Süs balıkları nasıl saapplelıklı ya atılır

Transkript

1 67 rehber Süs balıkları nasıl saapplelıklı ya atılır Kapsamlı bir te his Áizelgesi iáermektedir Hastalıkların tanınması Nedenlerin belirlenmesi ve ortadan kaldırılması Bilimsel Danı man: Dieter Untergasser

2 Áindekiler Áindekiler Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi 3 1 Akvaryum doappleal bir rahatlama kaynaappleıdır 10 2 Dahili ve harici hastalıklar (iá ve dı ): Te histen tedaviye 11 3 Balık nasıl nakledilir ve sera aqutan nakil esnasında balıappleınızı nasıl korur 12 4 Siliatların neden olduappleu hastalıklar Ichthyophthirius multifiliis (beyaz benek hastalıappleı) Cryptocarion irritans (tuzlu su beyaz beneapplei) Brooklynella hostilis Glossatella Trichodina Tetrahymena Chilodonella Flagellatelerin neden olduappleu hastalıklar Oodinium (kadife hastalıappleı) Costia Baappleırsak flagellateleri Kurtların neden olduappleu hastalıklar Gyrodactylidea Dactylogyridea Balık sülükleri Viral hastalıklar Lymphocystis Sazan ÁiÁek hastalıappleı Bahar virosis Sazanda olu an ödem Bakteriyel hastalıklar Vitiligo YüzgeÁ Áürümesi Bakteriyel solungaá Áürümesi Columnaris Deri üzerindeki kanlı iltahaplanmalar Akvaryum balıklarında ödem Erythrodermatitis Mantar hastalıkları Karma enfeksiyon Krustaseler Lernaea Argulus Ergasilus Yetersiz beslenmenin yol aátıappleı hastalıklar Mineral eksikliapplei Kafadaki delik hastalıappleı Karaciappleerin yaapplelanıp bozulması yot eksikliapplei Ozmotik ok Vitamin kürü Önlem tedaviden daha iyidir Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi Endeks 55 2

3 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi A aappleıdaki te his Áizelgesi süs balıklarında görülebilecek önemli hastalıklar ve olası nedenleri hakkında genel bir bakı saapplelayacaktır. Tedaviden önce doappleru bir te his iáin Áizelgenin tamamını ayrıntılı olarak gözden geáiriniz. Hastalıkların Áoappleu aynı türde belirtilere sahiptir, fakat farklı tedavi yöntemleri gerektirir. 100 x 100 x 20 x 400 x 50 x 40 x Belirtiler Ichthyophthirius multifiliis sera ectopur + sera costapur Deri ve yüzgeá Cryptocarion irritans üzerinde aáık bir (tuzlu su beyaz beneapplei): ekilde görünen beyaz sera cyprinopur benekler Bir büyüteá yardımıyla deri üzerinde (0,4 1,5 mm) dola an protozoalar görebilirsiniz. syf Derinin bazı kısımlarında gri ya da beyaza doappleru renk deapplei imleri; balıappleın uzun yüzge- Áleri varsa, yüzgeálerde saáaklanma ba lar; balık yüzgeálerini kapatır Mukoza zarı üzerinde ayrı ayrı beyaz kalınla mı bölgeler görülür Deri üzerinde küáük soluk renkli alanlar; cansızlık ve i tah kaybı; mukoza salgılaması (sadece tuzlu suda) Mukoza zarî zarar gördükten sonra balîk üzerinde kürkümsü bir tabaka olu mas na neden olur olası te his kar ı tedbirler Costia necatrix: 300 x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; küáük, fasülye tanesine benzeyen flagellateler oldukáa hızlı ekilde hareket eder. sera costapur syf. 19 Chilodonella (eliptik ya da yuvarlak bölgelerde): x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; düz, kalbe benzer ekilli hareketli protozoalar. sera ectopur + sera costapur syf. 17 Tetrahymena: x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; armut ekilli hareketli protozoalar. sera ectopur + sera costapur syf. 17 Trichodina: En az x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; dairesel, apkaya benzer ekilli hareketli protozoalar. sera ectopur + sera costapur syf. 16 Tuzlu su Brooklynellasî: x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; düz, kalbe benzer ekilli hareketli protozoalar. sera cyprinopur syf. 16 Glossatella ya da Heteropolaria colisarum: Kuvvetli bir büyüteále bakıldıappleında ufak bir sap üzerinde pek Áok uzamı protozoa görebilirsiniz. sera costapur syf. 16 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi 3

4 40 x Belirtiler Kimi bölgelerde mantar olu umuyla birlikte güálü mukoza salgılaması olası te his kar ı tedbirler Karma enfeksiyon: x büyütmeyle steril pamuk üzerine al nan deri örneappleini inceleyiniz; pek Áok farkl hareketli protozoa, mantar ve bakteri. sera ectopur + ilaáların bir kar ımı syf x Ayr k duran uzun filamentler ile birlikte deri üzerinde beyaz pamuksu olu umlar Mantar: 50 x büyütmeyle steril pamuk üzerine al nan deri örneappleini inceleyiniz. sera ectopur + sera mycopur syf. 36 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi 400 x Beyaz aappleız Áevresi; beyaz kenarlı pullar; birkaá saat iáinde yayılır; kısık yüzgeáler Kenarları beyazla mı gittikáe k salan yüzgeáler Deri ve yüzgeáler üzerinde 0,5 ile 1 mm arasında olan sert, küre biáiminde kistler Patlak gözler ve pullarda kalkma (tüm belirtilerin görülmesi gerekmez) Havuz balıappleı kontrolsüz bir ekilde yüzer; deriyle, yüzgecin birle im noktasında ve pullarda anlık ya da uzun süreli kanamalar; soluk renkteki solungaálar; gövdedeki kanamalar, pullardaki kalkmalar, patlak gözler ile son a amaya gelinir (Exophthalmus), C de Columnaris bakterisi: x büyütmeyle steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; 8 µm olan bakteri ileri geri sallanır. sera baktopur syf. 32 YüzgeÁ çürümesi: 400 x büyütmeyle pek Áok hızlı hareket eden bakteri görebilirsiniz. sera baktopur syf. 31 Lymphocystis: Parmakla dokunulduappleunda kistler sert olarak hissedilir ve dökülmez. önlemek iáin: sera cyprinopur syf. 23 Ödem ya da böbrek enfeksiyonu, organik olarak kirli su syf. 33 Bahar virosis, ödem Özellikle nitrat aáısından suyu kontrol ediniz; yeni ölmü bir balık incelenmek üzere kesilmi tir (küáük resme bak n z: gövde bo luappleu). sera cyprinopur, sera baktopur direct ya da sera KOI BAKTO TABS syf. 25 den itibaren 4

5 Belirtiler olası te his kar ı tedbirler 40 x Deri altînda beyaz bölgeler Bakteriyel enfeksiyon: x büyütme saapplelayan bir mikroskopta steril pamuk üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz. sera baktopur direct syf. 30 Resimler Ergasilus: Dr. Dirk Kleingeld 100 x 40 x Deri ve yüzgeáler Oodinium: 100 x büyütmeyle steril pamuk üzerinde Áok küáük üzerine alınan deri örneappleini inceleyiniz; beyaz noktalar hareketsiz oval olu umlar. (< 0,3 mm); balık una sera oodinopur batırılmı gibi görünür syf Deriye yapı an, ucunda küáük keseler bulunan beyaz, Áubuk eklindeki olu umlar Düz, neredeyse effaf, kalkan ekilli derideki krustaseler; kanlı delikler Koi ve sazan balıapple üzerinde derin, beyaz kenarlı deliklere dönü en k rm z benekler SolungaÁ filamentleri üzerinde 0,5 2 mm arasındaki beyaz krustaseler Anchorworm Lernaea: Çıplak gözle saptanabilir. sera cyprinopur syf. 38 Bal k kenesi Argulus: Çıplak gözle saptanabilir. sera cyprinopur syf. 39 Erythrodermatitis: Çıplak gözle saptanabilir. sera cyprinopur, sera baktopur direct ya da sera KOI BAKTO TABS syf SolungaÁ krustasesi Ergasilus: Çıplak gözle saptanabilir. sera cyprinopur syf. 39 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi Deri üzerinde 3 8 mm arasındaki dairesel kanlı iltihaplı bölgeler Balık sülükleri: BirkaÁ santimetre boyundaki sülükleri Áıplak gözle görebilirsiniz. sera ectopur, sera cyprinopur syf. 22 5

6 Belirtiler olası te his kar ı tedbirler Ba ve etraf nda delikler Ba taki oyuklar cichlids hastalıappleı, mineral eksikliapplei hastal apple genellikle baappleırsaklarda flagellate istilası ile birlikte geráekle ir: Çıplak gözle saptanabilir. sera baktopur direct veya sera bakto Tabs syf Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi Hasta solungaç Karşılaştırma için: Sağlıklı (solungaç kapakçığı solungaç (solungaç kapakçığı çıkarılmıştır) çıkarılmıştır) Büyüyen balıkta opercula, yüzgeá ve omurga deformasyonları Balık su yüzeyinin altında asılı olarak durur her geáen gün soluma daha fazla hale gelir ve hîzlan r; tek yönlü soluma; solungaá kapaklarından bir ya da her ikisi 40 x aáılır ya da sıkı ır; balık solungaá kapaappleını sürter 10 x 50 x SolungaÁ bölgeleri beyaz ya da gri bir renk alır; solungaá filamentleri azal r ya da Áürür Soluk renkteki solungaálar, deride bulanık alanlar; son a amada solungaá filamentleri Áürür Balık etrafa sürtünür ve ilgisizle ir Balık, yüzgeáleri kapalı olarak sadece su yüzeyinin altında durur ve sallan r ya da bir yerlere saklanır; görülen ba ka belirti yoktur Yumu ak suda mineral eksikliapplei: Belirtiler Áıplak gözle saptanabilir. sera mineral salt, sera fishtamin, sera activant syf. 40 Alkalosis, amonyak zehirlenmesi ya da Áok yüksek ph deappleeri: ph deappleerini kontrol ediniz ve sera ph-minus kullanarak 7 ye indiriniz. Bakteriyel solungaá Áürümesi: Mikroskop altında steril pamuk üzerine al nan deri örneappleini inceleyiniz. sera baktopur syf. 31 SolungaÁ sülükleri, Dactylogyridea: x büyütmeyle solungaátan alınan örneapplei inceleyiniz. sera ectopur + sera mycopur syf Deri sülükleri, Gyrodactylidea: Çıplak gözle görülebilecek deri üzerindeki küáük hareketli kurtlar. sera ectopur + sera mycopur syf. 21 Bakteriyel deri enfeksiyonu/dahili bakteriyel enfeksiyon: Parazitler ve bakteriler aáısından deriden alınan örneapplei inceleyiniz. sera baktopur, sera baktopur direct ya da sera bakto Tabs, sera costapur syf

7 Belirtiler Çürüyen yüzgeáler 800 x Spironucleus sp. olası te his kar ı tedbirler Baappleırsaklardaki flagellate istilası ya da vitamin ve mineral eksikliapplei: Yiyecek kabas yönünden zengin FD yemlerinden veriniz. sera baktopur, sera bakto Tabs, sera fishtamin, sera activant, sera mineral salt syf. 20, 40, 41, 46 Resimler: Hava kabarciğı hastaliği: Dr. Lechleiter Sümüksü deri; beyazımsı ve bulanık; kanayan yaralar; gözler üzerinde kalın bulanık bir tabaka; solungaálar üzerinde kahverengi bir tabaka Soluk renkler Deri altında küáük belirgin kabart lar (0,5 2 mm) YüzgeÁlerde kopma Acidosis: ph deappleerini ve karbonat sertliappleini kontrol ediniz, sera ph-plus ilave ediniz ve ph deappleerinin dengelenmesi iáin sera khplus ile yeterli karbonat sertliappleini saapplelayınız; daha sonra sera aqutan ilave ediniz. Su deappleerleri uygun deappleil, Áok fazla ı ık var, saklanma yeri yok, yem uygun deappleil: Balıappleın gereksinimlerini göz önünde bulundurunuz ve kaliteli sera yemlerini kullanınız. Hava kabarcıappleı hastalıappleı, suyun gaz ile a ırı doyurulmas : Hava motorunu kuvvetli olarak Áalı tırınız. Balıappleın yeni bir yere ta ınmasının ardından ozmotik ok: Iletkenliapplei öláünüz; sera ectopur ile tuzlar suya ekleyiniz, böylece ta ımada kullanılan suyla aynı iletkenliapplei saapplelayabilirsiniz. syf. 45 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi 7

8 Belirtiler olası te his kar ı tedbirler Amonyak zehirlenmesi? ph deappleerini kontrol ediniz ve deappleeri sera ph-minus kullanarak 7 ye dü ürünüz. Balıkların tümü ya da a n türdekilerin hepsi birkaá saat iáinde ya da bir gün iáinde, ölür Akut zehirlenme: Kontrolsüz CO 2 verilmesi? Hava motorunu Áalı tırınız seramik CO 2 kontrol sistemi kurunuz. A ırı nitrit? BirkaÁ defa büyük miktarlarda suyu deapplei tiriniz, daha sonra suya sera aqutan ve sera nitrivec ilave ediniz. 8Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi Bal k, akvaryumda ani hareketler yap yor ve z pl yor Zehirlenme: Renklerde anormallik, koyula ma; bal klar kolay korkuya kap l yor; akvaryumun cam na vurduappleunuzda bal k panik iáinde ani hareketler yap yor Gizli zehirlenme: Bal k, su yüzeyinin alt nda as l gibi duruyor ve oldukáa h zl soluyor Oksijen yetersizliapplei ya da a r CO 2: A ırı bakır? Böcek ilacı? Çift doz sera aqutan ilave ediniz, sera super carbon kullan n z. ph deappleeri Áok mu yüksek? sera ph-minus kullanarak 7 ye dü ürünüz. ph deappleeri Áok mu dü ük? sera ph-plus ve sera kh-plus kullanarak yükseltiniz; bir saat sonra balıappleı sakinle tirmek iáin suya sera aqutan ilave ediniz. Böcek ilac : Suyu birkaá defa deapplei tiriniz; sera super carbon kullanınız. Toksin salg layan dekoratif objeler var m? Objeleri Áıkartınız, suyu deapplei tirip sera super carbon ile filtre ediniz. A r bak r ya da klor var m? Suyu deapplei tiriniz, Áift doz sera aqutan ilave ediniz ve su klor kokuyorsa sera chlorvec kullanınız. Borulardan gelen suda toksin, dezenfektan ya da deterjan olabilir mi? Kullanmadan önce 24 saat musluk suyunu sera super carbon kullanarak filtre ediniz. Filtre sirkülasyonu az m? Filtreyi temizleyiniz, hava motorunu Áalı tırınız. Kontrolsüz CO 2 verilmesi? seramik CO 2 kontrol sistemi kurunuz. sera oxygen-test sera oxypur kullanınız. Dikkat: A ırı CO 2 durumunda, sudaki oksijen miktarı hala normal olabilir. oksijen iáeriapplei 0,5 mg/l 2 mg/l 4 mg/l ve fazlası deappleerlendirme tehlikeli tehlike i areti yeterli

