100 test M Siyanür Testi, Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Siyanür Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Siyanür Testi, Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 65 test Su Tayini (Karl Fischer metoduna dayalı) M M M Su Tayini Karl Fischer apura Su tayini için Test kit çözücüsü yedek paketi, Karl Fischer apura Su tayini için Test kit titrantı yedek paketi, Karl Fischer apura % ; % ; % hacimce 500 ml 100 ml

82 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Sülfat (SO 4-2 ) M Sülfat Testi Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi mg/l 100 test M Sülfat Testi Aquaquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 90 test M Sülfat Testi Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 80 test Sülfit (SO 3 2- ) M M Sülfür (Sülfid S 2- ) Sülfit Testi Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Sülfit Testi Aquaquant / Metot: Titrimetrik mg/l 100 test Dolu pipetle ölçüm aralığı: mg/l Na 2 SO 3 Titrasyon pipeti 1 taksim: 0.5mg/L Na 2 SO 3 (50 mg/l Na 2 SO 3 de 170 test) M Sülfür Testi Microquant / Metot: Kolorimetrik mg/l 200 test M Sülfür Testi Aquaquant mg/l 100 test PRATİK KİMYASALLAR 81 Toplam Sertlik M M M M M M M M M Toplam Sertlik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Toplam Sertlik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Toplam Sertlik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Toplam Sertlik Testi, Merckoquant / Metot: Analitik test şeridi Toplam Sertlik Testi, Aquamerck tatlı sularda / Metot: Titrimetrik Toplam Sertlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik Toplam Sertlik Testi, Aquamerck H-1 indikatör tablet Toplam Sertlik Testi, Aquamerck H-2 titrasyon çözeltisi Toplam Sertlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik 5-25 d 100 test <3-21 d 100 test <3-21 d 1000 test <3-21 d 5000 test 1 taksim 1.25 e (12.5 e göre 50 test) 1 taksim 1.25 e (12.5 e göre 100 test) M ile karıştırılınca 1.25 e göre 400 test M ile karıştırılınca 1.25 e göre 400 test Full dolu pipet e arasına, her taksimat 0.25 e (1.2 d; 0.1 mmol/l) (12.5 e 300 test) M Yedek paket M için 12.5 e 300 test

83 Hızlı Test Kitleri Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat PRATİK KİMYASALLAR 82 M M M Yedek paket H-1 indikatör tablet, M için Yedek paket H-2 titrasyon çözeltisi, M için Toplam Sertlik Testi, Aquamerck / Metot: Titrimetrik M ile karıştırıldığında 12.5 e göre 600 test M ile karıştırıldığında 12.5 e göre 600 test Tam dolu pipet e arasına, her taksimat 0.13 e (0.1 d; 1 mg/l CaCO 3 ) (3.8 e 300 test) M Yedek paket M için 3.8 e göre 300 test Üre M Üre Testi Microquant / Metot: Kolorimetrik (yüzme havuzu için) M Yedek paket M için 100 test Mini Laboratuvar M M M M mg/l 100 test Aquamerck, su testi için mini laboratuvar. ph, amonyum, nitrit, nitrat, fosfat, toplam sertlik, karbonat sertliği, oksijen tayini (BOD) için kit ve aksesuarlar Aquamerck, aquaristicsler için mini laboratuvar. ph, toplam sertlik, karbonat sertliği, amonyum, nitrit ve nitrat tayini için kit ve aksesuarlar Aquamerck, kurulmuş sanayiler ve beton-agresif su tetkikleri için mini laboratuvar. H 2 S, karbonik asit, ph, toplam sertlik, karbonat sertliği, klor, magnezyum, amonyum ve sülfat tayini için kit ve aksesuarlar Aquamerck, ofset yazıcılar için mini laboratuvar. ph, baz ve asitlere karşı tampon kapasitesi, toplam sertlik, karbonat sertliği, sıcaklık, alkol içeriği ve dip-wetting su tayini için kit ve aksesuarlar Testler ve Mini Laboratuvarlar için Aksesuarlar M M M Demir için renk-eşleştirme kabı, Aquamerck, (M için) Hidrazin için renk-eşleştirme kabı, Aquamerck, (M için) Fosfat ve silisyum için renk eşleştirme kabı Aquamerck (M ve M için) M Aquaquant testleri için düz tabanlı tüp M Microquant testleri için düz tabanlı tüp M Aquamerck Oksijen reaksiyon şişesi mg/l Fe mg/l P 2 O 5 : 1-10 mg/l SiO 2 : mg/l