9 Belirtiler olası te his kar ı tedbirler Balıappleın gövdesinin kimi kısımlarında koyula malar olur Zarar görmü ya da sıkı mı sinirler: Balıappleı bir karantina akvaryumuna alarak iyile tiriniz, stresi azaltmak iáin sera aqutan ilave ediniz. Gövdenin kimi bölümleri koyula r ya da solar; a ırı durumlarda gövde eapplerilir; denge kaybı görülür Tüm gövde de sürekli koyula ma Mukoza zar nda yara, deri üzerinde Áizikler 55, x Pleistophora hastalıappleı (neon tetra hastalıappleı): Sporlarla birlikte kistler; doku örneappleini büyütme saapplelayan bir mikroskopla inceleyiniz; hastalanan balıappleı ayırınız. Balık, yeterli ko ulları saapplelamayan ya da kirli su yüzünden kendini kötü hissediyor: Balıappleın ihtiyaálarını göz önünde bulundurunuz; su deappleerlerini test ediniz, suyu deapplei tirip sera aqutan ve sera nitrivec ekleyiniz. Sert bir aapple ile balık yakalanırken ya da sürtünme sonucu olu an doku bozuklukları: sera balık kepáesi kullanınız; iki doz sera aqutan ilave ediniz; daha kötü yaralanmalarda sera mycopur; baháe havuzlarında sera omnisan kullanınız. Bahar virosis, bakteriyel enfeksiyon: sera baktopur direct ya da sera KOI BAKTO TABS, sera cyprinopur syf. 25 Balık hastalıkları iáin te his Áizelgesi Kanayan doku bozuklukları SolungaÁ veya boappleaz etrafında tümör Tiroid bezi tümörü, iyot eksikliapplei: Haftada üá kez sera GVG-mix, sera GVG-mix marin, sera granumarin, sera FD Krill veriniz; suya sera mineral salt ilave ediniz. 9

10 1 Akvaryum doappleal bir rahatlama kaynaappleıdır Önsöz Kaygı ve stres ya amlarımızda yer alan baskın iki öapplee. Bu durumda bo zamanlardaki rahatlama isteappleini anlamak hiá de güá deappleil. Akvaryumlardaki sakinlik ve canlılıappleın mükemmel birle imi ba ka hiábir hobinin sunmadıappleı rahatlama fırsatını insanlara saapplelamaktadır. te her geáen gün daha Áok insanın akvaryum edinmesinin nedeni de budur. Akvaryum ruhunuzu rahatlatacaktır. Bir akvaryumun bakımını üstlenmek kelimenin tam anlamıyla eapplelenceli bir hobidir. Bir akvaryumun bakımını sürdürürken aynı zamanda balıkların saapplelıklarından da sorumlu olursunuz. KüÁük bir biyotop olan akvaryumu saapplelıklı olarak korumak oldukáa kolaydır. Biz, sera olarak en zor sorulara bile cevap verebilecek i inde profesyonel pek Áok balık uzmanı ile Áalı maktayız. Bu ki ilerin profesyonellikleri olu abilecek her türlü sorunu te his edip Áözmeleri iáin en uygun zemini hazırlamaktadır. sera takımı, bu büyüleyici hobi ile ilgilenen herkesi sık sık kar ıla ılan sorunları kolay anla ılır bir dille yanıtlayan bir dizi rehberle desteklemektedir. Bu rehber balıklarınız hasta olduappleunda size yardımcı olacak ve tavsiyelerde bulunacaktır. Rehber en önemli balık hastalıklarının hızlı ve doappleru tanımlanmasını, doappleru ilaáların kullanımını ve tabii ki hastalıklardan kaynaklanan sorunları önlemek iáin kapsamlı bir hastalık önleme programını iáermektedir. Size hastalıklara kar ı yapacaappleınız sava ta ba arı, balıklarınıza da saapplelık diliyoruz. 10

11 2 Dahili ve harici hastalıklar (iá ve d ): Te histen tedaviye yi bakılan akvaryumlarda hastalıklara nadiren rastlanır. Yine de deneyimli akvaryumcuların Áoappleu bu problemle kar ıla mı tır. Akvaryumunuzda bir hastalık görüldüappleünde dü ünerek ve hızla atılan adımlar her zaman en kötüsünün olmasını engelleyecektir. Harici balık hastalıkları dahili hastalıklardan farklıdır. Özellikle yüzgeáler ve deri üzerinde harici hastalıkları farketmek ve tedavi etmek genellikle kolaydır. Dahili hastalıkları saptamak ise bu kadar kolay olmayacaktır, fakat hastalıkların çoappleu davranı larda anormalliklere neden olur, bunlar da balık incelenerek saptanabilir. tah eksikliapplei, yüzmede anormallik, cansızlık ve renk deapplei ikliapplei özellikle renkteki koyula malar, bunlara örnek olarak verilebilir. Böylece, dahili hastalıklar da dahil olmak üzere bir akvaryumcu yanlı giden eyleri kolayca fark edebilir. A aappledıdaki sıraya göre hareket etmek gerekmektedir: A gözlem B te his C tedavi Te histen tedaviye Sık sık yapılan dikkatli gözlemlerle hastalıkların Áoappleu daha ilk etaptayken saptanabilir. Hastalanan balık henüz zayıf dü memi tir ve saapplelıklı balıkların zarar görmemesi iáin hala ans vardır. Ba arılı bir tedavi iáin doappleru te his arttır. Doappleru bir te histen sonra uygun ilaá kullanımı balık ve bitkilerin zarar görmelerini önlemi olur. Tedavi yöntemi te hise baapplelıdır. Farklı hastalıklar iáin farklı ilaálar bulunmaktadır. Fakat tüm hastalıklarda temel bir nokta gözden kaáırılmamalıdır: hızlı davranmak tam iyile me ansını büyük öláüde artırır. Bu özellikle de bula ıcı hastalıklarda geáerlidir. En azından sera costapur ve sera baktopur u stokta bulundurmanızı öneriyoruz. Böylece hafta sonlarında ya da tatillerde ortaya Áıkan hastalıklarda Áok deappleerli olan zaman aáısından kayıp ya anmayacaktır. 11

12 3 Balık nasıl nakledilir ve sera aqutan nakil esnasında balıappleınızı nasıl korur Balıkları yakalarken ve bir yerden bir yere naklederken deride olu abilecek yaralanmalar bazen kaáınılmaz olur. Uygun su ko ulları altında suya sera aqutan eklemek yaraları hızla iyile tirecektir. Bu yüzden balıappleı naklettiappleiniz torbaya birkaá damla sera aqutan ilave etmenizi öneriyoruz. Balık akvaryuma konulurken suya sera aqutan ilave etmek faydalı olacaktır. sera aqutan balıappleı be biáimde korur: Bal klar n nakledilmesi Suyu temizler Biyolojik olarak mukoza zarını korur Aappleır metalleri birle tirerek zararsız hale getirir Klor ve kloramini nötralize eder Nakil sırasında ve akvaryumda stresi azaltmak iáin idealdir * Vitamin B Kompleks sera pul ve granül yem ile süs balıappleınız iyot ve diappleer önemli mineraleri alarak saapplelıklı bir diyete tabi olacaktır. Bu düzenli besleme ve bakım ile süs balıappleınız hastalıklar kar ısında en iyi biáimde korumu olacaksınız. Daha fazla bilgi iáin lütfen Doappleal akvaryum bakımı ve su filtrelemesi ba lıklı sera rehberine bakınız. 12

13 4 Siliatların neden olduappleu hastalıklar Siliatlar tek hücreli mikro organizmalard r. Her akvaryumda Áoappleu Áıplak gözle görülemeyecek kadar küáük olan pek Áok farklı türü vardır. Bakteri ve yüzen küáük partiküller üzerinde ya arlar. KüÁük balıklar iáin güzel bir ek besin olu tururlar. Fakat, bazı siliatlar parazittir. Bunlar ya amlarının Áoappleunu balıappleın üstünde geáirir ve balıappleın gövdesinde asalak olarak ya ar, balıapplea zarar verirler. 20 x 4.1 Ichthyophthirius multifiliis (beyaz benek hastalıappleı) Tek hücreli Ichthyophthirius 1,5 mm ye kadar öláülebilir ve Áıplak gözle deri üzerinde görülebilir. Balıappleın üzerini kaplayan bu beyaz benekler balıappleı kum ya da kaba kum ile kaplanmı gibi gösterir. Ichthyophthirius dan genellikle beyaz benek hastalıappleı olarak söz edilir. Hastalık önce yüzgeálerde ya da balıappleın sırtında ortaya Áıkar. Hastalıappleın ilk etaplarında balık yüzgeálerini kapatır ve bitkilere ve dekoratif objelere sürtünerek yüzgeálerini parazitlerden kurtarmaya Áalı ır. Daha ilerki a amalarda derideki parazit miktarı artar ve sarımsı-beyaz geni lekeler olu turur. Hastalık te his edildiappleinde derhal sera costapur ile tedaviye geámek gerekir. sera costapur kalabalık ve donanımlı akvaryumlarda her zaman kullanılır. Bu ekilde, parazitler serbest yüzü dönemlerinde (yumurtadan Áıkmı olan parazitler balık üzerine henüz yerle memi oldukları dönem) öldürülmü olur. sera costapur balıklara ya da bitkilere zarar vermez. Siliatların neden olduappleu hastalıklar 13

14 Diappleer parazitlerin aksine Ichthyophthirius deri üzerinde kalmaz, mukoza zarı iáinde ya ar bu yüzden ilaálarla ula ması daha zordur. Siliatların neden olduappleu hastalıklar Ichthyophthirius un tedavisinde sera ectopur u sera costapur ile birlikte kullanmak bir zorunluluk deappleildir, fakat yararlı olacak ve diappleer ectoparazitlerle yapılan sava ı destekleyecektir. sera ectopur parazitleri balıappleın derisinden söker; ayrıca yava Áa oksijeni serbest bırakarak bir dezenfektan olarak da rol oynar. Bu ekilde, sera costapur daha etkinle ir ve parazitleri daha Áabuk öldürebilir. Bu birle im hastalıappleın daha Áabuk iyile mesine yardımcı olacaktır. Ichthyophthirius daha sonra da uzunca bir süre akvaryumda kalabilir. Stres durumunda, örneapplein yeni bir balık geldiappleinde, hastalık herhangi bir zamanda yeniden ortaya Áıkabilir. ÜÁ gün boyunca tedaviyi desteklemek iáin sıcaklıappleı hafifáe yükseltmenizi (maksimum 2 C; balıappleın tolerans seviyesini gözlemleyiniz!) ve suyu havaland rmanızı öneririz. Ichthyophthirius un ya am döngüsü 1 Yeti kin parazitler balıappleı terkederek serbest yüzerler ve su akı ının az ya andıappleı iyi korunan yer arayı ına girerler. 2 Parazit sert bir kapsül (kist) olu turur ve pek Áok defa bölünür. Yüzlerce serbest parazitler bu kist iáinde geli ir. 3 Serbest yüzen parazitler kapsülü deler, akvaryum iáinde yüzer ve tekrar bölünür. 4 Serbest yüzen parazitler deriye nüfuz ederek tekrar aynı balıappleın ya da bir ba ka balıappleın mukoza tabakasına yerle irler. Su sıcaklıappleını artırarak parazitlerin geli imi hızlandırılır ve balıappleın baappleı ıklık sistemi aktif duruma getirilir. Bu yolla ilaálar da daha etkili olabilir. 14

15 Deride Ichthyophthirius nedeniyle olu mu beyaz benekler. 40 x 4.2 Cryptocarion irritans (tuzlu su beyaz beneapplei) Tuzlu suda görülen Cryptocarion hastalıappleı tatlı suda görülen Ichthyophthirius hastalıappleına oldukáa benzemektedir. Bu nedenle bu hastalıapplea da tuzlu su beyaz beneapplei denir. Hastalıapplea derinin oldukáa altına yerle en siliat neden olur. AÁık biáimde görünen beyaz ve gri benekler iyi korunan tekhücreli organizmaların ya adıappleı mukoza zarının epitel i likleridir. Bunlardan örnek almak oldukáa güátür ve inceleme iáin pamuklu Áubukla örnek al rken genelde yarılır. sera cyprinopur, dört altı gün arasında günlük olarak suya eklenir. Protein süzücüler, ozonizatör ve UV su dezenfektanları kapatılmalıdır. Dozu tam olarak hesaplamak iáin filtrenin de dahil olduappleu toplam su miktarını, ilave su tankı gibi unsurları dikkate almanız gerekmektedir. Bu tedavide gerekli olabilecek küáük miktarları (0,2 ve 2 ml arası) eczaneden alınan bir insulin enjektörü ile öláebilirsiniz. Ayrı bir akvaryumda ya ayan balıklar sera costapur ile tedavi edilebilir. Tedavinin ardından balıappleı direkt diappleer omurgasızların bulunduappleu akvaryuma koymamalısınız, Áünkü bu ilacın Áok küáük miktarları bile omurgasız hayvanlar iáin ölümcül olabilir. Bu nedenle balıappleı kendi akvaryumu dı ında temiz deniz su doldurulmu bir ba ka kapta yakla ık on dakika yüzmesine olanak saapplelayınız ve bu i lemin ard ndan nihai akvaryuma koyunuz. Siliatların neden olduappleu hastalıklar OldukÁa bula ıcı olan Cryptocarion hastalıappleı sera cyprinopur ile ba arılı bir ekilde iyile tirilir, bu tedavi sırasında suda yüzmekte olan serbest yüzen parazitler de ölür. sera cyprinopur bazı omurgasız hayvanlara zarar verir (örn. mercan, salyangoz, karides), bu nedenle bir önlem olarak karantina akvaryumunda uygulanmasında fayda vardır. 15