84 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Bir titrasyonun en zor ve zaman alıcı bölümü titrantın hazırlanması ve ayarlanmasıdır. Ayrıca yapılan titrasyonun sonucu, hazırlanan titrantın derişiminin doğruluğu ile direk bağlantılıdır. Merck firması bu amaçla derişimi tam olarak ayarlanmış volumetrik çözeltiler üretmiştir. Titrisol olarak adlandırılan çözeltilerde, çözelti bir ampul içerisinde derişik halde bulunmaktadır. Belirtilen hacme saf su ile seyreltilmesi ile üzerinde yazılan derişim elde edilmektedir. Titrisol haricindeki diğer volumetrik çözeltilerde ise herhangi bir seyreltme yapılmadan direkt kullanılır. Konsantre Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Titrisol M Asetik Asit 500 ml için c(ch 3 COOH) = 1 mol/l (1 N) Titrisol M Asetik Asit 1000 ml için c(ch 3 COOH) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol Amonyum demir(ii) sülfat çözeltisi 250 ml Volumetrik çözeltisi M c[(nh 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 ] = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Amonyum tiyosiyanat çözeltisi 1000 ml için c(nh SCN) = 0.1 mol/l (0.1 N) 4 Titrisol M Baryum klorür çözeltisi 1 ampul c(bacl 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Titrisol M Bromat çözeltisi 1000 ml için c(br 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Titrisol M İyodat çözeltisi 1000 ml için c(i 2 ) = 1/ 128 mol/l (1/64 N) Titrisol M İyot çözeltisi 1000 ml için c(i 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Titrisol M Nitrik asit 1 ampul c(hno 3 ) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Nitrik asit 1 ampul c(hno 3 ) = 1 mol/l (1 N) Titrisol M Okzalik asit çözeltisi 1 ampul c(c 2 H 2 O 4 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Titrisol M Okzalik asit çözeltisi 1000 ml için c(c 2 H 2 O 4 ) = mol/l (0.01 N) Titrisol M Potasyum bromat çözeltisi 1000 ml için c(kbro ) = 1/60 mol/l (0.1 N) 3 Titrisol M Potasyum dikromat çözeltisi 1000 ml için c(k Cr O ) = 1/60 mol/l (0.1 N) Titrisol M Potasyum iyodat çözeltisi 1000 ml için c(kio ) = 1/60 mol/l (0.1 N) 3 Titrisol M Sodyum karbonat çözeltisi 1000 ml için c(na CO ) = 0.05 mol/l (0.1 N) 2 3 Titrisol M Sodyum klorür çözeltisi 1000 ml için c(nacl) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Sodyum tiyosülfat çözeltisi 1000 ml için c(na S O ) = 0.01 mol/l (0.01 N) Titrisol M Sodyum tiyosülfat çözeltisi 1000 ml için c(na S O ) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Titriplex III çözeltisi 1000 ml için c(na 2 -EDTA 2 H 2 O) = 0.01 mol/l Titrisol M Titriplex III çözeltisi 1000 ml için c(na 2 -EDTA 2 H 2 O) = 0.1 mol/l Titrisol M Titriplex çözeltisi A 1 ampul, 1 ml = 56 mg CaO/l, 100 ml su için Titrisol M Titriplex çözeltisi B 1 ampul, 1 ml = 10 mg CaO/l 100 ml su için Titrisol M Çinko sülfat çözeltisi 1000 ml için c(znso 4 ) = 0.1 mol/l (0.1 M) Titrisol PRATİK KİMYASALLAR 83