16 40 x 4.3 Brooklynella hostilis Brooklynella görünü ve büyüklük bakımından Chilodonella ya benzer. Siliat deride ve denizde ya ayan tropik balıappleın solungaálarında görülen bir parazittir. Siliatların neden olduappleu hastalıklar Ba langıáta deri üzerinde küáük soluk bölgeler görebilirsiniz, balık i tahını kaybeder, hızlı solur, gittikáe daha uyu uk bir hal alır ve mukoza salgılar. Bu soluk bölgeler gittikáe daha büyür ve son a amada deriden büyük paráalar dü er. Derinin büyük bölümü yok olduappleunda birkaá gün iáinde ölüm geráekle ir. Bu nedenle acil tedavi gerekmektedir. Omurgasızların bulunmadıappleı tuzlu su akvaryumlarının talimatlarına göre dört ila altı gün arasında hergün suya sera cyprinopur ilave ediniz (ya da karantina akvaryumuna). Su miktarını hesaplamanız gerekmektedir ve ilacın miktarını Cryptocarion hastalıappleında olduappleu gibi ayarlamalısınız. Omurgasızların olmadıappleı tuzlu su akvaryumlarında Brooklynella ile sera costapur aracılıappleıyla mücadele etmek de mümkündür. Dozu talimatlara göre ayarlayınız. 40 x 4.4 Glossatella Glossatella ve Heteropolaria colisarum derideki doku bozukluklarına ya da yaralara yerle en oldukáa benzer protozoalardır. Bu tür doku bozukluklarının kenarlarına kendilerini ili tirdikleri ufak saplar olu tururlar, böylece tedaviyi engellerler. Bu tek hücreli organizmalar hızla üreyerek bozuk doku üzerinde Áoapplealırlar. Tüylü bir tabaka gibi görünür. Mantarla karı tırılması zordur, Áünkü mantar daha uzun filamentler olu turur. Bir büyüteá ile hareketli protozoaların saptanması kolaydır. Bozuk doku bir kez kaplandıktan sonra organizmalar yava Áa Áevredeki saapplelıklı deri üzerine yayılmaya ba lar. Direkt bozuk dokudan deappleil, tahri olan dokunun hücrelerinden ve ikincil bakterilerden beslenirler. sera costapur parazitlerle hızla mücadele eder ve doku bozukluappleunun tekrar iyile meye ba lamasına olanak saapplelar. 100 x 4.5 Trichodina Trichodina siliat n neden olduappleu deri enfeksiyonunu tanımak zordur. Balık bazen sürtünür ve yüzgeáleri ile geri Áekilir. Trichodina geráek bir parazit deappleildir. Bu tekhücreli organizmanın aappleız bo luappleu balıappleın tersine yan taraftadır; buradan aldıappleı bakteri ve ayrı hücre paráalar ile beslenir. Bu nedenle, Trichodina ba ka deri hastalıkları ile birlikte ikincil olarak ortaya Áıkar. Protozoa balıappleın derisi üzerine tutunur ve hücrenin alt tarafında kancalar kullanarak balıappleı rahatsız eder. Bu derinin kalınla masına ve Trichodina nın beslendiapplei mukozanın salgılamasına yol aáar. Ba ka enfeksiyonlar yüzünden japon balıappleının ya da Koi nin derisi zaten kalınla mı sa, organizma, kancaları ile mukoza zarının derinliklerine girer. 16

17 sera costapur yardımıyla Trichodina ile etkin biáimde mücadele etmek mümkündür. BahÁenizdeki havuzda kullanım talimatlarına uygun olarak sera omnisan kullanınız. ba tan itibaren ikinci bir enfeksiyon olarak mantar ya da bakteri olu umunu engellemelisiniz. 4.6 Tetrahymena 40 x 50 x Tetrahymena protozoa da geráek bir parazit deappleildir ve sadece mukoza zarı ba ka bir mantar ya da bakteriden zarar gördüappleünde ortaya Áıkar. Bakteri ve derinin zarar gören paráaları ile beslenir. Kalabalık akvaryumlarda su kirliliapplei nedeniyle Tetrahymena n n yoappleun biáimde üremesi mümkündür. Daha sonra tekhücreli organizmalar büyük miktarlarda balıappleın mukoza zarını istila eder. SonuÁ, deride olu an Áizgi halindeki beyazımsı kalınla malardır. Son a amada deri dökülür ve balık ölür. sera costapur ile yapılan tedavi kararlı ve verilen talimatlara uygun biáimde yürütüldüappleünde patojen mikropları öldürür. A ırı durumlarda, ph deappleeri 8 civarında olduappleunda ya da Áok güálü biyolojik filtreler kullanıldıappleında, üá gün boyunca suya temel dozu günlük olarak eklemelisiniz. lac eklemeden önce her zaman suyun % 30 unu deapplei tirin. sera mycopur ya da sera baktopur kullanarak 4.7 Chilodonella Kalp ekilli organizma Chilodonella derinin dalgalı görünmesine ve 1 3 cm büyüklüappleünde kalınla mı mukoza zarında beyazımsı, effaf lekelerin ortaya Áıkmasına neden olur. Balıklar hastadır ve kendilerini bir yerlere sürterler. Hastalık iyile tirilmezse deri üzerindeki lekeler tüm deriyi kaplar, beyaza dönüp kalınla ıncaya kadar artar. Bu durumda balık hareketsiz durur ve filtrenin su akı ından sallanır, gittikáe daha ilgisizle ir. Parazit, bir balıktan bir diappleerine rahatlıkla yüzebilir; bu nedenle hastalıappleı hızla yayar, sera costapur ile hemen tedavi edilebilir. sera costapur, Chilodonella ile etkili bir biáimde sava ır. BahÁe havuzlarında Chilodonella ile mücadelede sera omnisan kullanınız. Siliatların neden olduappleu hastalıklar 17

18 5 Flagellatelerin neden olduappleu hastalıklar Flagellateler oldukáa farklı bir tekhücreli organizma sınıfıdır. Bazıları oldukáa ufaktır, bakteriden Áok az büyük ve sadece birkaá tane flagellaya sahiptir. Yine de o kadar hızlı hareket ederler ki mikroskopla inceleme yaparken izlerini kaybedebilirsiniz. Diappleer türler ise o kadar büyüktür ki Áıplak gözle bile görebilirsiniz. Flagellatelerin Áoappleu zararsızdır, fakat bazıları evrim süreci iáinde parazitlere dönü ür. Flagellatelerin neden olduappleu hastalıklar 100 x 5.1 Oodinium (kadife hastalıappleı) Oodinium, tekhücreli balık parazitleri arasında özel bir vakadır, Áünkü bu organizman n bitkisel bir kökeni vardır (adı dinoflagellate olarak bilinir). Balık, ilk etapta nesnelere ve bitki yapraklarına sürtünür, fakat hastalık sadece daha ileriki etaplarda anla ılabilir. Oodinium ocellatum tuzlu suda görülürken, tatlı su akvaryumlarındaki enfeksiyonlar genellikle Oodinium pillularis nedeniyle olu ur. Oodinium yüzünden balıappleın derisi beyaz-sarı küáük beneklerle kaplanır. Patojen mikroplar deri üzerindedir; en fazla 0,3 mm ye kadar büyürler, Ichthyophthirius dan Áok daha küáüktür ve rahatlıkla ayırt edilebilirler. Oodinium istilası genellikle yüzgeálerde ba lar ve daha sonra gövdenin tamamına yayılır. Daha ilerki etaplarda balık una bulanmı gibi görünür; deri üzerinde kadifemsi bir tabaka vardır. Bu nedenle kadife hastalıappleı denilmektedir. Tabaka, özellikle uzunlamasına bakıldıappleında net bir ekilde görülebilir. Hastalıappleın ilerleyen etaplarında deri paráaları dökülür ve gözler dumanlı bir tabakayla kaplanır. Oodinium hastalıappleı oldukáa bula ıcıdır. Bitkisel yapısı nedeniyle Oodinium ile tekhücreli hayvanlardan daha farklı aktif maddeler kullanılarak mücadele etmek gerekmektedir. sera oodinopur özellikle bu hastalık iáin geli tirilmi tir; tatlı su ya da tuzlu suda kullanılabilir ve patojenik organizmaları 3 ile 5 gün iáinde öldürür. Bakır iáeriappleinden ötürü 18

19 sera oodinopur omurgasız canlıların bulunduappleu akvaryumlarda kullanılmamalıdır. Uygun bakır konsantrasyonunu (0,3 mg/l) sürdürmek iáin bakır seviyesini sera bakır test ile tedavi öncesinde, süresince ve sonrasında kontrol ediniz. 0,25 ile 0,3 mg/l arasındaki Cu (bakır) dozları günde bir kez ayarlanmalıdır. 100 x Yetersiz bakır seviyesi veya yüksek seviyenin neden olduappleu zehirlenme sonucunda ba arısız olacak bir tedaviyi engellemek iáin bakır seviyesine ili kin kapsamlı kontrol yapılması gerekmektedir. 0,1 ml ile 2 ml arasındaki dozlar en iyi eczaneden edineceappleiniz insülin enjektörleri kullanılarak ayarlanabilir. Tedavinin ardından suyun bir kısmı deapplei tirilerek fazla bakır temizlenmelidir. Bunun ardından, sera super carbon üzerinden üá günlük bir filtreleme geráekle tirin. sera aqutan dan Áift doz ekleyerek kalan bakırı zararsız hale getirmi olursunuz. 600 x 5.2 Costia Fasülye benzer ekilli Costia necatrix, deride düzenli beyazımsı bulanıklıkların olu masına neden olur. BirkaÁ yıl önce parazit «Ichthyobodo necatrix» olarak yeniden adlandırıldı. Fakat Costia adı hala kullanımda ve bu ad akvaryumcular iáin daha tanıdıktır, burada da bu ekilde kullanılmı tır. Costia, az miktarlarda pasif bir ekilde balıappleın üzerinde ya ar. Parazit oldukáa küáüktür, bu yüzden sadece mikroskopla görülebilir. Costia sadece balık gergin olduappleunda ya da güásüzle tiappleinde üreyebilir. Parazit mukoza zarından beslenir. Kısa bir süre iáinde serbest suda ölür. Büyük istilalarda derinin geni bölgeleri zarar görebilir ve bu da balıappleın ölümüne yol aáar. sera costapur patojen mikroplar öldürür. Aynı zamanda sera ectopur kullanarak tedaviyi destekleyebilirsiniz. Flagellatelerin neden olduappleu hastalıklar 19

20 Flagellatelerin neden olduappleu hastalıklar 5.3 Baappleırsak flagellateleri 800 x Bazı flagellate cinsleri balıappleın baappleırsaklarında ya amak üzere deapplei im gösterir. Genellikle burada yararlanıcı olarak ya arlar ve önceden sindirilmi besinler ile beslenirler. Çoappleu balık türü bunlardan etkilenmez, yoappleun bir istila altında kaldıklarında bile kendilerini rahatsız hissetmezler. Fakat diappleer balık türleri baappleırsak flagellatelerinin saldırısına uappleradıklarında a ikar belirtiler gösterirler. Çoappleu cichlid türü, yetersiz beslenme, mineral ve vitamin eksikliapplei ya da stres gibi diappleer güásüzle tirici faktörlerle birlikte baappleırsak flagellateleri tarafından sarıldıappleında belirtiler sergilerler (ayrıca sayfa 40 taki yetersiz beslenme hastalıklarına bakınız). Balıappleın rengi koyula ır, kolayca irkilir ve i tahını kaybeder. Baappleırsak flagellateleri özellikle yiyecek kabas aáısından zayıf olan yetersiz beslenme ile birlikte ürer. Bu nedenle, sıcakkanlı hayvanların etiyle beslemek flagellatelerin hızlı yayılmasına neden olmaktadır. A ırı yayılma durumunda hayvanlar zayıflar ve yüzgeá kenarlarında Áürüme görülür. Bunun nedeni besin, vitamin ve minarel eksikliappleidir, Áünkü flagellateler baappleırsaklardaki besin sularından bunları alırlar. Balık türlerinin büyük Áoappleunluappleu evrimleri süresince sıcakkanlı hayvanların etlerini sindirme üzerine adapte olamamı tır. Mide ve baappleırsaklar su organizmalarını sindirmek iáin etkindir. Sıcakkanlı hayvanların etlerinden yaapple ve proteini sadece yetersiz bir düzeyde sindirebilmelerinin de nedeni budur. Kalan proteinler flagellatelerin ve ayrıca bakterilerin beslenmesi iáin zemin hazırlar. Dı kılar, suda bakterilerin Áoapplealmasına neden olan, sindirilmeyen proteinleri iáerir. Bu da filtrenin kirlenmesine ve nitrat deappleerinin hızlı artı ına neden olur. sera yem uygun ve Áe itli bir beslenme biáimi saapplelar ve baappleırsak flagellatelerinin Áoapplealmasını önler. Besinin iáindekiler balıkların beslenmesi iáin en iyi ekilde hazırlanmı tır ve tamamen sindirilir. Uzun süreli deneylerde hasta discus sürüleri uygun beslenme düzeni ile bakılmı, stresten uzak tutulmu ve ilaá verilmemi tir. Bu durumda balık normal olarak geli imini sürdürmü ve on ila on iki aylıkken üreme olgunluappleuna eri tikten sonra üremeye ba lamı tır. SonuÁta, baappleırsaklarındaki flagellatelerin Áoapplealmasını kendi savunma mekanizmaları ile engellemeleri bir sorun yaratmamı tır. 20

21 Genellikle, hastalanan balıappleın baappleırsakları sadece flagellateler tarafından zarar görmez, farklı türdeki hareketli bakterilerden de etkilenir. Balık stresli olduappleunda hastalıklara kar ı olan direnci zayıflar, böylece patojenik organizmalar a ırı derecede üreyebilir. SonuÁ olarak, balık kendini kötü hisseder ve dı kısı beyazla ır. Bu hastalıappleı sera baktopur direct ya da sera bakto Tabs ile tedavi edebilirsiniz. Aktif madde, bakteri ile sava ır ve flagellate istilasını azaltır. Uzun süreli bir ba arıyı yalnızca balıappleın beslenme düzenini deapplei tirdiappleinizde ve balıkların bulunduappleu ko ulları iyile tirdiappleinizde yakalayabilirsiniz. 6 Kurtların neden olduappleu hastalıklar 10 x 6.1 Gyrodactylidea Canlı doappleuran Gyrodactylidea türü, havuz balıklarında daha sık, sıcak su akvaryumlarında ise daha nadiren görülür. SolungaÁlardan ziyade deri üzerinde rastlanması daha büyük bir olasılıktır. Bazı türler 3 mm ye kadar geli ebilir ve yakından bakılappleıappleında Áıplak gözle görülebilir. Kurtlar, dokuya derin bir biáimde tutunduklar kancaları ile balıapplea zarar verir. lk etaplarda balık akvaryumun zeminine ve dekoratif objelere sürtünür, daha sonra mukoza zarı kalınla ır, balık hareketsiz kalır ve su akı ında sallanır ya da zeminde hareketsiz ekilde yatar. Deri üzerindeki belirtilerin varlıappleından üphelendiappleiniz takdirde hemen sera mycopur ile tedaviye ba lamalısınız. Bu tedavinin etkisi sera ectopur ile güálendirilir. 6.2 Dactylogyridea 100 x Dactylogyridea türünün yumurtlayan ta ıyıc ların farklı türleri parazitler gibi balıappleın solungaáları ve derisi üzerinde ya ar. Akvaryum balıkları genellikle solungaálar üzerinde ya ayan parazitlerden etkilenirler. BahÁe havuzunda ya ayan balıklarda deri ta ıyıcıların yanı sıra farklı Kurtların neden olduappleu hastalıklar 21