85 PRATİK KİMYASALLAR 84 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Konsantre Standart Çözeltileri Titrisol M Alüminyum standart çözeltisi 1000 mg Al (AlCl 3, su içerisinde) Titrisol M Antimon standart çözeltisi 1000 mg Sb (SbCl 3, % 24 HCl içerisinde) Titrisol M Arsenik standart çözeltisi 1000 mg As (As 2 O 5, su içerisinde) Titrisol M Baryum standart çözeltisi 1000 mg Ba (BaCl 2, % 7 HCl içerisinde) Titrisol M Kadmiyum standart çözeltisi 1000 mg Cd (CdCl 2, su içerisinde) Titrisol M Kalsiyum standart çözeltisi 1000 mg Ca (CaCl 2, % 6.5 HCl içerisinde) Titrisol M Klorür standart çözeltisi 1000 mg Cl - (Hidrojen klorür, su içerisinde) Titrisol M Krom standart çözeltisi 1000 mg Cr (CrCl 3, % 4.2 HCl içerisinde) Titrisol M Kobalt standart çözeltisi 1000 mg Co (CoCl 2, su içerisinde) Titrisol M Bakır standart çözeltisi 1000 mg Cu (CuCl 2, su içerisinde) Titrisol M Flor standart çözeltisi 1000 mg F - (KF, su içerisinde) Titrisol M Altın standart çözeltisi 1000 mg Au [H(AuCl 4 ) 3H 2 O, % 12.7 HCl içerisinde] Titrisol M Demir standart çözeltisi 1000 mg Fe (FeCl 3, 15% HCl içerisinde) Titrisol M Kurşun standart çözeltisi 1000 mg Pb (Pb(NO 3 ) 2, su içerisinde) Titrisol M Lityum standart çözeltisi 1000 mg Li (LiCl, su içerisinde) Titrisol M Magnezyum standart çözeltisi 1000 mg Mg (MgCl 2, % 6 HCl içerisinde) Titrisol M Mangan standart çözeltisi 1000 mg Mn (MnCl 2 su içerisinde) Titrisol M Molibden standart çözeltisi [(NH 4 ) 6 Mo 7 O 24 4H 2 O, % 0.7 NH 4 OH içerisinde] Titrisol M Nikel standart çözeltisi 1000 mg Ni (NiCl 2 su içerisinde) Titrisol - M Nitrit standart çözeltisi 1000 mg NO 2 (NaNO 2 su içerisinde) Titrisol 3- M Fosfat standart çözeltisi 1000 mg PO 4 (H 3 PO 4 su içerisinde) Titrisol M Potasyum standart çözeltisi 1000 mg K (KCl su içerisinde) Titrisol M Seleniyum standart çözeltisi 1000 mg Se (SeO 2, HNO 3 içerisinde) Titrisol M Silikon standart çözeltisi 1000 mg Si (SiCl 4, % 14 NaOH içerisinde) Titrisol M Gümüş standart çözeltisi 1000 mg Ag (AgNO 3, HNO 3 % 5 içerisinde) Titrisol M Sodyum standart çözeltisi 1000 mg Na (NaCl su içerisinde) Titrisol M Stronsyum standart çözeltisi 1000 mg Sr (SrCl 2, % 7 HCl içerisinde) Titrisol 2- M Sülfat standart çözeltisi 1000 mg SO 4 (H 2 SO 4 su içerisinde) Titrisol M Kalay standart çözeltisi 1000 mg Sn (SnCl 4, % 24 HCl içerisinde) Titrisol M Vanadyum standart çözeltisi 1000 mg V (VOSO 4, % 8.6 H 2 SO 4 içerisinde) Titrisol M Çinko standart çözeltisi 1000 mg Zn (ZnCl 2, % 0.06 HCl içerisinde) Titrisol Kullanıma Hazır Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler M Amonyum seryum(iv) nitrat çözeltisi c(nh 4 ) 2 Ce(NO 3 ) 6 = 0.1 mol/l (0.1 N) M Amonyum tiyosiyanat çözeltisi c(nh 4 SCN) = 0.1 mol/l (0.1 N) Baryum perklorat çözeltisi (2-propanol/su (80/20) içerisinde) M c(ba(clo 4 ) 2 = mol/l M Seryum(IV) sülfat çözeltisi c(ce(so 4 ) 2. 4 H 2 O) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Bakır sülfat çözeltisi c(cuso 4 ) = 0.1 mol/l M Hanus çözeltisi İyot sayısı tayini için c(ibr) = 0.1 mol/l M İyot çözeltisi c(i 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) M İyot çözeltisi c(i 2 ) = 0.5 mol/l (1 N) M Cıva(II) nitrat çözeltisi c(hg(no 3 ) 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Perklorik asit (susuz asetik asit içerisinde), susuz ortamdaki titrasyonlar için M (HClO 4 ) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Potasyum dikromat çözeltisi c(k 2 Cr 2 O 7 ) = 1/24 mol/l (0.25 N)