22 Kurtların neden olduappleu hastalıklar türde solungaá ta ıyıcıları ile de kar ıla abilirsiniz. Balık küáük miktardaki istilalarla mücadele edebilir ve bu durumda bir sorun ya- anmaz. Ancak, hijyenik ko ulların kötü olduappleu, stres ve a ırı kalabalıappleın bulunduappleu ortamlarda solungaátaki ta ıyıcılar yoappleun biáimde Áoapplealır ve balık etrafa sürtünmeye ve daha hızlı solumaya ba lar. Hastalıappleın yayılmasından daha fazla etkilendiappleinde su yüzeyinin altında solungaálarını aáık tutarak ve güálükle soluyarak durur. SolungaÁtaki ta ıyıcılar deriye tutundukları kancaları ile balıapplea zarar verir. Kancalarını solungaáların hassas mukoza zarına yapı tırarak incinmelere neden olur. SonuÁ olarak mantar, bakteri ya da farklı protozoalar nedeniyle olu an ikincil enfeksiyonlar görülebilir. Bu yüzden deri ya da solungaátaki ta ıyıcılardan üphelendiappleinizde derhal sera mycopur ile tedaviye ba lamanız gerekmektedir. Aynı anda sera ectopur un da uygulanması tavsiye edilmektedir, tedavinin verimini artıracaktır. Yukarıda tanımlanan tek hücreli organizmalar ve ta ıyıcılar havuz balıklarında Áe itli karı ık enfeksiyonlarda ortaya Áıkar. Havuz sahibi iáin kesin bir te his Áoappleu zaman imkansız olduappleundan, sera omnisan tedavisi geli tirilmi tir. yi dengelenmi aktif maddelerin bile imi Oodinium u öldürdüappleü gibi tüm tekhücreli hayvanları da öldürür. Ayrıca deri ve solungaá ta ıyıcılarla da etkili biáimde mücadele eder. 6.3 Bal k sülükleri Sülükler bazen yeni satın alınan balıkların beraberinde gelirler ya da su ku ları onları baháe havuzlarına ta ır. BirkaÁ santimetre boyundadırlar, dolayısıyla Áıplak gözle rahatlıkla görülebilir. Aappleız vantuzları ile balıappleın üzerine tutunur ve bir damarı aáarak dı arı gelen kanı emerler. Balıappleın üzerinden ayrıldıklarında deri üzerinde kanlı emi izleri bulunur. Sülükler balıktan balıapplea geátikleri iáin tehlikeli hastalıkları da beraberlerinde ta ıyabilirler. Balıapplea yapı mı sülükler alkole batırılmı pamuk yardımıyla alınabilir. sera cyprinopur baháe havuzlar ndaki parazitlerle mücadele eder. 22

23 7 Viral hastalıklar Virüsler Áok küáük oldukları iáin normal bir mikroskop ile saptanamazlar. Sadece elektron mikroskoplarla ve kompleks bir hazırlıappleın ardından görülebilir. Canlı hücreleri sararak onları yeni virüsler üretmeye zorlar. Bunu yapınca hücreler dokuda normal görevlerini yerine getiremeyecek biáimde etkilenir. 100 x 7.1 Lymphocystis Lymphocystis balıappleın derisini istila eder ve mukoza zarının hücrelerini deapplei tirir. Büyüklük olarak yüz kat büyürler, böylece Áıplak gözle görülebilecek boya gelirler. Bir milimetreden daha büyük olan hücreler deriye yapı an balık yumurtaları gibi görünür. Parmakla deriye dokunulduappleunda üzerindeki yükseltiler sert i likler olarak algılanır. Hücreler virüs üretmeye zorland klar iáin büyürler. En sonunda, hücre yarılır ve milyonlarca yeni virüs suyun iáine daappleılır, etrafta yüzer ve diappleer balıkları sarar. Genellikle hastalık önce yüzgeálerin dı uálarında görülür daha sonra tüm gövdeye yayılır. Zamanında farkedildiappleinde yüzgeáin zarar gören bölümleri keskin bir makas ile kesilebilir. YüzgeÁ tabanına zarar vermediappleinizden emin olunuz. YüzgeÁlerin diappleer patojenlerden zarar görmesini engellemek iáin balıappleı sera baktopur ile tedavi ediniz. sera cyprinopur bir dezenfektan olarak görev yaparak hastalıappleın bula masını engeller. Her iki tedavi e zamanlı olarak uygulanmalıdır. sera cyprinopur u eczaneden alacaappleınız bir insülin enjektörü ile küáük dozlarda kullanabilirsiniz. Viral hastalıklar 23

24 7.2 Sazan ÁiÁek hastal apple Viral hastalıklar Genellikle baharda Koi ile ortaya Áıkan sazan ÁiÁek hastalıappleı da virüslerin neden olduappleu bir hastalıktır. GerÁek ÁiÁek hastalıappleı deappleildir ve insanlara geámeyen bir tür uáuk hastalıappleıdır. Hastalanan balıappleın gövdesinde yuvarlak ya da oval ekilli büyüklüappleü be ila on milimetre arasında olan soluk renkli ya da pembe i likler görünür. Bazen enfeksiyon ve hastalıappleın ba göstermesi arasında aylar geáer. Hastalık Áok ileri boyutlara ula madıkáa balık bundan Áok etkilenmiyor gibi görünür. Balıappleı uygun ko ullar altında tuttuappleunuzda derideki kalınla malar zaman iáersinde iyile ecektir. Fakat, hastalık uzun süre organizmada varl apple nı sürdürür ve bal k güásüz dü tüappleünde yeniden ortaya Áıkar. Bu genellikle balıappleın soappleuk mevsim ardından güásüzle tiapplei bahar aylarında görülür. Talimatlara uygun olarak yapılacak sera cyprinopur un iki önleyici tedavisi ile hastalıappleın diappleer balıklara bula ması engellenebilir. Tedavi, havuz s caklıappleı 12 C nin üzerine Áıktıappleında geráekle tirilmelidir. Aappleır geáen hastalık durumlarından etkilenen balık be gün boyunca normal dozdaki sera cyprinopur ile birlikte balıapplea verilen sera KOI BAKTO TABS ile bir tedavi akvaryumunda tedavi edilmelidir. Bu iyile meyi hızlandıracaktır. sera KOI BAKTO TABS üá haftaya kadar talimatlara uygun olarak sorunsuz biáimde balıklara verilebilir. Balıappleın kendi baappleı ıklıappleını güálendirmek iáin sera KOI MULTIVITAMIN ya da sera activant vermeyi asla unutmayınız. 24

25 7.3 Bahar virosis Sazan balıappleının bahar virosis i ciddi bir bula ıcı viral enfeksiyondur. Havuza sadece hastalıklı bir balık konulduappleunda bula abilir. Balık hastalıappleı geáirirse buna baappleı ıklık kazanır; fakat tüm ya amı boyunca potansiyel ta ıyıcı olarak kalır. Bu nedenle, zamanında hareket edebilmek iáin belirtilerin bilinmesi Áok önemlidir. Tedbir olarak baharda, sıcaklıklar 12 ile 15 C arasında olduappleunda havuzun üá hafta boyunca hafta da bir kez talimatlara uygun olarak sera cyprinopur kullanarak bakımını yapmalısınız. Havuzun sıcaklıappleı 20 C nin üzerinde kaldıappleı sürece hastalık patlak vermez. Virüsler sadece sonbaharda, sıcaklıklar dü tüappleünde aktif hale gelir. Ta ıyıcı balıappleın kendisi hastalanmaz fakat atık ve idrar ile virüsleri vücudundan Áıkarır. Diappleer balıkların virüsleri nasıl aldıappleı henüz netlik kazanamamı tır, fakat solungaálar yoluyla kan dola ımına karı tıappleı dü ünülmektedir. Balık kene ve sülüklerinin kan emerken virüsleri ta ıdıkları ise kanıtlanmı tır. Virüsler dü ük sıcaklıklarda az miktarda Áoappleal r ve kı ın aktif deappleildir. Sadece baharda sıcaklık 6 C nin üzerine Áıktıappleında yoappleun biáimde Áoapplealmaya ba larlar ve balıappleın baappleı ıklık sistemini zayıflatırlar. Bahar virosis sıcakl kların 15 ve 17 C aras nda olduappleunda ciddi bir hal alır. Gerekli önlemleri almadıappleınız takdirde tüm balıkların bir hafta iáinde ölmesi olasıdır. Genellikle, bahar virosis inin ilk belirtisi balıkların filtrenin Áıkı akıntısında toplanmasıdır. Kontrolsüz olarak yüzmeye ba larlar ve dengelerini korumakta problem ya arlar. Daha sonra deride, solungaálarda ve yüzgeálerin baapplelantı noktalarında ani kanamalar görülür. SolungaÁ kapakáıappleı kaldırıldıappleında solungaálar soluk renklidir. Son a amada balık i gövdesi (ödem) ve patlak gözleri yüzünden acı Áeker, anüs i er ve yapı kan dı kı Áıkarır. Viral hastalıklar 25

26 Su sıcaklıappleı 20 C veya daha yüksek olduappleunda, hastalık hafifler ve s cakl k 25 C nin üzerine Áıktıappleında balık ölmez. Hastalıappleı ne kadar Áabuk fark ederseniz önleme ansınız o kadar yüksek olacaktır. fiimdiye kadar hiá kimse balıktaki aktif virüsleri öldürmek iáin bir ilaá bulamamı tır. lk ve en önemli tedbir, 24 saatten daha uzun bir sürede sıcaklıappleı yava Áa C ye yükseltmek olacaktır. Bunun bir havuz iáinde geráekle tirilmesi pek mümkün olmadıappleından balıappleın bir tedavi akvaryumuna alınması gerekecektir. Su sıcaklıappleı 20 C ye ula tıappleında her 100 litre su iáin 3 tablet sera baktopur direct ve 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. Daha sonra sıcaklıappleı yava Áa 25 C ye yükseltiniz. sera baktopur direct ikincil bakteriyel enfeksiyonları önler ve sera cyprinopur sudaki aktif olmayan virüsler üzerinde dezenfektan etkisine sahiptir. 25 C de virüsler artık aktif olmadıappleından ve baappleı ıklık sistemi daha güálendiappleinden dolayı balık iyile ebilecektir. Viral hastalıklar 26

27 lerleyen günlerde günde bir defa her 100 litre iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. Tedavi süresince su kalitesinin iyi olduappleundan emin olunuz. Balıapplea yeterli oranda oksijen saapplelamak iáin suyun havalandırılması gerekmektedir. Balıappleın beslenmesi süresince sera KOI MULTIVITAMIN ile ıslatılmı yüksek kalitede yem vermelisiniz. sera KOI ROYAL STAPLE DIET, sera biogranulat, sera KOI SPIRULINA ya da sera goldy Royal mükemmeldir, Áünkü sera KOI MULTIVITAMIN i en iyi ekilde emer. Yem ıslatıldıktan hemen sonra balıapplea verilmelidir. Viral hastalıklar 27

28 Tedavi plan : 1. gün: OldukÁa yava biáimde sıcaklıappleı 20 C ye yükseltiniz, daha sonra 3 tablet sera baktopur direct ve her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. 2. gün: Sıcakl apple yava Áa 25 C ye yükseltiniz, her 100 litre suya 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz Günde bir kez olmak üzere her günler: 100 litre suya 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. Balık havuzun soappleuk suyuna geri konulmamalıdır. Balıappleı aynı sıcaklıktaki temiz suyla dolu bir tedavi akvaryumuna koyunuz. A ırı yava hareket etmek biráok balıappleın ölmesine neden olabilir, Áünkü bahar virosis oldukáa bula ıcıdır ve uygun sıcaklık altında salgın biáimde havuza yayılır. fii en balıklar genellikle kurtarılamaz ve oldukáa büyük miktarlarda virüs ve bakteri yayar. Bu nedenle tedavi süresince diappleer balıklardan ayrılmalı, bir ba ka tedavi akvaryumuna aktarılmalıdır. 6. gün: Suyu deapplei tiriniz ve sera super carbon yardımıyla filtre ediniz. Viral hastalıklar 28

29 800 x 7.4 Sazanda olu an ödem Sazanlardaki bula ıcı ödem daha önce baappleımsız bir hastalık olarak nitelenmekteydi. Ancak, daha ileri yöntemlerle yapılan ara tırmalar ileri etaplarında bunun bahar virosis in belirtileri olabileceappleini ortaya koydu. Ancak, akvaryum balıkları ile aynı ekilde, sazanlar da dahili bakteriyel bir enfeksiyonun sonucu olarak ödem belirtileri gösterebilir. Zayıf dü mü balıklarda patojenler kolaylıkla çoapplealabildiapplei iáin bu ödem aáık bir ekilde tek bir nedene baapplelanamaz. Belirtilerin Áoappleu böbrek rahatsızlıkları sonucunda ortaya Á kar, Áünkü böbrek yeterli miktarda sıvı i leyememektedir. Sıvı, dokuya ve beden bo luappleuna yayılır, patlak gözlerin olu masına ve bedenin i mesine neden olur. Hastalanan balıappleın genellikle kurtarılması güátür. Acilen hastalıklı balıappleı havuzadan ayırınız; bir karantina akvaryumuna koyarak sera baktopur direct ten Áift doz uygulayarak tedavi ediniz. Talimatlara uygun olarak aynı anda sera cyprinopur uygulayarak tedaviyi destekleyebilirsiniz. Be gün boyunca baháe havuzlarına normal dozda sera cyprinopur ilave ediniz. Viral hastalıklar sera baktopur direct uygulamak yerine sabah ve ak am sera KOI BAKTO TABS da verebilirsiniz. 29

30 8 Bakteriyel hastal klar Bakteriyel hastal klar Bakteri her akvaryumda ya ar ve pek Áok önemli i levi yerine getirir, örn. amonyum, nitrit ve nitratın ayrı tırılması. Ancak, zararlı bakteriler de vardır, örn. patojenik bakteri. Bunlar da her akvaryumda ya ar, fakat bakım ve dikkat sayesinde herhangi bir soruna neden olmaz, Áünkü saapplelam bir baappleı ıklık sistemi olan güálü bir balık bakteriyel enfeksiyonlardan korunmak iáin yeterli güce sahiptir. Stres, kötü su ko ulları, yanlı beslenme ya da varolan hastaliklar bal apple güásüzle tirir ve bakteriyel enfeksiyonlara eappleilimli hale getirir. Bakteri her zaman saptanması kolay olmayan biráok hastalıapplea neden olur. 40 x 8.1 Vitiligo 1500 x Vitiligo ya farklı bir bakteri neden olur. Deride ve yüzgeálerde olu an beyaz ya da gri-beyaz, donuk ya da bulanık lekelerden farkedilir. Mukoza zarı yırtıkları aáılır ve pulsuz olan kısımlar görünür hale gelir. Hastalık derinin yok olduappleu a amaya ula mı sa, sera baktopur sıvısı yetersiz kalabilir. sera baktopur direct ile yapılacak ek tedavi gerekli olacaktır. Tam dozdaki iki ilaá verimi artıracaktır. 30

31 8.2 YüzgeÁ Áürümesi Bakteriyel yüzgeá Áürümesi her akvaryumda ya ayabilen bakteriler nedeniyle olu ur. Saapplelıklı balık bundan etkilenmez, Áünkü bakteriden korunmak iáin yeterli savunmaya sahiptir. Hastalık stresli olan balıklarda, nakilde olu an olası bir zedelenmeden sonra ya da a ırı kalabalık akvaryumlarda ortaya Áıkar. YüzgeÁ Áürümesi Columnaris hastalıappleı, mantar, doku bozukluappleu ya da bir parazit istilası gibi diappleer hastalıklarla baapplelantılı olarak da görülebilir. Olumsuz hijyenik ko ullar nedeniyle bakterilerle kirlenen su da hastalıappleı körükler. YüzgeÁlerin uálar Áürümeye ba lar ve en son a amada birle tikleri noktada tamamen yok olur. Tedavi geciktirilmemelidir. sera baktopur bakteri ile mücadele eder ve yüzgeáin tahrip olan k s mlar n n h zla yeniden büyümesini saapplelar. YüzgeÁ Áürümesi Hasta solungaá (solungaá kapakáıappleı Áıkarılmı tır) Kar ıla tırma iáin: Saapplelıklı solungaá (solungaá kapakáıappleı Áıkarılmı tır) 8.3 Bakteriyel solungaá Áürümesi Bakteriyel solungaá Áürümesi, solungaá filamentlerinin hassas mukoza zarı, parazitler tarafından zarar gördüappleünde ortaya Áıkabilir. Bakteri sudan girer ve dokuyu Áürütür. Ölü solungaá filamentleri beyazımsı-gri bir renge sahiptir. SolungaÁ kapakáıappleı kaldırıldıappleında net bir biáimde görülebilir. sera baktopur hızlı bir biáimde patojenlerle mücadele eder ve doku bozukluappleunun iyile mesini saapplelar. Ancak, zarar gören solungaá filamentleri tekrar büyümez. SolungaÁlar kanla beslendiapplei iáin bakteri kan dola ımına karı arak iá organları etkileyebilir. Bu yüzden ayn anda sera baktopur direct i de kullanmalısınız. Böylece kana karı an bakteri organizmaya yayılamaz. Bakteriyel hastal klar Dört hafta sonraki iyile mi hali Neden olumsuz hijyen ko ullarıysa, tedaviye ba lamadan önce hijyenik ko ullar iyile tirmelisiniz. 31

32 Bakteriyel hastal klar 400 x 8.4 Columnaris Columnaris bakterisinin neden olduappleu bir enfeksiyon, küáük filamentlerin aappleız, yüzgeáler ve pul kenarlarında birbirine Áok yakın durarak olu turduappleu beyaz pamukáuktan tanınabilir. Beyaz alanlar hızla balıappleın derisi üzerinde Áoapplealır. Son a amada yüzgeáler bazen kenarlardan ba layarak Áürür, balık su yüzeyinin altında durur ve sallanır. Acil olarak harekete geáilmesi gerekir, Áünkü hastalık Áok hızlı yayıldıappleı iáin balıkların hepsi tehlikededir. Bu durumda sera baktopur ve sera baktopur direct in birlikte kullanılmas özellikle tavsiye edilmektedir. Columnaris bakteri alkalik suyu tercih ettiapplei iáin ph deappleerini sera ph-minus ile 7 n n alt na Áekmek, bal k ph dü mesine dayanabildiapplei sürece, tedaviye yard mc olacakt r. Dahili bakteriyel enfeksiyonlar farklı ekillerde ortaya Á kar. Balık bazen yüzmede düzensizlikler gösterir; yalpalar, sallan r ya da döner. Reaksiyonları yava lar ya da tamamen ilgisizle irler. Balık ölmeden önce geáen acı Áekme süresi etkilenen iá organlara baapplelı olarak deapplei ir. 8.5 Deri üzerinde kanlı iltahaplanmalar Deri üzerindeki küáük kanlı bölgeler, anüsteki ve yüzgeálerin birle im noktasındaki kanayan iltahaplar Aeromonas ve Pseudomonas bakterilerinin neden olduappleu enfeksiyonların tipik belirtileridir. Bazen deri üzerinde irinli yaralar olu ur; kaslar aáılır ve kanar. Belirtiler ortaya Áıktıktan sonra derhal sera baktopur direct ile tedaviye ba lamak gerekmektedir. sera baktopur direct in aktif maddesi hızlı bir biáimde solungaálar ve baappleırsaklar aracılıappleıyla organizma tarafından emilir ve balıappleın iáinde etkisini göstermeye ba lar. 32

33 8.6 Akvaryum balıklarında ödem Uzun süreli stres balıappleın baappleı ıklık sistemini zayıflatır, böylece bakterilerin organizmaya girmesine yol aáılmı olur. Genellikle tek balık etkilenir. Hastalık sümüksü dı kıyla sonuálanan baappleırsaklardaki bakteriyel enfeksiyon ile ba lar. Bunun ardından, balık daha az yem yemeye ba lar. Hastalıappleın akı ı iáinde baappleırsakların mukoza zarının bazı bölümleri dökülür. Bunlar balıappleın anüsünde kalır, burada beyaz sümüksü par- Áalar halinde birikir. Balık yem yemeye devam etse de bunu sindiremez. Á organlar kısmen geri Áekilir ve art k etkin biáimde Áalı maz. Bu a amada balık uzun süre acı Áekebilir. Belirtilerden sadece birini de görseniz derhal sera baktopur direct ile tedaviye ba layınız. lk a amada balıapplea yardımcı olabilir ve hastalıappleın yayılmasını önleyebilirsiniz. Gövdesi ve gözleri i mi bir balık, Áift dozda sera baktopur direct ile tedavi edilebileceapplei ayrı bir akvaryuma konulmalıdır. Bakteriyel hastal klar Böbrekte sorunlar Áıkmaya ba ladıappleında ya da idrar yolunun ve organlarının enfeksiyonu nedeniyle yeterli miktarda su atılamadıappleında hastalık son a amasına gelir. Fazla su gövdedeki bo luklarda, pul keselerinde ya da gözlerin arkasında toplanır. Bu da i meye, pulların kalkmasına ve patlak gözlere neden olur. Dikkat: Yüksek seviyede etkin olan antibakteriyel tedavi aynı zamanda filtre iáindeki yararlı bakterilere de zarar verir. Tedavi süresince filtreyi akvaryumdan ayrı tutmak, örneapplein su dolu bir kova iáinde Áalı tırmak gerekecektir! 33

34 Bakteriyel hastal klar 8.7 Erythrodermatitis Sazan balıappleındaki Erythrodermatitis hastalıappleına Aeromonas cinsindeki bakteri neden olur. Özellikle yazın ve ilkbaharda görülür. Fakat, son yıllarda baharda sıcak ülkelerden ithal edilen cins balıkların hastalıappleı ta ıdıkları gözlenmi tir. Erythrodermatitis aappleır ilerleyen bir hastalık olduappleu iáin ithal edilen balık ilk ba ta saapplelıklı izlenimi verir, fakat birkaá hafta sonunda kanlı kırmızı Áıbanlar görülür ve daha sonra da deride olu an büyük aáık yaralarla ölüm geráekle ir. Erythrodermatitis, önce deride kırmızı lekeler eklinde ba gösterir, ardından aáılan irinli yaralara dönü ür. Ba langıátaki kırmızı lekeler nedeniyle genellikle bahar virosis ile karı t rılır. Daha sonraki a amada beyaz uálu irinli yaralar ve ortası kırmızı aáık yaralar hastalıappleın ba lıca göstergeleridir. Genelde gövdenin yanlarında ve kuyruk yüzgecinin birle im noktas nda görülür. Çoappleunlukla bozuk doku üzerinde ikincil olarak mantar hastalıkları belirir. Gövde bo luappleuna doappleru ger- Áekle en kopmalar Áoappleu zaman ölümle sonuálanır. Bu hastalıappleın da, bahar virosis ine benzer biáimde kan emici parazitler yoluyla geátiappleinden üphelenilmektedir. Tedaviye erken ba lanırsa, iyile me ansı yüksektir. Bu nedenle, bir tedbir olarak, yeni ithal edilen japon balıappleınızı ve Koi yi mümkün olduappleunca kısa sürede, be gün boyunca normal dozda sera cyprinopur ekleyerek tedaviye ba layınız. Ardından, suyun büyük bir kısmını deapplei tiriniz. Tedaviyi bir hafta sonra tekrarlayınız. Akut durumu söz konusu olduappleunda, balıkta zaten aáık yaralar görünüyorsa, C de havalandırma ve mekanik hızlı filtre ile bir karantina akvaryumunda tedaviye devam edebilirsiniz. 34

35 lk gün, 60 g sera ectopur ve akvaryumdaki her 100 litre su iáin 3 tablet sera baktopur direct ekleyiniz. Ayrıca, be gün boyunca günlük olarak her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. Ardından, havuz suyunun büyük kısmını deapplei tiriniz. Balıappleı sıcak suda tedavi ettikten sonra soappleuk havuza koymayınız. AÁık yaralar, tedavinin ardından iyile meye ve kapanmaya ba lar. yile me dönemi iyi beslenme ve ek vitaminler verilerek desteklenmelidir. sera goldy, sera goldy Royal, sera bioflakes ve sera biogranulat ile besleyiniz. Daha büyük Koi yi ek olarak sera KOI ROYAL STAPLE DIET, sera KOI COLOR ve sera KOI SPIRULINA ile besleyiniz. Tedavi plan : Balıappleı, aynı sıcaklıktaki temiz suyla doldurulmu bir tedavi akvaryumuna koyunuz. Tedavi süresince en uygun su ko ullarını ve en üst düzeyde hijyen saappleladıappleınızdan emin olun! 1. gün: S cakl apple yava Áa 22 C ye artırın. 60 g sera ectopur, her 100 litre su iáin 3 tablet sera baktopur direct ve 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. Tedavinin 7. gününde: Yaran n kırmızı rengi aáılmaya ba lar. Tedavinin 11. gününde: Yara küáülür. Tedavinin 13. gününde: Yara kapanır. Bakteriyel hastal klar 2. gün: Her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. 3. gün: Her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. 4. gün: Her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. 5. gün: Her 100 litre su iáin 8 ml sera cyprinopur ilave ediniz. 6. gün: Suyun % 50 sini deapplei tiriniz ve sera super carbon yardımıyla suyu filtre ediniz. 10. gün: Suyun % 50 sini deapplei tiriniz. Tedavinin 21. gününde: Yara iyile ir. Tedavinin 27. gününde: Yara tamamen iyile ir. Balıappleı tekrar soappleuk havuza koymayınız. 35

36 9 Mantar hastalıkları Derinin sıyrılmasının ardından yan taraftaki mantar olu umu 60 x Mantarlı a ırı büyümü yumurta (mikroskop görüntüsü) Mantar hastalıkları Mantarlar, her akvaryumda varolan ayrı tırıcı organizmalardır. Balık dı kısı gibi art k maddeleri kullandıkları iáin hijyen konusunda önemli bir katkıda bulunurlar. Bu nedenle, mantar sporları her zaman akvaryum suyunda mevcuttur. Mukoza zar zarar görmediapplei sürece mantar balıapplea zarar vermez. Mukoza zarı, sporlar n giri ini engelleyerek etkin bir koruma saapplelar. Mantar sporları sadece deride tutunabilir ve incinme ya da parazit istilas olduappleunda Áoapplealırlar. Bu yüzden, yakalama ya da nakil sırasında Mikroskop altında Saprolegnia nın mantar hifleri ve spor kapsülleri engellemek iáin derhal sera mycopur uygulayınız. sera ectopur, sera mycopur un verimini destekler, ilk a amada ve yaralanmalardan sonra protozoaların ve bakterilerin neden olduappleu ikincil enfeksiyonları önler. 40 x Derideki sıyrık ve mantar olu umu ile derideki sıyrık balıappleın derisinde hafif de olsa s yr klar olu tuappleu takdirde derhal akvaryum suyuna sera aqutan ekleyiniz. sera aqutan mukoza zarını koruyan ve hafif doku bozukluklarıyla sıyrıkları derhal kapatan bir bile im iáerir. Daha kötü yaralanmaların ve derin sıyrıkların olması durumunda enfeksiyonu 36

37 10 Karma enfeksiyon 40 x Bazen akvaryumlarda, fakat daha sıklıkla baháedeki havuzlarda, balıappleın derisinde sadece tek bir tür parazit olmadıappleını gözlemleyebilirsiniz. Mukoza zarı kalınla mı görünür ve mikroskobun altında pamuklu Áubukla aldıappleınız örneapplei incelerken deri gözeneklerinde ta ıyıcılar ve Costia, Chilodonella, Trichodina ve Tetrahymena gibi farklı türde protozoalar saptayabilirsiniz. lk etapta, balık zemine ya da sert objelere sürtünür, daha sonra filtrenin geri dönü akıntısında durur, cansızca sallanır ve yüzgeálerini sıkı tırır. Koi ve japon balıappleında mukoza zarının kalınla ması gri bir tabakayla ba lar. Enfeksiyon ilerlediappleinde, tabaka beyazımsı bir renge döner ve küáük paráalar halinde dökülür. Son a amada, balıappleın korunma ihtimali pek yoktur. Balık düzenli olarak gözlemlendiappleinde enfeksiyon ilk a amasındayken fark edilebilir ve daha fazla ilerlemesi engellenebilir. Deri enfeksiyonunun tek nedeni olduappleu sürece Áoappleu patojen a aappleı yukarı aynı belirtileri gösterir. Ancak, akvaryum balıappleındaki karma enfeksiyonun mukoza zarındaki düzensiz süt beyazı kalınla mı farklı boyutlardaki lekeler gibi belirsiz semptomlar vardır. Patojen mikroplar deri üzerinde yayı- lırken ve balık gittikáe güásüzle irken, mukoza zarındaki düzensiz kalınla malar neredeyse balıappleın tüm yüzeyini kaplar. lk ba ta, balık su yüzeyinin hemen altında, sallanarak ve yüzgeálerini sıkı tırarak yüzer; son a amada ise cansız ekilde akvaryumun zemininde yatar. Hastalık te his edildikten hemen sonra a- cilen tedavi edilmelidir. Deri sülükleri 10 x büyüteále görülebilir, fakat tekhücreli parazitleri saptamak iáin 40 x büyütme saapplelayan bir büyütece ihtiyacınız olacaktır. Akvaryumda, balıappleı sera costapur ve sera mycopur ile tedavi edebilirsiniz. Böylece, neredeyse tüm patojenik türler kapsayan bir tedavi uygulamı olursunuz ve ayrıca ikincil bir mantar enfeksiyonunu önlersiniz. BahÁe havuzlarında tedavi talimatlara uygun olarak sera omnisan ile geráekle tirilir. Ichthyophthirius ve Oodinium un karma enfeksiyonu. sera costapur ve sera oodinopur ile tedavi edildi. Dört gün sonunda iyile me saapplelandı. Karma enfeksiyon 37