86 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler M Potasyum dikromat çözeltisi, COD tayini için c(k 2 Cr 2 O 7 ) = mol/l M Sabun çözeltisi ( Boutron-Boudet) M Sodyum arsenit çözeltisi c(naaso 2 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) M Sodyum tiyosülfat çözeltisi c(na 2 S 2 O 3.5H 2 O) = 0.1 mol/l (0.1 N) Tetra-n-butilamonyum hidroksit çözeltisi (2-propanol/methanol içerisinde) M susuz ortamdaki titrasyonlar için c[(c 4 H 9 ) 4 NOH] = 0.1 mol/l (0.1 N) Tetrametilamonyum hidroksit çözeltisi (2-propanol/methanol içerisinde) M susuz ortamdaki titrasyonlar için c(c 4 H 13 NO)=0.1 mol/l (0.1 N) M Titriplex II çözeltisi metallerin titrasyonu için c(na 2 -EDTA.2H 2 O) = 0.1 mol/l M Titriplex IV çözeltisi metallerin titrasyonu için c(dcta Na 2 ) = 0.1 mol/l M Titriplex çözelti A sudaki toprak alkali metallerin analiz için 1 ml = 56 mg CaO/l 100 ml su kullanıldığında M Titriplex çözelti B sudaki toprak alkali metallerin analiz için 1 ml = 10 mg CaO/l 100 ml su kullanıldığında M Triflorometansülfonik asit (susuz asetik asit içerisinde) c(cf 3 SO 3 H) = 0.1 mol/l M Wijs çözeltisi, iyot sayısı tayini için c(icl) = 0.1 mol/l M Çinko sülfat çözeltisi c(znso 4 ) = 0.1 mol/l Hidroklorik asit Volumetrik çözeltileri M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = mol/l (1/2.8 N) M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = 0.5 mol/l (0.5 N) M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = 1 mol/l (1 N) M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = 2 mol/l (2 N) M Hidroklorik asit çözeltisi c(hcl) = mol/l (1/0.28 N) M Hidroklorik asit çözeltisi 1000 ml için c(hcl) = 0.01 mol/l (0.01 N) Titrisol M Hidroklorik asit çözeltisi 1000 ml için c(hcl) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Hidroklorik asit çözeltisi 1000 ml için c(hcl) = 0.5 mol/l (0.5 N) Titrisol M Hidroklorik asit çözeltisi 1000 ml için c(hcl) = 1 mol/l (1 N) Titrisol M Hidroklorik asit çözeltisi (2-propanol içerisinde) c(hcl) = 0.1 mol/l (0.1 N) PRATİK KİMYASALLAR 85 Potasyum hidroksit Volumetrik çözeltileri M Potasyum hidroksit çözeltisi (max. % Ca) c(koh) = 1 mol/l (1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi c(koh) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi c(koh) = 0.5 mol/l (0.5 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi c(koh) = 1 mol/l (1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(koh) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(koh) = 0.5 mol/l (0.5 N) Titrisol M Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(koh) = 1 mol/l (1 N) Titrisol M Potasyum hidroksit çözeltisi (etanol içerisinde) c(koh) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi (etanol içerisinde) c(koh) = 0.5 mol/l (0.5 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi (izopropanol içerisinde) c(koh)=0.1 mol/l (0.1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(koh) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(koh) = 0.5 mol/l (0.5 N) M Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(koh) = 2.0 mol/l (2 N)