38 11 Krustaseler 11.1 Lernaea Krustaseler larva balıktan ayrılarak kısa bir süre etrafta plaktonik organizmalar gibi yüzer. Daha sonra bir balık bulur ve bu balıappleın derisinde kendine yer aáar. Burada Áubuk eklinde krustaselere dönü ür. Lernaea balıapplea oldukáa fazla zarar verir, Áünkü sürekli olarak bal ktan kan alır. Cımbızla tek bir krustaseyi yakalamanız mümkündür ve hızlı bir Áeki le dokudan ayırabilirsiniz. Krustase Lernaea akvaryumcular tarafından genellikle anchorworm (kancalı kurt) olarak adlandırılır, Áünkü kollara ayrılmı emme organıyla balıappleın derisine iyice tutunur ve görünür kolları olmayan uzamı bir bedene sahiptir. Arka ucunda yumurtaların büyüdüappleü keseye benzeyen iki uzantısı vardır. Yumurtaların belirli bir olgunluapplea eri mesi birkaá günle iki hafta arası bir süre alır. Daha sonra bunlar dü er ve larvalar yumurtadan Á kar. Anne krustase ölür ve yumurtalar dü tükten sonra balık dokusundan kopar. Larvalar aynı zamanda parazittir ve kan emmek iáin balıappleın solungaálar na girer. Larvalar, burada üreyecek olgunluapplea gelirler. Çiftle meden sonra di i Krustase Áıkartıldıappleında balıkta hafif bir yaralanma olacaappleından sera baktopur ile tedavi edilmelidir. sera cyprinopur yardım yla farklı a amalardaki krustase ve larvalar ile mücadele etmek mümkündür. 38

39 11.2 Argulus Balık kenesi Argulus tabii ki bir böcek deappleil, bir krustasedir. yi bir yüzücüdür ve kan emmek iáin balıklara doappleru yüzer. Balık kenesi genellikle sadece yemeappleini bitirinceye kadar balıapplea Ergasilus, parazit olarak balıappleın üzerinde ya ar, erkekler planktonik organizmalard r. Kan kaybı yüksektir ve solungaá Áürümesi gibi ikincil enfeksiyonlar yaygın sonuálardır. Krustaseler sadece larva a amasında balık havuzlarından canlı yemlerle bir akvaryuma ya da baháe havuzuna girebilir. yapı ır. Sindirim iáin balıappleı terk eder ve tekrar acıkıncaya kadar yeni bir ev sahibi aramaz. Bahar virosis i, Erythrodermatitis ve bakteri gibi tehlikeli hastalıklar bu yolla bir balıktan diappleerine geáebilir. Balık keneleri neredeyse effaftır, sadece gözlerinin ve emme disklerinin koyu bir rengi vardır. 5 ila 8 mm arasındaki kalkan biáimli krustaselerin balıappleın üzerinde tanınması genellikle kolaydır. Stilettoları (kama) ya da emme iappleneleriyle balık kenesi derinin altındaki damarları aáar ve kan emer. Balıappleın derisi üzerindeki kanlı, kırmızı renkli delikler tipiktir ve bal k kenesinin yayıldıappleı, balık kenesi görünür olmasa da genel görünümden anla ılabilir. sera cyprinopur ile havuzdaki ve bal k üzerindeki kenelerle mücadele edebilirsiniz. Akvaryumun iáinde Áoapplealma mümkün deappleildir, Áünkü Áoappleu zaman ayn anda akvaryumun iáinde her iki cinsten de bulunmaz. SolungaÁ krustaseleri ve farklı a amalardaki larvaları ile sera cyprinopur yardımıyla mücadele edilebilir. Krustaseler 11.3 Ergasilus Krustase Ergasilus, Lernaea 40 x gibi larvalı bir krustasedir. Yakla ık 1,5 mm kadardır. Ön antenler, balıapplea tutunmak iáin solungaálar n derisini delen kancalara dönü ür. Sadece di i Resim Ergasilus: Dr. Dirk Kleingeld 39

40 12 Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar SolungaÁ kapakáıappleının deformasyonu Kimi geli im safhalar nda mineral ve eser element eksik geliyorsa, yüzgeáte ve solungaá kapakáıappleında daha sonra tedavi edilemeyen deformasyonlar olu ur. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar 12.1 Mineral eksikliapplei Yetersiz beslenmenin yol aátıappleı hastalıklar, balıkta mineral eksikliapplei görüldüappleünde ortaya Áıkar. Balık, solungaá ve derisi yoluyla emdiapplei sudaki Áözülmü minerallere ve eser elementlere baappleımlıdır. Özellikle büyük balıklar sudan pek Áok mineral alır. Ayrıca, oksijen yönünden zengin olan akvaryum sularında Áözünmü mineraller ve eser elementler Áökelme süreáleri nedeniyle kaybolur. Mineral eksikliapplei, su düzenli aralıklarla deapplei tirip sera mineral salt ekleyerek telafi edilebilir. Çoappleu akvaryumcu, özel balık türlerini yeti tirmek ve bakmak iáin yumu ak suya ihtiyaá duyar. Suyu deapplei tirirken, R/O su ya da iyon deapplei tiriciden alınan suyu kullanırlar. Bu tür sular mineral ve eser elementlerden yoksun olduappleu iáin bir süre sonra, yetersiz beslenmenin yol aátıappleı hastalıklar görülebilir. Özellikle, küáük balıklar geli imleri süresince biráok minerale ve eser elementlere ihtiyaá duyar. Eksik maddeler deapplei im sırasında sera mineral salt eklenerek tamamlanabilir. sera mineral salt bu amaá iáin özel olarak geli tirilmi tir ve 60 mineral ve eser element iáerir. Düzenli kullanıldıappleı takdirde bu tür besin yetersizliapplei hastalıklarını engeller. Yüzgeç deformasyonu 40

41 Oyukların olu ması R/O suyundaki mineral eksikliappleinden kaynaklanır 12.2 Kafadaki delik hastalıapple Cichlids in kafadaki delik hastalıappleı aslında bir besin yetersizliapplei hastalıappleıdır, fakat farklı nedenleri olabilir. Genellikle baappleırsaklardaki flagellate istilası ile birlikte görüldüappleü iáin uzun süre bu hastalıappleın temel nedeni olarak görülmü tür. Fakat baappleırsaklardaki yoappleun flagellate istilası ve bakteri genellikle hastalık patlak vermeden önceki yetersiz beslenme nedeniyle ortaya Áıkmaktadır. Patojenler sindirim sürecinde rahatsızlık yarat r ve baappleırsakların mukoza zarına zarar verir. SonuÁ olarak, bal k yeterli miktardaki besini, vitamini ve minerali alamaz. SonuÁ olarak balık organizmasında akut eksiklik ortaya Áıkar. Balık bunu ba ında yer alan kıkırdak dokusunu kullanarak telefi etmeye ve gerekli maddeleri buradan almaya Áalı ır. Etkilenen alandaki deri yırtılır ve beyaz Áürümü kıkırdak dı arı Á kar, krater benzeri bo luklar kalır. SonuÁta ortaya Áıkan delikler bir milimetre ile iki santimetre arasındadır. sıcakkanlı hayvanların etleriyle geráekle- tirilen beslenme baappleırsak flagellatelerinin yayılmasını hızlandırır. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar Düzenli olarak sera mineral salt eklendiappleinde, ba ta delik hastalıappleı engellenebilir ve aáılan delikler tedavi edilir ve birkaá ay iáinde kapanır. Ancak, bunun geráekle- ebilmesi iáin balıappleın saapplelıklı ve bol Áe itli bir beslenmeye tabi tutulması gerekmektedir. Genellikle sıappleır yüreapplei ya da diappleer 41

42 Bunun dı ında, yem iáerisine düzenli olarak sera fishtamin eklemelisiniz, Áünkü balık organizmaları yalnızca iáerisinde vitamin de olduappleu takdirde hayati mineralleri ve besinleri alabilir. bile imini iáerir. Bu vitaminleri hastal klardan sonra 1 hafta her gün, yem ile, veriniz. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar laálar patojenlerle mücadele etse de, balık organizmaları hastalık nedeniyle hala güásüzdür ve kendine gelmeye ihtiyaá duyar. Bu nedenle, iyile me sürecinde, balıappleı uygun ko ullar altında tutmak ve ona saapplelıklı, Áe itli, yüksek kalitede bir beslenme saapplelamak oldukáa önemlidir. R/O suyundan zarar gören yüzgeáler Fakat, bu da yeterli deappleildir. Ayrıca, organizmayı ve baappleı ıklık sistemini güálendirmek iáin yemle birlikte ek vitaminler vermeniz gerekecektir. Bu, hastalıappleın ardından balıappleı eski gücüne kavu turmanın tek yoludur. sera activant ve sera fishtamin balıappleınızın ihtiyacı olan tüm vitaminlerin 42

43 12.3 Karaciappleerin yaapplelanıp bozulması sera mineral salt düzenli biáimde eklendikten sonraki iyile me Balıktaki yaapplelı karaciappleer yanlı beslenmenin bir sonucudur. Yemin muhteviyat ndaki dengesizlik ve a ırı karbonhidrat karaciappleerin yaapplelanıp bozulmasına neden olabilir. Mantarlar, bayat ve nemli besinlerin üzerine kolaylıkla yerle ebilir. Minimum konsantrasyonla, büyük balıkların bile karaciappleerini tahrip edebilen yüksek zehirli (toksik) metabolik ürünler ortaya Áıkarırlar; bu da karaciappleerin yaapplelanarak bozulmasına neden olur. Koi nin karaciappleerinin ve diappleer organlar n n yaapplelanarak bozulması (beyaz alanlar) hızla yok eder. Bu nedenle, sera activant ve sera fishtamin ilave edilmesi yararlı olacaktır. Karaciappleerin yaapplelanarak bozulmasına insanlara bula mayan hepatit gibi hastalıklar da neden olabilir. Karaciappleer zarar görmü se, ikincil hastalıklar da ortaya Áıkar. Bunlar genellikle asıl neden olarak görülür ve ba arısız tedaviler geráekle tirilir. Karaciappleer dokusunun ana bölümü zarar gördüappleünde balık ölür. Vitamin yönünden zengin, saapplelıklı ve Áe itli besinler verildiappleinde, uygun ko ullar altında tutulduappleunda, balık hepatiti atlatabilir ve karaciappleer dokusu yenilenebilir. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar Yem paketini aátıktan sonra iki ay iáinde tüketiniz ve yemi rutubetin yüksek olduappleu odalarda tutmamaya özen gösteriniz. I ık ve oksijen aáık paketlerdeki vitaminleri 43

44 12.4 yot eksikliapplei Bazı yerlerde, doappleal su yeterli miktarda iyot iáermez. Bu eksik iyot g dalarla kar ılanmadıappleı takdirde insanlarda olduappleu gibi hayvanlarda da guatra neden olur. Ayrıca balık, besin yetersizliapplei yol aátıappleı hastalıklardan birine de yakalanabilir. Boappleaz bölgesinde büyük bir tümör geli ir. Büyük balıklarda, solungaá bölgesinde bile sera mineral salt n miktarı önemli deappleildir, önemli olan guatr gerileyinceye kadar düzenli olarak kullanılmasıdır. Bunun ardından, haftada iki defa iyot iáeren yem vermek yeterli olacaktır. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar büyüyebilir. Cerrahi müdahaleyle bunu Áıkarmak sadece kısa süreli bir Áözüm olacaktır, birkaá hafta sonra bu tarz bir guatr tekrardan büyüyecektir. Balıapplea düzenli ekilde iyot verdiappleinizde, büyük guatr tümörleri bile küáülebilir. Bunu, her su deapplei iminde düzenli olarak sera mineral salt ekleyerek geráekle tirebilirsiniz. yot iáeren besinler vermek de guatr olu umunu engelleyici nitelikte olacaktır. sera FD Krill, sera GVG-mix marin ve granül yem sera granumarin iyot iáermektedir. Bu yemlerden birini ya da haftada bir iki kere sırayla birkaáını verirseniz, her tür balıktaki guatr olu umunu hangi boyutlarda olursa olsun engelleyebilirsiniz. Guatr, iyot eksikliapplei nedeniyle olu ur Guatr, iyot iáeren yemler sayesinde altı hafta iáinde geriler. Guatr olu tuktan sonra, tedavi iáin balıappleı iyot iáeren bir yem türüyle günde bir defa besleyiniz ve düzenli sera mineral salt kullanımıyla suyu zenginle tiriniz. Eklenen 44

45 12.5 Ozmotik ok Balık yüksek iletkenlik seviyesi olan sudan (yüksek tuz iáeriapplei) adaptasyon iáin geái dönemi ya amadan dü ük iletkenliapplei olan suya nakledildiappleinde ozmotik oka uapplerayabilir. Aradaki farkın fazla olmadıappleı zararsız durumlarda, balık sadece mukozasını atar. Ozmotik ok, balık nakledilmeden önce nakil suyunun iletkenlik deappleerinin öláülmesiyle engellenebilir. Daha sonra sera mineral salt ekleyerek balıappleın konulacaappleı akvaryumun iletkenliappleini ayarlayınız µs/cm arası farklar önemli deappleildir. ms/cm (santimetre ba ına millisiemens) olarak deappleil, µs/cm (santimetre ba ına Bu durum balık organizmasını oldukáa zorlar ve zayıflatır. SonuÁta, dahili hastalıklar ortaya Áıkabilir ya da mukoza zarının korumasından yoksun kalan deri, bakteri ve mantardan etkilenir. Bunun üzerine deri, yüzgeá ve solungaá Áürümeleri görülür. letkenlik deappleerleri arasındaki fark Áok yüksekse, yüzgeá hatlarındaki ince kıkırdak eklemleri yüksek ozmotik basıná nedeniyle patlayabilir. YüzgeÁler büyük paráalar halinde dökülür ve özellikle balık oldukáa güásüzle tiapplei iáin kopan paráaların bulunduappleu alanlar bakteri ve mantardan hızla etkilenebilir. Taşınma sonrası ozmotik şok sonrası Discus un kopan yüzgeçleri microsiemens) olarak öláüm yaptıappleınızdan emin olunuz. Bunları karı tırman z, bin kat fazla tuz konsantrasyonu anlamına gelecektir. Balık, adapte edilmi suya alındıappleında, iyile mek iáin biraz zamana ihtiyac olacaktır. Ardından, birkaá saat arayla suyu deapplei tirerek, iletkenliapplei istenilen seviyeye dü ürünüz. Yetersiz beslenmenin yol aát appleı hastalıklar 45

46 13 Vitamin kürü B 2 B 1 A C D3 E B 5 B 6 B12 CHOLIN K H Vitamin kürü Diappleer tüm canlılar gibi balıklar da gövdelerinde sayısız metabolik i lemi geráekle tirebilmek iáin vitaminlere ihtiyaá duyar. Aksi takdirde, besinleri sindiremez, bunları organizmalarına alamaz. sera yem, balıappleınızın ihtiyac olan tüm vitaminleri iáermektedir. Ancak, vitaminler nem ve oksijenin etkisiyle paket aáıld ktan sonra zaman iáinde kaybolur. Bu nedenle, ek olarak haftada bir ya da iki defa sera activant veya sera fishtamin uygulamanız tavsiye edilmektedir. Taze yem ile beslenen hayvanlardan ve özellikle dikkatli bir ekilde dondurarak kurutma yöntemi sayesinde sera FD yemlerdeki vitaminler ve besinler tamamen korunur. Lif yönünden zengin bu yemi bir tedavi olarak öappleünler arasında günde bir defa balıappleınıza vermelisiniz. Yem hayvanlarının kitin kabuappleundan alınan doappleal yiyecek lifleri baappleırsakları harekete geáirir ve temizler. FD yem sera fishtamin in uygulanması iáin mükemmeldir. Damlaları FD yem üzerine dökünüz; emülsiyonu hemen emecektir. Bu yolla, vitaminler yiyecekle birlikte direkt olarak balıappleın baappleırsaklarına girecektir. Hastalık ve iyile me süresince balıapplea vitamin vermek gerekir. laálar, patojenlerle sava sa da, balık iyile mek ve hastalık kar ısında direncini artırmak iáin vitaminlere ihtiyaá duyar. Tedavi süresince ve iyile menin ardından bir hafta boyunca günde bir kez yem iáerisine sera fishtamin (havuzlarda sera KOI MULTIVITAMIN) ilave ediniz. 46

47 14 Önlem tedaviden daha iyidir Bal klar da strese girebilir. Akvaryum balıkları iáin stres, hastalıkları körükleyen temel nedenlerden biridir; Áünkü balıkların hastalıklar kar ısında gösterdikleri direnci büyük öláüde zayıflatır. Organizmaların adapte olmasını gerektiren bir durumda balık her zaman strese girer. Düzensiz Áalı an ısıtıcı termostat örneapplein, balıappleın tekrar tekrar adapte olmasını gerektiren sıcaklık dalgalanmalarına neden olur. Balık, bir süre buna tolerans gösterebilir, fakat zaman iáinde güásüzle ir ve hastalanır. Özellikle, akvaryum bakımının yeterince iyi yapılmaması, a ırı kalabalık akvaryumlar ve a ırı beslenme suyun kirlenmesine ve bakterilerin Áoapplealmasına neden olur. Suda ne kadar Áok bakteri bulunursa, balıkların savunma mekanizmaları o kadar Áok Áalı mak zorunda kalır. Sadece kalabal k deappleil, kirli su da balıkların strese girmesine yol aáar. Stresin diappleer nedenleri arasında dengesiz beslenme, uyu amayan balıkların bir arada tutulması, yakalama ya da nakil yüzünden balıkların korkutulması, sudaki toksinler, uygun olmayan bitki gübreleri ve balıappleın gereksinimlerine uygun olmayan donanımların akvaryum iáine yerle tirilmesi bulunmaktadır. Akvaryumumu nasıl kurar m, Süs balıklarınız doappleaya uygun nas l yemlenir ve Doappleal akvaryum bakımı ve su filtrelemesi ba lıklı sera rehberleri akvaryum balıklarınızı stresten nasıl uzak tutabileceappleiniz konusunda size güvenilir ve detayl bilgi saapplelayacaktır. Haftada bir iki saatinizi akvaryumunuza ayırdıappleınızda, bu size uzun süre keyif verecektir. Bir hastalıappleın belirmesi halinde, bu rehber ve sera tedavileri balıappleınıza hemen ve etkin biáimde yardımcı olabilmeniz iáin etkili araálar olacakt r. Her durumda, hastalıappleı ba arıyla tedavi etseniz de, bunu ba tan engellemek daha iyi olacakt r. Süs balıappleınızın saapplelıappleı ve mutluluappleu genellikle küáük eylere baapplelıdır. Olası hataları belirleyebilmeniz ve önleyebilmeniz iáin bir anket haz rlad k. Bu anket yard m yla ilerleyerek hatalar bulmak kolayla acakt r. fiüpheye dü tüappleünüzde konusunda uzman satıcınız ile irtibata geáiniz ve belirtilen kuralları izleyiniz. Önlem tedaviden daha iyidir Tüm dünyada farklı üniversitelerde yapılan sayısız deneyler sayesinde stresin balıkların baappleı ıklık sistemine direkt olarak zarar verdiapplei ve balıappleın hastalıklar kar ısındaki direncini azalttıappleı kanıtlanmı tır. Akvaryumunuzdan keyif alman z ve saapplel kl, canl bal klara sahip olman z diliyoruz. 47

48 15 Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi Hastalıappleın ortaya Áıkı ı nasıl engellenir 1 Akvaryumun ebatları nedir? Akvaryumun boyutları: Uzunluk: Derinlik: Yükseklik: cm x cm x cm SonuÁ 1000 e bölünür = litre (hacim) Çok küáük akvaryumlarda (50 litrenin altında) olumlu biyolojik ko ulları olu turmak Áok daha zordur; yeni ba layanlar iáin ise neredeyse imkansızdır. Bu nedenle, en az 80 cm uzunluappleundaki akvaryumları öneriyoruz. Akvaryum ne kadar küáük olursa suyun düzenli olarak izlenmesi de o kadar önem kazanacaktır. Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 2 Hangi filtreyi kullanıyorsunuz Model: Konusunda uzman olan satıcınız, kullandıappleınız filtrenin akvaryumunuz iáin yeterince güálü olup olmadıappleını saptayabilir. Filtre performansı (saatteki litre) yakla ık olarak Performans (saatteki litre): akvaryum hacminin 1 ila 1,5 katı arasında olmalıdır. Fakat belirleyici faktör filtrenin hacmidir. sera B biyolojik iá filtre oldukáa yüksek bir filtre hacmine sahiptir. (B 200: 9 litre, B 400: 11,5 litre). 3 Akvaryumunuzda kaá adet balık bulunuyor? Sayı: Temel kural: 2 ila 5 cm arasındaki balıklar iáin her cm ba ına 1,5 litre; 5 ila 9 cm arasındaki balıklar iáin her cm ba ına 2 litre su hesaplanır. 9 ila 13 cm aras ndaki balıklar iáin cm ba na 3 litre, 14 cm den daha büyük balıklar iáin ise cm ba ına 4 litre su hesaplanır. Tüm balıkların cm olarak toplam uzunluappleu cm (tahmini) 4 Ne tür balıklar besliyorsunuz? farklı su ko ullarına ihtiyaá duyan balıklar (sertlik, ph deappleeri, vb.) su sıcaklıappleı aáısından farklı gereksinimleri olan balıklar Áok sakin ve agresi türlerin bir arada tutulmasının neden olduappleu stres. sakin ve hareketli türlerin bir arada tutulmasının neden olduappleu stres Konusunda uzman olan satıcınız hangi balıkların birbiriyle uyumlu olduappleunu size söyleyebilir. nın yarattıappleı stres (örneapplein, üá adet neon tetra bir balıkların doapplealarına uygun ko ullarda tutulmaması- Olas hatalar, örneapplein: sürü sayılmaz!) 48

49 5 Akvaryumda kaá adet bitki bulunuyor ve türleri? Bitki türü: Bitki türü: (miktar ) (miktar ) Bitki türü: (miktar ) Temel kural: Uzunluk: Derinlik: cm x cm SonuÁ 50 ye bölünür evet hayır = bitki sayısı 6 Akvaryumunuz yeni mi kuruldu? Yeni kurulmu bir akvaryumda yararl mikro organizmalar henüz geli memi tir. Özellikle amonyak/ amonyum ve nitrit tehlikeli konsantrasyonlara ula abilir. Lütfen suyu sera amonyum/amonyak testi ve sera nitrit testi ile test ediniz. 24. Sorunun ard ndan sonra Her akvaryumun bal k konulmadan önce birkaá hafta süren bir oturma dönemineω ihtiyac vard r. Bu süre iáinde, bitkiler büyür ve filtre iáindeki önemli mikro organizmalar geli ir. Bu süre boyunca s t c, filtre ve ayd nlatma Áal t r lmal d r. Oturma süresi, sera aqutan 100 cm x 40 cm büyüklüappleündeki bir akvaryum iáin bu yakla k 80 bitki yapar. Bitki say s büyüklüklerine baapplel d r. Konusunda uzman olan sat c n za dan n z. Bitkiler, saklanacak yer ve oksijen saapplelar, toksinleri baapplelar ve bunlar yapraklar nda tutar. Ayr ca, bölgesel bal klar iáin önemli konum i aretleri olu turur. Böylece, stresi azalt r. deappleerleri bir liste yap n z. Çok yüksek nitrit konsantrasyonu kar s nda acil bir önlem olarak sera nitrivec kullan labilir. Böylece amonyum ve nitrit h zl ve güvenli biáimde yok edilir. 7 Sadece akvaryumunuz yeni kurulduysa: Bal klar ilk ne zaman akvaryuma koydunuz? ve sera nitrivec kullan larak (talimatlara uygun olarak) k salt labilir. Talimatlara uygun biáimde sera nitrivec kullan rken, yaln zca 24 saat sonra bal k konulabilir (örn. 100 litre ba na 5 7). sera nitrivec kullan m iáin lütfen su s cakl apple n kontrol ediniz! Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 8 Kurulu bir akvaryuma yeni bal k koydunuz mu? evet hay r Zamanla su kalitesinin dü mesi mümkündür. Akvaryumda uzun süre kalan bal klar bu zay f ko ullara uyum saapplelar. Yeni gelen bal k ise iyi su ko ullar na al k nd r, bu nedenle bu zay f ko ullara dayanamaz, hastalan r ve daha sonra diappleer bal klar da etkileyebilir. 49

50 9 En son hangi tür bal k ald n z? Olas hatalar: Örneapplein, küáük neon tetra ya da rasbora büyük ve hareketli bal klar n olduappleu bir akvaryuma konulursa, bu yeni bal k iáin büyük bir stres kaynaapple olacakt r. Basit bir anlat mla panik ya ayacakt r. Ayn ekilde, Áok hareketli bal klar n sakin bal klar n yan na konmas da, ayn boyutta olsalar da, sorunlara yol aáacakt r. Çünkü hareketli olanlar sakin bal klar rahats z edecek ve korkutacakt r. Önce hangisinin, sonra hangisinin akvaryuma konulduappleu fark etmemektedir. Her durumda hastal klar körükleyecek olan stres ortaya Á kacakt r. Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 10 Yeni bal apple akvaryuma nas l koydunuz? a) Ayd nlatmay kapatt n z m? b) Nakil torbas na yava yava akvaryumdan ald apple n z suyu eklediniz mi? c) Bal apple yakla k 30 dak. sonra bir kepáe arac l apple yla m akvaryuma koydunuz? Nakilde kullan lan su d ar at ld m? Akvaryum ayd nlatmas kapat lmal d r. Nakil s ras nda bal klar rahats z olur ve lo kla daha Áabuk sakinle ebilirler. Bal k, dikkatlice akvaryumunuzun su ko ullar na adapte edilmelidir. Nakil s ras nda kullan lan su serbest yüzen parazitler ya da zararl kimyasal maddeler, vb. iáeriyor olabilir. Suyu akvaryuma dökmeyerek bunlar n akvaryumunuza ta nmas n önleyebilirsiniz. Ta ma s ras nda bal apple n derisinde enfeksiyonlara yol 11 Havaland rma kullan yor musunuz? evet hayır aáabilecek zedelenmeler olu mu olabilir. sera aqutan bal apple n mukoza zar n daha fazla olu abilecek hasarlara kar korur ve bal applea zarar verebilecek maddeleri engeller. sera bal k kepáesi düz ve yumu akt r, böylece bal k yakalan rken zarar görmez. Bal k akvaryuma uygun ekilde konmad ysa, hemen Áift doz sera aqutan kullanman z öneririz (mukoza zar n n korunmas iáin). evet hayır Filtre Áok zay fsa, havaland rma ek oksijen saapplelayacakt r. Ancak, yeterince büyük bir filtre kullanmak daha iyi olacakt r. Su yüzeyinin sürekli hareket ettiappleinden emin olunuz; bu, oksijen saapplelanmas na yard mc olacakt r. Oksijen yönünden zay f bir akvaryum ölüω say labilir! 50