87 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Potasyum permanganat Volumetrik çözeltileri M Potasyum permanganat çözeltisi 1000 ml için c(kmno ) = mol/l 4 (0.01 N) Titrisol M Potasyum permanganat çözeltisi 1000 ml için c(kmno ) = 0.02 mol/l 4 (0.1 N) Titrisol M Potasyum permanganat çözeltisi okzalata karşı ayarlamak için c(kmno ) = mol/l (0.1 N) Potasyum permanganat çözeltisi sodyum tiyosülfata karşı ayarlamak M için c(kmno 4 ) = 0.02 mol/l (0.1 N) PRATİK KİMYASALLAR 86 Gümüş nitrat Volumetrik çözeltileri M Gümüş nitrat çözeltisi c(agno 3 ) = 0.05 mol/l (0.05 N) M Gümüş nitrat çözeltisi c(agno 3 ) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Gümüş nitrat çözeltisi c(agno 3 ) = 1 mol/l (1 N) M Gümüş nitrat çözeltisi 1000 ml için c(agno 3 ) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol Sodyum hidroksit Volumetrik çözeltileri M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 5 mol/l (5 N) Combi-Titrisol M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.02 mol/l (0.02 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.1 mol/l (0.1 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.2 mol/l (0.2 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.25 mol/l (0.25 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.33 mol/l (1/3 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = mol/l (1/2.8 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 0.5 mol/l (0.5 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 1 mol/l (1 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 2 mol/l (2 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi c(naoh) = 4 mol/l (4 N) M Sodyum hidroksit çözeltisi 1 ampul c(naoh) = 0.01 mol/l (0.01 N) Titrisol M Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(naoh) = 0.1 mol/l (0.1 N) Titrisol M Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(naoh) = 0.25 mol/l (0.25 N) Titrisol M Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(naoh) = 0.5 mol/l (0.5 N) Titrisol M Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 ml için c(naoh) = 1 mol/l (1 N) Titrisol Sülfürik asit Volumetrik çözeltileri M Sülfürik asit çözeltisi c(h 2 SO 4 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) M Sülfürik asit çözeltisi c(h 2 SO 4 ) = 0.25 mol/l (0.5 N) M Sülfürik asit çözeltisi c(h 2 SO 4 ) = 0.5 mol/l (1 N) M Sülfürik asit çözeltisi 1000 ml için c(h 2 SO 4 ) = mol/l (0.01 N) Titrisol M Sülfürik asit çözeltisi 1000 ml için c(h 2 SO 4 ) = 0.05 mol/l (0.1 N) Titrisol M Sülfürik asit çözeltisi 1000 ml için c(h 2 SO 4 ) = 0.5 mol/l (1 N) Titrisol M Sülfürik asit çözeltisi c(h 2 SO 4 ) = 2.5 mol/l (5 N) Combi-Titrisol

88 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 87 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER

89 Basınç - Çevirme Faktörü Verilen birim Birim N x m -2 (Pa) İstenen birim ve çevirme faktörü bar atm kp x m -2 Torr (mmhg) lbs/sq.in.(psi) 1 N x m -2 1 Pa x x x x bar PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 88 1 atm kp x m x x x x Torr (1 mmhg) 10 lbs/ sq.in.(psi) x x x Örnek: 1 Pa = x 10-3 Torr; 10 psi = atm Enerji - Çevirme Faktörü Verilen birim İstenen birim ve çevirme faktörü Unit J kwh MeV mkp kcal 15 erg 1 J 1 kwh 1 MeV x x x x x x x x x x mkp x x x x kcal x x x erg x x x x Örnek: 1 J = x 10-4 kcal 1 MeV = x J Ölçü SI birim Sem. Diğer birimler İsim Sembol Bağlantı Elektrik Birimleri Elektrik akımı Amper A Elektrik potansiyeli Volt V Elektrik iletkenliği Siemens S 1 S= 1 A x V -1 Elektrik direnci Ohm Ω 1 Ω= 1 V x A -1 = 1 S -1 Elektrik yükü Coulomb C Amper-saat A x h 1 C= 1 A x s 1 A x h= 3600 A x saniye Elektrik kapasitesi Farad F 1 F = 1 C x V -1 Viskozite Dinamik viskozite Pascal-saniye Pa x s Poise Santipoise P cp 1 Pa x s = 1 N x s x m -2 = 1 kg x m -1 x s -1 1 P = 0.1 Pa x s 1 cp =0.01 P= Pa x s = mpa x s Kinematik viskozite Metrekare/ saniye m 2 x s -1 Stoke Santistoke St cst 1 St = 1 cm 2 x s -1 1 cst = 1 mm 2 x s -1

90 Sıcaklık Çevirme Faktörü X C (Santigrat)= (X x 1.8) + 32 F (Fahrenhayt) X C (Santigrat)= X K (Kelvin) X F (Fahrenhayt)= (X-32) / 1.8 C (Santigrat) Baume Derecesi ( o Be) ve Yoğunluk o Be= (145 / Yoğunluk) Oran % Derişim g/kg mg/g µg/mg ppm mg/kg µg/g ng/mg ppb µg/kg ng/g pg/mg ppt ng/kg pg/g fg/mg 1 : x : x : x : x : 1 milyon 1 x : 10 milyon 1 x : 100 milyon 1 x : 1 milyar 1 x : 10 milyar 1 x : 100 milyar 1 x : 1 trilyon 1 x PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 89 Hacim Litre x = US galon US galon x = Litre Imperial galon x = US galon Imperial galon x = Litre US galon x = Imperial galon Kübik metre x = Kübik feet Kübik feet x = Kübik metre Kübik metre x = US galon US galon x = Kübik metre Uzunluk Metre x = Feet Feet x = Metre Metre x = İnç İnç x = Metre Santimetre x = Inç İnç x = Santimetre Milimetre x = İnç İnç x 25.4 = Milimetre