51 12 Filtreyi gece gündüz Áalı tırıyor musunuz? evet hayır Filtre gece gündüz Áalı tırılmalıdır. Sadece yarım saat kapatılsa ya da elektrik kesintisi nedeniyle Áalı t rılamazsa, mikro organizmalara oksijen saapplelanamaz. Çürüme ba lar ve amonyum ve nitrit olu maya ba lar. Filtre aáıldıappleında, kirli su filtreden akvaryuma pompalanır. Filtre sadece Áok kısa bir süre iáin kapat labilir (birkaá dakika). sera L iá filtreleri yavru balıkların olduappleu akvaryumlar iáin mükemmeldir. 13 Filtreyi en son ne zaman temizlediniz? Her dört-altı hafta arasında, kirlilik oran na göre, filtre gibi biyolojik filtre araáları sadece akvaryum suyunun kabaca temizlenmelidir. sera super carbon ve sera koyulduappleu bir kase iáinde temizlenmelidir, böylece super peat gibi filtre malzemeleri deapplei tirilmelidir. önemli filtre bakterileri kaybolmamı olur. sera biopur gibi seramik malzemeler ve sera elyaf temizleme ardından tekrar kullanılabilir. sera siporax 14 Suyu en son ne zaman deapplei tirdiniz? / gereksiz yere balıappleı güásüzle tirir. Özellikle son su Her hafta suyun yakla ık % 20 sini deapplei tiriniz. Bir deapplei imi uzun süre önce geráekle tirildiyse, temiz seferde Áok fazla su deapplei tirirseniz, balıappleın kısa süre suya adaptasyon saapplelama i lemi dikkatli biáimde iáinde yeni su ko ullarına alı mas gerekir. Bu da yürütülmelidir. 15 Filtre araálarını aynı zamanda mı deapplei tirirsiniz? evet hayır Su ve filtre araáları aynı anda deapplei tirilirse, önemli mikro organizmalar kaybolur. Temiz filtre araálar na nitrat bakterilerini saapplelamak iáin sera nitrivec kullanımı kaáınılmazdır. Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 16 Su deapplei iminde sera aqutan kullanıyor musunuz? evet hayır Musluk suyu, balıapplea zarar verebilecek bakır ya da klor gibi maddeler iáerir. Bu maddeler mukoza zarını (klor) tahri eder ya da balık iáin zehirleyici olabilir (Balıkların çoappleu bakıra dayanamaz!). sera aqutan aappleır metalleri güvenli ve etkili bir biáimde tutar ve balıappleın zarar görmesini engeller. sera chlorvec musluk suyuyla karı arak zararlı kloru nötralize eder. 51

52 17 Buharla an suyu sık sık yeniliyor musunuz? evet hayır Su eklemek, su deapplei iminin yerini tutmaz! Musluk suyu kullanarak akvaryuma mineral eklerseniz, bunlar buharla mayacak, dolayısıyla kalan akvaryum suyunun iáinde birikecektir. Her su eklemede akvaryuma daha Áok mineral sokmu olacaksınız. Bunun sonucunda, toplam miktar artar. sera ph öláer ile düzenli olarak iletkenliapplei kontrol ediniz ya da konusunda uzman olan sat c n za kontrol ettiriniz. Büyük miktardaki art, gereappleinden fazla tuz ve mineral bulunduappleunun i aretidir. Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 18 Akvaryumunuzda herhangi bir kök ve/veya ta var mı? evet hayır Bu tür dekorasyonlar, balıklar iáin saklanma yerleri ve bölgesel i aretler saapplelayacaktır, örn. stresi azaltır. Maappleara ve sıappleınaklar olu turmak yararlı olacaktır. Plaka benzeri ta lar bunun iáin oldukça uygundur. 19 Ne tür ta ve Áakıllarınız var? Bunları nereden aldınız? / Her ta akvaryum gereksinimleri iáin uygun deappleildir. Bazılar zehirli aappleır metaller salar. Bu salım yava olduappleu iáin, uzun bir süreá iáinde, Áalkalamak bile yeterli olmayacaktır! Diappleer ta lar da kalsit (kireá) iáerir. Tatlı su akvaryumlar iáin de uygun deappleildir. ( stisna: Örneapplein Tanganyika Gölü nden getirilen bir balık sert, kireáli suya ihtiyaá duyar. Lütfen konusunda uzman olan sat c n z ile görü ünüz.) KireÁ iáeriapplei kolayca saptanabilir: KireÁli ta lar, üzerlerine birkaá damla sera ph-minus damlatıldıappleında köpürecektir. Çak l da zararlı maddeler yayabilir. Renk ve büyüklük de önemlidir. Çoappleu balık nispeten daha koyu renkli Áak llara alı kındır. A ırı parlak Áakıllar balıappleı rahatsız ederek strese neden olabilir. Killi Áakıl daha sonra birbirine yapı acaktır ve oksijensiz ortamda Áürümü bakteri birikimi geli ecektir. Yararlı nitrat bakterilerinin oksijene ihtiyac vardır, bu yüzden su, Áakılın arasından geámek zorundadır. Sivri uálu Áakıllar (lav kaya) uygun deappleildir. Bazı balıklar yemi yerde ararlar ve bu sivri uálu Áakıllar yaralanmalarına neden olabilir. Aappleızda olu an yaralanmalar beslenme problemlerine neden olur ve ölüme yol aáabilir! 1,5 mm Áapındaki nehir kumu ve 2 4 mm Áapındaki koyu renk Áakıl uygundur. Lütfen, Áakıl ve ta larınızı konusunda uzman olan satıcınızdan alınız. Balıappleınıza maapplearalar in a etmek iáin plaka benzeri ta lar da almayı unutmayınız. 52

53 21 20 Ne tür bir aappleaá kökünüz var? Bunu nereden ald n z? Deapplei ik türdeki kökler aras nda oldukáa fazla fark vard r! Sadece konusunda uzman olan sat c n zdan ald apple n z batakl k kökleriniω kullan n z. Bu kök özel olarak temizlenmi ve akvaryum iáin suda b rak lm t r. Kendi toplad apple n z tahta paráalar akvaryumda Áürüyecek ve ba ka zararl maddeler yayacakt r. 21 Akvaryum suyunun s cakl apple nedir? hastal klara eappleilimli hale getirecektir. Bu nedenle, yeni C türler edinmeyi dü ündüappleünüzde alacaapple n z tavsiye (kitaplardan ya da konusunda uzman olan sat c n zdan) Hayvanlar n ve bitkilerin kendilerini rahat hissettikleri önemli olacakt r. Diappleer bal klar iáin uygun olan uygun bir s cakl k vard r. Tropik akvaryumda bak lan s cakl ktan maksimum 4 C den daha farkl bir su isteyen bal k diappleerleriyle ayn yerde tutulmamal d r! Güve- bal klar n ve bitkilerin Áoappleu iáin bu s cakl k yakla k 25 C civar ndad r. S cakl k uygun olan deappleerden Áok nilir sera s t c ile her zaman bal apple n z iáin en uygun fazla sapmamal d r. Fazla yüksek s cakl k bal apple n ya lanmas n h zland racak ve su daha az oksijen iáerecektir. s cakl apple ayarlayabilirsiniz. Fazla dü ük s cakl k ise bal apple güásüzle tirecek ve 22 Nas l besliyorsunuz? a) Ne tür yem kullanıyorsunuz? Bal apple n z saapplel kl ve güálü tutabilmek iáin yüksek kalitedeki b) Ne s kl kla yem veriyorsunuz? Bal apple n yemi tamamen yemesi ne kadar vakit al yor? yemle yap lan Áe itli bir beslenme kaá n lmazd r. Canl ve donmu yem kullan rken dikkatli olunuz: Bal k havuzlar ndan gelen canl yem kullan rken akvaryumunuza parazitlerin girmesine neden olabilirsiniz! Nereden geldiapplei belli olmayan donmu yemler hiábir ekilde tavsiye edilmez. Donmu yemler bal applea verilmeden önce tamamen Áözülmü olmal d r! Fazla soappleuk yemlerin verilmesi genellikle baapple rsak hastal klar na neden olur! Çözülmü su, önemli miktarda fosfat ve nitrat günde bir defa günde iki defa iáerdiapplei iáin donmu yem dinlendirilmi su alt nda günde üá defa diappleer elekten geáirilmelidir. Daha sonra sera fishtamin ile vitamin ilave ediniz. dakika Mümkünse küáük miktarlarda günde iki ya da üá kez c) Ne tür yem ilaveleri (örn. vitamin kar mlar ) kullan yorsunuz? bal klar n z besleyiniz. Yenilmeyen yemler suda kalarak kirliliapplee neden olur. Doappleru miktar ayarlamay kolayla t rmak iáin bir ka k kullan n z. yi dengelenmi, vitamin ve eser elementler ile desteklenmi bir beslenme bal apple n z iáin oldukáa önemlidir. sera fishtamin ve sera activant ile bal apple n z n gerekli vitamin ve eser elementler ile beslenmesini saapplelam olursunuz. Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi 53

54 23 Ne büyüklükte bir yem kab kullan yorsunuz? Bir kab n bitmesi ne kadar sürüyor? 100 ml ye kadar 500 ml ye kadar 250 ml ye kadar 500 ml den daha büyük Nedenlerin bulunması iáin kontrol listesi ne kadar sürüyor Yem kaplar iki ay (maksimum dört ay) kullan labilecek kadar küáük olmal d r. Kab n s k s k aá lmas ile yeme ula an hava ve k, vitaminlerin kaybolmas na neden olur. Sadece yüksek kaliteli yem kullan n z. Nereden geldiapplei belli olmayan effaf kaplar ya da torbalar iáindeki ucuz yemler vitamin yönünden eksiktir ve Akvaryum: GH KH ph iletkenlik NH 4/NH 3 NO 2 NO 3 Cu O 2 Cl Musluk suyu: GH KH ph iletkenlik NH 4/NH 3 NO 2 NO 3 Cu O 2 Cl neredeyse deappleersizdir. KüÁük kaplar kulland apple n zda yem türünü deapplei tirme olanaapple n z daha Áok olur ve böylece bal apple n za daha Áe itli bir beslenme saapplelayabilirsiniz. sera yemin zengin Áe itleriyle bal klar n za her zaman yeni bir eyler sunma olanaapple n bulursunuz. Yeni sera menü yem kaplar Áe itli beslenme iáin dört tür yem iáermektedir. 24 Akvaryumunuzda ve musluappleunuzdan akan suda a aapple daki deappleerler nas l? Akvaryum suyunun ve musluk suyunun deappleerleri Áok farkl ysa ve akvaryumun deappleerleri olmas gereken deappleerlere yak n deappleilse, bu pek Áok probleme neden olacakt r. Konusunda uzman olan sat c n z, size bu konuda yard mc olmaktan memnuniyet duyacakt r. Bu rehberde yer alan tavsiyeler ve önerilen tedaviler eksiksiz olarak belirlenmi ve kontrol edilmi tir. Ancak, farkl akvaryum ve havuzlarda yer alan Áe itli kimyasal ko ullar nedeniyle ilgili akvaryum ve havuz suyu göz önüne al narak akvaryumcu taraf ndan uygunluklar kontrol edilmediapplei sürece uygulamaya geáilmemelidir. Belirtilen tedavilerin plastik ya da plastik benzeri malzeme iáeren akvaryum ya da havuz suyunda ya da daha s kl kla musluk suyunda bulunan kimyasal ve toksinlerle birle tiappleinde ters etki yaratmayacaapple garanti edilemez. Yaralanmalar, maddi ya da parasal zararlar bu rehberin iáerdiapplei talimat ve öneriler aá s ndan yay nc taraf ndan garanti ve sorumluluk kapsam ndan Á kar lm t r. 54

55 16 Endeks Konu Bölüm Konu Bölüm Aeromonas 8.5, 8.7 Akvaryum balıklarında Áıbanlar, aáık yaralar > > > bkz. irinli yaralar Akvaryum balıklarında ödem 8.6 Anchorworm (kancalı kurt) 11.1 Argulus 11.2 Bahar virosisi 7.3, 7.4, 8.7, 11.2 Bakteri 4.6, 5, 6.2, 7.3, 7.4, 8, 9, 11.2, 12.2, 12.5 Bakteriyel solungaá Áürümesi 8.3, 11.3, 12.5 Bakteriyel yüzgeá Áürümesi 8.2, 12.5 Balık kenesi 11.2 Balık sülükleri 6.3, 7.3 Beyaz benek hastalıappleı 4.1 Bezelye ekilli flagellate 5.2 Böbrek rahatsızlıkları (bakteriyel) 7.4, 8.6 Brooklynella hostilis 4.3 Chilodonella 4.3, 4.7, 10 Columnaris 8.2, 8.4 Costia necatrix 5.2, 10 Cryptocarion irritans 4.2, 4.3 Dactylogyridea 6.2 Deride doku bozuklukları 3, 4.4, 8.2, 9, 11.1 Deri üzerinde kanlı iltahaplanmalar 8.5 Deri üzerinde tabaka olu umu 4.7, 5.2 Deri üzerinde tabaka olu umu (bakteriyel) 8.1 Deri üzerindeki ta ıyıcılar 6.1, 6.2, 10 Ergasilus 11.3 Erythrodermatitis 8.7, 11.2 Flagellete 5, 12.2 Flexibacter columnaris > > > bkz. Columnaris Glossatella 4.4 Guatr 12.4 Gyrodactylidea 6.1 Havuz balıklarında çıbanlar, açık yaralar 8.7 Hepatit 12.3 Heteropolaria colisarum 4.4 Ichthyobodo necatrix 5.2 Ichthyophthirius multifilliis 4.1, 4.2, 5.1 ltihaplanmalar (deri) 8.5 rinli yaralar, aáık yaralar (akvaryum balıklarında) 8.5 rinli yaralar, aáık yaralar (havuz balıklarında) 8.7 Kadife hastalıappleı 5.1 Kafadaki delik hastalıappleı 12.2 Kalp ekilli organizma 4.7 Karma enfeksiyon 6.2, 10 Krustaseler, parazit 11 Lernaea 11.1, 11.3 Lymphocystis 7.1 Mantar 4.4, 4.6, 6.2, 8.2, 8.7, 9, 10, 12.5 Mantar geli imi 8.2, 8.7, 9 Mercan balık hastalıappleı bkz. Oodinium Mineral eksikliapplei nedeniyle olu an deformasyonlar 12.1 Mineral eksikliapplei 5.3, 12.1 Mukoza zarı doku bozuklukları 4.5, 4.6, 6.2, 8.1, 9 Oodinium 5.1, 6.2, 10 Pseudomonas 8.5 Renkte koyula ma 2, 5.3 Sazan ÁiÁek hastalıappleı 7.2 Sazanda olu an enfeksiyonel ödem 7.4 Sazanda olu an ödem 7.3, 7.4 Siliatlar 4 SolungaÁ krustasesi 11.3 SolungaÁ ta ıyıcıları 6.2 SolungaÁ Áürümesi (bakteriyel) 8.3, 11.3, 12.5 Sülükler 6.3, 7.3 Ta ıyıcılar 6, 10 Ta ıyıcılar (yumurtlayan) 6.2 Ta ıyıcılar (canlı doappleuran) 6.1 Tetrahymena 4.6, 10 Trichodina 4.5, 10 Tuzlu su beyaz beneapplei 4.2 Virüsler 7 Vitiligo (bakteriyel) 8.1 Yetersiz beslenme 12 Yüzgeç çürümesi (bakteriyel) 8.2 Zayıflama 5.3 Zehirlenme 5.1 Endeks 55