91 Ağırlık PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 90 Kilogram x = Pound Pound x = Kilogram Ton (uzun) x = Kilogram Ton (uzun) x 2240 = Pound Ton x 1000 = Kilogram Ton x = Pound Ton (kısa) x = Kilogram Ton (kısa) x 2000 = Pound Gram x = Grain Grain x = Gram Gram x = Ons (US) Ons (US) x = Gram Ons (troy) x = Gram Fiziksel Sabitler Sabit Sembol Değer Atomik Kütle m u x kg Avogadro sabiti N A x mol -1 Bohr magneton μ B x JT -1 Bohr yarıçapı a x m Boltzmann sabiti k B x JK -1 Compton dalga boyu (e) λ Ce x m Compton dalga boyu (n) λ Cn x10-15 m Compton dalga boyu (p) λ Cp x m Elektrik alan sabiti (vakumda) ε o x Fm -1 Elektron yarıçapı τ e x m Elektron yükü e x C Faraday sabiti F x 10 4 Cmol -1 İnce yapı sabiti α x 10-3 Gaz sabiti R J mol -1 K -1 Yerçekimi sabiti f x Nm 2 kg -2 İç özdirenç Γ x 10 2 Ω Işık hızı (boşlukta) c x 10 8 ms -1 Loschmidt sabiti N L x m -3 Manyetik alan sabiti (vakumda) μ x 10-7 Hm -1 İdeal gazların molar hacmi 298 K, kpa ν x 10-2 m 3 mol -1 Düşüş ivmesi g ms -2 Planck sabiti h x Js Elektron kütlesi m e x kg Nötron kütlesi m n x kg Proton kütlesi m p x kg Dönme kuantumu h/(2π) x Js Rydberg sabiti R x 10 7 m -1

92 Sayıların Yunan ve Romen Rakamı Karşılığı Yunan Rakamı Romen Romen Yunan Rakamı Rakamı Rakamı 0.5 hemi - 16 hekzadeka - XVI 1 mono - I 17 heptadeka - XVII 1.5 sekui - 18 octadeka - XVIII 2 di -, bi - II 19 nanodeka - XIX 2.5 hemipenta - 20 eikosa - XX 3 tri - III 40 tetrakonta - XL 4 tetra - IV 50 pentakonta - L 5 penta - V 60 hekzakonta - LX 6 hekza - VI 90 nanokonta - XC 7 hepta - VII 99 IC 8 okta - VIII 100 hekta - C 9 nano -, ennea IX 200 CC 10 deka - X 400 CD 11 hendeka -undeka XI 500 D 12 dodeka - XII 600 DC 13 trideka XIII 900 CM 14 tetradeka - XIV 990 XM 15 pentadeka - XV 1000 M Isıtma Banyoları için Kullanılan Sıvılar PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 91 Kullanılan Çözelti Eri. Nok. ( C) Kay. Nok. ( C) Çalışma Aralığı ( C) Parl. Nok. ( C) Su M Silikon yağı Not Düşük sıcaklıklarda viskoz olur, korozif değildir M Trietilen glikol Suda çözünür, kararlıdır M Gliserol M Parafin, sıvı - M Parafin viskoz Alev alabilir Alev alabilir M Yağ banyosu sıvısı Alev alabilir Suda çözünür, toksik değildir, viskoz M Isıtma banyosu sıvısı Suyla karışabilir, toksik değildir M M M M % 51.3 KNO 3 + % 48.7 NaNO % 40 NaOH + % 60 KOH Havada kararlıdır, kuvvetli yükseltgen ajandır, alev almaz Korozif ve zararlıdır

93 Soğutma Çözeltileri Laboratuvar çalışmalarında deney sırasında ortamın sıcaklığını belli bir dereceye düşürebilmek için tuz, su veya buz karışımları kullanılır. Soğutma olayı tuzların çözünmeyi gerçekleştirebilmek için gerekli enerjiyi çevreden alması (endotermik reaksiyon) ile gerçekleşir. PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER 92 Karışım Oranları (ağırlık esasına göre) İnilebilen Sıcaklık ( C) 4 birim su + 1 birim potasyum klorür birim su + 1 birim amonyum nitrat birim buz (parçalanmış) + 1 birim sodyum klorür birim su + 1 birim sodyum nitrat + 1 birim amonyum nitrat birim buz (parçalanmış) + 2 birim Kalsiyum klorür hekzahidrat birim buz (parçalanmış) + 2 birim Kalsiyum klorür hekzahidrat -59 Aseton + kuru buz -77 Dietileter + kuru buz -100 Cam Temizleme (Yıkama) Çözeltileri Cam malzemelerde kalan, çözünmesi zor olan kalıntıları temizlemek için istenilirse yıkama çözeltisi hazırlanabilir. Bu çözelti için 5 g Na 2 Cr 2 O 7 veya K 2 Cr 2 O 7 (Merck ) 5 ml saf suda çözülür, yavaşça 100 ml derişik sülfürik asit katılır. Sıcaklık bu sırada C a ulaşır. Karışım kendi halinde bırakılır ve oda sıcaklığına soğuduğunda cam kapaklı bir şişeye alınarak saklanır. Bu çözelti başta turuncu renktedir. Uzun süre aynı çözelti kullanılabilir. Eğer rengi yeşile dönerse çözeltinin bozulduğu anlaşılır ve yenisi hazırlanır. Bu cam temizleme çözeltisi hazır olarak Merck firmasından M kodu ile temin edilebilir. Yağlı cam malzemeler için ise 100g KOH 100 ml saf suda çözdürülür. Üzerine 900 ml % lık etil alkol eklenir. Kapalı Kaplarda Yaratılan Sabit Hava Nemi Doygun Çözelti Havanın Bağıl Nemi % (20 ºC) M di-sodyum hidrojen fosfat Na 2 HPO 4.12H 2 O 95 M Sodyum karbonat Na 2 CO 3.10H 2 O 92 M Çinko sülfat ZnSO 4.7H 2 O 90 M Potasyum klorür KCl 86 M Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO 4 80 M Sodyum klorür NaCl 76 M Sodyum nitrit NaNO 2 65 M Amonyum nitrat NH 4 NO 3 63 M Kalsiyum nitrat Ca(NO 3 ) 2.4H 2 O 55 M Potasyum karbonat K 2 CO 3 45 M Çinko nitrat Zn(NO 3 ) 2.6H 2 O Kalsiyum klorür CaCl 2.6H 2 O 32 M Lityum klorür LiCl.H 2 O 15

94 Periyodik Tablo Periyodik tablo, bilinen tüm elementleri belirli bir düzene göre içeren ve incelemeyi kolaylaştıran bir sistemdir. İlk olarak 1867 yılında İngiliz John A. R. Newlands, elementleri artan atom ağırlıklarına göre sıralamış ve bir elementin, kendisini izleyen sekizinci elemente benzer özellikler gösterdiğini ifade eden Oktavlar Yasası nı ortaya koymuştu. Daha sonra 1869 yılında Dmitri Mendeleev, benzer özellikler taşıyan elementleri arka arkaya dizdiğinde, atom kütlesine dayanan bir tablo elde etmiş ve o zamanlar bilinmeyen bazı elementlerin (skandiyum, galyum ve germanyum gibi) varlığını, hatta özelliklerini tahmin edebilmişti. Lothar Meyer isimli araştırmacı da, 1886 yılında, Mendeleev den bağımsız olarak fakat benzer bir mantığa dayanarak, atom kütlelerine göre bir periyodik tablo oluşturmuş ve valans kavramını ortaya atmıştır. Periyodik tablodaki elementler bir ya da iki harf ile simgelenir. Kullanılan harfler genelde elementin İngilizce isminin ilk harfidir; C (Karbon: Carbon); N (Azot: Nitrogen) gibi. Eğer elementin baş harfi başka bir element için kullanılmış ise ilk harf ile birlikte ikinci harfi de kullanılır; He (Helyum: Hellium), Ca (Kalsiyum: Calcium). Benzer şekilde ilk iki harf başka bir element için kullanılmış ise ilk harf ile benzer olmayan ilk sessiz harf kullanılır; Cl (Klor: Chlorine), Cr (Krom: Chromine). Bazı elementlerin ise Latince veya eski dillerdeki adları temel alındığı için bunların ilk harfleri veya ilk iki harfleri sembol olarak kullanılır; Na (Sodyum: Natrium), K (Potasyum: Kallium), Fe (Demir: Ferrum), Cu (Bakır: Cuprum), Ag (Gümüş: Argentum), Sn (Kalay: Stannum), Sb (Antimon: Stibium), Au (Altın: Aurum), Hg (Cıva: Hydrargyrum), Pb (Kurşun: Plumbum). Yapay olarak sentezlenen yeni elementlerin simgesi ise atom numaralarına karşılık gelen Latince rakamlar esas alınarak verilir; 116 Ununheksiyum elementinin simgesi olan Uuh ; 1: uni, 1: uni, 6: hexa kelimelerinin baş harflerinden oluşuyor. Kaynak: Atom Çapı Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe atom çapı artar. Baş kuantum sayısı arttıkça yörünge sayısı artar ve değerlik elektronları çekirdek tarafından daha az çekilir. PERİYODİK TABLO 93 Soldan sağa gidildikçe yeni yörünge eklenmediği için değerlik elektronların çekirdek tarafından çekim kuvveti artacağı için atom çapı azalır. İyonlaşma Enerjisi Gaz halindeki nötr bir atomdan elektron koparmak için atoma verilmesi gereken enerjiye iyonlaşma enerjisi denir. Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe çekirdeğin elektronları çekme kuvveti az olduğundan, son yörüngedeki elektronu koparmak için az enerjiye ihtiyaç vardır. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi azalır. Soldan sağa doğru gidildikçe değerlik elektronların çekirdek tarafından çekim kuvveti artacağı için son yörüngedeki elektronu koparmak için büyük bir enerjiye ihtiyaç vardır. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi artar.

95

96

97 Elektron İlgisi Gaz halindeki nötr bir atomun bir elektron alarak negatif yüklü iyon haline geçerken açığa çıkan enerjiye elektron ilgisi denir. Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe elektron ilgisi azalır. Fakat ikinci periyotta bir sapma olur. Bunun sebebi ise atom yarıçapları küçük olduğu için elektronlar arası itme fazladır ve bu sebepten dolayı elektron eklemek zordur. Klor periyodik tablodaki elektron ilgisi en büyük atomdur. Elektron ilgisi periyodik tabloda çok düzenli değildir. Elektronegatiflik PERİYODİK TABLO 96 Bir atomun elektrona karşı ilgisinin bir ölçüsüdür. Bir bileşikteki iki atomun elektronegatifliklerinin karşılaştırılması bağ hakkında önemli bilgiler verir. Elektronegatiflikleri aynı olan atomlar arasındaki bağ apolar karakterdedir. Elektronegatiflik farkı arttıkça bağın polar karakteri artar. Soldan sağa doğru gidildikçe elektronegatiflik artarken, yukarıdan aşağıya gidildikçe azalır. Elektronegatiflikleri en az olan elementler I. Gruptadır. Bu nedenle bu elementlere elektropozitif elementlerde denilir. Bir Periyotta Soldan Sağa Doğru Gidildikçe; Atom no, kütle no, proton sayısı, atom kütlesi, nötron sayısı, elektron sayısı, değerlik elektron sayısı artar. Atom çapı ve hacmi küçülür. İyonlaşma enerjisi artar. Elektron ilgisi ve elektronegatifliği artar. Elementlerin metal özelliği azalır, ametal özelliği artar. Elementlerin oksitlerinin ve hidroksitlerinin baz özelliği azalır, asitlik özellik artar. Elementlerin indirgen özelliği azalır, yükseltgen özelliği artar. Bir Grupta Yukarıdan Aşağıya Doğru İnildikçe; Proton sayısı, nötron sayısı, elektron sayısı, çekirdek yükü, atom no, kütle no artar. Atom çapı ve hacmi büyür. Değerlik elektron sayısı değişmez. İyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatiflik azalır. Elementlerin metal özelliği artar, ametal özelliği azalır. Elementlerin, oksitlerin ve hidroksitlerin baz özelliği artar, asit özelliği azalır. Elementlerin indirgen özelliği artar, yükseltgen özelliği azalır.

98